Interpelacja w sprawie zapewnienia pomocy polskim rolnikom
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2522
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zapewnienia pomocy polskim rolnikom
Zgłaszający: Grzegorz Lorek
Data wpływu: 09-04-2024
Piotrków Trybunalski, 4 kwietnia 2024 r.
Szanowny Panie Ministrze,
rolnictwo to strategiczny sektor polskiej gospodarki, to zabezpieczenie i utrzymanie bezpieczeństwa żywnościowego obywateli. Jednym z celów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej miało być stworzenie warunków, w których rolnicy, w tym rolnicy z Polski będą w stanie produkować wysokiej jakości żywność w cenach, pozwalających wszystkim konsumentom na jej zakup.
Wojna na Ukrainie, działania Unii Europejskiej, które wyłącznie zwiększają koszty produkcji rolnej, nie sprzyjają powyższym rozwiązaniom. Wzrost cen środków do produkcji, koszty energii, obciążenia administracyjne, modernizacja i rozbudowa własnej infrastruktury produkcyjnej, to inwestycje znacznie zwiększające poziom ponoszonych wydatków.
W związku z obecną sytuacją na rynku rolnym zwracam się o informacje:
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie ceł i kontyngentów taryfowych na płody i produkty rolne z Ukrainy?
Czy na granicy nadzorowane są obszerne kontrole weterynaryjne, a także fitosanitarne produktów wjeżdżających na teren Rzeczypospolitej Polskiej?
Czy w ministerstwie prowadzone są prace nad wprowadzeniem embarga z Rosji i Białorusi?
Jakie działania podejmuje minister rolnictwa i rozwoju wsi w sprawie mechanizmu pomocy suszowej dla rolników?
Czy ministerstwo przewiduje uruchomienie pomocy dla hodowców i producentów zwierząt w ramach tzw. pomocy wojennej, a także czy w ramach rozwoju konkurencyjności gospodarstw hodowlanych planuje zwiększenie pułapu DJP?
Jakie podjęte zostały decyzje, by rozwiązać problemy nadmiernego importu towarów rolno-spożywczych z Ukrainy i innych krajów spoza Unii Europejskiej?
Grzegorz Lorek
Minister Czesław Siekierski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (14)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (24)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
29607 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 10 maja 2024 r.
znak sprawy: BM.zp.058.21.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 2522 w sprawie zapewnienia pomocy polskim
rolnikom.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 2522 złożoną przez Posła na Sejm RP Grzegorza Lorka
w sprawie zapewnienia pomocy polskim rolnikom, przedstawiam odpowiedzi
na pytania zawarte w przedmiotowym piśmie.
1. Czy Ministerstwo rozważa wprowadzenie ceł i kontyngentów taryfowych na
płody i produkty rolne z Ukrainy?
6. Jakie podjęte zostały decyzje, by rozwiązać problemy nadmiernego importu
towarów rolno - spożywczych z Ukrainy i innych krajów spoza Unii Europejskiej?
W imporcie z Ukrainy do UE przed wybuchem wojny obowiązywały stawki celne
wynikające z Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina i będącej jego częścią umowy
o Pogłębionej i Kompleksowej Strefie Wolnego Handlu (DCFTA). Na mocy tej umowy
cła UE na większość towarów ukraińskich zostały zniesione, z wyjątkiem niektórych
towarów rolnych, dla których liberalizacja ceł została ograniczona. Ograniczenie
to w większości polega na ustanowieniu bezcłowych kontyngentów taryfowych (TRQ),
po przekroczeniu których import nadal jest możliwy, ale podlega unijnym stawkom
celnym obowiązującym poza kontyngentami (erga omnes).
-- 1 of 15 --
str. 2
Obecnie wszelkie cła, które miały jeszcze zastosowanie zgodnie z Układem
o stowarzyszeniu, zostały jednostronnie i czasowo zawieszone po przyjęciu przez UE
w 2022 r. autonomicznych środków handlowych (ATM). Zawieszenie dotyczy również
TRQ i ceł, które obowiązywały po ich przekroczeniu.
MRiRW od kilku miesięcy zabiegało o modyfikację rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady w sprawie ATM, aby wyłączyć z niego towary najbardziej
wrażliwe (tj. wrócić do kontyngentów taryfowych i ceł wynikających z umowy DCFTA)
oraz aby wzmocnić i przyspieszyć przepisy dotyczące możliwości wprowadzenia przez
Komisję Europejską (KE) środków ochronnych ograniczających bezcłowy import
z Ukrainy.
Nie wszystkie z naszych postulatów dotyczących rozporządzenia ATM zostały
uwzględnione. Jednak w wyniku naszej aktywności mają być przyjęte rozwiązania
wzmacniające ochronę sektora rolnego w porównaniu z obecnym stanem prawnym.
Dla najbardziej wrażliwych produktów takich jak cukier, jaja czy mięso drobiowe,
a także owies, niektóre przetwory zbożowe oraz miód, przewidziany jest
automatyczny mechanizm przywrócenia przez Komisję Europejską kontyngentów
taryfowych (TRQ) i ceł zgodnych z Układem o stowarzyszeniu UE-Ukraina, jeśli import
z Ukrainy przekroczy średnią z okresu referencyjnego (II połowa 2021, całe lata 2022
i 2023). W przypadku wszystkich produktów objętych ATM (tj. nie w pełni
zliberalizowanych w umowie stowarzyszeniowej z Ukrainą), w razie gdyby import
powodował zakłócenia na rynku, kraje członkowskie będą mogły wnioskować do KE
o przywrócenie ceł lub przyjęcie innych środków ograniczających import.
Informuję ponadto, że w dalszym ciągu obowiązuje zakaz importu z Ukrainy kukurydzy,
pszenicy, rzepaku i słonecznika oraz niektórych produktów ich przetwórstwa
wprowadzony przez Polskę od 16 września 2023r. Polska wprowadziła ten zakaz po
tym, jak Komisja Europejska odmówiła przedłużenia podobnych unijnych środków
stosowanych wcześniej w imporcie z Ukrainy do Polski, Słowacji, Węgier, Rumunii i
Bułgarii. Decyzja Polski o jednostronnym przedłużeniu i rozszerzeniu zakresu
towarowego zakazu jest kwestionowana zarówno przez KE, jak i Ukrainę. Może się
wiązać z negatywnymi konsekwencjami w postaci wszczęcia wobec naszego kraju
postępowania naruszeniowego na wniosek KE lub podmiotu gospodarczego. Może też
prowadzić do działań odwetowych strony ukraińskiej w postaci barier w dostępie
-- 2 of 15 --
str. 3
do rynku ukraińskiego dla polskiego eksportu (Ukraina już zaskarżyła omawiany zakaz
do WTO). Retaliacje mogą dotyczyć towarów, które są istotne dla naszego eksportu
na Ukrainę (np. produkty mleczarskie). Dlatego też jak wspomnieliśmy powyżej
prowadzimy ze stroną ukraińską dialog mający na celu rozwiązywanie bieżących
problemów.
W związku z tym Polska prowadzi rozmowy z Ukrainą na temat wypracowania
dwustronnych zasad handlu, które byłyby akceptowalne dla Polski, dla KE i strony
ukraińskiej, a jednocześnie zapobiegałyby nadmiernemu przywozowi towarów rolnych
z Ukrainy i destabilizacji polskiego rynku rolnego. W celu usprawnienia i przyśpieszenia
rozmów do udziału w spotkaniach ministrów rolnictwa Polski i Ukrainy zaangażowane
zostały także organizacje rolnicze z obu krajów.
Podkreślenia wymaga, że w związku z przegłosowaniem przez Parlament Ukrainy
zwolnienia ze stanowiska Ministra Rolnictwa Mykoły Solskiego, aktualnie rozmowy z
Ukrainą mogą odbywać się jedynie na technicznym poziomie.
Proszę mieć na uwadze, że na skutek rozmów ze stroną ukraińska w kwietniu br.
tranzyt pszenicy, kukurydzy i rzepaku zmniejszy się 2-krotnie w stosunku do tranzytu
w II połowie 2023 r. i wynosi ok. 160 tys. ton. Monitorujemy też, dokąd trafia zboże
przejeżdżające tranzytem przez nasz kraj. Ok. 60% pszenicy i kukurydzy kierowane jest
tranzytem przez porty polskie do krajów trzecich pozostały tranzyt kierowany jest
do państw zachodnich głównie do Niemiec i do Holandii. Ponadto w wyniku rozmów
Ukraina ograniczyła wywóz cukru na Polski rynek.
Jednocześnie, biorąc pod uwagę trudną sytuację krajowych producentów rolnych
związaną z niskimi cenami zbóż 12 marca br. skierowałem pismo do Pana Janusza
Wojciechowskiego, Komisarza UE ds. rolnictwa, aby Komisja Europejska podjęła
niezbędne działania w celu zdjęcia z unijnego rynku, w tym w szczególności rynku
polskiego, nadmiaru zbóż, przed rozpoczęciem tegorocznych zbiorów.
Zabiegamy także na forum UE aby Ukraina dostosowała prawo ukraińskie do
standardów produkcji w Unii Europejskiej.
-- 3 of 15 --
str. 4
2. Czy na granicy nadzorowane są obszerne kontrole weterynaryjne, a także
fitosanitarne produktów wjeżdżających na teren Rzeczypospolitej Polskiej?
Na wstępie pragnę podkreślić, że, w ostatnim okresie niewłaściwie używa się
w przestrzeni publicznej terminu „kontrola fitosanitarna” w odniesieniu do wszystkich
kontroli, jakim poddaje się materiał roślinny, a przede wszystkim w odniesieniu do
kontroli sanitarnej (przeprowadzanej pod kątem czynników niebezpiecznych dla
konsumenta, takich jak pozostałości środków ochrony roślin i innych substancji
chemicznych, skażeń mikrobiologicznych) wykonywanych przez organy Państwowej
Inspekcji Sanitarnej.
Graniczna kontrola fitosanitarna towarów importowanych z państw trzecich,
przeprowadzana przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN),
zapobiega zawleczeniu na obszar Unii Europejskiej agrofagów (szkodników i sprawców
chorób roślin), które mogą wywołać istotne szkody gospodarcze w polskiej i szerzej
w unijnej produkcji roślinnej.
Graniczna kontrola fitosanitarna przeprowadzana jest zatem w celu sprawdzenia, czy
importowane towary spełniają fitosanitarne wymagania importowe Unii Europejskiej,
tzn.:
czy nie zawierają agrofagów (szkodników i patogenów roślin)
kwarantannowych dla Unii Europejskiej oraz, jeżeli ma to zastosowanie, innych
agrofagów objętych przepisami z zakresu zdrowia roślin,
czy zostały zaopatrzone w wymagane świadectwo fitosanitarne oraz czy
prawidłowo potwierdza ono spełnienie wymagań importowych wynikających
z przepisów Unii Europejskiej.
Zakres granicznych kontroli fitosanitarnych wykonywanych przez PIORIN wynika
z przepisów Unii Europejskiej stosowanych w sposób jednolity i bezpośredni we
wszystkich państwach członkowskich.
W przypadku importu z Ukrainy, granicznej kontroli fitosanitarnej podlegają świeże
owoce i warzywa, nasiona przeznaczone do siewu, w tym ziarno zbóż przeznaczone
-- 4 of 15 --
str. 5
do siewu, rośliny do sadzenia, części roślin – świeże, wybrane gatunki drewna oraz
używane maszyny rolnicze.
Kontrole wykonywane przez PIORiN we właściwy sposób zabezpieczają
bezpieczeństwo fitosanitarne kraju (nasiona zbóż przeznaczone do siewu –
stwarzające największe potencjalne ryzyko zawleczenia agrofagów, są kontrolowane
w 100%).
Ponadto informuję, iż podległe Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi organy Inspekcji
Weterynaryjnej (IW) prowadzą nadzór, w tym kontrolują import:
1) produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi;
2) produktów pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez
ludzi (pasze zawierające elementy pochodzenia zwierzęcego);
3) pasz niezawierających tkanek zwierząt - zbóż przeznaczonych na cele paszowe
oraz innych pasz pochodzenia roślinnego.
Graniczny lekarz weterynarii jest organem właściwym do prowadzenia urzędowej
kontroli, w punktach kontroli granicznej (BCP), przywożonych na terytorium Unii
Europejskiej przesyłek w oparciu o przepisy rozporządzenia (UE) nr 2017/6251, która
obejmuje:
• kontrolę dokumentów - weryfikacja świadectw urzędowych, poświadczeń
urzędowych oraz innych dokumentów, w tym dokumentów o charakterze
handlowym, które muszą towarzyszyć przesyłce;
• kontrolę identyfikacji - sprawdzenie, czy zawartość i oznakowanie przesyłki,
plomby i środki transportu odpowiadają informacjom zawartym
1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie
kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania
prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia
roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr
999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr
652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009
oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz
uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004,
dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE
i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych) (Dz. Urz.
UE L 95 z 07.04.2017, str. 1, z późn. zm.).
-- 5 of 15 --
str. 6
w świadectwach urzędowych, poświadczeniach urzędowych lub innych
dokumentach towarzyszących przesyłce;
• kontrolę bezpośrednią – inspekcja towarów oraz w stosownych przypadkach
oględziny opakowania, środków transportu, oznakowania i temperatury,
a także pobieranie próbek do analiz, badania lub diagnostyki oraz inne kontrole
niezbędne do sprawdzenia zgodności z przepisami prawa.
Urzędowa kontrola produktów pochodzenia zwierzęcego przywożonych z państw
trzecich (w tym z Ukrainy) odbywa się na zasadach określonych w przepisach Unii
Europejskiej (brak w tym zakresie przepisów krajowych).
Każda przesyłka produktów pochodzenia zwierzęcego podlega kontroli dokumentacji
- najczęściej jest to wymagane przepisami świadectwo zdrowia, sygnowane przez
właściwy do certyfikacji urzędowy organ w państwie trzecim, w którym poświadczone
są określone warunki dla przywożonego towaru.
Kontrola identyfikacji i kontrola bezpośrednia prowadzone są z częstotliwością
określoną w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 2019/21292, które ustala
podstawowe poziomy częstotliwości kontroli identyfikacyjnych i kontroli
bezpośrednich dla poszczególnych grup towarów, z uwzględnieniem dostępnych ocen
naukowych i informacji dotyczących ryzyka związanego z tymi towarami. W ramach
kontroli bezpośredniej pobierane są wyrywkowo próby do badań laboratoryjnych,
m.in. w kierunku zanieczyszczeń mikrobiologicznych, pozostałości leków
weterynaryjnych oraz skażeń radioaktywnych. Kontrole te dotyczą również norm
określonych w rozporządzeniu (UE) 2023/9153.
Urzędowa kontrola przywożonych z państw trzecich (w tym z Ukrainy) pasz
niezawierających tkanek zwierząt i zbóż przeznaczonych na cele paszowe
2 Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/2129 z dnia 25 listopada 2019 r. ustanawiające
przepisy dotyczące jednolitego stosowania poziomów częstotliwości kontroli identyfikacyjnych
i kontroli bezpośrednich określonych przesyłek zwierząt i towarów wprowadzanych do Unii (Dz. Urz.
UE L 321 z 12.12.2019, str. 122, z późn. zm.);
3 Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915 z dnia 25 kwietnia 2023 r. w sprawie najwyższych
dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń w żywności oraz uchylające rozporządzenie (WE)
nr 1881/2006 (Dz.U. UE L 119 z 5.5.2023, str. 103, z późn. zm.);
-- 6 of 15 --
str. 7
wykonywana jest w oparciu o przepisy krajowe – art. 46 ustawy o paszach4 (przepisy
unijne nie uwzględniają konieczności takiej kontroli) - każda przesyłka pasz, w tym zbóż
przeznaczonych na cele paszowe, poddawana kontroli urzędowej na granicy podlega
weryfikacji dokumentów towarzyszących przesyłce (świadectwo zdrowia nie jest
wymagane przepisami prawa), natomiast częstotliwość kontroli identyfikacji i kontroli
bezpośredniej wynika z przeprowadzanej przez Inspekcję Weterynaryjną analizy
ryzyka zgodnie z art. 44 rozporządzenia (UE) nr 2017/625.
Podczas urzędowej kontroli, graniczny lekarz weterynarii ma prawo pobrać próbki
do badań laboratoryjnych - zgodnie z Planem Urzędowej Kontroli Pasz (opracowanym
przez Głównego Lekarza Weterynarii) lub z tzw. „podejrzenia”, jeżeli ma wątpliwości
w stosunku do danej przesyłki.
Należy również mieć na uwadze, że powiatowi lekarze weterynarii pełnią nadzór nad
wszystkimi podmiotami sektora paszowego w kraju. W ramach nadzoru
sprawowanego nad podmiotami importującymi i/lub wprowadzającymi do obrotu
pasze, pobierane są próbki do urzędowych badań laboratoryjnych, zgodnie z art. 7 ust.
2 pkt 2 ustawy o paszach oraz art. 14 lit. h rozporządzenia (UE) 2017/625.
W przypadku uzyskania informacji o niezgodnym wyniku badań, powiatowy lekarz
weterynarii, zgodnie z art. 50 ust. 4 ustawy o paszach, niezwłocznie podejmuje
działania mające na celu niedopuszczenie do wykorzystania takiej paszy w żywieniu
zwierząt. Ponadto, powiatowy lekarz weterynarii, w zależności od poczynionych
ustaleń i zakresu nieprawidłowości, stosuje katalog działań przewidzianych w art. 138
rozporządzenia (UE) 2017/625 (m.in. wycofanie towaru lub jego zniszczenie).
W przypadku gdy importowana z państwa trzeciego przesyłka nie spełnia wymagań
przywozowych (stwierdzenie uchybień, nieprawidłowości, niezgodne wyniki badań
laboratoryjnych, błędne oznakowanie lub brak oznakowania produktu), organy
urzędowej kontroli na granicy podejmują działania mające na celu niedopuszczenie
do wykorzystania, w żywieniu ludzi lub zwierząt, zakwestionowanego produktu – nie
zostaje wydana decyzja zezwalająca na wwóz na terytorium UE, towar nie jest
dopuszczony do obrotu, a przesyłka podlega odesłaniu do państwa pochodzenia lub
zniszczeniu.
4 Ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1149).
-- 7 of 15 --
str. 8
Reasumując, przeprowadzone przez Inspekcję Weterynaryjną, kontrole urzędowe
przesyłek pochodzących z państw trzecich jak dotąd nie wykazały, aby ww. towary
stanowiły istotne zagrożenie dla zdrowia i życia zwierząt lub polskich konsumentów.
Ponadto, w związku z trudnościami na rynkach rolnych państw graniczących z Ukrainą,
KE wprowadziła środki zapobiegawcze dotyczące niektórych produktów
pochodzących z Ukrainy. W świetle nieprzedłużenia, przez KE, obowiązujących
do 15 września 2023 r. ww. unijnych środków ochronnych, rozporządzeniem Ministra
Rozwoju i Technologii z dnia 15 września 2023 r. w sprawie zakazu przywozu z Ukrainy
produktów rolnych5, od 16 września 2023 r., został wprowadzony zakaz przywozu
niektórych produktów rolno-spożywczych pochodzących z Ukrainy - rozporządzenie
wprowadza bezterminowy zakaz przywozu do Polski m.in. niektórych rodzajów zbóż,
nasion oleistych, śrut czy makuchów (szczegółowy zakres towarowy objęty zakazem
określa załącznik do rozporządzenia). Z rozporządzenia został wyłączony tranzyt.
3. Czy w Ministerstwie prowadzone są prace nad wprowadzeniem embarga z Rosji
i Białorusi?
W wyniku działań Polski i innych krajów UE o podobnym stanowisku Komisja
Europejska zaproponowała 22 marca 2024 r. podniesienie ceł na przywóz z Rosji
i Białorusi do UE zbóż, nasion oleistych i produktów pochodnych, w tym pszenicy
kukurydzy, rzepaku. Realizacja tej propozycji będzie oznaczać wprowadzenie wobec
Rosji i Białorusi znacznie wyższych ceł niż stosowane wobec któregokolwiek innego
partnera handlowego UE (znacznie przekraczających poziom wynikający z klauzuli
najwyższego uprzywilejowania w WTO). KE jest zdania, że to działanie sprawi,
iż import objętych tą regulacją produktów z obu krajów na rynek UE stanie się
nieopłacalny, a więc będzie mieć efekt podobny do embarga. Projekt ten jest obecnie
przedmiotem dyskusji. Polska popiera politycznie propozycję KE.
4. Jakie działania podejmuje Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie
mechanizmu pomocy suszowej dla rolników?
5 Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 września 2023 r. w sprawie zakazu przywozu
z Ukrainy produktów rolnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1898).
-- 8 of 15 --
str. 9
Informuję, że do dnia 17 listopada 2023 r. producent rolny mógł złożyć wniosek
w aplikacji publicznej o oszacowanie szkód powstałych w wyniku suszy. Przedmiotowy
wniosek producent rolny był zobowiązany opatrzyć podpisem zaufanym. Tylko
skuteczne podpisanie Profilem Zaufanym wniosku uruchamiało w aplikacji proces
szacowania strat suszy w gospodarstwie rolnym zakończony wytworzeniem
dokumentu o nazwie kalkulacja lub protokół, który można pobrać logując się również
Profilem Zaufanym w aplikacji.
W 2023 r. ok. 290 tys. producentów rolnych za pośrednictwem aplikacji publicznej
otrzymało protokół lub kalkulację oszacowania szkód. Producenci rolni, w których
gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r.
niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w wysokości powyżej 30% średniej rocznej
produkcji roślinnej mogli składać wnioski o pomoc w Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa od 29 lutego do 15 marca 2024 r.
Obecnie trwa wydawanie decyzji i wypłata pomocy dla producentów rolnych przez
Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Do 29 kwietnia 2024 r. pomoc
otrzymało ponad 66,6 tys. producentów rolnych na kwotę 499,5 mln zł.
5. Czy Ministerstwo przewiduje uruchomienie pomocy dla hodowców i producentów
zwierząt w ramach tzw. pomocy wojennej, a także czy w ramach rozwoju
konkurencyjności gospodarstw hodowlanych planuje zwiększenie pułapu DJP?
Odnosząc się do kwestii zwiększenia pułapu DJP informuję, że w przypadku
ekoschematów obszarowych, tj. interwencji realizowanych w ramach Planu
Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR), wysokość
DJP jest uwzględniana jedynie w ramach praktyki Ekstensywne użytkowanie trwałych
użytków zielonych z obsadą zwierząt w ekoschemacie Rolnictwo węglowe
i zarządzanie składnikami odżywczymi. Warunkiem uzyskania płatności w tej praktyce
jest posiadanie, w okresie od 1 kwietnia do 30 września, zwierząt gatunków
trawożernych, których liczba w przeliczeniu na DJP w gospodarstwie mieści się
w granicach od 0,3 DJP do 2 DJP na hektar trwałych użytków zielonych będących
w posiadaniu rolnika.
-- 9 of 15 --
str. 10
Obecnie nie przewiduje się zwiększenia pułapu DJP z uwagi na cel tej praktyki, którym
jest ochrona bioróżnorodności poprzez właściwe gospodarowanie na TUZ o niskiej
wartości produkcyjnej. Z założenia, praktyka ma przyczyniać się do ograniczenia
zagęszczenia zwierząt, co zgodnie z ideą rolnictwa węglowego, jest korzystne z punktu
widzenia ilości azotu wprowadzanego do środowiska. Praktyka ma również zachęcać
do prowadzenia racjonalnego wypasu zwierząt.
Natomiast w ramach ekoschematu Dobrostan zwierząt6, również realizowanego
w ramach PS WPR, płatność dobrostanowa dla rolników przyznawana jest
z zastosowaniem poniższych progów degresywności:
do 100 DJP - 100% płatności,
powyżej 100 DJP do 150 DJP - 75% płatności,
powyżej 150 DJP - brak płatności.
Ekoschemat Dobrostan zwierząt został skonstruowany na podstawie zgłaszanych
przez rolników postulatów, które zostały ujęte w zatwierdzonym (dnia 31 sierpnia
2022 r.) przez Komisję Europejską PS WPR. Na wniosek organizacji reprezentujących
m.in. producentów trzody chlewnej, bydła mięsnego, bydła mlecznego czy drobiu,
w celu ukierunkowania wsparcia na małe i średnie gospodarstwa rolne, wprowadzono
w ekoschemacie Dobrostan zwierząt degresywność, wg której płatność dobrostanowa
w obrębie danej grupy technologicznej zwierząt (np. lochy, tuczniki, krowy mleczne
czy opasy) przyznawana jest do 150 DJP/gospodarstwo.
Należy jednak zaznaczyć, że degresywność płatności dobrostanowej w ramach
obowiązującego PS WPR, nie dotyczy płatności do zwierząt utrzymywanych
w systemie rolnictwa ekologicznego oraz płatności do loch lub tuczników
utrzymywanych w ramach krajowego systemu jakości QAFP, jeżeli rolnik ubiega się
o te płatności na uproszczonych zasadach oraz płatności w ramach praktyki
polegającej na utrzymywaniu zwierząt zgodnie z wymogami krajowych systemów
jakości QAFP i QMP.
6 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2023 r. w sprawie szczegółowych
warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach schematów
na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata
2023– 2027 (Dz. U. poz. 797, z późn. zm.).
-- 10 of 15 --
str. 11
W przypadku zwiększenia poziomu DJP należy mieć na uwadze, że budżet
ekoschematów, w tym ekoschematu Dobrostan zwierząt, jest ściśle określony
a objęcie wsparciem większej liczby zwierząt wiąże się ze zwiększeniem
zapotrzebowania na środki. Budżet przeznaczony na ekoschematy stanowi minimum
25% kwoty płatności bezpośrednich/rok. Mając na uwadze wprowadzenie nowej
płatności w ramach ekoschematu Dobrostan zwierząt oraz planowany nowy
ekoschemat Grunty wyłączone z produkcji, a także większe zainteresowanie rolników
wnioskowaniem o ekoschemat Dobrostan zwierząt (w porównaniu do analogicznego
okresu ubiegłego roku rolnicy złożyli o ok. 30% więcej wniosków), należy szczegółowo
przeanalizować możliwości budżetowe dokonywania zmian w zakresie progów
degresywności. Dodatkowo wymagałoby to także akceptacji Komisji Europejskiej
zmian PS WPR w tym zakresie.
Ponadto informuję, iż producenci rolni, w tym producenci zajmujący się chowem
i hodowlą zwierząt mogą skorzystać z następujących form wsparcia:
dopłaty do oprocentowania kredytów m.in. na realizację inwestycji
w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej.
Kwota kredytu nie może przekroczyć:
a. 80% wartości nakładów inwestycyjnych i wynosić więcej niż 5 mln zł,
w przypadku inwestycji realizowanych w gospodarstwie rolnym,
b. 70% wartości nakładów inwestycyjnych i wynosić więcej niż 8 mln zł
w przypadku inwestycji realizowanych w dziale specjalnym produkcji rolnej.
Kredyty udzielane są przez banki współpracujące z Agencją Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa.
Oprocentowanie kredytu na realizację inwestycji jest zmienne i nie może wynosić
więcej niż stopa referencyjna WIBOR 3M powiększona o nie więcej niż 2,5 punktu
procentowego. Oprocentowanie należne bankowi jest płacone przez kredytobiorcę
w wysokości 0,67 oprocentowania płaconego bankowi, jednak nie mniej niż 3%,
natomiast Agencja - w pozostałej części.
-- 11 of 15 --
str. 12
Kredytów na utrzymanie płynności finansowej (linia UP) w celu poprawy
płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym
spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.
Kredyty te zgodnie z obwiązującymi przepisami mogą być udzielane nie później
niż do dnia 30 czerwca 2024 r. Pomoc polega na stosowaniu dopłat
do oprocentowania kredytów bankowych udzielonych producentowi rolnemu
na uregulowanie zobowiązań finansowych związanych z prowadzeniem działalności
rolniczej w gospodarstwie rolnym oraz ponoszenie przez producentów rolnych
bieżących nakładów przyczyniających się do poprawy płynności finansowej.
Kredytowaniem może być objęta produkcja rolna prowadzona w ramach działalności
wymienionych w „Wykaz działalności w zakresie rolnictwa, przetwórstwa produktów
rolnych, przetwórstwa ryb, skorupiaków i mięczaków lub w zakresie rybactwa
śródlądowego”, m.in. chów i hodowla zwierząt.
Kwota kredytów udzielonych producentowi rolnemu nie może przekroczyć kwoty:
• 100 000 zł – gdy producent rolny prowadzi gospodarstwo rolne w rozumieniu
przepisów o podatku rolnym o powierzchni nie większej niż 50 ha użytków
rolnych;
• 200 000 zł – gdy producent rolny prowadzi gospodarstwo rolne w rozumieniu
przepisów o podatku rolnym o powierzchni powyżej 50 ha i nie większej niż
100 ha użytków rolnych;
• 400 000 zł – gdy producent rolny prowadzi gospodarstwo rolne w rozumieniu
przepisów o podatku rolnym o powierzchni powyżej 100 ha użytków rolnych.
Oprocentowanie należne bankowi płacone przez kredytobiorcę wynosi 2% .
pomoc finansowa do zakupu buhaja
Dotacja przysługuje producentowi rolnemu, który zakupił w roku złożenia wniosku
o udzielenie pomocy lub w roku poprzedzającym rok złożenia takiego wniosku
co najmniej jednego czystorasowego buhaja rasy mięsnej w wieku powyżej
13 miesięcy, dla którego wystawiono świadectwo zootechniczne, o którym mowa
w art. 30 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1012 z dnia
8 czerwca 2016 r. w sprawie zootechnicznych i genealogicznych warunków
-- 12 of 15 --
str. 13
dotyczących hodowli zwierząt hodowlanych czystorasowych i mieszańców świni,
handlu nimi i wprowadzania ich na terytorium Unii oraz handlu ich materiałem
biologicznym wykorzystywanym do rozrodu i jego wprowadzania na terytorium Unii
oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 652/2014, dyrektywy Rady 89/608/EWG
i 90/425/EWG i uchylającego niektóre akty w dziedzinie hodowli zwierząt (Dz.Urz. UE
L 171 z 29.06.2016, str. 66, z późn. zm.353).
Pomocą może zostać objęty zakup buhaja od 2024 r. Pomoc, ma charakter pomocy
de minimis w rolnictwie i udzielana będzie zgodnie z przepisami rozporządzenia
nr 1408/2013 oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy
publicznej. Wysokość pomocy ustala się jako iloczyn kwoty 5000 zł i liczby
zakupionych buhajów nie większej niż iloraz średniej liczby krów w gospodarstwie
i liczby 30. Wniosek można złożyć w biurze powiatowym ARiMR najpóźniej do
30 listopada danego roku, na właściwym formularzu udostępnionym wkrótce przez
Agencję na jej stronie internetowej.
producenci trzody chlewnej mogą zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady
Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu
i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.) ubiegać się o w wsparcie w postaci
pomocy na refundację wydatków poniesionych na działania związane
z bioasekuracją.
Pomoc jest udzielana na:
zakup mat dezynfekcyjnych;
zakup sprzętu do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub
deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych lub
deratyzacyjnych;
zakup odzieży ochronnej i obuwia ochronnego;
zabezpieczenie budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem
zwierząt domowych;
przebudowę lub remont pomieszczeń w celu utrzymywania świń
w gospodarstwie w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach mających
oddzielne wejścia oraz niemających bezpośredniego przejścia do innych
pomieszczeń, w których są utrzymywane inne zwierzęta kopytne -
-- 13 of 15 --
str. 14
w przypadku gospodarstwa, w którym utrzymuje się średniorocznie nie więcej
niż 50 sztuk świń (dodany w 2022 r.).
Pomoc ma charakter pomocy de minimis w rolnictwie.
Termin składania wniosków w danym roku kalendarzowym minister właściwy
do spraw rolnictwa ogłasza na stronie internetowej urzędu obsługującego tego
ministra najpóźniej 14 dni przed dniem rozpoczęcia terminu składania tych wniosków.
producenci rolni mogą również skorzystać z pomocy na finansowanie lub
dofinansowanie kosztów zbioru, transportu i unieszkodliwiania padłych
zwierząt gospodarskich z gatunku bydło, owce, kozy, świnie lub konie,
ponoszonych przez producenta rolnego prowadzącego gospodarstwo rolne lub
dział specjalny produkcji rolnej, będącego mikroprzedsiębiorcą, małym albo
średnim przedsiębiorcą w rozumieniu załącznika nr 1 do rozporządzenia
2022/2472.
Pomoc udzielana jest do wysokości:
100% kosztów zbioru i transportu każdej sztuki padłego zwierzęcia
gospodarskiego z gatunku bydło, owce, kozy, świnie lub konie;
100% kosztów unieszkodliwienia każdej sztuki padłego zwierzęcia
gospodarskiego z gatunku bydło, owce lub kozy, podlegającej badaniu
w kierunku zakaźnych encefalopatii zwierząt (TSE) zgodnie z przepisami
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z dnia
22 maja 2001 r. ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli
i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii (Dz.Urz. WE L
147 z 31.05.2001, str. 1, z późn. zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne,
rozdz. 3, t. 32, str. 289);
75% kosztów unieszkodliwienia każdej sztuki padłego zwierzęcia
gospodarskiego z gatunku bydło, owce lub kozy, niepodlegającej badaniu
w kierunku zakaźnych encefalopatii zwierząt (TSE) zgodnie z przepisami
rozporządzenia wymienionego w pkt 2, lub z gatunku świnie lub konie.
-- 14 of 15 --
str. 15
Kwota jaką ewentualnie będą zobowiązani zapłacić rolnicy zależy od wieku i gatunku
padłego zwierzęcia. Pomoc udzielana jest za pośrednictwem podmiotów
utylizacyjnych.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów– Departament Spraw Parlamentarnych
-- 15 of 15 --