Interpelacja w sprawie nadmiernego importu towarów rolno-spożywczych z Ukrainy i innych krajów pozaunijnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2582
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie nadmiernego importu towarów rolno-spożywczych z Ukrainy i innych krajów pozaunijnych
Zgłaszający: Zbigniew Chmielowiec
Data wpływu: 17-04-2024
Szanowny Panie Ministrze,
od dłuższego czasu na terenie całego kraju trwa protest rolników, którzy chcą zwrócić uwagę na bardzo trudną sytuację w jakiej znalazł się sektor rolniczy, a w szczególności dotyczy to producentów roślin zbożowych, owoców jagodowych oraz produkcji zwierzęcej. Działania Unii Europejskiej doprowadziły do znacznego wzrostu kosztów produkcji rolnej, a tym samym niewielkiego zysku z tej produkcji oraz nadmiernego importu towarów rolno-spożywczych z Ukrainy i innych krajów pozaunijnych. Ponadto obowiązujące na terenie UE zasady i wymagania co do całego procesu produkcji nie są tożsame z wymaganiami w tych krajach, z których produkty rolno-spożywcze napływają do Europy.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedzi na następujące pytania:
Czy planowane jest wprowadzenie ceł i kontyngentów taryfowych na płody rolne i produkty z Ukrainy? Jeśli tak, to na jakim poziomie i w jakim terminie?
Czy i kiedy planowana jest wzmożona, bardziej szczegółowa kontrola fitosanitarna i weterynaryjna na granicach państwa? Jeśli tak, to na jakich zasadach kontrole te zostaną przeprowadzane?
Czy i kiedy planowane jest wprowadzenie embarga na produkty z Rosji i Białorusi?
Czy i kiedy planowane jest wprowadzenie systemu kaucyjnego na tranzyt oraz potwierdzającego udowodnienie przez importera wyeksportowania towarów poza UE?
Jakie jest stanowisko rządu w sprawie ratyfikowania przez Polskę umów o wolnym handlu pomiędzy Unią Europejską a państwami trzecimi?
Z poważaniem Zbigniew Chmielowiec
Poseł na Sejm RP
Minister Czesław Siekierski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22613 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 16 maja 2024 r.
znak sprawy: BM.zp.058.22.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 2582 w sprawie nadmiernego importu
towarów rolno-spożywczych z Ukrainy i innych krajów pozaunijnych.
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła na Sejm RP Pana Zbigniewa Chmielowca
w sprawie nadmiernego importu towarów rolno-spożywczych z Ukrainy i innych krajów
pozaunijnych, przedstawiam następujące wyjaśnienia dot. spraw poruszonych
w wystąpieniu:
1. Czy planowane jest wprowadzenie ceł i kontyngentów taryfowych na płody rolne
i produkty z Ukrainy? Jeśli tak, to na jakim poziomie i w jakim terminie?
W imporcie z Ukrainy do UE przed wybuchem wojny obowiązywały stawki celne
wynikające z Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina i będącej jego częścią umowy
o Pogłębionej i Kompleksowej Strefie Wolnego Handlu (DCFTA). Na mocy tej umowy
cła UE na większość towarów ukraińskich zostały zniesione, z wyjątkiem niektórych
towarów rolnych, dla których liberalizacja ceł została ograniczona.
Ograniczenie to w większości polega na ustanowieniu bezcłowych kontyngentów
taryfowych (TRQ), po przekroczeniu których import nadal jest możliwy, ale podlega
unijnym stawkom celnym obowiązującym poza kontyngentami (erga omnes).
Obecnie wszelkie cła, które miały jeszcze zastosowanie zgodnie z Układem
o stowarzyszeniu, zostały jednostronnie i czasowo zawieszone po przyjęciu przez UE w
2022 r. autonomicznych środków handlowych (ATM). Zawieszenie dotyczy również
TRQ i ceł, które obowiązywały po ich przekroczeniu.
-- 1 of 8 --
2
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi od kilku miesięcy zabiegało o modyfikację
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ATM, aby wyłączyć
z niego towary najbardziej wrażliwe (tj. wrócić do kontyngentów taryfowych i ceł
wynikających z umowy DCFTA) oraz aby wzmocnić i przyspieszyć przepisy dotyczące
możliwości wprowadzenia przez Komisję Europejską (KE) środków ochronnych
ograniczających bezcłowy import z Ukrainy.
Nie wszystkie z naszych postulatów dotyczących rozporządzenia ATM zostały
uwzględnione. Jednak w wyniku naszej aktywności mają być przyjęte rozwiązania
wzmacniające ochronę sektora rolnego w porównaniu z obecnym stanem prawnym. Dla
najbardziej wrażliwych produktów takich jak cukier, jaja czy mięso drobiowe,
a także owies, niektóre przetwory zbożowe oraz miód, przewidziany jest automatyczny
mechanizm przywrócenia przez Komisję Europejską kontyngentów taryfowych (TRQ) i
ceł zgodnych z Układem o stowarzyszeniu UE-Ukraina, jeśli import z Ukrainy przekroczy
średnią z okresu referencyjnego (II połowa 2021, całe lata 2022 i 2023). W przypadku
wszystkich produktów objętych ATM (tj. nie w pełni zliberalizowanych w umowie
stowarzyszeniowej z Ukrainą), w razie gdyby import powodował zakłócenia na rynku,
kraje członkowskie będą mogły wnioskować do KE o przywrócenie ceł lub przyjęcie
innych środków ograniczających import.
Ponadto, w wyniku uzgodnień ze stroną ukraińską m.in.: doprowadzono do
sukcesywnego zmniejszania tranzytu najbardziej wrażliwych ukraińskich produktów
(pszenicy, kukurydzy i rzepaku) przez terytorium Polski, czego oczekiwali protestujący
rolnicy. W kwietniu br. tranzyt pszenicy, kukurydzy i rzepaku zmniejszy się 2-krotnie w
stosunku do tranzytu w II połowie 2023 r. i wyniesie ok. 190 tys. ton. Dodatkowo w
wyniku rozmów ze stroną ukraińską Ukraina ograniczyła wywóz cukru na Polski rynek.
Informujemy ponadto, że w dalszym ciągu obowiązuje zakaz importu z Ukrainy
kukurydzy, pszenicy, rzepaku i słonecznika oraz niektórych produktów ich
przetwórstwa wprowadzony przez Polskę od 16 września 2023r. Polska wprowadziła
ten zakaz po tym, jak Komisja Europejska odmówiła przedłużenia podobnych unijnych
środków stosowanych wcześniej w imporcie z Ukrainy do Polski, Słowacji, Węgier,
Rumunii i Bułgarii.
Decyzja Polski o jednostronnym przedłużeniu i rozszerzeniu zakresu towarowego
zakazu jest kwestionowana zarówno przez KE, jak i Ukrainę. Może się wiązać
z negatywnymi konsekwencjami w postaci wszczęcia wobec naszego kraju
postępowania naruszeniowego na wniosek KE lub podmiotu gospodarczego. Może też
prowadzić do działań odwetowych strony ukraińskiej w postaci barier w dostępie do
rynku ukraińskiego dla polskiego eksportu (Ukraina już zaskarżyła omawiany zakaz do
WTO). W związku z tym Polska prowadzi rozmowy z Ukrainą na temat wypracowania
dwustronnych zasad handlu, które byłyby akceptowalne dla Polski, dla KE i strony
ukraińskiej, a jednocześnie zapobiegałyby nadmiernemu przywozowi towarów rolnych
z Ukrainy i destabilizacji polskiego rynku rolnego. W celu usprawnienia i przyśpieszenia
rozmów do udziału w spotkaniach ministrów rolnictwa Polski i Ukrainy zaangażowane
zostały także organizacje rolnicze z obu krajów.
-- 2 of 8 --
3
2. Czy i kiedy planowana jest wzmożona, bardziej szczegółowa kontrola fitosanitarna
i weterynaryjna na granicach Państwa? Jeśli tak, to na jakich zasadach kontrole te zostaną
przeprowadzane?
Podległe Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi organy Inspekcji Weterynaryjnej (IW)
prowadzą nadzór, w tym kontrolują import:
1) produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi;
2) produktów pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez
ludzi (pasze zawierające elementy pochodzenia zwierzęcego);
3) pasz niezawierających tkanek zwierząt - zbóż przeznaczonych na cele paszowe
oraz innych pasz pochodzenia roślinnego.
Graniczny lekarz weterynarii jest organem właściwym do prowadzenia urzędowej
kontroli, w punktach kontroli granicznej (BCP), przywożonych na terytorium Unii
Europejskiej przesyłek w oparciu o przepisy rozporządzenia (UE) nr 2017/625 1, która
obejmuje:
kontrolę dokumentów - weryfikacja świadectw urzędowych, poświadczeń
urzędowych oraz innych dokumentów, w tym dokumentów o charakterze
handlowym, które muszą towarzyszyć przesyłce;
kontrolę identyfikacji - sprawdzenie, czy zawartość i oznakowanie przesyłki,
plomby i środki transportu odpowiadają informacjom zawartym w
świadectwach urzędowych, poświadczeniach urzędowych lub innych
dokumentach towarzyszących przesyłce;
kontrolę bezpośrednią – inspekcja towarów oraz w stosownych przypadkach
oględziny opakowania, środków transportu, oznakowania i temperatury, a także
pobieranie próbek do analiz, badania lub diagnostyki oraz inne kontrole
niezbędne do sprawdzenia zgodności z przepisami prawa.
Urzędowa kontrola produktów pochodzenia zwierzęcego przywożonych z państw
trzecich (w tym z Ukrainy) odbywa się na zasadach określonych w przepisach Unii
Europejskiej (brak w tym zakresie przepisów krajowych).
Każda przesyłka produktów pochodzenia zwierzęcego podlega kontroli dokumentacji -
najczęściej jest to wymagane przepisami świadectwo zdrowia, sygnowane przez
właściwy do certyfikacji urzędowy organ w państwie trzecim, w którym poświadczone
są określone warunki dla przywożonego towaru.
1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie
kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania
prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin
i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001,
(WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE)
2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy
Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady
9/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz
decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych) (Dz. Urz. UE L 95 z
07.04.2017, str. 1, z późn. zm.);
-- 3 of 8 --
4
Kontrola identyfikacji i kontrola bezpośrednia prowadzone są z częstotliwością
określoną w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 2019/21292, które ustala
podstawowe poziomy częstotliwości kontroli identyfikacyjnych i kontroli bezpośrednich
dla poszczególnych grup towarów, z uwzględnieniem dostępnych ocen naukowych i
informacji dotyczących ryzyka związanego z tymi towarami. W ramach kontroli
bezpośredniej pobierane są wyrywkowo próby do badań laboratoryjnych, m.in. w
kierunku zanieczyszczeń mikrobiologicznych, pozostałości leków weterynaryjnych oraz
skażeń radioaktywnych. Kontrole te dotyczą również norm określonych w
rozporządzeniu (UE) 2023/9153.
Urzędowa kontrola przywożonych z państw trzecich (w tym z Ukrainy) pasz
niezawierających tkanek zwierząt i zbóż przeznaczonych na cele paszowe wykonywana
jest w oparciu o przepisy krajowe – art. 46 ustawy o paszach4 (przepisy unijne nie
uwzględniają konieczności takiej kontroli) - każda przesyłka pasz, w tym zbóż
przeznaczonych na cele paszowe, poddawana kontroli urzędowej na granicy podlega
weryfikacji dokumentów towarzyszących przesyłce (świadectwo zdrowia nie jest
wymagane przepisami prawa), natomiast częstotliwość kontroli identyfikacji i kontroli
bezpośredniej wynika z przeprowadzanej przez Inspekcję Weterynaryjną analizy ryzyka
zgodnie z art. 44 rozporządzenia (UE) nr 2017/625.
Podczas urzędowej kontroli, graniczny lekarz weterynarii ma prawo pobrać próbki do
badań laboratoryjnych - zgodnie z Planem Urzędowej Kontroli Pasz (opracowanym
przez Głównego Lekarza Weterynarii) lub z tzw. „podejrzenia”, jeżeli ma wątpliwości w
stosunku do danej przesyłki.
Należy również mieć na uwadze, że powiatowi lekarze weterynarii pełnią nadzór nad
wszystkimi podmiotami sektora paszowego w kraju. W ramach nadzoru sprawowanego
nad podmiotami importującymi i/lub wprowadzającymi do obrotu pasze, pobierane są
próbki do urzędowych badań laboratoryjnych, zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o
paszach oraz art. 14 lit. h rozporządzenia (UE) 2017/625.
W przypadku uzyskania informacji o niezgodnym wyniku badań, powiatowy lekarz
weterynarii, zgodnie z art. 50 ust. 4 ustawy o paszach, niezwłocznie podejmuje działania
mające na celu niedopuszczenie do wykorzystania takiej paszy w żywieniu zwierząt.
Ponadto, powiatowy lekarz weterynarii, w zależności od poczynionych ustaleń i zakresu
nieprawidłowości, stosuje katalog działań przewidzianych w art. 138 rozporządzenia
(UE) 2017/625 (m.in. wycofanie towaru lub jego zniszczenie).
W przypadku, gdy importowana z państwa trzeciego przesyłka nie spełnia wymagań
przywozowych (stwierdzenie uchybień, nieprawidłowości, niezgodne wyniki badań
laboratoryjnych, błędne oznakowanie lub brak oznakowania produktu), organy
urzędowej kontroli na granicy podejmują działania mające na celu niedopuszczenie do
wykorzystania, w żywieniu ludzi lub zwierząt, zakwestionowanego produktu – nie
zostaje wydana decyzja zezwalająca na wwóz na terytorium UE, towar nie jest
2 Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/2129 z dnia 25 listopada 2019 r. ustanawiające przepisy
dotyczące jednolitego stosowania poziomów częstotliwości kontroli identyfikacyjnych i kontroli
bezpośrednich określonych przesyłek zwierząt i towarów wprowadzanych do Unii (Dz. Urz. UE L 321 z
12.12.2019, str. 122, z późn. zm.);
3 Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 z dnia 25 kwietnia 2023 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych
poziomów niektórych zanieczyszczeń w żywności oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1881/2006
(Dz.U. UE L 119 z 5.5.2023, str. 103, z późn. zm.);
4 Ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1149);
-- 4 of 8 --
5
dopuszczony do obrotu, a przesyłka podlega odesłaniu do państwa pochodzenia lub
zniszczeniu.
Reasumując, przeprowadzone przez Inspekcję Weterynaryjną, kontrole urzędowe
przesyłek pochodzących z państw trzecich jak dotąd nie wykazały, aby ww. towary
stanowiły istotne zagrożenie dla zdrowia i życia zwierząt lub polskich konsumentów.
Natomiast graniczna kontrola fitosanitarna towarów importowanych z państw trzecich,
przeprowadzana przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa
(PIORiN), zapobiega zawleczeniu na obszar kraju i szerzej – na obszar Unii Europejskiej
agrofagów (szkodników i sprawców chorób roślin), które mogą wywołać istotne szkody
gospodarcze w polskiej i w unijnej produkcji roślinnej.
Zasady przeprowadzania granicznej kontroli fitosanitarnej uregulowane zostały
na poziomie prawa unijnego – przez stosowane w sposób bezpośredni i jednolity
we wszystkich państwach członkowskich przepisy rozporządzeń Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2017/6255 oraz 2016/20316, a także rozporządzenie
wykonawcze Komisji (UE) 2019/20727.
W przepisach tych określony został zakres towarów – tj. roślin, produktów roślinnych i
innych przedmiotów w rozumieniu przepisów rozporządzenia 2016/2031 – objętych
zakazem wprowadzania do Unii Europejskiej, a także towarów objętych obowiązkiem
przeprowadzenia granicznej kontroli fitosanitarnej w razie importu.
Wykaz ten sporządzony został na podstawie oceny ryzyka możliwości zawleczenia wraz
z importowanymi towarami agrofagów (szkodników i patogenów) szkodliwych dla
roślin. Przesyłki objęte regulacjami fitosanitarnymi są poddawane kontroli
dokumentacji, kontroli identyfikacyjnej i bezpośredniej (zdrowotności) przeprowadzanej
przez inspektorów oddziałów granicznych PIORIN.
W przypadku importu z Ukrainy, granicznej kontroli fitosanitarnej podlegają świeże
owoce i warzywa, nasiona przeznaczone do siewu, w tym ziarno zbóż przeznaczone do
siewu, rośliny do sadzenia, części roślin – świeże, wybrane gatunki drewna oraz używane
maszyny rolnicze (nasiona zbóż przeznaczone do siewu – stwarzające największe
potencjalne ryzyko zawleczenia agrofagów, są kontrolowane w 100%).
5 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie
kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania
prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin
i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001,
(WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE)
2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy
Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady
89/608/EWG, 89/662/ EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE
i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych)
6 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2031 z dnia 26 października 2016 r.
w sprawie środków ochronnych przeciwko agrofagom roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) nr 228/2013, (UE) nr 652/2014 i (UE) nr 1143/2014 oraz uchylające dyrektywy
Rady 69/464/EWG, 74/647/EWG, 93/85/EWG, 98/57/WE, 2000/29/WE, 2006/91/WE
i 2007/33/WE
7 Rozporządzenie wykonawczego Komisji (UE) 2019/2072 z dnia 28 listopada 2019 r. ustanawiające
jednolite warunki wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2031 w sprawie
środków ochronnych przeciwko agrofagom roślin i uchylające rozporządzenie Komisji (WE) nr 690/2008
oraz zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2018/2019
-- 5 of 8 --
6
Biorąc powyższe pod uwagę, graniczna kontrola fitosanitarna przeprowadzana jest na
poziomie gwarantującym bezpieczeństwo fitosanitarne kraju oraz Unii Europejskiej
i zasady jej prowadzenia nie wymagają zmiany.
3. Czy i kiedy planowane jest wprowadzenie embarga na produkty z Rosji
i Białorusi?
W wyniku działań Polski i innych krajów UE o podobnym stanowisku Komisja
Europejska zaproponowała 22 marca 2024 r. podniesienie ceł na przywóz z Rosji
i Białorusi do UE zbóż, nasion oleistych i produktów pochodnych, w tym pszenicy
kukurydzy i rzepaku. Realizacja tej propozycji będzie oznaczać wprowadzenie wobec
Rosji i Białorusi ceł znacznie wyższych niż stosowane wobec któregokolwiek innego
partnera handlowego UE (znacznie przekraczających poziom wynikający z klauzuli
najwyższego uprzywilejowania w WTO). KE jest zdania, że to działanie sprawi,
iż import objętych tą regulacją produktów z obu krajów na rynek UE stanie się
nieopłacalny, a więc będzie mieć efekt podobny do embarga. Projekt ten jest obecnie
przedmiotem dyskusji. Polska popiera politycznie propozycję KE.
4. Czy i kiedy planowane jest wprowadzenie systemu kaucyjnego na tranzyt oraz
potwierdzającego udowodnienie przez importera wyeksportowania towarów poza UE?
Wiodącym resortem w sprawach mechanizmu kaucji jest Ministerstwo Finansów.
W ocenie Ministerstwa Finansów nie ma możliwości wprowadzenia rozwiązań
prawnych ani innych działań, które pozwoliłyby na realizację postulatu dotyczącego
wprowadzenia kaucji w tranzycie towarów ukraińskich przez terytorium Polski.
Realizacja wspomnianego postulatu stanowiłaby naruszenie traktatów europejskich
(m.in. TFUE). Ponadto wprowadzenie „kaucji tymczasowej” nie może być
zabezpieczeniem, które składane jest na podstawie przepisów celnych na pokrycie
istniejących lub potencjalnych długów celnych. Zabezpieczenia składane na podstawie
przepisów celnych składane są na poczet należności celnych ciążących
na importowanym towarze. Kaucja zaś nie posiada takiego charakteru.
Niemniej jednak obowiązuje zakaz importu do Polski m.in. pszenicy i kukurydzy,
tj. zbóż, które przed wprowadzeniem tego zakazu napływały do naszego kraju
z Ukrainy w największych ilościach, powodując zakłócenia na rynku. Dozwolony jest
jedynie tranzyt tych produktów przez Polskę pod warunkiem, że zakończy się
w polskich portach bądź poza granicami Polski.
Nadzór nad tranzytem pełni zaś Krajowa Administracja Skarbowa. Działania mające na
celu ścisły nadzór nad tranzytem zostały wprowadzone przez polską administrację
w celu ochrony polskiego rynku przed napływem produktów rolno-spożywczych
objętych zakazem przywozu z Ukrainy na rynek polski. Na przesyłki zboża jadącego
tranzytem na granicy, służby KAS nakładają szczelne zamknięcia oraz plomby GPS.
Kontroli podlega dokumentacja oraz towar. Towar może być rozładowany jedynie poza
Polską lub w portach nadbałtyckich. W przypadku, gdy towar będzie przewożony
tranzytem do innych p.cz. UE, zamknięcia urzędowe są zdejmowane
w licencjonowanych punktach składowania zlokalizowanych w tych krajach
docelowych. Wówczas zapis o przybyciu ładunku do zadeklarowanego miejsca, celem
zdjęcia plomby, jest dostępny w systemie NCTS monitorującym tranzyt.
-- 6 of 8 --
7
Trzeba też pamiętać, że wprowadzenie kolejnych jednostronnych działań zakazowych
dotyczących importu z Ukrainy bez zgody Komisji Europejskiej wiąże się z ryzykiem
wszczęcia przez Komisję Europejską procedury naruszeniowej wobec Polski.
Poza tym wprowadzenie zakazu importu może również wywołać działania retaliacyjne
(formalne lub nieformalne) ze strony Ukrainy w postaci objęcia importu z Polski
restrykcjami. Retaliacje mogą dotyczyć towarów, które są istotne dla naszego eksportu
na Ukrainę (np. produkty mleczarskie). Dlatego też jak wspomnieliśmy powyżej
prowadzimy ze stroną ukraińską dialog mający na celu rozwiązywanie bieżących
problemów.
5. Jakie jest stanowisko rządu w sprawie ratyfikowania przez Polskę umów o wolnym
handlu pomiędzy Unią Europejską a państwami trzecimi?
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi monitoruje stan negocjacji umów o wolnym
handlu prowadzonych przez KE z krajami trzecimi. Zgłaszamy na bieżąco postulaty
wprowadzenia do umów zapisów służących interesom sektora rolnego. Są to np.
postulaty: ograniczenia liberalizacji ceł w przypadku towarów wrażliwych,
uwzględnienia zapisów wprowadzających możliwość stosowania środków ochronnych
na wypadek nadmiernego wzrostu importu, zagrażającego stabilności rynkowej,
uzależnienia preferencji w dostępie do rynku UE od spełnienia przez importowane
produkty unijnych standardów i wymogów produkcji rolnej, jak również eliminacji lub
przynajmniej ograniczenia barier w dostępie do rynków krajów trzecich, na które
napotyka polski eksport.
Odnosząc się do projektu np. umowy z Mercosurem, informujemy, że negocjacje umowy
o wolnym handlu UE-Mercosur zasadniczo zakończyły się w 2019 r. Jak dotąd KE nie
wystąpiła jednak z formalnym wnioskiem do Rady UE o zgodę na podpisanie tej umowy.
Jeśli KE wystąpi z takim wnioskiem, to wiodące w sprawach handlowych Ministerstwo
Rozwoju i Technologii przygotuje stanowisko Rządu, które będzie uzgadniane
międzyresortowo. Zaznaczamy jednak, że dzięki staraniom grupy krajów członkowskich,
w tym Polski, w okresie poprzedzającym zakończenie negocjacji koncesje taryfowe dla
Mercosuru na najbardziej wrażliwe towary rolne zostały ograniczone kontyngentami
taryfowymi (TRQ). Do projektowanej umowy wprowadzono również zapisy w sprawie
klauzuli ochronnej, umożliwiające czasowe wycofanie koncesji w przypadku wzrostu
importu powodującego szkodę dla produkcji UE. Niemniej jednak wciąż formułowane
są poważne wątpliwości co do możliwego negatywnego wpływu umowy z punktu
widzenia rynku rolnego UE oraz ochrony klimatu i środowiska w krajach Mercosur i w
skali globalnej. Dlatego MRiRW nie popiera szybkiej finalizacji prac nad zawarciem tej
umowy. Przed wystąpieniem przez KE z oficjalnym wnioskiem o podpisanie umowy z
Mercosurem należy wyjaśnić wszelkie wątpliwości.
Jeśli chodzi o inne negocjowane umowy handlowe informujemy, że negocjacje umowy
o wolnym handlu (FTA) z Australią zostały zawieszone i nie są obecnie prowadzone,
natomiast negocjacje z Indiami są na początkowym etapie.
Odnośnie do umów o wolnym handlu to postulaty zgłaszamy do wiodącego w sprawach
handlu Ministerstwa Rozwoju i Technologii, które następnie prezentuje je w dyskusjach
na forum UE właściwych dla Wspólnej Polityki Handlowej. Prezentujemy je również na
forach właściwych dla rolnictwa. MRiRW nie popiera zawarcia umów, co do których
mamy obawy o ich możliwy negatywny wpływ na rolnictwo. Należy jednocześnie
-- 7 of 8 --
8
pamiętać, że za każdym razem decyzja w sprawie konkretnej umowy zapada na
podstawie jej całościowej oceny i analizy bilansu zysków i strat.
Umowy obejmują wiele sektorów gospodarki – nie tylko handel towarami rolnymi, ale
również przemysłowymi, rybołówstwa, jak również liberalizację rynku usług, zamówień
publicznych i inne obszary.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 8 of 8 --