Interpelacja w sprawie realizacji postulatów kierowanych przez polskich rolników protestujących w Ogólnopolskim Strajku Rolników
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2547
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie realizacji postulatów kierowanych przez polskich rolników protestujących w Ogólnopolskim Strajku Rolników
Zgłaszający: Joanna Borowiak
Data wpływu: 12-04-2024
Włocławek, dnia 12 kwietnia 2024 r.
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego w pierwszych dniach kwietnia br. z postulatami środowiska rolniczego zgłosili się rolnicy z powiatu włocławskiego, protestujący w ramach Ogólnopolskiego Strajku Rolników. Wśród najważniejszych postulatów znalazły się:
- ograniczenie nadmiernego importu towarów rolno-spożywczych z Ukrainy i krajów spoza UE poprzez wprowadzenie ceł, kontyngentów, prowadzenie skutecznych kontroli fitosanitarnych i weterynaryjnych na granicach państwa polskiego;
- wprowadzenie na terenie UE, w tym Polski, całkowitego embarga na produkty rolne z Rosji i Białorusi;
- wprowadzenie systemu kaucyjnego na tranzyt wraz z systemem potwierdzającym wyeksportowanie towarów poza UE przez importera;
- całkowite odejście polskiego rządu od przepisów Nowego Zielonego Ładu;
- wstrzymanie wdrażania w Polsce unijnych przepisów dotyczących tzw. odtwarzania przyrody;
- sprzeciw wobec ograniczania chowu i hodowli zwierząt, niezależnie od sektora oraz wprowadzenie działań odbudowujących i wspierających hodowlę oraz chów zwierząt w Polsce, w tym m.in. ustanowienie taryfy energetycznej dla rolnictwa, odejście od wyliczeń decyzji kredytowych i inwestycyjnych na podstawie śladu węglowego;
- obowiązkowy wymóg posiadania właściwych, kierunkowych, kompetencji dla osób podejmujących decyzje strategiczne w obszarze rolnictwa w Polsce i w strukturach UE.
Przedstawione postulaty bronią interesu polskich rolników jako producentów żywności, a przez to dają gwarancję nam – obywatelom, że na polskich stołach nie zabraknie polskiego chleba i lokalnych produktów żywnościowych.
Mając na uwadze dobro polskich rolników oraz bezpieczeństwo żywnościowe Polaków kieruję pytanie:
Kiedy resort rolnictwa odpowiadając na oczekiwania polskich rolników zrealizuje i wprowadzi w życie powyższe postulaty?
Proszę uprzejmie o podanie kalendarza ich realizacji. Nadmieniam jednocześnie, iż rolnicy są bardzo zdeterminowani i oczekują pilnego działania ze strony ministerstwa.
Z poważaniem
Minister Czesław Siekierski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (10)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (19)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
26878 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 15 maja 2024 r.
znak sprawy: BM.zp.058.20.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 2547 w sprawie realizacji postulatów
kierowanych przez polskich rolników protestujących w Ogólnopolskim Strajku
Rolników
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 2547 złożoną przez Posła na Sejm RP Panią Joannę
Borowiak w sprawie realizacji postulatów kierowanych przez polskich rolników
protestujących w Ogólnopolskim Strajku Rolników, przedstawiam stanowisko MRiRW
do postulatów rolników zawartych w przedmiotowym piśmie.
Ograniczenie nadmiernego importu towarów rolno – spożywczych z Ukrainy
i krajów spoza UE poprzez wprowadzenie ceł, kontyngentów, prowadzenie
skutecznych kontroli fitosanitarnych i weterynaryjnych na granicach państwa
polskiego.
MRiRW prowadzi intensywny dialog ze stroną ukraińską. Dialog nakierowany jest na
rozwiązanie bieżących problemów związanych z wymianą handlową produktami
rolnymi. W wyniku uzgodnień ze stroną ukraińską m.in.: doprowadzono do
sukcesywnego zmniejszania tranzytu najbardziej wrażliwych ukraińskich produktów
(pszenicy, kukurydzy i rzepaku) przez terytorium Polski, czego oczekiwali protestujący
rolnicy. W kwietniu br. tranzyt pszenicy, kukurydzy i rzepaku zmniejszył się 2-krotnie
-- 1 of 13 --
str. 2
w stosunku do tranzytu w II połowie 2023 r. i wyniósł ok. 160 tys. ton. Ponadto
Ukraina ograniczyła wywóz cukru na Polski rynek.
Nadzór nad tranzytem pełni Krajowa Administracja Skarbowa, która monitoruje
tranzyty w systemie NCTS2 (nowy skomputeryzowany system tranzytowy) oraz ma
wiedzę o terminie dostarczenia towarów do miejsca przeznaczenia czy też docelowym
urzędzie celnym, do którego przesyłka ma być dostarczona.
Na przesyłki zboża jadącego tranzytem na granicy, służby KAS nakładają szczelne
zamknięcia oraz plomby GPS. Kontroli podlega dokumentacja oraz towar. Towar może
być rozładowany jedynie poza Polską lub w portach nadbałtyckich. W przypadku, gdy
towar będzie przewożony tranzytem do innych p.cz. UE, zamknięcia urzędowe
są zdejmowane w licencjonowanych punktach składowania zlokalizowanych w tych
krajach docelowych. Wówczas zapis o przybyciu ładunku do zadeklarowanego
miejsca, celem zdjęcia plomby, jest dostępny w systemie NCTS2 monitorującym
tranzyt.
Nie jest możliwe objęcie towaru „zakazowego” procedurą dopuszczenia do obrotu
w Polsce. Systemy informatyczne KAS odrzucają zgłoszenia celne dotyczące
wprowadzenia tych towarów na polski rynek. Od momentu wprowadzenia zakazu
przywozu do Polski niektórych produktów rolnych pochodzących z terytorium
Ukrainy, organy celne nie wyraziły zgody, aby towary te zostały dopuszczone do
obrotu na terytorium kraju.
Trzeba też pamiętać, że wprowadzenie kolejnych jednostronnych działań zakazowych
dotyczących importu z Ukrainy bez zgody Komisji Europejskiej wiąże się z ryzykiem
wszczęcia przez Komisję Europejską procedury naruszeniowej wobec Polski.
Poza tym wprowadzenie zakazu importu może również wywołać działania retaliacyjne
ze strony Ukrainy w postaci objęcia importu z Polski restrykcjami. Retaliacje mogą
dotyczyć towarów, które są istotne dla naszego eksportu na Ukrainę (np. produkty
mleczarskie). Prowadzony dialog ze stroną ukraińską ma na celu rozwiązanie bieżących
problemów.
-- 2 of 13 --
str. 3
Niezależnie od tego zabiegamy na forum UE aby Ukraina, chcąc eksportować swoje
produkty rolno-spożywcze do UE, dostosowała prawo ukraińskie do standardów
produkcji w Unii Europejskiej.
W imporcie z Ukrainy do UE przed wybuchem wojny obowiązywały stawki celne
wynikające z Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina i będącej jego częścią umowy
o Pogłębionej i Kompleksowej Strefie Wolnego Handlu (DCFTA). Na mocy tej umowy
cła UE na większość towarów ukraińskich zostały zniesione z wyjątkiem niektórych
towarów rolnych, dla których liberalizacja ceł została ograniczona. Ograniczenie
to w większości polega na ustanowieniu bezcłowych kontyngentów taryfowych (TRQ),
po przekroczeniu których import nadal jest możliwy, ale podlega unijnym stawkom
celnym obowiązującym poza kontyngentami (erga omnes).
Obecnie wszelkie cła, które miały jeszcze zastosowanie zgodnie z Układem
o stowarzyszeniu, zostały jednostronnie i czasowo zawieszone po przyjęciu przez UE
w 2022 r. autonomicznych środków handlowych (ATM). Zawieszenie dotyczy również
TRQ i ceł, które obowiązywały po ich przekroczeniu.
MRiRW od kilku miesięcy zabiegało o modyfikację rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady w sprawie ATM, aby wyłączyć z niego towary najbardziej
wrażliwe (tj. wrócić do kontyngentów taryfowych i ceł wynikających z umowy DCFTA)
oraz aby wzmocnić i przyspieszyć przepisy dotyczące możliwości wprowadzenia przez
Komisję Europejską (KE) środków ochronnych ograniczających bezcłowy import
z Ukrainy.
Nie wszystkie z naszych postulatów dotyczących rozporządzenia ATM zostały
uwzględnione. Jednak w wyniku naszej aktywności mają być przyjęte rozwiązania
wzmacniające ochronę sektora rolnego w porównaniu z obecnym stanem prawnym.
Dla najbardziej wrażliwych produktów takich jak cukier, jaja czy mięso drobiowe,
a także owies, niektóre przetwory zbożowe oraz miód, przewidziany jest
automatyczny mechanizm przywrócenia przez Komisję Europejską kontyngentów
taryfowych (TRQ) i ceł zgodnych z Układem o stowarzyszeniu UE-Ukraina, jeśli import
z Ukrainy przekroczy średnią z okresu referencyjnego (II połowa 2021, całe lata 2022
i 2023). W przypadku wszystkich produktów objętych ATM (tj. nie w pełni
zliberalizowanych w umowie stowarzyszeniowej z Ukrainą), w razie gdyby import
-- 3 of 13 --
str. 4
powodował zakłócenia na rynku, kraje członkowskie będą mogły wnioskować do KE
o przywrócenie ceł lub przyjęcie innych środków ograniczających import.
Informujemy ponadto, że w dalszym ciągu obowiązuje zakaz importu z Ukrainy
kukurydzy, pszenicy, rzepaku i słonecznika oraz niektórych produktów ich
przetwórstwa wprowadzony przez Polskę od 16 września 2023r. Polska wprowadziła
ten zakaz po tym, jak Komisja Europejska odmówiła przedłużenia podobnych unijnych
środków stosowanych wcześniej w imporcie z Ukrainy do Polski, Słowacji, Węgier,
Rumunii i Bułgarii. Decyzja Polski o jednostronnym przedłużeniu i rozszerzeniu
zakresu towarowego zakazu jest kwestionowana zarówno przez KE, jak i Ukrainę.
Może się wiązać z negatywnymi konsekwencjami w postaci wszczęcia wobec naszego
kraju postępowania naruszeniowego na wniosek KE lub podmiotu gospodarczego.
Może też prowadzić do działań odwetowych strony ukraińskiej w postaci barier w
dostępie do rynku ukraińskiego dla polskiego eksportu (Ukraina już zaskarżyła
omawiany zakaz do WTO). W związku z tym Polska prowadzi rozmowy z Ukrainą na
temat wypracowania dwustronnych zasad handlu, które byłyby akceptowalne dla
Polski, dla KE i strony ukraińskiej, a jednocześnie zapobiegałyby nadmiernemu
przywozowi towarów rolnych z Ukrainy i destabilizacji polskiego rynku rolnego. W celu
usprawnienia i przyśpieszenia rozmów, do udziału w spotkaniach ministrów rolnictwa
Polski i Ukrainy zaangażowane zostały także organizacje rolnicze z obu krajów.
Odwołanie ukraińskiego ministra rolnictwa aktualnie niewątpliwie spowolni te
rozmowy, ale staramy się o ich podtrzymanie na niższym technicznym szczeblu.
Podległe Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi organy Inspekcji Weterynaryjnej (IW)
prowadzą nadzór, w tym kontrolują import:
1) produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi;
2) produktów pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi
(pasze zawierające elementy pochodzenia zwierzęcego);
3) pasz niezawierających tkanek zwierząt - zbóż przeznaczonych na cele paszowe oraz
innych pasz pochodzenia roślinnego.
Graniczny lekarz weterynarii jest organem właściwym do prowadzenia urzędowej
kontroli, w punktach kontroli granicznej (BCP), przywożonych na terytorium Unii
-- 4 of 13 --
str. 5
Europejskiej przesyłek w oparciu o przepisy rozporządzenia (UE) nr 2017/625(1), która
obejmuje:
• kontrolę dokumentów - weryfikacja świadectw urzędowych, poświadczeń
urzędowych oraz innych dokumentów, w tym dokumentów o charakterze
handlowym, które muszą towarzyszyć przesyłce;
• kontrolę identyfikacji - sprawdzenie, czy zawartość i oznakowanie przesyłki,
plomby i środki transportu odpowiadają informacjom zawartym
w świadectwach urzędowych, poświadczeniach urzędowych lub innych
dokumentach towarzyszących przesyłce;
• kontrolę bezpośrednią – inspekcja towarów oraz w stosownych przypadkach
oględziny opakowania, środków transportu, oznakowania i temperatury,
a także pobieranie próbek do analiz, badania lub diagnostyki oraz inne kontrole
niezbędne do sprawdzenia zgodności z przepisami prawa.
Urzędowa kontrola produktów pochodzenia zwierzęcego przywożonych z państw
trzecich (w tym z Ukrainy) odbywa się na zasadach określonych w przepisach Unii
Europejskiej (brak w tym zakresie przepisów krajowych).
Każda przesyłka produktów pochodzenia zwierzęcego podlega kontroli dokumentacji
- najczęściej jest to wymagane przepisami świadectwo zdrowia, sygnowane przez
właściwy do certyfikacji urzędowy organ w państwie trzecim, w którym poświadczone
są określone warunki dla przywożonego towaru.
Kontrola identyfikacji i kontrola bezpośrednia prowadzone są z częstotliwością
określoną w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 2019/2129(2), które ustala
podstawowe poziomy częstotliwości kontroli identyfikacyjnych i kontroli
bezpośrednich dla poszczególnych grup towarów, z uwzględnieniem dostępnych ocen
naukowych i informacji dotyczących ryzyka związanego z tymi towarami. W ramach
kontroli bezpośredniej pobierane są wyrywkowo próby do badań laboratoryjnych,
m.in. w kierunku zanieczyszczeń mikrobiologicznych, pozostałości leków
weterynaryjnych oraz skażeń radioaktywnych. Kontrole te dotyczą również norm
określonych w rozporządzeniu (UE) 2023/915(3).
-- 5 of 13 --
str. 6
Urzędowa kontrola przywożonych z państw trzecich (w tym z Ukrainy) pasz
niezawierających tkanek zwierząt i zbóż przeznaczonych na cele paszowe
wykonywana jest w oparciu o przepisy krajowe – art. 46 ustawy o paszach(4) (przepisy
unijne nie uwzględniają konieczności takiej kontroli) - każda przesyłka pasz, w tym zbóż
przeznaczonych na cele paszowe, poddawana kontroli urzędowej na granicy podlega
weryfikacji dokumentów towarzyszących przesyłce (świadectwo zdrowia nie jest
wymagane przepisami prawa), natomiast częstotliwość kontroli identyfikacji i kontroli
bezpośredniej wynika z przeprowadzanej przez Inspekcję Weterynaryjną analizy
ryzyka zgodnie z art. 44 rozporządzenia (UE) nr 2017/625.
Podczas urzędowej kontroli, graniczny lekarz weterynarii ma prawo pobrać próbki
do badań laboratoryjnych - zgodnie z Planem Urzędowej Kontroli Pasz (opracowanym
przez Głównego Lekarza Weterynarii) lub z tzw. „podejrzenia”, jeżeli ma wątpliwości
w stosunku do danej przesyłki.
Należy również mieć na uwadze, że powiatowi lekarze weterynarii pełnią nadzór nad
wszystkimi podmiotami sektora paszowego w kraju. W ramach nadzoru
sprawowanego nad podmiotami importującymi i/lub wprowadzającymi do obrotu
pasze, pobierane są próbki do urzędowych badań laboratoryjnych, zgodnie z art. 7 ust.
2 pkt 2 ustawy o paszach oraz art. 14 lit. h rozporządzenia (UE) 2017/625.
W przypadku uzyskania informacji o niezgodnym wyniku badań, powiatowy lekarz
weterynarii, zgodnie z art. 50 ust. 4 ustawy o paszach, niezwłocznie podejmuje
działania mające na celu niedopuszczenie do wykorzystania takiej paszy w żywieniu
zwierząt. Ponadto, powiatowy lekarz weterynarii, w zależności od poczynionych
ustaleń i zakresu nieprawidłowości, stosuje katalog działań przewidzianych w art. 138
rozporządzenia (UE) 2017/625 (m.in. wycofanie towaru lub jego zniszczenie).
W przypadku gdy importowana z państwa trzeciego przesyłka nie spełnia wymagań
przywozowych (stwierdzenie uchybień, nieprawidłowości, niezgodne wyniki badań
laboratoryjnych, błędne oznakowanie lub brak oznakowania produktu), organy
urzędowej kontroli na granicy podejmują działania mające na celu niedopuszczenie
do wykorzystania, w żywieniu ludzi lub zwierząt, zakwestionowanego produktu – nie
zostaje wydana decyzja zezwalająca na wwóz na terytorium UE, towar nie jest
dopuszczony do obrotu, a przesyłka podlega odesłaniu do państwa pochodzenia lub
zniszczeniu.
-- 6 of 13 --
str. 7
Reasumując, przeprowadzone przez Inspekcję Weterynaryjną, kontrole urzędowe
przesyłek pochodzących z państw trzecich jak dotąd nie wykazały, aby ww. towary
stanowiły istotne zagrożenie dla zdrowia i życia zwierząt lub polskich konsumentów.
Wprowadzenie na terenie UE, w tym Polski, całkowitego embarga na produkty
rolne z Rosji i Białorusi.
W wyniku działań Polski i innych krajów UE o podobnym stanowisku Komisja
Europejska zaproponowała 22 marca 2024 r. podniesienie ceł na przywóz z Rosji
i Białorusi do UE zbóż, nasion oleistych i produktów pochodnych, w tym pszenicy
kukurydzy, rzepaku. Realizacja tej propozycji będzie oznaczać wprowadzenie wobec
Rosji i Białorusi znacznie wyższych ceł niż stosowane wobec któregokolwiek innego
partnera handlowego UE (znacznie przekraczających poziom wynikający z klauzuli
najwyższego uprzywilejowania w WTO). KE jest zdania, że to działanie sprawi,
iż import objętych tą regulacją produktów z obu krajów na rynek UE stanie się
nieopłacalny, a więc będzie mieć efekt podobny do embarga. Projekt ten jest obecnie
przedmiotem dyskusji. Polska popiera politycznie propozycję KE.
Wprowadzenie systemu kaucyjnego na tranzyt wraz z systemem potwierdzającym
wyeksportowanie towarów poza UE przez importera;
Wiodącym resortem w sprawach tego mechanizmu jest Ministerstwo Finansów.
W ocenie Ministerstwa Finansów nie ma możliwości wprowadzenia rozwiązań
prawnych ani innych działań, które pozwoliłyby na realizację postulatu dotyczącego
wprowadzenia kaucji w tranzycie towarów ukraińskich przez terytorium Polski.
Realizacja wspomnianego postulatu stanowiłaby naruszenie traktatów europejskich
(m.in. TFUE). Ponadto wprowadzenie „kaucji tymczasowej” nie może być
zabezpieczeniem, które składane jest na podstawie przepisów celnych na pokrycie
istniejących lub potencjalnych długów celnych. Zabezpieczenia składane na podstawie
przepisów celnych składane są na poczet należności celnych ciążących na
importowanym towarze. Kaucja zaś nie posiada takiego charakteru.
Całkowite odejście Polskiego Rządu od przepisów Nowego Zielonego Ładu;
W odniesieniu do kwestii „odejścia od Zielonego Ładu” należy wyjaśnić, że Europejski
Zielony Ład to strategia na rzecz wzrostu, której celem jest przekształcenie UE
-- 7 of 13 --
str. 8
w sprawiedliwe i prosperujące społeczeństwo żyjące w nowoczesnej,
zasobooszczędnej i konkurencyjnej gospodarce, która w 2050 r. osiągnie zerowy
poziom emisji gazów cieplarnianych. Strategia dotyczy wszystkich sektorów
europejskiej gospodarki. W odniesieniu do sektora rolnego nie formułuje konkretnych
celów, ale wymienione w niej wyzwania dotyczą także rolnictwa, a dokument odnosi
się do roli, jaką ten sektor powinien odegrać.
Ambicje związane z celami EZŁ znalazły swoje odzwierciedlenie w przepisach
dotyczących Wspólnej Polityki Rolnej i procesie przygotowania Planu Strategicznego
dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. W obecnej sytuacji kryzysowej
(zakłócenia rynkowe, niska opłacalność produkcji i spadające dochody rolników)
nadmierny poziom ambicji środowiskowych doprowadził do protestów rolniczych
i żądań rewizji polityki rolnej. Rada Europejska zobowiązała Komisję Europejską
do podjęcia działań mających na celu przygotowanie stosownych rozwiązań
w odpowiedzi na obawy rolników. Rada ds. Rolnictwa i Rybołówstwa włączyła się
w ten proces.
MRiRW jest aktywnym uczestnikiem tej dyskusji. Minister RiRW przedstawił
najważniejsze polskie propozycje uproszczeniowe, które znalazły się w projekcie
rozporządzenia zmieniającego rozporządzenia bazowe (UE) 2021/2115 i 2021/2116,
przedstawionym przez Komisję Europejską (KE) w dniu 15 marca 2024 roku. Publikacja
zmienionych aktów bazowych planowana jest na maj br.
Zmiany rozporządzeń bazowych, w zakresie warunkowości i ekoschematów dotyczą
głównie:
1) Zniesienia obowiązku ugorowania 4% gruntów ornych (tzw. GAEC 8) – w zamian
państwo członkowskie ma obowiązek ustanowienia tożsamego ekoschematu.
W dniu 5 kwietnia 2024 r. Komitet Monitorujący Plan Strategiczny WPR 2023-2027
pozytywnie zaopiniował projekt uchwały wprowadzającej w Polsce od 2024 r.
ekoschemat Grunty wyłączone z produkcji. Przystąpienie do tego ekoschematu jest
dobrowolne dla rolnika.
Rolnicy realizujący ten ekoschemat będą otrzymywali płatność za wyłączenie gruntów
ornych z produkcji – do powierzchni nie większej niż 4% powierzchni gruntów ornych
-- 8 of 13 --
str. 9
w gospodarstwie. Szacowana stawka płatności wynosi 563 zł/ha, tj. ok. 126,52
EUR/ha.
Wdrożenie nowego ekoschematu umożliwi rolnikom dobrowolne wyłączenie
z produkcji części gruntów ornych, za co będą otrzymywali płatności. Na gruntach
wyłączonych z produkcji będzie obowiązywał zakaz prowadzenia produkcji rolnej
(w tym zakaz wypasu i koszenia) oraz zakaz stosowania środków ochrony roślin.
Mając na uwadze powyższe oraz trwającą kampanię składania wniosków, wprowadza
się rozwiązania legislacyjne umożliwiające rolnikom złożenie wniosków o przyznanie
płatności w ramach ekoschematu Grunty wyłączone z produkcji. W tym celu,
w pierwszej kolejności rolnik powinien złożyć wniosek o przyznanie pomocy
w terminie składania wniosków, a następnie będzie mógł złożyć wniosek o nowy
ekoschemat z dniem następującym po dniu ogłoszenia ustawy zmieniającej ustawę
o planie strategicznym do dnia 31 sierpnia 2024 r. Projekt ustawy zmieniającej ustawę
o planie strategicznym w powyższym zakresie został w dniu 7 maja 2024 r. skierowany
do Sejmu.
Zgodnie ze zmianą rozporządzeń bazowych, wdrożenie nowego ekoschematu pozwoli
na zniesienie obowiązku ugorowania 4% gruntów ornych w ramach normy GAEC 8 już
w 2024 r.
2) Uproszczenia w normie dot. obowiązku utrzymania okrywy glebowej (tzw. GAEC 6)
– państwo członkowskie będzie miało swobodę w decydowaniu w jakim okresie
roku ustanowić obowiązek utrzymania okrywy glebowej.
3) Uproszczenia w normie dot. zmianowania (tzw. GAEC 7) – rolnicy teraz będą mieli
wybór, czy stosować dywersyfikację upraw, czy zmianowanie.
Rolnik będzie miał wybór czy stosować zmianowanie na 40% powierzchni gruntów
ornych każdego roku czy stosować dywersyfikację upraw. W przypadku wyboru
dywersyfikacji upraw dla gospodarstw od 10 do 30 ha wystarczy posiadać 2 uprawy,
z tym że największa uprawa nie może stanowić więcej niż 75%, a dla gospodarstw
powyżej 30 ha wystarczy posiadać 3 uprawy, z tym że największa uprawa nie może
stanowić więcej niż 75%, a dwie uprawy główne więcej niż 95%.
-- 9 of 13 --
str. 10
4) Zwolnienia gospodarstw o powierzchni do 10 ha użytków rolnych z kontroli i sankcji
za niespełnianie norm i wymogów warunkowości.
Dodatkowo regulacja przewiduje, że kraje UE będą mogły zmieniać swoje plany
strategiczne WPR dwa razy w roku, a nie raz, jak obecnie. Ponadto w ciągu całego
okresu programowania nadal możliwe będzie złożenie trzech dodatkowych wniosków
o wprowadzenie zmian.
Zaproponowane przez KE zmiany wychodzą naprzeciw postulowanym przez Polskę
uproszczeniom oraz w dużej mierze odpowiadają na potrzeby rolników wyrażane
podczas protestów, gdyż dotyczą takich wymagań, które mogą wpłynąć
na ograniczenie produkcji i wzrost kosztów.
Wtrzymanie wdrażania w Polsce unijnych przepisów dotyczących tzw.
odtwarzania przyrody.
22 czerwca 2022 r. Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odbudowy zasobów
przyrodniczych (Nature Restoration Law) wraz z towarzyszącą mu oceną wpływu.
Wniosek powiązany jest z Europejskim Zielonym Ładem, tj. unijną strategią na rzecz
bioróżnorodności 2030 „Przywracanie przyrody do naszego życia”.
Od początku prac nad projektem rozporządzenia Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju
Wsi (MRiRW) we współpracy z Ministerstwem Klimatu i Środowiska (MKiŚ), które jest
resortem wiodącym i koordynującym wdrażanie przepisów projektu rozporządzenia na
poziomie krajowym, zgłaszało negatywne stanowisko do zaproponowanych
przepisów oraz informowało o możliwych niekorzystnych dla rolników
konsekwencjach wynikających z konieczności realizacji celów dotyczących
odtworzenia ekosystemów rolniczych, w szczególności: odtwarzania osuszonych
torfowisk, zwiększenia liczebności ptaków i motyli krajobrazu rolniczego oraz odsetka
gruntów rolnych z elementami krajobrazu o wysokiej różnorodności.
W wyniku uwag, m.in. Polski, złagodzono przepisy w zakresie ekosystemów rolnych
i zwiększono elastyczność dla państw członkowskich. Jednak nowe przepisy nadal
wskazują m.in. na potrzebę przywracania osuszonych torfowisk (co najmniej 30%
-- 10 of 13 --
str. 11
osuszonych torfowisk do 2030 r., z czego co najmniej 1/4 musi zostać nawodniona).
Dodano również zapisy zapewaniające dobrowolny charakter zobowiązań z zakresu
nawodnień względem rolników. W przypadku ponownego nawadniania osuszonych
torfowisk, umożliwiono obniżenie celów ze względu na znaczący negatywny wpływ,
np. na infrastrukturę lub interes publiczny.
Pomimo wprowadzonych uproszczeń, przepisy ww. rozporządzenia budzą nadal duże
obawy środowiska rolniczego, w szczególności w zakresie celu dotyczącego
ponownego odtworzenia osuszonych torfowisk, m.in. poprzez obowiązkowe
nawodnienia. Rolnicy sprzeciwiają się kolejnym ograniczeniom w zakresie możliwości
użytkowania przestrzeni rolnej i podkreślają podstawową funkcję rolnictwa, jaką jest
zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego obywateli.
Z tego względu na posiedzeniu Rady UE w dniu 25 marca 2024 r. Polska miała
zagłosować przeciwko przyjęciu tych przepisów. Jednak Prezydencja belgijska
odłożyła to głosowanie.
Obecnie nie jest znany termin zakończenia prac nad tym projektem rozporządzenia.
Sprzeciw wobec ograniczania chowu i hodowli zwierząt, niezależnie od sektora
oraz wprowadzenie działań odbudowujących i wspierających hodowlę oraz chów
zwierząt w Polsce, w tym m.in. ustanowienie taryfy energetycznej dla rolnictwa,
odejście od wyliczeń decyzji kredytowych i inwestycyjnych na podstawie śladu
węglowego.
Obecnie w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie są prowadzone prace
legislacyjne, których celem byłoby wprowadzanie zakazu chowu i hodowli zwierząt
gospodarskich.
Produkcja zwierzęca, w tym kwestie związane z hodowlą zwierząt i wsparciem postępu
biologicznego, są traktowane jako nierozerwalny element rolnictwa w Polsce
niezbędny dla zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego.
MRiRW realizuje zadania dotyczące określania zasad i kierunków wykorzystania
środków finansowych przeznaczonych na wspieranie postępu biologicznego
w produkcji zwierzęcej w zakresie hodowli i ochrony zasobów genetycznych zwierząt
-- 11 of 13 --
str. 12
gospodarskich. W związku z tym, w ramach kompetencji resortu pozostaje wsparcie
hodowli zwierząt gospodarskich, związane z udzielaną pośrednio pomocą dla
hodowców w formie subsydiowanych usług polegających na:
1) prowadzeniu ksiąg hodowlanych (pomoc o stawce do 100% kosztów
kwalifikujących się do objęcia dotacją),
2) prowadzeniu oceny wartości użytkowej lub hodowlanej zwierząt (pomoc
o stawce do 70% kosztów kwalifikujących się do objęcia dotacją).
Pomoc ta udzielana jest na zasadach określonych w rozporządzeniu w sprawie stawek
dotacji przedmiotowych dla różnych podmiotów wykonujących zadania na rzecz
rolnictwa.
Termin składania wniosków na udzielenie dotacji upływa 30 czerwca 2024 r.
Jeśli chodzi o odejście od wyliczeń decyzji kredytowych i inwestycyjnych na podstawie
śladu węglowego to powyższe zagadnienie jest poza właściwością MRiRW. Związane
jest z kwestiami raportowania zrównoważonego rozwoju należącymi do kompetencji
Ministra Finansów.
Obowiązkowy wymóg posiadania właściwych, kierunkowych, kompetencji dla
osób podejmujących decyzje strategiczne w obszarze rolnictwa w Polsce i w
strukturach UE.
Zarówno w Polsce jak i w strukturach UE co do zasady na poszczególne stanowiska są
dobierane osoby według posiadanych kompetencji merytorycznych, organizacyjnych,
interpersonalnych, z uwzględnieniem doświadczenia i przebiegu ścieżki zawodowej.
Celowo użyłem określenia co do zasady, bowiem jak pokazało osiem ostatnich lat, w
Polsce bywało niestety tak, że decydowały zupełnie inne, pozamerytoryczne kryteria.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
-- 12 of 13 --
str. 13
Podstawa prawna:
(1) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia
15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności
urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa
żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu
zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE)
nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014,
(UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE)
nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE,
2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady
89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE,
96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie
w sprawie kontroli urzędowych) (Dz. Urz. UE L 95 z 07.04.2017, str. 1, z późn.
zm.);
(2) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/2129 z dnia 25 listopada
2019 r. ustanawiające przepisy dotyczące jednolitego stosowania poziomów
częstotliwości kontroli identyfikacyjnych i kontroli bezpośrednich określonych
przesyłek zwierząt i towarów wprowadzanych do Unii (Dz. Urz. UE L 321
z 12.12.2019, str. 122, z późn. zm.);
(3) Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 z dnia 25 kwietnia 2023 r. w sprawie
najwyższych dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń
w żywności oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1881/2006 (Dz.U. UE L
119 z 5.5.2023, str. 103, z późn. zm.);
(4) Ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1149);
(5) Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 września 2023 r.
w sprawie zakazu przywozu z Ukrainy produktów rolnych (Dz. U. z 2023 r. poz.
1898);
(6) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 lipca 2015 r.
w sprawie stawek dotacji przedmiotowych dla różnych podmiotów
wykonujących zadania na rzecz rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 1170, z późn.
zm.);
(7) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 lipca 2023 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie stawek dotacji przedmiotowych dla
różnych podmiotów wykonujących zadania na rzecz rolnictwa (Dz. U. z 2023 r.
poz. 1562).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 13 of 13 --