+48 22 694 75 31 Al. Ujazdowskie 1/3
sekretariatDSP@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
gov.pl/premier
Jan Grabiec
DSP.INT.4610.893.2024
Warszawa, 21 maja 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację o numerze K10INT2650 Pana Posła Łukasza Kmity w sprawie
pilnej kontynuacji systemowego wsparcia dla samorządów z uwagi na konieczność realizacji
polityki zrównoważonego rozwoju, proszę przyjąć poniższe informacje, będące w zakresie
kompetencji Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, dotyczące Programu Inwestycji
Strategicznych.
Powodem ustanowienia Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu Inwestycji
Strategicznych (dalej: Program), powołanego uchwałą Rady Ministrów nr 84/2021 z dnia
1 lipca 2021 r. w sprawie ustanowienia Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu
Inwestycji Strategicznych (ze zm.; dalej: uchwała), było wsparcie procesów inwestycyjnych
realizowanych na poziomie samorządowym mające na celu przede wszystkim pobudzenie
aktywności inwestycyjnej jednostek samorządu terytorialnego i tym samym
przeciwdziałanie negatywnym skutkom społeczno-gospodarczym epidemii COVID-19,
związanym z pogorszeniem możliwości inwestycyjnych samorządów.
Szczegółowe zasady i tryb udzielania dofinansowania ze środków Programu określa uchwała
ustanawiająca Program, jak również wydawane na podstawie przepisów tej uchwały
regulaminy poszczególnych edycji Programu. Program realizowany jest poprzez promesy
udzielane przez Bank Gospodarstwa Krajowego, pełniący funkcję operatora Programu.
Wypłata dofinansowania z Programu następuje po spełnieniu warunków wynikających
z promesy oraz regulaminu danej edycji Programu.
Dotychczas podjęto decyzję o uruchomieniu łącznie dziewięciu edycji Programu. W wyniku
rozstrzygnięcia wszystkich edycji, dofinansowaniem z Programu objęto ponad 19,5 tys.
inwestycji na terenie całego kraju, na ogólną kwotę dofinansowania w wysokości 99,2 mld zł.
Należy zauważyć, że decyzja o uruchomieniu każdej kolejnej edycji podejmowana była
z uwzględnieniem dostępnych środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19.
Źródłem finansowania Programu jest Fundusz Przeciwdziałania COVID-19, o którym mowa
w art. 65 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach
związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób
zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.
z 2020 r. poz. 568, z późn. zm.). Warto również zwrócić uwagę, że podstawą działania
Programu jest art. 65 ust. 28 przywołanej ustawy, który dał Radzie Ministrów uprawnienie
do ustanowienia programu wsparcia finansowego inwestycji samorządowych w związku
z zaistnieniem szczególnych okoliczności, tj. wystąpieniem pandemii koronawirusa
COVID-19.

-- 1 of 2 --

Przedstawiając powyższe pragnę również zauważyć, że zasady działania Programu były
przedmiotem kontroli ze strony Najwyższej Izby Kontroli (dalej: NIK)1, która jako nierzetelne
oceniła działania ówczesnego Prezesa Rady Ministrów w zakresie podziału środków dla
jednostek samorządu terytorialnego z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 i ich
dokumentowanie. NIK zwróciła również uwagę na nierówne traktowanie poszczególnych
samorządów oraz brak transparentności podejmowanych decyzji. Nadmieniam, że do KPRM
wpływa duża liczba pism i zapytań dotyczących zasad działania Programu, w tym procesu
oceny i wyboru wniosków objętych dofinansowaniem.
Odnosząc się do kwestii kontynuacji działań wspierających samorządy w realizacji zadań
inwestycyjnych ze środków Rządowego Programu Polski Ład: Programu Inwestycji
Strategicznych, uprzejmie informuję, że przebieg realizacji Programu jest monitorowany
przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów, a ewentualne decyzje dotyczące dalszego jego
przebiegu będą podejmowane z uwzględnieniem wszystkich pojawiających się informacji
i analiz. Jednocześnie podkreślam, że informacje o podjętych decyzjach, w tym wiadomości
o ewentualnych nowych naborach będą zamieszczane na stronie internetowej Kancelarii
Prezesa Rady Ministrów.
Ponadto chciałbym poinformować, że na pozostałe pytania postawione w przedmiotowym
zapytaniu odpowiedzi udzieli Minister Finansów.
Z wyrazami szacunku
wz. Grzegorz Karpiński
Sekretarz Stanu
Zastępca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
1 https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/fundusz-przeciwdzialania-covid-19.html

-- 2 of 2 --

tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 26 czerwca 2024 roku
Sprawa: Interpelacja numer K10INT2650 P. Posła Łukasza Kmity w sprawie
pilnej kontynuacji systemowego wsparcia dla samorządów z uwagi
na konieczność realizacji polityki zrównoważonego rozwoju
Znak sprawy: ST1.054.7.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację o numerze K10INT2650 Pana Posła Łukasza Kmity w
sprawie pilnej kontynuacji systemowego wsparcia dla samorządów z uwagi na
konieczność realizacji polityki zrównoważonego rozwoju w zakresie Ministra Finansów
oraz w porozumieniu z Ministrem Rozwoju i Technologii, a także z Ministrem
Funduszy i Polityki Regionalnej, uprzejmie informuję.
Zapewnienie warunków do zrównoważonego rozwoju samorządów to przede
wszystkim zapewnienie stabilnych i przewidywalnych finansów jednostek
samorządu terytorialnego, a także wzmocnienie tych finansów.
W ostatnich latach, m.in. na wskutek zmian w systemie podatkowym w latach 2019-
2022, znacznie się pogorszyła jakość systemu finansowania jednostek samorządu
terytorialnego, co skutkowało brakiem stabilności finansowej samorządów oraz
brakiem przejrzystości i przewidywalności zarządzania ich finansami. Samorządy nie
wiedziały na jakie wsparcie mogą liczyć w danym roku, co podważało realistyczność
budżetów i wieloletnich prognoz finansowych JST. Samorządy zostały uzależnione
od środków finansowych mających charakter uznaniowy przez co ograniczona
została ich samodzielność finansowa.
W związku z tym w Ministerstwie Finansów prowadzone są prace mające na celu
zmianę obecnego systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego.
Zbudowanie nowego systemu dochodów jest skomplikowanym zadaniem, na które
wpływa wiele czynników, m.in. bardzo duże zróżnicowanie JST, zarówno pod
względem terytorialnym, jak i rozwoju gospodarczego i społecznego.
Minister Finansów przygotował założenia i kierunki reformy dochodów JST,
którego głównym celem jest właśnie wzmocnienie finansów JST oraz równocześnie
zapewnienie stabilności i przewidywalności dochodów JST. Założenia

-- 1 of 6 --

2/6
przygotowanej reformy zostały poddane prekonsultacjom, w trakcie których
strona samorządowa pozytywnie oceniła kierunki przygotowanych zmian.
W prekonsultacjach uczestniczyli przedstawiciele wszystkich organizacji
samorządowych wchodzących w skład Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu
Terytorialnego.
Głównymi kierunkami jakie zostały założone w ramach prowadzonych prac to:
- oparcie zasilenia finansowego JST na dochodach własnych wynikających z lokalnej
bazy podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku dochodowego od osób
prawnych,
- obiektywny i algorytmiczny sposób naliczania środków finansowych dla każdej
JST. Koniecznym jest przywrócenie systemowi dochodów JST przejrzystości,
apolityczności i adekwatności kryteriów podziału środków. Nowy system powinien
być oparty na obiektywnych parametrach (mierzalnych za pomocą danych
statystycznych i niepodatnych na manipulacje). Ostatnio stosowane kryteria
podziału budziły wśród samorządów wiele wątpliwości i kontrowersji. Na sytuację
niepewności finansów JST zwracała również uwagę Najwyższa Izba kontroli.
Założeniem przygotowanych zmian jest, aby dochody samorządów zwiększały się w
sposób przewidywalny, a nie opierały się na doraźnym wsparciu finansowym.
Rozpoczęta współpraca między samorządami i Ministrem Finansów pozwoli na
wypracowanie najlepszych i najbardziej racjonalnych rozwiązań, akceptowanych
przez obie strony. Po zakończeniu prowadzonych kierunkowych konsultacji ze
stroną samorządową przygotowany zostanie stosowny projekt aktu prawnego
regulujący kwestie nowych zasad finansowania JST. Obecnie prace są na etapie
skierowania wniosku o wprowadzenie do Wykazu prac legislacyjnych i
programowych Rady Ministrów projektu ustawy w tym zakresie.
Odnosząc się do kwestii Rządowego Funduszu Polski Ład : Program Inwestycji
Strategicznych1 (dalej RFPŁ) to należy zaznaczyć, że Fundusz ten nie posiada
własnych dochodów i obecny Rząd musi zadbać o zabezpieczenie środków na
realizację zaciągniętych zobowiązań wynikających z tego Programu. Na spłatę
zaciągniętych zobowiązań nie zabezpieczono bowiem środków. Analiza
zaciągniętych zobowiązań będzie zatem stanowiła podstawę do podjęcia dalszych
decyzji, co do kontynuacji tego Programu.
Limit środków do dyspozycji Prezesa Rady Ministrów z przeznaczeniem na RFPŁ
oraz programy powołane na podstawie innych uchwał Rady Ministrów, w planie
Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 na 2024 r. ustalony jest na poziomie
104.063.000.000 zł. Limit oznacza maksymalną kwotę środków FPC, w ramach
którego, w ujęciu narastającym od 2021 roku, mogą być udzielone przez BGK
promesy dofinansowania inwestycji.
Informacje dotyczące RFPŁ publikowane są na stronie internetowej BGK pod
adresem: https://www.bgk.pl/polski-lad/ . Ponadto informacje w zakresie
wydatków z FPC na realizację zadań w ramach RFPŁ ujęte są w planie finansowym
FPC oraz w sprawozdaniach z jego wykonania, publikowanych na stronie
1 Zadania tego Funduszu finansowane są ze środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-
19 (dalej FPC), o którym mowa w art. 65 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o
szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i
zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji
kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568 z późn. Zm.

-- 2 of 6 --

3/6
internetowej BGK pod adresem https://www.bgk.pl/bip/fundusz-przeciwdzialania-
covid-19/ .
W odniesieniu do poruszonej przez Pana Posła kwestii programów wieloletnich
uprzejmie informuję, że w roku 2024, w wyniku uchwały nr 19 Rady Ministrów z
dnia 25 marca 2024 r2. miała miejsce zmiana programu wieloletniego pn.
„Rządowy program rozwoju obszaru Karpat Wschodnich i Roztocza na lata 2023–
2030” na „Rządowy program rozwoju północno-wschodnich obszarów
przygranicznych na lata 2024-2030”. Poza zmianą nazwy Programu,
zaktualizowany został również jego cel oraz zakres tematyczny działań -
dostosowanie do aktualnych wyzwań zakresu terytorialnego Programu,
koncentrując się na pasie powiatów północno-wschodniej części Polski
bezpośrednio graniczących z Federacją Rosyjską, Białorusią, Ukrainą i Republiką
Litewską, dodatkowo uwzględniając miasta średnie znajdujące się w bliskim
sąsiedztwie terenów przygranicznych. Na realizację Programu zaplanowano środki
budżetu państwa w łącznej wysokości 500 mln zł na lata 2024-2030, w tym m.in. w
2024 r. –100 mln zł, a w 2025 r. – 65 mln zł. W programie wyznaczono cztery
podstawowe działania do objęcia wsparciem:
 Działanie 1. Poprawa infrastruktury drogowej oraz infrastruktury
towarzyszącej i poprawa bezpieczeństwa drogowego;
 Działanie 2. Zielona i niebieska infrastruktura dla ochrony środowiska
naturalnego;
 Działanie 3. Stworzenie warunków do rozwoju zrównoważonej turystyki w
oparciu o endogeniczne potencjały;
 Działanie 4. Działania służące poprawie stanu infrastruktury edukacyjnej,
zdrowotnej i społecznej w celu zwiększenia dostępności lub jakości usług
publicznych.
Środki na ww. program wieloletni ujęte są w ustawie budżetowej na rok 2024, w
rezerwie celowej poz. 45 – Środki na dofinansowanie zadań własnych jednostek
samorządu terytorialnego w wysokości 616.184 tys. zł. Kwota ta obejmuje również
kontynuuję realizacji następujących programów wieloletnich:
 „Rządowy Program Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury
Drogowej „Mosty dla Regionów”” - program realizowany jest w latach2018-
2028; kwota przewidziana z budżetu państwa na realizację programu
wynosi 90 mln zł (na przygotowanie dokumentacji), natomiast kwota z
Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg na budowę przepraw mostowych
wynosi 2,210 mld zł;
 „Rządowy program na rzecz zwiększania szans rozwojowych Ziemi
Słupskiej na lata 2019–2026” - kwota ogółem środków z budżetu państwa
przewidziana na realizację programu to 335 mln zł;
 „Rządowy program wsparcia rozwoju miasta stołecznego Warszawy na lata
2023–2030” - kwota ogółem środków z budżetu państwa przewidziana na
realizację programu to 3,071 mld zł.
Rezerwa ta jest co roku planowana w ustawach budżetowych i służy
dofinansowaniu inwestycyjnych zadań własnych JST. Przedmiotowa rezerwa
będzie planowana również na lata następne, a jej wysokość zostanie określona w
2 M.P. z 2024 r. poz. 235. Uchwała wraz z Programem została opublikowana w dniu 27
marca 2024 r. i weszła w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia.

-- 3 of 6 --

4/6
kolejnych ustawach budżetowych. Uruchomienia rezerwy celowej poz. 45 mają
miejsce stosownie do wniosków poszczególnych Wojewodów.
Dodatkowo, samorządy mogą ubiegać się o dofinansowanie zadań w zakresie
budownictwa socjalnego i komunalnego oraz drogowych inwestycji
samorządowych:
1. Program budownictwa socjalnego i komunalnego (BSK) - realizowany na
podstawie ustawy o finansowym wsparciu tworzenia lokali mieszkalnych na
wynajem, mieszkań chronionych, noclegowani, schronisk dla bezdomnych,
ogrzewalni i tymczasowych pomieszczeń i polega na bezpośrednim
wsparciu jego beneficjentów – głównie gmin – w formie bezzwrotnych
grantów. Wsparcie rządowe w tworzeniu mieszkań czynszowych dla osób
mniej i średniozamożnych odbywa się przez dofinansowanie przedsięwzięć
mieszkaniowych samorządów i podmiotów z nimi współpracujących ze
środków pochodzących z budżetu państwa .W ramach programu BSK
beneficjenci mogą ubiegać się o bezzwrotne finansowe wsparcie na
pokrycie części kosztów budowy nowego lub modernizacji istniejącego już
gminnego zasobu mieszkaniowego. Mogą także pozyskiwać lokale
mieszkalne dzięki współpracy z prywatnymi inwestorami. Ze środków
publicznych wspierane są także działania zmierzające do poprawy stanu
technicznego budynków, w szczególności finansowe wsparcie kierowane
jest na remonty lokali mieszkalnych w termomodernizowanych budynkach
wielorodzinnych. Dofinansowanie dla gmin może wynieść nawet 90%
kosztów przedsięwzięcia termomodernizacyjnego lub remontowego – w
przypadku przedsięwzięcia łączonego w ramach programu TERMO
funkcjonującego na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o
wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji
emisyjności budynków.
Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami regulującymi program,
maksymalny limit wydatków z budżetu państwa na program BSK na lata
2024 i 2025 wynosi po 1 mld złotych. Ustawa budżetowa na 2024
uwzględniła wydatki na ten cel w maksymalnej wysokości, czyli 1 mld zł.
Mając na uwadze rosnące zapotrzebowanie samorządów na finansowanie
komunalnych inwestycji mieszkaniowych, Ministerstwo Rozwoju i
Technologii podjęło prace nad regulacjami, które umożliwią zwiększenie
skali dotychczasowego programu BSK. Na podstawie wpisu do wykazu prac
legislacyjnych i programowych Rady Ministrów procedowany jest obecnie
projekt ustawy o zmianie ustawy o społecznych formach rozwoju
mieszkalnictwa oraz niektórych innych ustaw (pozycja UA7), którego
głównym celem jest m.in. kontynuacja działań na rzecz aktywizacji
społecznego mieszkalnictwa czynszowego, w tym komunalnego oraz
zapewnienie programowi BSK stabilnego i długoterminowego
finansowania, odpowiadającego zgłaszanemu przez samorządy
zapotrzebowaniu.
2. Zgodnie z ustawą o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg jednostka
samorządu terytorialnego może otrzymać ze środków Funduszu
dofinansowanie zadania powiatowego albo zadania gminnego w wysokości
do 80% kosztów realizacji tego zadania. W 2023 r. wydatki na
dofinansowanie zadań wynikających z powyższej ustawy wyniosły 5 018
mln zł. Na 2024 r. zaplanowane są środki w wysokości 6 998 mln zł, z czego
4 600 mln zł na zadania powiatowe i gminne, 987 mln zł na zadania
obronne, 462 mln zł na zadania mostowe, 589 mln zł na zadania

-- 4 of 6 --

5/6
obwodnicowe, 239 mln zł na zadania miejskie i 120 mln zł na zadania
wojewódzkie.
Uprzejmie informuję, że zgodnie z postanowieniami kontraktów terytorialnych
oraz kontraktów programowych - samorządy województw otrzymują środki z
budżetu państwa na dofinansowanie wkładu krajowego w programach
regionalnych i regionalnych programach operacyjnych.
Od początku 2024 r. do 21 czerwca 2024 r. w ramach poniższych inwestycji KPO,
zawarto umowy na kwotę prawie 851,5 mln zł. Wśród ostatecznych odbiorców
wsparcia tych inwestycji są także samorządy:
1. A3.1.1 Wsparcie rozwoju nowoczesnego kształcenia zawodowego,
szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie (MEN), kwota:
106,4 mln zł.
2. A4.2.1 Wsparcie programu dofinansowania miejsc opieki nad dziećmi 0-3 lat
(MRPiPS), kwota: 189 mln zł.
3. B1.1.2 Wymiana źródeł ciepła i poprawa efektywności energetycznej w
budynkach mieszkalnych (w części dot. budynków wielorodzinnych) (MRiT),
kwota: 75,7 mln zł.
4. B1.1.4 Zwiększenie efektywności energetycznej obiektów lokalnej aktywności
społecznej (MKiDN), kwota: 45,3 mln zł.
5. C2.1.2 Wyrównanie poziomu wyposażenia szkół w przenośne urządzenia
multimedialne - inwestycje związane ze spełnieniem minimalnych standardów
sprzętowych (MC), kwota: 51,8 tys. zł.
6. E1.1.2 Zero i niskoemisyjny transport zbiorowy (autobusy) – nowe nisko- i
zeroemisyjne pojazdy (potencjalne wsparcie również dla operatorów
publicznego transportu zbiorowego) (MI), kwota: 185 mln zł.
7. E2.1.2. Pasażerski tabor kolejowy (MI), kwota: 247,8 mln zł.
8. G1.1.2 Instalacje OZE realizowane przez społeczności energetyczne (MRiT),
kwota: 2,2 mln zł.
W ramach wsparcia z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności
(KPO) realizowana jest przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii inwestycja
A1.3.1 „Wdrażanie reformy planowania i zagospodarowania przestrzennego” w
horyzoncie czasowym do II kwartału 2026 r. Kryterium horyzontalnym
obligatoryjnym dla każdego odbiorcy wsparcia jest „Zgodność z zasadą
zrównoważonego rozwoju - racjonalne wykorzystywanie zasobów naturalnych”.
Podczas weryfikacji wniosków o dofinansowanie sprawdzane jest czy
Przedsięwzięcie obejmuje finansowanie działań minimalizujących oddziaływanie
działalności człowieka na środowisko. Zasada zrównoważonego rozwoju jest
zachowana, jeżeli w ramach Przedsięwzięcia zakłada się podejmowanie działań
ukierunkowanych na:
 racjonalne gospodarowanie zasobami;
 ograniczenie presji na środowisko;
 uwzględnianie efektów środowiskowych w zarządzaniu;
 podnoszenie świadomości ekologicznej społeczeństwa.

-- 5 of 6 --

6/6
Do wiadomości:
- Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
dotyczy sprawy: DSP.INT.4610.893.2024
- Minister Rozwoju i Technologii
- Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu

-- 6 of 6 --