Interpelacja w sprawie toczących się spraw oraz prawomocnych orzeczeń sądowych wydanych przez sędziów powołanych przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą o Krajowej Radzie Sądownictwa z dnia 8 grudnia 2017 r.
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2636
do ministra sprawiedliwości
w sprawie toczących się spraw oraz prawomocnych orzeczeń sądowych wydanych przez sędziów powołanych przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą o Krajowej Radzie Sądownictwa z dnia 8 grudnia 2017 r.
Zgłaszający: Michał Wawer, Karina Anna Bosak, Krzysztof Bosak
Data wpływu: 22-04-2024
Szanowny Panie Ministrze,
od początku obecnej X kadencji Sejmu RP Ministerstwo Sprawiedliwości i cały obóz rządzący bezustannie kwestionuje legalność funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego, Krajowej Rady Sądownictwa czy niektórych izb Sądu Najwyższego, działających w składzie i/lub kształcie prawnym przyjętym w latach 2015–2023.
Ministerstwo kwestionuje również status sędziów (tzw. sędziów neo-KRS) powołanych przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą o KRS z 8 grudnia 2017 r. Według przyjętej przez ministerstwo linii sędziowie neo-KRS byli powołani nielegalnie. Takie stanowisko niesie bardzo poważne konsekwencje prawne. Bowiem na tej podstawie można domniemywać, że sędziowie neo-KRS nie są sędziami, a więc wydawane przez nich wyroki zostały wydane z naruszeniem prawa. Idąc dalej, tak przyjęte stanowisko może być podstawą do podważenia nie tylko ważności, ale wręcz istnienia wielu orzeczeń sądów powszechnych.
Taka linia rządu daje już obecnie wielu osobom podstawę do składania wniosków o wznowienie postępowania, skarg nadzwyczajnych czy też żądań rozpatrzenia spraw, które uważa się za nierozstrzygnięte ze względu na uznawanie wyroków wydanych przez sędziów neo-KRS za nieważne. Problem ten będzie się nasilał, dopóki nie zostanie rozwiązany systemowo. Wraz z narastaniem tego problemu będzie narastało też zagadnienie odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa we wszystkich tego typu sprawach.
W związku z powyższym, mając na uwadze daleko idącą ingerencję w fundamentalną zasadę praworządności i pewności prawa, proszę Pana Ministra o odpowiedź na pytania:
Ile prawomocnych orzeczeń sądowych zostało wydanych (do dnia złożenia interpelacji) przez sędziów powołanych przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą o KRS z 8 grudnia 2017 r., a ile spraw sądowych jest obecnie w toku z udziałem takich sędziów?
Ilu sędziów obecnie orzekających w sądach powszechnych zostało powołanych przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą o KRS z 8 grudnia 2017 r.?
Czy ministerstwo zdaje sobie sprawę z zagrożenia, jakie niesie za sobą kwestionowanie statusu sędziów neo-KRS?
Czy negatywne skutki opisane powyżej są intencją ministerstwa, a jeżeli nie, to jakie działania ministerstwo zamierza podjąć, aby tysiące obywateli, którzy byli w przeszłości lub są obecnie stronami postępowań sądowych, zabezpieczyć przed negatywnymi skutkami kwestionowania statusu wielu sędziów przez ostatnie kilka lat?
Podsekretarz stanu Dariusz Mazur
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (14)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7687 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.121.2024
Warszawa, 24 maja 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2636 złożoną przez Pana Posła Michała Wawera, Panią
Poseł Karinę Annę Bosak oraz Pana Posła Krzysztofa Bosaka w sprawie toczących się spraw
oraz prawomocnych orzeczeń sądowych wydanych przez sędziów powołanych przez
Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą o Krajowej Radzie Sądownictwa z dnia
8 grudnia 2017 r., uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Kwestia statusu osób powołanych do pełnienia urzędu sędziego przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej
z zastosowaniem art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
(Dz. U. z 2021 r. poz. 269 i z 2023 r. poz. 1615) budzi wątpliwości co do tego, czy skład
sądu utworzony z udziałem takich orzeczników spełnia standardy niezawisłości
i bezstronności, do których respektowania obliguje Rzeczpospolitą Polską art. 47 Karty
praw podstawowych Unii Europejskiej.
Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. BSA I.-4110-1/20 (pkt 44
uzasadnienia, drugi akapit): „Akt powołania na urząd sędziego przez Prezydenta RP nie
tworzy trwałego i niepodważalnego domniemania, że w każdej sprawie rozpoznawanej
przez sąd z udziałem tego sędziego spełniony będzie standard niezawisłości
i bezstronności. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy poprzedzająca akt powołania
procedura miała wadliwy charakter, w szczególności, gdy brała w niej udział Krajowa Rada
Sądownictwa pozbawiona przymiotu niezależności, na co w szczególności wskazał wyrok
Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 19 listopada 2019 r. Nie można przy tym przyjmować,
że każda wada w procesie nominacyjnym jest sanowana przez prezydencki akt powołania
na urząd sędziego, taka bowiem interpretacja prowadziłaby do nieuzasadnionego
ograniczenia możliwości realizacji prawa do niezawisłego i bezstronnego sądu (…)”.
Sąd Najwyższy w powołanej wyżej uchwale dokonał również oceny prawnej sytuacji,
w której w składzie sądu rozpoznającego sprawę znajduje się osoba powołana na urząd
sędziego w procedurze zakładającej udział w niej Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej niezgodnie z art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji, stwierdzając (pkt 2 uchwały):
„Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu
sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w
-- 1 of 3 --
składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo
wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), jeżeli wadliwość
procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu
niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o
ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”.
Jak wynika z powyższej uchwały, okoliczność utraty domniemania niezależności
i niezawisłości przez sędziego powołanego na urząd w procedurze obejmującej
rozpatrzenie jego kandydatury na stanowisko sędziowskie przez Krajową Radę
Sądownictwa po dniu 6 marca 2018 r. ani nie jest równoznaczna z nieposiadaniem statusu
sędziego, ani nie przesądza automatycznie o nieważności postępowania. Można mówić
o nieważności dopiero wówczas, gdy w konkretnych okolicznościach wadliwość procesu
powoływania prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziego.
Okoliczności te wymagają badania ad casum.
Wątpliwości, jakie wiążą się ze statusem sędziów powołanych z udziałem Krajowej Rady
Sądownictwa w składzie ukształtowanym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw i z ich
zdolnością do sprawowania wymiaru sprawiedliwości z zachowaniem standardu
niezawisłości i bezstronności, nie są wynikiem takiej albo innej „linii rządu”, ani nie
poddają się ocenie jako stanowiące bądź niestanowiące intencji Ministerstwa
Sprawiedliwości. Wątpliwości te są wyłącznie rezultatem ustawodawstwa
przyjmowanego w ostatnich latach (w zakresie poruszonym w interpelacji w szczególności
ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa) oraz
ocen, jakie na tle tak ukształtowanego stanu prawnego były dokonywane w orzecznictwie
zarówno sądów krajowych, jak i międzynarodowych trybunałów, którego to orzecznictwa
przywołana wyżej uchwała Sądu Najwyższego jest egzemplifikacją.
Odpowiadając na kwestię działań podejmowanych w celu zabezpieczenia przed
negatywnymi skutkami wadliwego ukształtowania procedury powoływania sędziów,
należy przede wszystkim wskazać, że przedmiotem prac parlamentarnych jest obecnie
ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, uchwalona przez Sejm w dniu
12 kwietnia 2024 r. na podstawie rządowego projektu ustawy (druk nr 219).
Na rozpatrzenie przez Sejm oczekuje uchwała Senatu w sprawie tej ustawy,
wprowadzająca do jej tekstu poprawki (druk nr 378). Ustawa ma na celu przywrócenie
konstytucyjnego składu Krajowej Rady Sądownictwa w zakresie jej członków wybieranych
spośród sędziów, a jednym z jej zasadniczych skutków będzie doprowadzenie do sytuacji,
w której nie będzie dochodziło do powoływania kolejnych sędziów, których umocowanie
do sprawowania wymiaru sprawiedliwości w sposób niezawisły i bezstronny mogłoby
podlegać kwestionowaniu.
-- 2 of 3 --
Dalsze działania ukierunkowane na kompleksowe i systemowe rozwiązanie problemów,
jakie w polskim porządku prawnym generuje wadliwa i niekonstytucyjna procedura
powoływania na stanowiska sędziowskie, do których należy również zaliczyć wpływ owej
wadliwości na ważność orzeczeń sądowych, wymagają podjęcia szerokich prac
analitycznych oraz konsultacji ze środowiskami zainteresowanymi przywróceniem
w Rzeczypospolitej Polskiej standardów praworządności (m.in. prawniczymi
i naukowymi). Rezultat tych działań oraz ostateczny kształt rozwiązań normatywnych,
których zaproponowanie będzie niezbędne, nie został jeszcze przesądzony. W
przygotowaniu koncepcji rozwiązań w tym zakresie będzie brała udział niedawno
powołana Komisja Kodyfikacyjna Ustroju Sądów Powszechnych i Prokuratury.
Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadzi obecnie prac legislacyjnych, w ramach
których byłoby projektowane ustanowienie przepisów stanowiących, że osoby powołane
na urząd sędziego na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa przedstawionego
po dniu 6 marca 2018 r. nie posiadają statusu sędziego, bądź że orzeczenia wydane z ich
udziałem są nieważne, nieskuteczne albo nie istnieją.
Jednocześnie z dokonanej analizy wynika, że według stanu na dzień 29 kwietnia 2024 r. –
2141 sędziów zostało powołanych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej po
procedurze kandydowania na stanowisko sędziego prowadzonej przez Krajową Radę
Sądownictwa ukształtowaną ustawą o KRS z dnia 8 grudnia 2017 r. Wśród ww. sędziów są
trzej sędziowie, którzy zrzekli się urzędu, aby pełnić misję w Kosowie i powrócili na
stanowisko sędziego po zakończeniu misji. Ponadto jedna sędzia została powołana
w dniu 8 listopada 2018 r., przy czym kandydaturę składała w 2014 roku.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --