Interpelacja w sprawie wsparcia dla prowadzenia produkcji zwierzęcej w gospodarstwach, w tym gospodarstwach rodzinnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2646
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie wsparcia dla prowadzenia produkcji zwierzęcej w gospodarstwach, w tym gospodarstwach rodzinnych
Zgłaszający: Andrzej Grzyb
Data wpływu: 22-04-2024
Jednym z istotnych problemów kryzysu w rolnictwie, który jest przyczyną protestów rolniczych, jest drastyczny spadek pogłowia trzody chlewnej w szczególności wywołany ASF. Gospodarstwa, w których wygaszona została produkcja trzody, mają dużą trudność w ponownym jej uruchomieniu, ponieważ:
Część gospodarstw wygasiła produkcję, a jej wznowienie wymaga spełnienia nowych wymagań w zakresie dobrostanu niezależnie od wielkości stada.
Spełnienie nowych wymagań dotyczących obiektu inwentarskiego w wielu przypadkach wymagałoby bardzo wysokich nakładów finansowych na remont lub budowę nowego obiektu.
Nowe zasady kredytowania dla inwestycji w gospodarstwach mają uwzględniać ślad węglowy dla produkcji gospodarstwa.
Poziom wsparcia dla inwestycji w gospodarstwach utrzymujących zwierzęta jest zbyt skromny, a rosną wymogi środowiskowe oraz presja ze strony społecznej przy nowych inwestycjach z uwagi na lokalizację zabudowy mieszkaniowej na obszarach rolnych.
Wznowienie produkcji trzody w istniejących chlewniach pozwoliłoby na przeznaczenie nadmiarów zbóż na ponowną produkcję wieprzowiny na lokalny rynek.
Zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo rozważa możliwość odstąpienia od obecnych wymogów w zakresie dobrostanu w obiektach inwentarskich, w których został wygaszony chów trzody?
Czy ministerstwo wesprze starania rolników, aby wznowić produkcję trzody szczególnie w gospodarstwach rodzinnych, co pozwoliłoby na przeznaczenie nadwyżek zbóż na pasze?
Czy przewiduje się zmiany w zakresie wsparcia dla inwestycji i remontów obiektów inwentarskich?
Jakie są decyzje dotyczące wsparcia finansowego, w tym z KPO, w zakresie budowy biogazowni rolniczych w gospodarstwach hodowlanych, co mogłoby ograniczyć ślad węglowy w produkcji?
Jakie ministerstwo ma zamierzenia dotyczące ochrony strat produkcji rolnej, aby zapobiec nieuzasadnionym zakazom związanym z prowadzoną działalnością rolniczą?
Z wyrazami szacunku
dr Andrzej Grzyb
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Michał Kołodziejczak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (18)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16525 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 20 maja 2024 r.
znak sprawy: DŻW.hzg.058.4.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 2646 w sprawie wsparcia dla prowadzenia produkcji
zwierzęcej w gospodarstwach, w tym w gospodarstwach rodzinnych.
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2646 z 29 kwietnia 2024 r. Pana Andrzeja Grzyba,
Posła na Sejm RP, w sprawie wsparcia dla prowadzenia produkcji zwierzęcej
w gospodarstwach, w tym gospodarstwach rodzinnych, uprzejmie informuję,
co następuje.
Ad. 1. Czy Ministerstwo rozważa możliwość odstąpienia od obecnych wymogów
w zakresie dobrostanu w obiektach inwentarskich, w których został wygaszony
chów trzody?
Konieczność spełnienia minimalnych wymogów w zakresie warunków utrzymania
świń w pomieszczeniach inwentarskich ma charakter obiektywny i nie jest
uzależniona od tego, czy dany producent wprowadza zwierzęta do pomieszczeń
inwentarskich po raz pierwszy, czy też wznawia produkcję po okresie przerwy
wynikającej z wystąpienia ASF.
Zgodnie z art. 4 oraz załącznikiem dyrektywy Rady 98/58/WE z dnia 20 lipca 1998 r.
dotyczącej ochrony zwierząt gospodarskich (1) państwa członkowskie zobowiązane
są do zapewnienia hodowanym lub trzymanym zwierzętom, warunków utrzymania
zgodnych z ich gatunkiem i stopniem rozwoju, dostosowaniem i udomowieniem oraz
potrzebami fizjologicznymi i psychicznymi, a także ze stosowaną praktyką i wiedzą
naukową.
-- 1 of 8 --
2
Wymagania dotyczące utrzymywania zwierząt gospodarskich zostały określone
w przepisach ustawy o ochronie zwierząt (2) oraz wydanych na jej podstawie aktach
wykonawczych, tj. rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie
wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt
gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii
Europejskiej (3) oraz rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie
minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż
te, dla których normy zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (4), mając na
względzie zapewnienie zwierzętom właściwych warunków bytowania i opieki oraz
wpływ tych warunków na zdrowie i dobrostan zwierząt.
Powyższe akty prawne są obligatoryjne dla wszystkich posiadaczy zwierząt
gospodarskich (dużych ferm, małych i średnich gospodarstw, rolników
indywidualnych), a przestrzeganie zawartych w nich norm utrzymywania zwierząt
gospodarskich podlega kontroli Inspekcji Weterynaryjnej.
Jednocześnie należy również wspomnieć, że art. 12 ustawy o ochronie zwierząt (2)
nakłada na osobę utrzymującą zwierzęta gospodarskie konieczność zapewnienia
zwierzętom odpowiedniej opieki oraz właściwych warunków bytowania. Dodatkowo
warunki chowu i hodowli zwierząt nie mogą powodować urazów i uszkodzeń ciała
lub innych cierpień. Utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania,
w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź
w pomieszczeniach albo klatkach uniemożlwiających im zachowanie naturalnej
pozycji, jest przejawem znęcania się nad zwierzętami i jest przestępstwem
stypizowanym w art. 6 tej ustawy (2).
W związku z powyższym nie jest możliwe, aby odstąpić od obecnych wymogów
w zakresie dobrostanu zwierząt. Nie ma również możliwości odstąpienia od
obecnych wymogów w zakresie dobrostanu zwierząt w obiektach inwentarskich,
w których został wygaszony chów świń.
Ad. 2. Czy Ministerstwo wesprze starania rolników, aby wznowić produkcję trzody
szczególnie w gospodarstwach rodzinnych, co pozwoliłoby na przeznaczenie
nadwyżek zbóż na pasze?
-- 2 of 8 --
3
Zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów
realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (5), aby
wznowić produkcję świń producenci rolni mogą ubiegać się o wsparcie w postaci:
1) Preferencyjnego kredytu bankowego na ponowne uruchomienie produkcji świń
po zaprzestaniu produkcji w związku z obowiązującym zakazem utrzymywania
w gospodarstwie świń lub ich wprowadzenia do gospodarstwa, wydanym
w związku z wystąpieniem ASF.
Pomoc polega na stosowaniu przez okres nie dłuższy niż 10 lat dopłat do
oprocentowania kredytów bankowych zaciągniętych w celu ponownego
uruchomienia produkcji świń po zaprzestaniu produkcji, m.in. na zakup loszek,
knurów lub warchlaków, z wyłączeniem zakupu na eksport; maszyn i urządzeń
stanowiących wyposażenie chlewni i innych maszyn służących do prowadzenia
produkcji świń.
2) Kredytu na utrzymanie płynności finansowej (linia UP) w celu poprawy płynności
finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi
agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. Pomoc polega na stosowaniu dopłat
do oprocentowania kredytów bankowych udzielonych producentowi rolnemu na
uregulowanie zobowiązań finansowych związanych z prowadzeniem działalności
rolniczej w gospodarstwie rolnym oraz ponoszenie przez producentów rolnych
bieżących nakładów przyczyniających się do poprawy płynności finansowej.
Kredytowaniem może być objęta produkcja rolna (m.in. chów i hodowla świń)
prowadzona w ramach działalności wymienionych w „Wykazie działalności
w zakresie rolnictwa, przetwórstwa produktów rolnych, przetwórstwa ryb,
skorupiaków i mięczaków lub w zakresie rybactwa śródlądowego”. Kredyty te
zgodnie z obwiązującymi przepisami, mogą być udzielane nie później niż do dnia
30 czerwca 2024 r.
3) Kredytu na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych i działach
specjalnych produkcji rolnej. Pomoc polega na stosowaniu dopłat do
oprocentowania kredytów bankowych udzielonych producentowi rolnemu.
Dodatkowo, w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata
2023-2027 (PS WPR 2023-2027), zaprojektowano (w interwencji I 10.1.2)
preferencyjne wsparcie zwrotne skierowane wprost do producentów świń. Wsparcie
będzie mieć formę kredytu preferencyjnego z przeznaczeniem na budowę,
-- 3 of 8 --
4
rozbudowę i modernizację chlewni, w tym instalację elektryczną i wodno-
kanalizacyjną (roboty budowlane i zakup materiałów budowlanych). Ta propozycja
wparcia dla producentów świń, została zawarta w zmianie PS WPR 2023-2027. Plan
jest obecnie na etapie zatwierdzania przez Komisję Europejską.
Ad. 3. Czy przewiduje się zmiany w zakresie wsparcia dla inwestycji i remontów
obiektów inwentarskich?
W związku z postulatami zgłaszanymi przez rolników, Minister Rolnictwa i Rozwoju
Wsi wystąpił do Ministra Rozwoju i Technologii z wnioskiem o podjęcie prac nad
zmianą ustawy - Prawo budowlane w celu uproszczenia procedur dotyczących
przebudowy budynków inwentarskich. MRiRW zaproponowało, aby przebudowa
i rozbudowa takich budynków o maksymalnie 20% powierzchni mogła być
realizowana na podstawie zgłoszenia.
Minister Rozwoju i Technologii wskazał, że wszelkie propozycje i postulaty zmian
prawa budowlanego, które wpływają do resortu są szczegółowo analizowane i mogą
zostać wykorzystane w przyszłych pracach legislacyjnych prowadzonych przez resort
w tym zakresie oraz podkreślił, że duża część inwestycji związanych z rozbudową
i przebudową obiektów budowlanych związanych z produkcją rolną już jest
zwolniona z pozwolenia na budowę. Niektóre tego typu inwestycje mogą co najwyżej
wymagać zgłoszenia.
Warto również dodać, że 24 września 2023 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca
2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz
niektórych innych ustaw (8). Reforma planowania przestrzennego wprowadza daleko
idące zmiany w zakresie możliwości lokalizowania różnego rodzaju inwestycji.
Jednym z celów reformy planowania przestrzennego było zapobieganie powstawania
konfliktów przestrzennych, ograniczanie rozlewania się zabudowy mieszkaniowej na
tereny niezurbanizowane i tereny oraz wytyczenie stref dla produkcji rolniczej.
Zasadniczą zmianą, która została zaproponowana, jest zastąpienie studium
uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy planem
ogólnym (nowy dokument planistyczny). Plan ogólny będzie miał charakter
powszechnie wiążący (będzie aktem prawa miejscowego), stąd jego ustalenia będą
musiały być przestrzegane na dalszych etapach procesu budowlanego. W ramach
planu ogólnego mają być tworzone określone strefy planistyczne, w tym strefa
-- 4 of 8 --
5
wielofunkcyjna z zabudową zagrodową (gdzie w profilu dodatkowym może być
wprowadzony teren wielkotowarowej produkcji rolnej) oraz strefa produkcji rolniczej
(gdzie w profilu podstawowym ma być dopuszczalna wielkotowarowa produkcja
rolnicza).
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgodnie z ustawą jest organem opiniującym plany
ogólne w zakresie kształtowania rolniczej przestrzeni produkcyjnej i rozwoju
produkcji rolniczej, dlatego już po otrzymaniu zawiadomienia o przystąpieniu do
sporządzania planu ogólnego gminy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w swoim
stanowisku, w uzasadnionych przypadkach (w gminach o charakterze rolniczym)
wskazuje na potrzebę wyznaczania w planach ogólnych odpowiednich stref
planistycznych w zakresie rozwoju gospodarstw rolnych, w tym budowy i rozbudowy
budynków inwentarskich.
Niezależnie od powyższego uprzejmie informuję, że w ramach PS WPR na lata 2023-
2027 przewidziano interwencje, które będą wspierać gospodarstwa zajmujące się
produkcją zwierzęcą, w tym prowadzące chów lub hodowlę trzody chlewnej.
Interwencje PS WPR, w przypadku których o pomoc mogą ubiegać się producenci
trzody chlewnej to:
1) I.10.1.1 Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność.
W ramach tego instrumentu wsparcia, rolnicy będą mogli uzyskać pomoc na
realizację inwestycji dotyczących produkcji zwierzęcej, w tym świń. Celem
interwencji jest zwiększenie zorientowania na rynek i konkurencyjności
gospodarstw.
2) I.10.2 Inwestycje w gospodarstwach rolnych w zakresie odnawialnych źródeł
energii (OZE) i poprawy efektywności energetycznej. Interwencja ma na celu
zmniejszenie presji działalności rolniczej na środowisko, poprzez wykorzystanie
energii ze źródeł odnawialnych, właściwe zagospodarowanie odpadów
i produktów ubocznych z rolnictwa oraz poprawę efektywności energetycznej.
3) I.10.3 Inwestycje zapobiegające rozprzestrzenianiu się ASF. Interwencja ma na
celu zapobieganie rozprzestrzenianiu się afrykańskiego pomoru świń. Wsparcie
można uzyskać na inwestycje dotyczące bioasekuracji, w tym wykonanie
ogrodzenia chlewni i zakup urządzeń służących bioasekuracji.
4) I.10.4 Inwestycje przyczyniające się do ochrony środowiska i klimatu. Wsparcie
w ramach tej interwencji polega na dofinansowaniu inwestycji mających na celu
-- 5 of 8 --
6
ograniczenie presji rolnictwa na środowisko naturalne, w tym m.in. ograniczenie
zużycia środków ochrony roślin lub nawozów, ograniczenie emisji
zanieczyszczeń, zwiększenie bioróżnorodności gleby, poprawę gospodarowania
wodą oraz adaptację do zmian klimatu.
5) I.10.15 Inwestycje poprawiające dobrostan bydła i świń. Wsparcie będzie
udzielane rolnikom na realizację inwestycji w zakresie dobrostanu zwierząt, które
wykraczają ponad odpowiednie minimalne normy wynikające z powszechnie
obowiązującego prawa.
Ad. 4. Jakie są decyzje dotyczące wsparcia finansowego, w tym z KPO, w zakresie
budowy biogazowni rolniczych w gospodarstwach hodowlanych, co mogłoby
ograniczyć ślad węglowy w produkcji?
Uzyskanie wsparcia finansowego w inwestycji w biogazownie rolnicze możliwe jest
w ramach następujących programów:
1) Energia dla wsi” - program jest wdrażany przez Narodowy Fundusz Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej. Całkowity budżet programu obecnie wynosi
1 mld złotych, a źródłem finansowania są środki Funduszu Modernizacyjnego.
Okres realizacji obejmuje lata 2023-2030. Beneficjentami programu są rolnicy
oraz istniejące i mające powstać spółdzielnie energetyczne. Wsparcie obejmuje
m.in. biogazownie rolnicze o mocy do 1 MW (dla rolników) oraz do 10 MW (dla
spółdzielni energetycznych). Wsparcie może zostać udzielone w formie dotacji do
20 mln zł lub pożyczki do 25 mln zł. Intensywność wsparcia wynosi w przypadku
dotacji do 65% kosztów kwalifikowanych, w przypadku pożyczki do 100%
kosztów kwalifikowanych. Pierwszy nabór wniosków trwał od 25 stycznia 2023
r. do 29 lutego 2024 r. Z uwagi na bardzo duże zainteresowanie programem,
podjęto prace nad zwiększeniem jego budżetu do 3 mld zł. Planowane jest
uruchomienie kolejnego naboru wniosków.
2) KPO – Inwestycja A1.4.1 „Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha
dostaw produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów
uczestniczących w łańcuchu”, przy czym w ramach tego źródła finansowania
dopuszczalne było wsparcie kosztów kwalifikowalnych w zakresie budowy m.in.
biogazowni – o ile były związane z przetwarzaniem, przechowywaniem,
-- 6 of 8 --
7
magazynowaniem lub wprowadzaniem do obrotu produktów rolnych przez
przedsiębiorcę ubiegającego się o wsparcie.
Oprócz tego rolnicy będący przedsiębiorcami mogą uzyskać wsparcie na budowę
biogazowni rolniczych w ramach m.in.:
1) Funduszy Europejskich dla Regionów – biogazownie o mocy do 0,5 MW,
2) Funduszu Europejskiego na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FENIKS)
– biogazownie o mocy powyżej 0,5 MW.
Dodatkowo w ramach PS WPR 2023-2027 wdrażana jest interwencja I.10.2.
Inwestycje w gospodarstwach rolnych w zakresie OZE i poprawy efektywności
energetycznej, w ramach której producenci rolni mogą uzyskać dofinansowanie na:
budowę biogazowni rolniczych (obszar A). Limit pomocy wynosi 1,5 mln zł
mikroinstalację produkującą energię z promieniowania słonecznego (obszar
B). Limit pomocy wynosi 200 tys. zł
Łączny limit pomocy na jednego beneficjenta w okresie realizacji PS WPR na obszar
A i obszar B wynosi 1,5 mln zł. Intensywność pomocy wynosi do 65% kosztów
kwalifikowalnych operacji.
Wytworzona energia elektryczna będzie wykorzystywana wyłącznie na potrzeby
własne gospodarstwa, a całkowita zainstalowana moc urządzeń wytwarzających
energię elektryczną nie przekroczy 50 kW.
Pierwszy nabór wniosków o przyznanie pomocy trwał od 25 stycznia do 23 lutego
2024 r. Kolejny nabór wniosków planowany jest w 2025 r.
Ad. 5. Jakie Ministerstwo ma zamierzenia dotyczące ochrony strat produkcji rolnej,
aby zapobiec nieuzasadnionym zakazom związanym z prowadzoną działalnością
rolniczą?
Odnosząc się do tego pytania pragnę zwrócić uwagę, że wszystkie wymienione
w odpowiedziach na pytania 2-4 środki wsparcia finansowego przewidziane są
w celu ochrony produkcji rolnej lub niwelowania ewentualnych strat mogących
zagrozić tej produkcji.
-- 7 of 8 --
8
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Michał Kołodziejczak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Dyrektywa Rady 98/58/WE z dnia 20 lipca 1998 r. dotycząca ochrony zwierząt
gospodarskich (Dz. U. UE L 221 z 8.8.1998, str. 23, z późn. zm.; Dz. U. UE Polskie
wydanie specjalne dział 3, t. 23, str. 316, z późn. zm.);
(2) Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580);
(3) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie
wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt
gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii
Europejskiej (Dz. U. 2010 r. Nr 56 poz. 344);
(4) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w
sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich
innych niż te, dla których normy zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz.
U. z 2019 r. poz. 1966);
(5) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2023 r. w
sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty
pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach
Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 (Dz. U. poz.
797, z późn. zm.);
(6) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 marca 2023 r. w sprawie
szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności
rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej
Polityki Rolnej na lata 2023–2027 (Dz. U. poz. 734, z pózn.zm.);
(7) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego
zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i
Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.);
(8) Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 8 of 8 --