Interpelacja w sprawie ustawy o świadczeniu wspierającym
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2642
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ustawy o świadczeniu wspierającym
Zgłaszający: Iwona Hartwich
Data wpływu: 22-04-2024
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura zgłaszają się rodzice i opiekunowie osób niepełnosprawnych z prośbą o interwencję w sprawie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, która weszła w życie dnia 1 stycznia 2024 roku.
Na mocy ww. ustawy doszło do zmiany w regulacjach dotyczących pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. W przypadku złożenia wniosku o świadczenie wspierające, które jest przeznaczone bezpośrednio dla osoby niepełnosprawnej, rodzic lub opiekun utraci świadczenie pielęgnacyjne, czyli swój jedyny dochód. Oznacza to, że pozostanie na utrzymaniu swojego niepełnosprawnego dziecka lub podopiecznego, albo aby się utrzymać, będzie zmuszony pójść do pracy. Problem polega na tym, iż osoby z niepełnosprawnościami w większości nie są zdolne do samodzielnej egzystencji i wymagają opieki 24 godziny na dobę.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy będą zmiany w ustawie o świadczeniu wspierającym, aby osoba z niepełnosprawnością pobierała świadczenie wspierające, a rodzic lub opiekun mógł nadal otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne?
Nie wszystkie osoby z niepełnosprawnością przejdą na świadczenie wspierające. Jaki rodzaj pomocy od rządu otrzymają OzN, które pozostaną na tzw. starych warunkach?
Czy rodzice i opiekunowie OzN, którzy utracą świadczenie pielęgnacyjne i nie podejmą pracy, będą mieli opłacane ubezpieczenie i przez jaki okres czasu?
Głównym założeniem ustawy o świadczeniu wspierającym jest kierowanie pomocy bezpośrednio do osoby niepełnosprawnej, która ma samodzielnie decydować o wydatkowaniu środków, które będzie otrzymywać. Jak to jest rozpatrywane w przypadku osób z niepełnosprawnością intelektualną?
Z poważaniem
Iwona Hartwich
Posłanka na Sejm RP
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8673 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.255.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr K10INT2642 Pani Posłanki Iwony Hartwich w sprawie
ustawy o świadczeniu wspierającym, poniżej przedstawiam stosowne informacje.
Ad 1.
1 stycznia 2024 roku weszła w życie ustawa z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
(Dz. U. poz. 1429). Zmieniła ona dotychczasowy system świadczeń dla osób
niepełnosprawnych i ich opiekunów wprowadzając do polskiego systemu prawnego nowe
świadczenie wspierające, kierowane bezpośrednio do pełnoletnich osób
z niepełnosprawnościami oraz – w związku ze zmianą ustawy z 28 listopada 2003 r.
o świadczeniach rodzinnych - zmodyfikowane świadczenie pielęgnacyjne, kierowane do
opiekunów osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły jeszcze 18 roku życia.
Świadczenie wspierające wprowadzono uwzględniając liczne postulaty środowisk
skupiających osoby niepełnosprawne, zgłaszających konieczność ukierunkowania polityki
świadczeń na upodmiotowienie dorosłych osób z niepełnosprawnościami. Jego celem jest
udzielenie przedstawicielom tej grupy, borykającym się z największymi trudnościami
w codziennym funkcjonowaniu, pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków
związanych z zaspokajaniem ich szczególnych potrzeb życiowych. Świadczenie kierowane
jest bezpośrednio do pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, tak aby mogła samodzielnie
decydować o tym, na jakie wydatki, związane ze sprawowaną nad nią opieką, zostanie
przekazana jego kwota.
Obowiązujące od 1 stycznia 2024 r. regulacje ustawy o świadczeniu wspierającym
wykluczają prawo opiekuna osoby niepełnosprawnej do pobierania świadczenia
opiekuńczego (tj. świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, zasiłku
dla opiekuna) w tym samym czasie, gdy osoba z niepełnosprawnościami pobiera własne
świadczenie wspierające. Celem tych regulacji jest wyeliminowanie kumulacji świadczeń
z budżetu państwa przyznawanych de facto z tego samego tytułu, którym jest wsparcie
niesamodzielnej osoby z niepełnosprawnościami.
Jednocześnie należy podkreślić, że ubieganie się o możliwość pobierania świadczenia
wspierającego jest prawem, a nie obowiązkiem osoby niepełnosprawnej.
W przypadku, gdy osoba z niepełnosprawnością nie skorzysta z prawa do własnego
świadczenia wspierającego, jej opiekun otrzymujący dotychczas świadczenie pielęgnacyjne,
które nabył na zasadach obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy o świadczeniu
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wspierającym, tj. na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., stosownie do przepisów
przejściowych tej ustawy, w pełni zachowa prawa nabyte do otrzymywanego świadczenia
pielęgnacyjnego i będzie mógł je dalej pobierać na dotychczasowych warunkach,
przewidzianych w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31
grudnia 2023 r.
Ustawa o świadczeniu wspierającym wprowadziła także szereg regulacji o charakterze
osłonowym dla tych opiekunów osób niepełnosprawnych, którzy zaprzestaną pobierać
świadczenia opiekuńcze, w związku z wyborem przez osobę z niepełnosprawnościami
świadczenia wspierającego. Obejmują one:
opłacanie ze środków budżetu państwa składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe
oraz zdrowotne za opiekuna osoby z niepełnosprawnością, która pobierać będzie
świadczenie wspierające, przez okres sprawowania opieki – warunkiem jest wspólne
zamieszkiwanie i gospodarowanie opiekuna z osobą z niepełnosprawnościami oraz
niepodejmowanie zatrudnienia przez opiekuna (objęcie ww. ubezpieczeniami będzie
realizowane przez ZUS, na wniosek opiekuna składany do Zakładu);
możliwość uzyskania przez opiekuna zasiłku dla bezrobotnych, a także świadczenia
przedemerytalnego;
uruchomienie programu aktywizacji zawodowej dla opiekunów, którzy pobierali ww.
świadczenia opiekuńcze.
Przewidziano, że po roku funkcjonowania ustawy o świadczeniu wspierającym
(obowiązującej od 1 stycznia 2024 r.) Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dokona
oceny/przeglądu jej działania, co będzie stanowiło podstawę do oceny efektów
wprowadzonych rozwiązań m. in. w systemie świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami
i ich opiekunów.
Ad 2.
W kwestii wsparcia kierowanego do osób z niepełnosprawnościami należy wskazać, że osoby
te mogą pobierać rentę socjalną, o ile spełniają warunki określone w ustawie o rencie
socjalnej. Od marca 2024 r. wysokość renty socjalnej wynosi 1780,96 zł. Renta socjalna
waloryzowana jest rokrocznie, w ramach przeliczania wysokości rent i emerytur, które to
świadczenia emerytalno-rentowe mogą również otrzymywać osoby z niepełnosprawnością.
Od 1 października 2019 r. wypłacane jest świadczenie, o którym mowa w ustawie z 31 lipca
2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.
Świadczenie to przysługuje osobom nie posiadającym prawa do świadczeń pieniężnych,
finansowanych ze środków publicznych albo pobierającym świadczenia, których suma (wraz
ze świadczeniem uzupełniającym) o charakterze innym niż jednorazowe, wraz z kwotą
wypłacaną przez zagraniczne instytucje właściwe do spraw emerytalno-rentowych, nie
przekracza progu 2419,33zł miesięcznie (od 1 marca 2024 r.).
Od 1 marca rokrocznie waloryzowana jest kwota miesięcznego progu uprawniającego do
świadczenia uzupełniającego na tych samych zasadach co emerytury i renty, zgodnie
z ustawą z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Oznacza to, że wraz z podwyższeniem emerytur i rent w ramach waloryzacji, wzrasta
analogicznie kwota miesięcznego progu uprawniającego do świadczenia uzupełniającego.
Świadczenie uzupełniając przysługuje osobie uprawnionej w zróżnicowanej wysokości, nie
wyższej jednak niż 500zł miesięcznie. Wysokość świadczenia uzupełniającego zależy od
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
łącznej kwoty świadczeń otrzymywanych przez osobę uprawnioną ze środków publicznych
(tzw. formuła „złotówka za złotówkę”).
Ponadto, w ramach systemu świadczeń rodzinnych, istnieje również możliwość przyznania
osobie z niepełnosprawnościami zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 215,84 zł miesięcznie.
Ad 3.
W świetle regulacji wprowadzonych ustawą o świadczeniu wspierającym w przypadku, gdy
osoba z niepełnosprawnością wybierze własne świadczenie wspierające, składki na
ubezpieczenie emerytalno-rentowe dla jej opiekuna niepozostającego w zatrudnieniu będą
opłacane bez względu na posiadany przez niego staż ubezpieczeniowy.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniu wpierającym, za opiekuna, który nie podejmuje
zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na potrzebę udzielania wsparcia osobie
pobierającej świadczenie wspierające, wspólnie z nią zamieszkującego i gospodarującego,
Zakład Ubezpieczeń Społecznych opłaca ze środków budżetu państwa składki na
ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego na zasadach określonych
w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz składki
na ubezpieczenie zdrowotne na zasadach określonych w ustawie z 27 sierpnia 2004 r.
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Istotne jest, że
w powyższym przypadku składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe będą opłacane
także w sytuacji, gdy opiekun będzie już posiadał okres ubezpieczenia niezbędny do
otrzymania emerytury w minimalnej wysokości (a więc niezależnie od tego czy osiągnął on
20/25-letni okres składkowy i nieskładkowy). Opiekun zainteresowany opłacaniem składek,
wniosek o objęcie ww. ubezpieczeniem składa do ZUS.
Ad 4.
Ustawa o świadczeniu wspierającym przewiduje, że osoba z niepełnosprawnością, w tym
niepełnosprawnością intelektualną, ma możliwość wnioskowania o świadczenie wspierające
nie tylko osobiście, ale także przy wsparciu osoby upoważnionej do jej reprezentowania – np.
opiekuna prawnego czy pełnomocnika.
W przypadku osób z niepełnosprawnościami intelektualnymi, które mają opiekuna
prawnego (wyznaczanego przez sąd rodzinny w przypadku ich całkowitego
ubezwłasnowolnienia), decyzję, czy ubiegać się o świadczenie wspierające podejmuje tenże
opiekun prawny, który w przypadku przyznania osobie z niepełnosprawnościami
świadczenia wspierającego będzie de facto również tym świadczeniem rozporządzał.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --