telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLU.050.18.2024.EW
Warszawa, 08 maja 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją Pana Dariusza Mateckiego w sprawie wprowadzenia odpłatności
za nieprzychodzenie pacjentów na umówione wizyty do lekarzy (nr 2565), przesłaną
przy piśmie Pana Krzysztofa Bosaka, Wicemarszałka Sejmu RP z dnia 24 kwietnia 2024 r.,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Odnosząc się do pytania dotyczącego skali problemu nieprzychodzenia pacjentów na
umówione wizyty do lekarzy w Polsce, uprzejmie informuję, że analizy w tym zakresie
prowadzone były na podstawie danych dotyczących świadczeń o ograniczonej dostępności,
na które listy oczekujących prowadzone są centralnie w systemie informatycznym
Narodowego Funduszu Zdrowia (tj. w aplikacji AP – KOLCE), gdyż system ten zapewnia
dostęp do danych wszystkich świadczeniodawców udzielających świadczeń z danego
zakresu. W przypadku pozostałych świadczeń, na które listy oczekujących prowadzone są
przez świadczeniodawców w ich własnych systemach informatycznych takie analizy są
znacząco utrudnione.
Na podstawie analizy informacji zawartych w aplikacji AP– KOLCE, z zestawienia danych
dotyczących liczby osób, które oczekiwały na świadczenie pierwszorazowe z liczbą osób
skreślonych z listy oczekujących z powodu niestawienia się na świadczenie, wynika, że
w roku 2022 problem nieodwoływania zaplanowanych świadczeń dotyczył ok 9,4 %
zaplanowanych świadczeń. Można założyć, że w odniesieniu do innych świadczeń procent
świadczeń, które nie zostały udzielone z powodu braku stawiennictwa jest na zbliżonym
poziomie ok. 10%.
Odpowiadając na pytanie dotyczące wprowadzenia odpłatności za nieprzyjście na
umówione wizyty należy wskazać, że takie rozwiązanie nie jest rozważane, przede
wszystkim ze względu na możliwy negatywny wpływ w postaci dysproporcji w dostępie do
świadczeń opieki zdrowotnej. Ministerstwo Zdrowia dostrzega negatywny wpływ na
system ochrony zdrowia wynikający z nieodwoływania przez pacjentów wyznaczonych
porad i od lat podejmuje działania w celu ograniczenia liczby takich przypadków. W
zakresie sankcji za niestawienie się od 1 stycznia 2015 r. wprowadzono zasadę, że
zawinione przez świadczeniobiorcę niezgłoszenie się w ustalonym terminie w celu
uzyskania świadczenia skutkuje skreśleniem z listy. Jest to daleko idąca dolegliwość, gdyż
wiąże się
z koniecznością ponownego wpisania na listę i oczekiwania na nowy termin. Natomiast
wprowadzenie opłat w głównej mierze wpłynęłyby negatywnie na osoby w trudnej sytuacji
ekonomicznej (dla których stanowiłoby to poważne obciążenie) albo przewlekle chorych
(którzy statystycznie częściej korzystają ze świadczeń, i prawdopodobieństwo niestawienia
się na świadczenia jest większe), co w obu przypadkach skutkowałoby niepożądanym
efektem w postaci ograniczenia (utrudnienia) dostępu do świadczeń.

-- 1 of 3 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Ponadto nie ma badań, które jednoznacznie potwierdziłyby wpływ wprowadzenia opłat na
zmniejszenie skali nieodwoływanych wizyt. Przykładowo, w Danii wprowadzono takie
opłaty w formie pilotażu, ale ze względu na brak efektów, nie zdecydowano się na ich
wprowadzenie na stałe.
Co więcej w większości opracowań międzynarodowych podkreśla się, że wprowadzenie
opłat powinno być postrzegane jako środek ostateczny, który powinien być poprzedzony
działaniami mającymi na celu wyeliminowanie najczęstszych przyczyn niestawiennictwa.
Dotyczy to dwóch sytuacji - przypadków, w których brak odwołania wynika z przeoczenia
(zapomnienia o terminie wizyty, co jest tym częstsze im odleglejszy jest wyznaczony termin)
oraz z problemów z komunikacją ze świadczeniodawcą (szybkim skontaktowaniu się ze
świadczeniodawcą). W związku z powyższym podejmowane działania nakierowane są na
wyeliminowanie powyższych przyczyn. Od 1 lipca 2019 r. wprowadzono rozwiązanie,
zgodnie z którym Narodowy Fundusz Zdrowia ma obowiązek wysyłania SMS-a
zawierającego informację o zbliżającym się terminie (dotyczy to tych świadczeń, których
harmonogramy prowadzone są za pomocą aplikacji udostępnianej przez Narodowy
Fundusz Zdrowia). Natomiast w celu ułatwienia pacjentowi odwołania (i zmiany) terminu
świadczenia, prowadzone są prace nad systemem Centralnej e-Rejestracji. Zgodnie
z założeniami system zapewni możliwość samodzielnego umawiania się na wybrane
świadczenia – bez wychodzenia z domu, w każdej chwili przez IKP (Internetowe Konto
Pacjenta) lub przez Infolinię Centralnej e-Rejestracji oraz wygodną możliwość odwołania
wizyty lub zmiany terminu. Ponadto Centralna e-Rejestracja ułatwi sprawdzanie na bieżąco
terminów wizyt i będzie przypominała o terminie wizyty przez konsultanta, IKP, SMS albo
e-mail, w sposób wskazany przez pacjenta. Prace nad opracowaniem tego systemu są
obecnie zaawansowane i będą w najbliższym czasie wdrażane.
Należy dodać, że także świadczeniodawcy z własnej inicjatywy podejmują działania
(głównie poprzez sms-y lub telefoniczne rozmowy) w celu upewnienia się, że pacjent
potwierdza chęć odbycia porady oraz tak planują harmonogram przyjęć, aby uwzględniać
wynikający
z dotychczasowej praktyki procent niestawiających się pacjentów i uniknąć
niewykorzystania posiadanych zasobów.
W przypadku innych identyfikowanych przyczyn wynikających z niemożliwych
do przewidzenia wypadków losowych (takich jak nagłe zachorowanie, niemożności
załatwienia zastępstwa w przypadku osób opiekujących się dziećmi lub osobami
niepełnosprawnymi, nieuzyskanie dnia wolnego czy opóźnień w transporcie) wprowadzanie
opłat byłoby dodatkową dolegliwością dla pacjenta, mimo, że wystąpiły czynniki od niego
niezależne.
Dodatkowo należy wskazać, że systemy innych krajów, w których obowiązują opłaty za
niestawiennictwo, różnicują stawkę w zależności od statusu społeczno-ekonomicznego
pacjenta, rodzaju świadczeń opieki zdrowotnej (np. w Norwegii wykluczone z opłat są
świadczenia z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień), a do pobierania kar
wykorzystują już funkcjonujący system ściągania opłat. Przy tym należy wskazać,
że ze względu na słabe oddziaływanie, często opłaty za niestawienie stale wzrastają.
Podobnie w przypadku wprowadzenia opłaty w polskim systemie ochrony zdrowia
wystąpiłyby trudności w ustaleniu właściwej wysokości opłaty i jej różnicowania w zakresie
przyczyny niestawienia się oraz uwzględnienia statusu ekonomicznego pacjenta, gdyż jak
wskazano powyżej zbyt wysoko ustalona opłata mogłaby negatywnie wpłynąć na osoby
najbiedniejsze. Ponadto dla celów pobierania opłaty świadczeniodawcy musieliby wdrożyć
system pobierania i egzekwowania opłat za niestawienie się na świadczenie co oprócz
dodatkowych obciążeń biurokratycznych mogłoby oznaczać także obciążenia finansowe,
jeżeli koszty egzekwowania tych opłat przewyższałyby wpływy z ich pobierania (przede
wszystkim w przypadku ustalenia opłaty na niskim poziomie).

-- 2 of 3 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Odnosząc się do pytania o doświadczenia innych krajów, należy także wskazać, że oprócz
wspomnianego powyżej braku jednoznacznych dowodów na skuteczność takiego
rozwiązania, nie da się przenieść stosowanych rozwiązań wprost bez uwzględnienia
odmienności poszczególnych systemów, w szczególności faktu, że w większości są to kraje,
które przewidują współpłacenie za świadczenia i mają wdrożone rozwiązania
zabezpieczające grupy wrażliwe ( takie jak osoby starsze, przewlekle chore oraz osoby o
niskich dochodach) przed nadmiernymi obciążeniami, i niepożądanymi, ubocznymi efektami
wprowadzenia opłat (np. przez określenie górnego możliwego pułapu opłat lub wyłączenie
z takich opłat). Obecnie debata nad wprowadzeniem opłat za niestawiennictwo toczy się
we Francji, która zaplanowała wprowadzenie takiej opłaty w wysokości 5 euro od 1
stycznia 2025 r. Zgodnie z założeniami o zastosowaniu tej opłaty ma decydować
świadczeniodawca. Mimo nieznacznej wysokości opłat propozycja ta nie spotkała się
z powszechną akceptacją.
Podsumowując, obecnie działania są nakierowane na zbudowanie mechanizmów
przypominających pacjentom o zbliżającym się terminie świadczenia oraz zapewniających
prosty sposób kontaktu ze świadczeniodawcą w celu powiadomienia o rezygnacji z tego
świadczenia. Podejmowane są także działania mające na celu podniesienie świadomości
pacjentów odnośnie negatywnych skutków nieodwoływania porad, jak np. prowadzona
od października 2022 r. kampania #ODWOLUJE #NIEBLOKUJE, której patronami
honorowymi są m.in. Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Fundusz Zdrowia. Jeżeli planowane
rozwiązania nie przyniosą zakładanych efektów w postaci zmniejszenia odsetka osób
niepojawiających się lub nie odwołujących z wyprzedzeniem świadczenia, rozważane
będzie wprowadzenie także innych narzędzi.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 3 of 3 --