Interpelacja w sprawie zgłoszenia w urzędach pracy zamiaru zwolnień pracowników
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2605
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zgłoszenia w urzędach pracy zamiaru zwolnień pracowników
Zgłaszający: Artur Jarosław Łącki
Data wpływu: 18-04-2024
Szanowna Pani Minister!
W ostatnich dniach dochodzą do mnie informacje o planowanych zwolnieniach w większości województw w Polsce. Ponad 90 firm zgłosiło do urzędów pracy w I kwartale zamiar zwolnienia niemal 8 tys. pracowników. Przed rokiem działające na ich terenie przedsiębiorstwa brały pod uwagę rozwiązanie stosunku pracy z nieco ponad 4 tys. osób, a zgłoszenia pochodziły od około 80 zakładów. W związku z niepokojącym trendem jaki obserwujemy zwracam się z następującymi pytaniami:
Jakie konkretne działania podejmie ministerstwo w celu wsparcia pracowników i przedsiębiorstw, gdzie planowane są redukcje zatrudnienia?
Jakie środki ministerstwo planuje wdrożyć w celu wsparcia osób, które zostaną zwolnione w wyniku planowanych redukcji?
W jaki sposób ministerstwo zamierza działać profilaktycznie, aby zapobiec podobnym redukcjom zatrudnienia w kolejnych latach?
Czy ministerstwo rozważa specjalne programy szkoleniowe lub przekwalifikowujące dla pracowników dotkniętych zwolnieniami?
Czy ministerstwo planuje zachęty finansowe dla przedsiębiorstw, aby zatrzymać zatrudnienie i uniknąć masowych zwolnień?
Jakie narzędzia i programy wsparcia będą dostępne dla przedsiębiorstw, które starają się dostosować do zmieniających się warunków rynkowych i technologicznych?
Czy ministerstwo współpracuje z samorządami lokalnymi i innymi instytucjami w celu opracowania kompleksowych strategii rozwoju gospodarczego dla regionów dotkniętych redukcjami zatrudnienia?
Czy ministerstwo planuje monitorować sytuację na rynku pracy w tych regionach i podejmować dalsze działania w razie konieczności?
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (14)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13250 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.243.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2605 Pana Posła Artura Łąckiego, w sprawie zgłoszenia
w urzędach pracy zamiaru zwolnień pracowników, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Wzrost zapowiedzi zwolnień grupowych odnotowano już w roku 2023, gdy pracodawcy
zapowiedzieli zwolnienie 30,6 tys. pracowników, czyli o ponad 46% (9,6 tys. osób) więcej niż
w 2022 r. Część zwolnień zrealizowano jeszcze w tym samym roku, a część w późniejszym
okresie. Łącznie w 2023 r. zwolniono grupowo ponad 17,3 tys. osób. W 2024 roku
pracodawcy zgłosili zamiar zwolnienia 37,2 tys. pracowników (21,7% więcej niż w 2023 r.), a
w całym roku zrealizowano 27,1 tys. zwolnień.
Z danych resortu pracy wynika, że do urzędów w okresie styczeń - kwiecień 2025 r.
zgłoszono zamiar zwolnienia 73,5 tys. pracowników ze 139 zakładów pracy, co jest
znaczącym wzrostem w porównaniu do analogicznego okresu 2024 r., kiedy zapowiedziano
zamiar zwolnienia 10,9 tys. osób. Jest to konsekwencja w głównej mierze sytuacji w Poczcie
Polskiej. Spółka ta od sierpnia 2024 r. przechodzi głęboką restrukturalizację (od tego
pracodawcy pochodzi informacja o zamiarze wręczenia 53,3 tys. wypowiedzeń
zmieniających warunki pracy lub płacy, które stanowią niemalże ¾ wszystkich 73,5 tys.
zgłoszeń w okresie styczeń-kwiecień 2025 r).
Należy podkreślić, że nie każde zgłoszenie zwolnienia skutkuje wypowiedzeniem stosunku
pracy. Nieraz przedsiębiorcy decydują się na utrzymanie miejsc pracy np. ze względu na
poprawę kondycji przedsiębiorstwa bądź lepsze perspektywy rozwoju firmy. Ponadto część
zgłoszeń zwolnień grupowych dotyczy tzw. wypowiedzeń zmieniających warunki pracy lub
płacy. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w Poczcie Polskiej S.A. Wg danych MRPiPS
w okresie styczeń - kwiecień 2025 roku dokonano zwolnień ok. 13,2 tys. pracowników, i było
to o prawie 79% więcej w porównaniu z analogicznym okresem 2024 r., kiedy zwolniono 7,4
tys. pracowników.
W sytuacji, gdy w ciągu 3 miesięcy zostaje zwolnionych co najmniej 50 pracowników,
niezależnie od przyczyny wypowiedzenia przez pracodawcę umów o pracę, realizowane są
tzw. zwolnienia monitorowane. Rozwiązanie to wynika z art. 70 ustawy z dnia 20 kwietnia
2004 r. - o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 214), zwanej
dalej ustawą. Zamysłem ustawodawcy było wprowadzenie mechanizmu, dzięki któremu
zwalniani pracownicy uzyskają pomoc w poszukiwaniu zatrudnienia jeszcze w trakcie
trwania okresu wypowiedzenia. Aby ułatwić zwalnianym osobom znalezienie zatrudnienia
pracodawca współpracuje z instytucjami rynku pracy, takimi jak powiatowy urząd pracy.
W okresie od 1 stycznia do 30 kwietnia 2025 r. zwolnieniami monitorowanymi objęto ponad
12,9 tys. pracowników, w tym 8,5 tys. pracowników Poczty Polskiej S.A.
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Sytuacja na rynku pracy jest korzystna. W końcu marca 2025 r. w urzędach pracy
zarejestrowanych było 829,9 tys. bezrobotnych, tj. o 7,7 tys. osób (0,9%) więcej niż rok temu,
ale o 16,7 tys. osób mniej niż w końcu lutego br. Stopa bezrobocia rejestrowanego, liczona
według metodologii krajowej, wyniosła 5,3%, czyli w skali roku pozostała bez zmian, spadła
jednak o 0,1 punktu procentowego w stosunku do końca lutego 2025 r.
Z danych opublikowanych przez Eurostat wynika, że w marcu 2025 r. tzw. zharmonizowana
stopa bezrobocia w naszym kraju wyniosła 2,7%, co oznacza, że Polska zajęła drugie miejsce
pod względem najniższej stopy bezrobocia po Czechach (2,6%).
Dobra sytuacja pracowników na rynku pracy to m.in. efekt trwającego już od kilku lat
niskiego bezrobocia w Polsce, ale także coraz silniejszego popytu na pracowników w różnych
sektorach. W I kwartale 2025 r. pracodawcy zgłosili do urzędów pracy 254,8 tys. wolnych
miejsc pracy i miejsc aktywizacji zawodowej - liczba ta jednak nieco spadła w porównaniu
do I kwartału 2024, kiedy zgłoszono 283,9 tys. ofert.
W roku 2024 podjęłam decyzję o przeznaczenie dodatkowych środków z Funduszu Pracy na
finansowanie programów dla zwalnianych pracowników w kwocie 50 mln PLN.
Nabory wniosków o przyznanie środków rezerwy Funduszu Pracy na finansowanie
programów dla zwalnianych pracowników kierowane były do powiatów, w których
wystąpiły w roku 2023 lub były planowane były roku w 2024 zwolnienia, w tym zwolnienia
grupowe pracowników, o których mowa w ustawie z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych
zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących
pracowników (Dz. U. z 2024 r. poz. 61). Programami mogły być objęte osoby bezrobotne oraz
poszukujące pracy, a finalnym efektem było utrzymanie lub utworzenie nowego miejsca
pracy. Wśród form aktywizacji preferowane były refundacje kosztów wyposażenia lub
doposażenia stanowiska pracy podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą.
Dodatkowo, dla osób zwolnionych z pracy w roku 2024, wobec których starosta nie miał
możliwości finansowania działań aktywizacyjnych ze środków limitu Funduszu Pracy
naliczonego algorytmem, dedykowany był program aktywizacji zawodowej bezrobotnych
zwolnionych z pracy z przyczyn niedotyczących pracowników oraz pracowników objętych
zwolnieniami monitorowanymi. Wnioski na program mogły być składane bez konieczności
ogłaszania naboru i były realizowane w kolejności wpływu do Ministerstwa. W roku 2024 do
MRPiPS wpłynął jeden wniosek złożony przez Marszałka Województwa Łódzkiego na
realizację powyższego programu przez Powiatowy Urząd Pracy w Łodzi. Przyznana kwota na
realizowane w ramach programu działania aktywizacyjne wynosiła 2 mln zł.
W roku 2025 na kontynuację działań aktywizacyjnych dla zwalnianych pracowników
przeznaczono ze środków rezerwy Funduszu Pracy również 50 mln zł. Według stanu na 14
maja br. kwota przyznanych środków z Funduszu Pracy sięgnęła 4 018 000,00 zł zgodnie
z wnioskami Marszałka Województwa Podkarpackiego i Śląskiego na realizację programów
przez Powiatowe Urzędy Pracy w Przeworsku, Strzyżowie i Tychach.
W ramach ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy funkcjonują
instrumenty rynku pracy, których głównym celem jest wsparcie min. osób bezrobotnych
w powrocie na rynek pracy przy jednoczesnym wspieraniu tworzenia mikroprzedsiębiorstw
oraz nowych miejsc pracy w istniejących już zakładach pracy. Wsparcie oferowane w ramach
ustawy obejmuje:
jednorazowe środki na podjęcie działalności gospodarczej,
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
refundację kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy min. dla
skierowanego bezrobotnego oraz poszukującego pracy niepozostającego
w zatrudnieniu lub niewykonującego innej pracy zarobkowej opiekuna osoby
niepełnosprawnej,
pożyczkę na utworzenie stanowiska pracy oraz pożyczka na podjęcie działalności
gospodarczej.
Refundacja kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego
bezrobotnego jest dokonywana na podstawie art. 46 ustawy i jest to pomoc finansowa
udzielana przez powiatowy urząd pracy na stworzenie lub przystosowanie stanowiska pracy
i zatrudnienie na tym stanowisku skierowanego bezrobotnego bądź poszukującego pracy
niepozostającego w zatrudnieniu lub niewykonującego innej pracy zarobkowej opiekuna
osoby z niepełnosprawnością. Refundację może otrzymać pracodawca, który zobowiąże się
do zatrudnienia co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy i na wyposażonym lub
doposażonym stanowisku pracy: skierowanego bezrobotnego w pełnym wymiarze czasu
pracy; poszukującego pracy niepozostającego w zatrudnieniu; niewykonującego innej pracy
zarobkowej opiekuna osoby z niepełnosprawnością. Wymagany okres zatrudnienia oraz
utrzymania utworzonych stanowisk pracy wynosi co najmniej 24 miesiące. Z Funduszu Pracy
starosta może zrefundować podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą koszty
wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego lub
skierowanego poszukującego pracy opiekuna w wysokości określonej w umowie, nie wyższej
niż 6-krotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia (maksymalna wartość refundacji od
1 marca 2025 r. wynosi ok. 50,9 tys. zł). W 2023 r. z Funduszu Pracy na tę formę wsparcia
wydatkowano kwotę 442 407 tys. zł, co przełożyło się na objęcie wsparciem 13 439 osób.
W 2024 r. z Funduszu Pracy na tę formę wsparcia wydatkowano kwotę 460 199 tys. zł, co
przełożyło się na objęcie wsparciem 12 978 osób. Natomiast w bieżącym roku, do 31 marca
2025 r., wydatkowano kwotę 15 800 tys. zł, a wsparciem objęto 413 osób.
Na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy starosta może przyznać, na uzasadniony wniosek
złożony do powiatowego urzędu pracy, jednorazowo środki na podjęcie działalności
gospodarczej - w tym na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa
związanych z podjęciem tej działalności - w wysokości określonej w umowie, nie wyższej
jednak niż 6-krotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia. Jednorazowe środki na podjęcie
działalności gospodarczej są istotnym instrumentem oddziaływania na lokalne rynki pracy.
Ta forma wsparcia jest często szansą dla osób zagrożonych wykluczeniem z rynku pracy,
nieposiadających własnych funduszy pozwalających na powrót do aktywności zawodowej
w obszarach, gdzie - np. z uwagi na strukturę przedsiębiorstw i dominację sektora rolniczego
o niskiej produktywności - nie ma dużych szans na uzyskanie zatrudnienia. W 2023 r.
wydatkowano z Funduszu Pracy na tę formę działań pomocowych kwotę 993 241 tys. zł, co
pozwoliło objąć wsparciem 32 272 osoby. W 2024 r. z Funduszu Pracy na tę formę wsparcia
przeznaczono 1 061 030 tys. zł, dzięki czemu wsparciem można było objąć 32 912 osób.
Natomiast do 31 marca 2025 r. wydatkowano kwotę 149 444 tys. zł. Z kwoty tej
sfinansowano działania pomocowe dla 4 402 osób.
Tworzenie nowych miejsc pracy, a co za tym idzie wspieranie przedsiębiorczości, odbywa się
również poprzez realizację programu pożyczkowego pn. „Rządowy Program Pierwszy biznes
– Wsparcie w starcie”. Pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej oraz pożyczki na
utworzenie stanowiska pracy udzielane są na podstawie art. 61e ustawy ze środków
Funduszu Pracy, na terenie całego kraju przez pośredników finansowych w drodze przetargu
wyłonionych przez Bank Gospodarstwa Krajowego.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Niskooprocentowane pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej udzielane są do 20 -
krotności przeciętnego wynagrodzenia (od 1 marca 2025 r. to ok. 169,5 tys. zł) na okres 7 lat,
ze stałym oprocentowaniem wynoszącym w skali roku 0,1 lub 0,25 stopy redyskonta weksli
przyjmowanych przez Narodowy Bank Polski (redyskonto weksli od dnia 08.05.2025 r. na
poziomie 5,3% więc aktualne oprocentowanie 0,53% lub 1,325% w skali roku). Pożyczka na
podjęcie działalności gospodarczej może stanowić do 100% kosztów jej podjęcia i udzielana
jest z możliwością skorzystania z rocznej karencji w spłacie kapitału, bez jakichkolwiek opłat
i prowizji. Procedura ubiegania się o pożyczkę została maksymalnie uproszczona.
Pożyczki na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego lub poszukującego pracy
niepozostającego w zatrudnieniu lub niewykonującego innej pracy zarobkowej opiekuna
osoby z niepełnosprawnością (w tym dla osób skierowanych przez powiatowy urząd pracy)
są udzielane na podstawie umowy, na wniosek podmiotu, po przedstawieniu kosztorysu
dotyczącego tworzonego stanowiska pracy, w wysokości określonej w umowie, nie wyższej
jednak niż 6-krotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia. Oprocentowanie pożyczki na
utworzenie stanowiska pracy jest stałe i wynosi, w skali roku 0,1 lub 0,25 stopy redyskonta
weksli przyjmowanych przez Narodowy Bank Polski (redyskonto weksli od 8 maja 2025 r.
utrzymuje się na poziomie 5,3% więc aktualne oprocentowanie wynosi 0,53% lub 1,325%
w skali roku). Okres spłaty pożyczki na utworzenie stanowiska pracy nie może być dłuższy
niż 3 lata.
Należy podkreślić, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowano
ustawę z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (DZ.U. z 2025, poz.
260). Zawarte w niej rozwiązania obowiązywać będą od 1 czerwca br. Ustawa wprowadza
m.in. program wsparcia w sytuacji szczególnej, który stanowi specjalny mechanizm
pomocowy uruchamiany w przypadku nagłych, negatywnych zdarzeń, mogących wpłynąć na
poziom zatrudnienia w kraju, województwie lub powiecie. Program umożliwia zastosowanie
elastycznych rozwiązań, wykraczających poza standardowe formy wsparcia określone
w ustawie o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Jego głównym zadaniem jest stabilizacja
sytuacji na rynku pracy, zapobieganie wzrostowi bezrobocia oraz wsparcie osób dotkniętych
skutkami nagłych zdarzeń gospodarczych. Program stanowi ważne narzędzie ochrony
pracowników oraz gospodarki regionu.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --