Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 16 maja 2024 r.
znak sprawy: BM.zp.058.27.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: udzielenie odpowiedzi na interpelację nr 2559.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 2559 złożoną przez Posła na Sejm RP Pana Artura
Szałabawkę w sprawie protestów rolników wobec Europejskiego Zielonego Ładu,
przedstawiam następujące informacje w odniesieniu do przedstawionych
w przedmiotowym wystąpieniu zagadnień.
 Likwidacja Europejskiego Zielonego Ładu.
W odniesieniu do kwestii likwidacji EZŁ, należy wyjaśnić, że Europejski Zielony Ład to
strategia na rzecz wzrostu, której celem jest przekształcenie UE
w społeczeństwo żyjące w nowoczesnej, zasobooszczędnej i konkurencyjnej
gospodarce, która w 2050 r. osiągnie zerowy poziom emisji gazów cieplarnianych.
Strategia dotyczy wszystkich sektorów europejskiej gospodarki. W odniesieniu do
sektora rolnego nie formułuje konkretnych celów, ale wymienione w niej wyzwania
dotyczą także rolnictwa, a dokument odnosi się do roli, jaką ten sektor powinien
odegrać.
Ambicje związane z celami EZŁ znalazły swoje odzwierciedlenie w przepisach
dotyczących Wspólnej Polityki Rolnej i procesie przygotowania Planu Strategicznego
dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. W obecnej sytuacji kryzysowej

-- 1 of 8 --

(zakłócenia rynkowe, niska opłacalność produkcji i spadające dochody rolników)
nadmierny poziom ambicji środowiskowych doprowadził do protestów rolniczych
i żądań rewizji polityki rolnej.
Odpowiadając na wnioski państw członkowskich, w tym Polski, Komisja Europejska
(KE) 15 marca 2024 roku przedstawiła Radzie UE projekt rozporządzenia
zmieniającego rozporządzenia bazowe (UE) 2021/2115 i 2021/2116, którego
publikacja planowana jest na maj br.
Zmiany zaproponowane przez KE w projekcie zmiany rozporządzeń bazowych,
w zakresie warunkowości i ekoschematów, dotyczą głównie:
1) Zniesienia obowiązku ugorowania 4% gruntów ornych (tzw. GAEC 8)
Tym samym w Polsce, po zniesieniu od 2024 r. tego wymogu, norma GAEC 8 będzie
się składała z dwóch elementów: (i) zachowanie elementów krajobrazu oraz (ii) zakaz
przycinania żywopłotów i drzew podczas okresu lęgowego ptaków oraz okresu
wychowu młodych.
2) Uproszczenia w normie dot. obowiązku utrzymania okrywy glebowej (tzw.
GAEC 6) – państwo członkowskie będzie miało swobodę w decydowaniu w
jakim okresie roku ustanowić obowiązek utrzymania okrywy glebowej
3) Uproszczenia w normie dot. zmianowania (tzw. GAEC 7) – rolnicy teraz będą
mieli wybór, czy stosować dywersyfikację upraw, czy zmianowanie
Dzięki zmianie rozporządzeń bazowych państwa członkowskie mają możliwość
wprowadzenia w ramach normy GAEC 7 (obok zmianowania) również dywersyfikacji
upraw. Rolnik będzie miał wybór czy stosować zmianowanie na 40% powierzchni
gruntów ornych każdego roku czy stosować dywersyfikację upraw. W przypadku
wyboru dywersyfikacji upraw dla gospodarstw od 10 do 30 ha wystarczy posiadać
2 uprawy, z tym że największa uprawa nie może stanowić więcej niż 75% w strukturze
zasiewów, a dla gospodarstw powyżej 30 ha wystarczy posiadać 3 uprawy, z tym
że największa uprawa nie może stanowić więcej niż 75%, a dwie uprawy główne więcej
niż 95% w strukturze zasiewów.

-- 2 of 8 --

4) Zwolnienia gospodarstw do 10 ha z kontroli i sankcji za niespełnianie
warunkowości.
Obciążenie administracyjne mniejszych gospodarstw (do 10 ha użytków rolnych)
zostanie złagodzone poprzez zwolnienie ich z wizyt kontrolnych, mających na celu
sprawdzenie przestrzegania wymogów warunkowości. Gospodarstwa te będą również
zwolnione z kar.
Zaproponowane przez KE zmiany wychodzą naprzeciw postulowanym przez Polskę
uproszczeniom oraz w dużej mierze odpowiadają na potrzeby rolników wyrażane
podczas protestów, gdyż dotyczą takich wymagań, które mogą wpłynąć
na ograniczenie produkcji i wzrost kosztów.
Ponadto, w związku ze zmianami rozporządzeń bazowych w Polsce ustanowiony
zostanie nowy ekoschemat dotyczący gruntów wyłączonych z produkcji.
5 kwietnia 2024 r. Komitet Monitorujący Plan Strategiczny WPR 2023-2027
pozytywnie zaopiniował projekt uchwały wprowadzającej w Polsce od 2024 r.
ekoschemat Grunty wyłączone z produkcji. Ekoschemat jest dobrowolny dla rolnika.
Rolnicy realizujący ten ekoschemat będą otrzymywali płatność za wyłączenie gruntów
ornych z produkcji – do powierzchni nie większej niż 4% powierzchni gruntów ornych
w gospodarstwie. Szacowana stawka płatności wynosi 563 zł/ha, tj. ok. 126,52
EUR/ha.
Wdrożenie nowego ekoschematu umożliwi rolnikom dobrowolne wyłączenie
z produkcji części gruntów ornych, za co będą otrzymywali płatności. Na gruntach
wyłączonych z produkcji będzie obowiązywał zakaz prowadzenia produkcji rolnej
(w tym zakaz wypasu i koszenia) oraz zakaz stosowania środków ochrony roślin.
Mając na uwadze powyższe oraz trwającą kampanię składania wniosków, wprowadza
się rozwiązania legislacyjne umożliwiające rolnikom złożenie wniosków o przyznanie
płatności w ramach ekoschematu Grunty wyłączone z produkcji lub dokonanie zmian
do już złożonych wniosków o przyznanie płatności. Projektowane są przepisy,
umożliwiające złożenie wniosku o przyznanie płatności w ramach nowego
ekoschematu lub dokonanie zmian we wcześniej złożonych wnioskach w terminie

-- 3 of 8 --

do 31 sierpnia 2024 r. Projekt ustawy zmieniającej ustawę o planie strategicznym w
powyższym zakresie, został zamieszczony na stronie Biuletynu Informacji Publicznej
Rządowego Centrum Legislacji (BIP RCL).
Zgodnie ze zmianą rozporządzeń bazowych, wdrożenie nowego ekoschematu pozwoli
na zniesienie obowiązku ugorowania 4% gruntów ornych w ramach normy GAEC 8 już
w 2024 r.
 Zatrzymanie napływu produktów rolnych z Ukrainy.
W dalszym ciągu obowiązuje zakaz importu z Ukrainy kukurydzy, pszenicy, rzepaku
i słonecznika oraz niektórych produktów ich przetwórstwa wprowadzony przez Polskę
od 16 września 2023r. Polska wprowadziła ten zakaz po tym, jak Komisja Europejska
(KE) odmówiła przedłużenia podobnych unijnych środków stosowanych wcześniej
w imporcie z Ukrainy do Polski, Słowacji, Węgier, Rumunii i Bułgarii. Decyzja Polski
o jednostronnym przedłużeniu i rozszerzeniu zakresu towarowego zakazu jest
kwestionowana zarówno przez KE, jak i Ukrainę. Może się wiązać z negatywnymi
konsekwencjami w postaci wszczęcia wobec naszego kraju postępowania
naruszeniowego na wniosek KE lub podmiotu gospodarczego. Może też prowadzić do
działań odwetowych strony ukraińskiej w postaci barier w dostępie do rynku
ukraińskiego dla polskiego eksportu (Ukraina już zaskarżyła omawiany zakaz do WTO).
W związku z tym Polska prowadzi rozmowy z Ukrainą na temat wypracowania
dwustronnych zasad handlu, które byłyby akceptowalne dla Polski, dla KE i strony
ukraińskiej, a jednocześnie zapobiegałyby nadmiernemu przywozowi towarów rolnych
z Ukrainy i destabilizacji polskiego rynku rolnego. W celu usprawnienia i przyśpieszenia
rozmów do udziału w spotkaniach ministrów rolnictwa Polski i Ukrainy zaangażowane
zostały także organizacje rolnicze z obu krajów.
W związku z odwołaniem ukraińskiego ministra rolnictwa i powierzeniu jego
obowiązków tymczasowemu ministrowi, aktualnie rozmowy ulegną spowolnieniu, ale
staramy się o ich podtrzymanie na szczeblu technicznym i dyrektorskim.
Rozszerzenie zakresu embarga prowadziłoby do zaostrzenia konfliktu z Komisją
Europejską i stroną ukraińską oraz zwiększenia prawdopodobieństwa opisanych wyżej
negatywnych konsekwencji. Zamiast tego MRiRW podejmuje działania służące

-- 4 of 8 --

zwiększeniu ochrony rynku w ramach istniejących ram i przepisów unijnych. Dzięki
m.in. naszym postulatom prezentowanym na forum UE, rozporządzenie PE i Rady
w sprawie przedłużenia autonomicznych środków handlowych ATM dla Ukrainy ma
zawierać rozwiązania poprawiające ochronę wrażliwych sektorów rolnictwa
w porównaniu z obecnym stanem prawnym. Dla najbardziej wrażliwych produktów,
takich jak cukier, jaja czy mięso drobiowe, a także owies, niektóre przetwory zbożowe
oraz miód, przewidziany jest automatyczny mechanizm przywrócenia przez Komisję
Europejską kontyngentów taryfowych (TRQ) i ceł zgodnych z Układem
o stowarzyszeniu UE-Ukraina, jeśli import z Ukrainy przekroczy średnią z okresu
referencyjnego (II połowa 2021, całe lata 2022 i 2023). W przypadku wszystkich
produktów objętych ATM (tj. nie w pełni zliberalizowanych w umowie
stowarzyszeniowej z Ukrainą), w razie gdyby import powodował zakłócenia na rynku,
kraje członkowskie będą mogły wnioskować do KE o przywrócenie ceł lub przyjęcie
innych środków ograniczających import. Nie wszystkie nasze postulaty dotyczące
ograniczenia liberalizacji w ramach ATM zostały przyjęte, ale trudno było uzyskać
więcej biorąc pod uwagę, że środki ATM są traktowane jako istotny element wsparcia
UE dla Ukrainy w związku z rosyjska agresją.
 Ustawowe wprowadzenie cen minimalnych na podstawowe produkty (mleko,
trzoda, wołowina, zboża).
Postulat ustawowego rozwiązania polegającego na wprowadzeniu cen minimalnych
budzi zasadnicze wątpliwości w zakresie zgodności z przepisami prawa krajowego oraz
UE, w tym swobodą przepływu towarów (art. 34 Traktatu o funkcjonowaniu Unii
Europejskiej) czy swobodą przedsiębiorczości (art.49 TFUE) oraz swobodą działalności
gospodarczej, która należy do podstawowych zasad ustroju i jest objęta gwarancjami
konstytucyjnymi (art. 20 i 22 Konstytucji RP).
Polska jako członek Unii Europejskiej jest zobligowana do przestrzegania prawa
unijnego. Producenci rolni funkcjonują na jednolitym rynku unijnym regulowanym
w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Przepisy polityki rolnej UE zobowiązują państwa
członkowskie UE do respektowania jednolitych zasad wspólnej organizacji rynków
rolnych i nie przyznają uprawnień do podejmowania na szczeblu krajowym
samodzielnych decyzji o zastosowaniu mechanizmów interwencyjnych wpływających
na stabilizację sytuacji i poprawę cen skupu, np. wprowadzenia cen minimalnych. Rynki

-- 5 of 8 --

rolne, w tym rynek mleka, wieprzowiny, wołowiny i zbóż regulowane są przepisami
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia
2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych. Obowiązuje
ono we wszystkich państwach członkowskich UE. Przepisy rozporządzenia określają
instrumenty interwencji rynkowej oraz środki nadzwyczajne uruchamiane
w sytuacjach kryzysowych, przy czym decyzja o ich zastosowaniu podejmowana jest
przez Komisję Europejską.
W 2019 roku Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podjęło inicjatywę wdrożenia
w drodze ustawy tzw. cen referencyjnych w oparciu o poziom kosztów produkcji.
Rozwiązanie to miało umożliwić producentom rolnym uzyskania cen, które
pokrywałaby przeciętne koszty wytworzenia produktu rolnego oraz przyczynić się do
sprawiedliwego podziału marż w łańcuchu dostaw żywności. W procesie notyfikacji
Komisja Europejska zakwestionowała zaproponowane przepisy dotyczące ustalania
ceny referencyjnej. KE podkreśliła, że zgodnie z art. 168 ust. 6 rozporządzenia
1308/2013 wszystkie elementy umów na dostawę produktów rolnych zawieranych
przez producentów, odbiorców, przetwórców lub dystrybutorów, w tym elementy
obejmujące cenę do zapłaty za dostawę, są swobodnie negocjowane między stronami.
W opinii KE nie jest dopuszczalne ustalanie cen przez władze krajowe.
 Ustawowe powołanie reprezentatywnej Komisji Rolniczego Dialogu Społecznego
i Wojewódzkich Komisji Rolniczego Dialogu Społecznego.
W ministerstwie trwają prace nad powołaniem rolniczych zespołów konsultacyjnych,
w skład których będą wchodzili eksperci, przedstawiciele różnych organizacji
rolniczych. W ramach tych zespołów będziemy rozmawiać o poszczególnych
sprawach, w rozbiciu na różne sektory, wspólnie z udziałem rolników. Będziemy
również dyskutować o sprawach bieżących i o sprawach przyszłościowych. Na prośbę
MSWiA, w każdym z urzędów wojewódzkich powołano pełnomocnika wojewody do
spraw rolnictwa. Obiecałem też rolnikom ostatnio protestującym w Sejmie, że
powstanie komisja dialogu rolniczego z Rządem i spełnię tę obietnicę.

-- 6 of 8 --

 Wprowadzenie zmian organizacyjnych w Krajowej Grupie Spożywczej.
Krajowa Grupa Spożywcza S.A. jest spółką, której większościowe udziały
są własnością Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia
2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 125), to
minister właściwy do spraw aktywów państwowych wykonuje prawa z akcji
należących do Skarbu Państwa, łącznie z wynikającymi z nich prawami osobistymi albo
indywidualnymi. Jednocześnie Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przekazano
ww. uprawnień w oparciu o art. 8 ust. 1 ww. ustawy. Powyższe oznacza, że wyłącznie
Minister Aktywów Państwowych posiada kompetencje do podejmowania wiążących
decyzji właścicielskich, mających wpływ na działalność Krajowej Grupy Spożywczej
S.A.
 Przywrócenie wcześniejszych emerytur dla rolników w celu wzmocnienia wymiany
pokoleniowej na wsi.
Rolnicy jako jedyna grupa społeczno-zawodowa w Polsce mają własny, odrębny od
powszechnego, system ubezpieczenia społecznego, który realizowany jest przez Kasę
Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia
1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2024 r, poz. 90). Pozostałe
grupy społeczno-zawodowe objęte są powszechnym systemem ubezpieczeń
społecznych, realizowanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Od 1 stycznia 2013 r. rozpoczął się proces wygaszania wcześniejszych emerytur
rolniczych. O przedmiotowe świadczenie, na podstawie ustawy o ubezpieczeniu
społecznym rolników, mogli ubiegać się wyłącznie rolnicy, którzy wszystkie ustawowe
warunki do przyznania tego świadczenia spełnili do 31 grudnia 2017 r. (art. 19 ust. 2a).
Wcześniejsze emerytury w powszechnym systemie emerytalnym wygaszone zostały
już w 2008 r.
Zatem wiek emerytalny zarówno w powszechnym, jak i rolniczym systemie
ubezpieczeń społecznych, jest ustalony na tym samym poziomie i w obu systemach
wygaszona została możliwość nabywania świadczeń emerytalnych w wieku niższym
niż wiek emerytalny. Należy podchodzić z rozwagą do zmian, które zostały
wprowadzone z myślą o zachowaniu, w perspektywie wieloletniej, równowagi

-- 7 of 8 --

finansowej istniejących w Polsce systemów emerytalnych w związku z zachodzącymi
zmianami demograficznymi.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych.

-- 8 of 8 --