Interpelacja w sprawie programu Mieszkanie Plus
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2622
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie programu Mieszkanie Plus
Zgłaszający: Dorota Marek
Data wpływu: 19-04-2024
Szanowny Panie Ministrze, zwracam się do Pana w imieniu osób, które przystąpiły do programu Mieszkanie Plus, a które czują się oszukane w związku z obecnymi warunkami uczestniczenia w programie, które nijak mają się do rzeczywistości kreowanej przez autorów programu, czyli przedstawicieli rządu Zjednoczonej Prawicy.
Osoby poszkodowane skarżą się na wysokość czynszu, który został kilkukrotnie podwyższony, właściciele mieszkań pobierają dodatkowe opłaty, o których nie było mowy na etapie prezentowania programu.
Sztandarowym celem programu Mieszkanie Plus miała być budowa mieszkań, które miały być wynajmowane, a następnie po spłaceniu przechodzić na własność osób, które są w gorszej sytuacji życiowej, posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, ale przede wszystkim osób, które nie posiadają zdolności kredytowej, a co za tym idzie, nigdy nie mogłyby sobie pozwolić na własne mieszkanie.
Z relacji osób, które skorzystały z programu wynika, że koszty związane z wynajmem takiego mieszkania przewyższają koszty wynajmu mieszkania na rynku komercyjnym.
W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie kroki zamierza podjąć ministerstwo w celu poprawy sytuacji osób, które skorzystały z programu Mieszkanie Plus?
2. Jakie plany posiada ministerstwo w zakresie prowadzenia programów mieszkaniowych, których celem będzie zwiększenie dostępności wynajmu lub nabycia mieszkań przez osoby mniej zamożne?
Sekretarz stanu Jacek Tomczak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (10)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
18380 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-VIII.054.8.2024.KR
Warszawa, 21 maja 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 2622 pani poseł Doroty Marek z 24 kwietnia 2024 r.
w sprawie programu „Mieszkanie+”.
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2622 pani poseł Doroty Marek z 24 kwietnia 2024 r. w
sprawie programu „Mieszkanie + ”, przekazuję poniższe informacje.
Ad 1. Jakie kroki zamierza podjąć Ministerstwo, w celu poprawy sytuacji osób, które
skorzystały z programu Mieszkanie Plus?
Podstawowym dokumentem określającym politykę mieszkaniową państwa jest Narodowy
Program Mieszkaniowy – dokument strategiczno-programowy przyjęty 27 września 2016
r. uchwałą nr 115/2016 Rady Ministrów. Działania w ramach Narodowego Programu
Mieszkaniowego koncentrują się na tworzeniu nowego zasobu mieszkaniowego w
zakresie wzajemnie uzupełniających się instrumentów dedykowanych różnym grupom
beneficjentów, m.in. poprzez realizację części rynkowej programu przez PFR
Nieruchomości S.A. (PFRN) w ramach budowy mieszkań na wynajem, w tym mieszkań
z możliwością dojścia do własności przez najemcę1. Spółka PFRN – spółka zależna
Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. – samodzielnie organizowała proces inwestycyjny oraz
poszukiwała partnerów do prowadzenia poszczególnych projektów mieszkaniowych.
Inwestycje realizowane przez PFRN w ramach rynkowej części programu prowadzone
były na zasadach rynkowych, bez wykorzystania środków budżetu państwa.
W połowie 2023 r. podjęto decyzję o zakończeniu działań PFRN w ramach rynkowej
części programu „Mieszkanie+”, a inwestycje mieszkaniowe będące w trakcie budowy lub
planowania do realizacji nie są obecnie komunikowane jako rynkowa część programu2.
W uzupełnieniu informuję, że zadania Ministerstwa Rozwoju i Technologii obejmują
współpracę ze spółką PFRN w zakresie analiz i monitoringu stanu realizacji projektów
mieszkaniowych w ramach wskazanego instrumentu programu mieszkaniowego. Spółka
1 Drugi filar stanowi część społeczna programu w zakresie wsparcia przedsięwzięć społecznego budownictwa
czynszowego obejmujące program popierania budownictwa mieszkaniowego oraz tzw. rządowy program
wsparcia budownictwa socjalnego i komunalnego.
2 Część społeczna obejmująca wsparcie przedsięwzięć społecznego budownictwa czynszowego nadal jest
realizowana.
-- 1 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
PFRN nie jest podmiotem podległym ministrowi właściwemu do spraw budownictwa,
planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa lub przez niego
nadzorowanym. W związku z wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1
marca 2024 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykazu spółek, w których prawa z
akcji Skarbu Państwa wykonuje Prezes Rady Ministrów lub inni członkowie Rady
Ministrów, pełnomocnicy Rządu lub państwowe osoby prawne, w tym jednoosobowe
spółki Skarbu Państwa (Dz. U. poz. 301), prawa z akcji Skarbu Państwa w spółce Polski
Fundusz Rozwoju S.A. obecnie wykonuje obecnie Minister Aktywów Państwowych.
W związku z powyższym resort rozwoju i technologii zwrócił się do Ministerstwa
Aktywów Państwowych (MAP) o przedstawienie informacji w sprawie.
W przekazanej przez MAP odpowiedzi udzielonej przez spółkę PFRN, zwrócono uwagę, że
PFR Nieruchomości zarządza częścią aktywów Funduszu Sektora Mieszkań na Wynajem oraz
Funduszu Sektora Mieszkań dla Rozwoju, które nie są zasilane środkami publicznymi. Przy
udziale środków Funduszu Sektora Mieszkań dla Rozwoju (dalej: FIZAN) powstało 14 inwestycji
(dalej: Inwestycje), które nie były w żaden sposób dotowane ze środków budżetowych, a spółka
PFR Nieruchomości nie korzystała i nadal nie korzysta z preferencyjnego finansowania.
Inwestycje adresowane są do osób o umiarkowanych dochodach posiadających tzw. zdolność
czynszową (możliwości finansowe terminowego opłacenia czynszu za mieszkanie o danym
metrażu).
Zgodnie z informacjami uzyskanymi z MAP, w zakresie zgłoszonych przez panią poseł
wątpliwości odnośnie zasad najmu mieszkań w ramach programu „Mieszkanie+”, wskazano
że wszyscy zainteresowani byli informowani, za pośrednictwem mediów, witryn internetowych
oraz materiałów informacyjnych, o warunkach finansowych i zasadach korzystania z mieszkań
udostępnianych na podstawie umów najmu instytucjonalnego. Wnioskujący mieli pełną wiedzę
na temat warunków finansowych oferty FIZAN przed zawarciem umowy. Już na etapie
wnioskowania o mieszkanie, o określonym typie i metrażu, osoby biorące udział w naborze
wybierały lokal odpowiadający ich potrzebom i możliwościom finansowym. Przy każdym z
oferowanych mieszkań była podawana precyzyjna kwota czynszu najmu oraz opłaty
eksploatacyjnej adekwatne do metrażu lokalu. Ponadto w umowach najmu instytucjonalnego,
zawieranych pomiędzy najemcą a wynajmującym były wyszczególnione wszystkie opłaty:
czynsz najmu, zaliczki na poczet zużycia mediów (zimna woda i jej podgrzanie, centralne
ogrzewanie, odprowadzanie ścieków). W związku z tym, wszystkie osoby zawierające umowy
najmu były świadome kosztów, które będą ponosić w związku z korzystaniem z mieszkania.
W przekazanej przez MAP odpowiedzi podkreślono, że w umowach najmu
instytucjonalnego, zawieranych pomiędzy najemcą a wynajmującym były wyszczególnione
wszystkie opłaty: czynsz najmu, zaliczki na poczet zużycia mediów (zimna woda i jej podgrzanie,
centralne ogrzewanie, odprowadzanie ścieków). W związku z tym, wszystkie osoby zawierające
umowy najmu były świadome kosztów, które będą ponosić w związku z korzystaniem z
mieszkania. Projekt umowy najmu instytucjonalnego zawieranej z najemcą określał również
poziom zaliczki na opłatę eksploatacyjną. Z uwagi na fakt, że opłata eksploatacyjna jest
rozliczana, wynajmujący każdego roku do końca kwietnia przekazuje najemcom zestawienie z
podziałem wydatków na kategorie. Opłata ta pokrywa koszty związane z utrzymaniem części
wspólnych nieruchomości: ogrzewanie i oświetlenie klatek schodowych, utrzymanie czystości w
budynkach i na terenie osiedla. Zaliczka związana z kosztami eksploatacji jest identyczna dla
wszystkich lokali, a sposób jej naliczania stanowi iloczyn przyjętej stawki i metrażu mieszkania.
Natomiast ewentualne zmiany opłaty eksploatacyjnej wynikają wprost ze wzrostu kosztów
mediów lub kosztów dostawców usług i są niezależne od wynajmującego. Mając na względzie
-- 2 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
bezpieczeństwo finansowe najemców 14 Inwestycji wybudowanych z udziałem środków
finansowych FIZAN, PFR S.A. i PFR Nieruchomości wprowadziły instrumenty wsparcia
mieszkańców osiedli powstałych przy współfinansowaniu FIZAN. Jednym z nich jest mechanizm
zamrożenia czynszu najmu do końca 2025 r. Oznacza to, że stawka czynszu pozostaje na
stałym poziomie niezależnym od bieżącego wskaźnika inflacji. W związku z tym, średnia stawka
czynszu w inwestycjach PFR Nieruchomości nie przekracza 30 zł, a czynsze są średnio o ok.
30% niższe niż stawki obowiązujące na rynku. W czterech miastach stawki są niższe o ponad
40% - w Białej Podlaskiej (ok. 43%), w Gdyni (ok. 59%), w Krakowie (ok. 40%) oraz w
Wałbrzychu (ok. 43%).
W przekazanej przez MAP odpowiedzi jednocześnie wskazano, że wszystkie z 14 lokalizacji
są objęte programem dopłat do czynszów „Mieszkanie na Start"3. Dzięki programowi istnieje
możliwość wnioskowania o wyższy wymiar wsparcia w przypadku, gdy w latach ubiegłych
doszło do waloryzacji czynszu najmu, co pozwala najemcom w pełni skompensować inflacyjny
wzrost stawek czynszów. Programem dopłat objętych jest blisko 75% wszystkich najemców,
a średnia kwota wsparcia, którą otrzymują miesięcznie wynosi ponad 460 zł. Łączna kwota
wsparcia, którą co miesiąc otrzymują najemcy wynosi blisko 1 milion złotych.
Ad 2. Jakie plany posiada Ministerstwo dot. prowadzenia programów mieszkalnych, których
celem będzie zwiększenie dostępności wynajmu lub nabycia mieszkań przez osoby mniej
zamożne.
W uzupełnieniu do przedstawionej na pyt. 1 odpowiedzi informuję, że aktualnie istnieją
dwa programy wspierające zwiększenie dostępności wynajmu dla osób mniej zamożnych.
Są to:
1) rządowy program wsparcia budownictwa socjalnego i komunalnego (tzw. program
BSK), realizowany na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym
wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 304), w
ramach którego udzielane jest bezzwrotne finansowe wsparcie z budżetu państwa
(poprzez Fundusz Dopłat) na rozwój budownictwa zaspokajającego potrzeby
mieszkaniowe osób o niższych dochodach (przede wszystkim budownictwa
komunalnego) oraz
2) rządowy program preferencyjnych kredytów dla inwestorów społecznego
budownictwa czynszowego (tzw. program SBC), realizowany na podstawie ustawy
z dnia 26 października 1995 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa
(Dz. U. z 2023 r. poz. 790), w ramach którego udzielane są preferencyjne kredyty
ze środków własnych Banku Gospodarstwa Krajowego towarzystwom
budownictwa społecznego, społecznym inicjatywom mieszkaniowym,
spółdzielniom mieszkaniowym oraz spółkom gminnym, z dopłatą do
preferencyjnego oprocentowania ze środków budżetowych (poprzez Fundusz
Dopłat).
Informuję przy tym, że decyzją Zespołu ds. programowania prac rządu z dnia 15 marca
2024 r., w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów został
zamieszczony projekt ustawy o zmianie ustawy o społecznych formach rozwoju
mieszkalnictwa oraz niektórych innych ustaw (pozycja UA7), którego celem jest m.in.
3 Na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych w
pierwszych latach najmu mieszkania (Dz. U. z 2024 r. poz. 506).
-- 3 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
zapewnienie ww. programom odpowiedniego finansowania. Najważniejsze projektowane
zmiany to podwyższenie w 2024 i 2025 r. maksymalnego limitu wydatków budżetu
państwa na program BSK o dodatkowe prawie 4 mld zł rocznie (obecnie limit roczny
wynosi 1 mld zł) oraz ustalenie limitu wydatków na program w kolejnych latach 2026-
2030 (stopniowy wzrost wydatków, docelowo w 2030 r. do wysokości 10 mld zł). Planuje
się ponadto przedłużenie aktualnego programu SBC z jednoczesnym zwiększeniem
budżetu programu SBC z 4,5 mld zł na 7 mld zł (środki BGK). Jest to kwota odpowiadająca
zgłaszanemu przez inwestorów z programu SBC zapotrzebowaniu na środki zwrotne i
która pozwoli na równomierny rozwój mieszkalnictwa na wynajem. Proponowanemu
zwiększeniu budżetu programu SBC ze strony BGK musi towarzyszyć wzrost wydatków
budżetowych na dopłatę do preferencyjnego oprocentowania. Wiąże się to z
koniecznością zmiany maksymalnych limitów wydatków budżetu państwa określonych w
przepisach regulujących program SBC.
Ponadto w zakresie kwestii dotyczącej wsparcia w nabyciu prawa własności lokalu
mieszkalnego lub domu jednorodzinnego informuję, że resort rozwoju i technologii
wprowadził program „Pierwsze Mieszkanie”, którego jednym z instrumentów jest Konto
Mieszkaniowe, realizowany na podstawie ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o pomocy
państwa w oszczędzaniu na cele mieszkaniowe (Dz. U. poz. 1114). Instrument ten
skierowany jest do osób, które obecnie nie są w stanie nabyć pierwszego mieszkania, ale
planują jego zakup w perspektywie następnych lat. Konto Mieszkaniowe to specjalne
konto oszczędnościowe, prowadzone przez banki komercyjne, które zawarły umowę o
współpracy z BGK. Rozwiązanie to skierowane jest do osób od 13 do 45 roku życia,
nieposiadających prawa własności lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. Z
programu może skorzystać także osoba, która w jednym posiadanym niewielkim lokalu
mieszka z co najmniej dwójką własnych lub przysposobionych dzieci (lokalu o pow. do 50
m2 przy dwójce dzieci, 75 m2 przy 3 dzieci i 90 m2 przy 4, bez limitu m2 przy 5 i większej
liczbie dzieci). W przypadku małżeństw Konto Mieszkaniowe może zostać otworzone dla
każdego z małżonków, a także dla dziecka powyżej 13 roku życia. W przypadku, gdy
umowa jest zawierana w imieniu oszczędzającego będącego małoletnim ustanawiany jest
przedstawiciel ustawowy do ukończenia 18 roku życia. Okres oszczędzania na koncie
wynosi od 3 do 10 lat. Systematyczne wpłaty (co najmniej 11 wpłat rocznie o określonej
wysokości) to gwarancja dodatkowej Premii Mieszkaniowej z budżetu państwa. Ponadto
odsetki gromadzone na koncie zostaną zwolnione z podatku od zysków kapitałowych
(podatku Belki). W przypadku zakończenia oszczędzania na wydanie środków jest 5 lat.
Na stronie internetowej Ministerstwa Rozwoju i Technologii pod adresem
https://www.gov.pl/web/mieszkanie-dla-ciebie/program-pierwsze-mieszkanie znajdują
się najważniejsze informacje dotyczące Konta Mieszkaniowego, jak również sekcja
„Pytania i odpowiedzi” opracowana na podstawie najczęściej zadawanych przez obywateli
pytań.
Jednocześnie osoby, które posiadają zdolność kredytową, a nie posiadają zgromadzonego
wkładu własnego pozwalającego na zaciągnięcie kredytu hipotecznego na zakup
pierwszego mieszkania mogą skorzystać z programu „Mieszkanie bez wkładu własnego”
czyli rodzinnego kredytu mieszkaniowego. Rodzinny kredyt mieszkaniowy może zostać
udzielony osobie posiadającej zdolność kredytową, nieposiadającej prawa własności
mieszkania lub domu jednorodzinnego (wyjątek stanowią rodziny z co najmniej dwojgiem
dzieci, które mogą posiadać jedno inne mieszkanie, jednak nie większe niż 50m2, gdy
dzieci jest dwoje, 75m2, gdy dzieci jest troje, i 90m2, gdy dzieci jest czworo; dla rodzin
posiadających pięcioro lub więcej dzieci limitu metrażowego już nie ma), do wysokości
-- 4 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
100% ceny zakupu mieszkania lub domu jednorodzinnego albo kosztów jego budowy,
poprzez wprowadzenie możliwości objęcia gwarancją części kredytu hipotecznego
zaciąganego na zakup mieszkania. Gwarancja zastępuje wymóg wniesienia wkładu
własnego. Dodatkowym wsparciem jest możliwość uzyskania spłaty rodzinnej. Ze spłaty
rodzinnej może skorzystać kredytobiorca rodzinnego kredytu mieszkaniowego, którego
gospodarstwo domowe powiększy się w okresie tej spłaty o drugie albo kolejne dziecko
(20 tys. zł, gdy o drugie, oraz 60 tys., gdy jest to trzecie lub kolejne dziecko). W dniu spłaty
nie będzie można być właścicielem innego mieszkania niż zakupione z wykorzystaniem
rodzinnego kredytu mieszkaniowego.
Na stronie internetowej Ministerstwa Rozwoju i Technologii pod adresem:
https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/mieszkanie-bez-wkladu-wlasnego2 znajdują
się najważniejsze informacje dotyczące rodzinnego kredytu mieszkaniowego.
Obecnie Ministerstwo Rozwoju i Technologii prowadzi prace nad nowym programem
mieszkaniowym zapewniającym wsparcie przy nabyciu pierwszego mieszkania. W chwili
obecnej zakłada się, że nowy kredyt mieszkaniowy #naStart zastąpi bezpieczny kredyt 2%
i rodzinny kredyt mieszkaniowy, łącząc w sobie finansowe wsparcie w formie dopłat do rat
oraz możliwość uzyskania gwarancji wkładu własnego udzielanej przez Bank
Gospodarstwa Krajowego, która zastąpi wymóg wniesienia wkładu własnego.
Projekt ustawy o „kredycie mieszkaniowym #naStart” (UA4) opublikowany jest w
Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji, w zakładce: Rządowy
Proces Legislacyjny pod adresem: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12383851, a
informacje dotyczące podstawowych założeń nowego programu mieszkaniowego oraz
lista pytań i odpowiedzi (plik pn. „Q&A kredytu mieszkaniowego #naStart”), opracowana w
oparciu o projekt ustawy dostępne są na stronie internetowej resortu rozwoju i
technologii: https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/kredyt-mieszkaniowy-nastart-
na-sciezce-legislacyjnej.
Do momentu zakończenia prac legislacyjnych, przedstawione tam warunki i zasady udziału
w programie mogą ulec zmianie.
Podsumowując, zapewnienie adekwatnego finansowania inwestycji komunalnych i
społecznych czynszowych, łącznie z kredytem mieszkaniowym #naStart, stworzy
kompleksową ofertę mieszkaniową dla różnych grup dochodowych obywateli.
Procedowany obecnie projekt ustawy o „kredycie mieszkaniowym #naStart”, pomimo iż
wprowadza przede wszystkim dopłaty do kredytów hipotecznych mających na celu
nabycie prawa własności lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, to w pewnym
zakresie odnosi się również do społecznego rynku najmu mieszkań. Aktualnie
obowiązujące rozwiązania w zakresie dopłat do bezpiecznego kredytu 2% pomijają te
osoby, które zaspokajają własne potrzeby mieszkaniowe wynajmując mieszkania w
społecznych inicjatywach mieszkaniowych lub spółdzielniach mieszkaniowych, a które to
osoby uczestniczą w kosztach budowy tych mieszkań poprzez partycypację lub wkład
mieszkaniowy. Na podstawie obecnie obowiązujących przepisów osoby te będą mogły
skorzystać ze środków zgromadzonych na Koncie Mieszkaniowym (w ramach
systematycznego oszczędzania na pierwsze mieszkanie), aby pokryć wymaganą
partycypację lub wkład mieszkaniowy, ale nie mogą skorzystać z preferencyjnego kredytu
na tę partycypację czy wkład. Wobec tego w projekcie ustawy o kredycie mieszkaniowym
#naStart uwzględniono możliwość przyznania okresowych dopłat do rat kredytów
-- 5 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
konsumenckich, udzielanych na pokrycie kosztów partycypacji lub wkładu
mieszkaniowego. Rozwiązanie to nie tylko w oczywisty sposób wesprze sektor
społecznego budownictwa społecznego, ale również będzie miało stabilizujący wpływ na
rynek mieszkaniowy, zmniejszając presję własności mieszkaniowej.
Oba projekty ustaw, choć są prowadzone w osobnych procesach legislacyjnych, mają
charakter systemowy, dając podstawy do realizacji polityki mieszkaniowej w sposób
odpowiedzialny i wyważony, poprzez kierowanie oferty do osób ze zdolnością kredytową
(choć ograniczoną w okresie zwyżkujących cen nieruchomości) oraz osób bez zdolności
kredytowej.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Jacek Tomczak
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
-- 6 of 6 --