Interpelacja w sprawie skutków prawnych przyjętego przez Parlament Europejski rozporządzenia o odbudowie zasobów przyrodniczych (Nature Restoration Law)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2518
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie skutków prawnych przyjętego przez Parlament Europejski rozporządzenia o odbudowie zasobów przyrodniczych (Nature Restoration Law)
Zgłaszający: Łukasz Horbatowski
Data wpływu: 08-04-2024
Szanowna Pani Minister,
w imieniu rolników z powiatu głogowskiego, których interesy mam zaszczyt reprezentować jako poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, zwracam się z interpelacją dotyczącą wprowadzenia i skutków prawnych rozporządzenia o odbudowie zasobów przyrodniczych przyjętego przez Parlament Europejski dnia 27 lutego br. Ta inicjatywa budzi zrozumiałe zaniepokojenie wśród lokalnej społeczności rolniczej mającej obawy co do możliwego wpływu rozporządzenia na przyszłość ich działalności. Działalność rolnicza, będąca dla wielu mieszkańców powiatu głogowskiego głównym źródłem utrzymania, może zostać bezpośrednio dotknięta przez potencjalne ustanowienie nowych obszarów chronionych.
W związku z tym proszę o udzielenie szczegółowych odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie skutki prawne dla właścicieli gruntów oraz dla prowadzonej na nich działalności rolniczej przewiduje rozporządzenie o odbudowie zasobów przyrodniczych w przypadku ustanowienia nowych obszarów chronionych? W jaki sposób będą chronione interesy rolników?
Które obszary w Polsce, a w szczególności w powiecie głogowskim oraz polkowickim, mogą zostać objęte ochroną na mocy nowego rozporządzenia? Jakie kryteria zostaną przyjęte przy wyborze tych terenów?
Kto będzie odpowiedzialny za decyzję o tym, które obszary zostaną objęte działaniami odbudowy i ochrony przyrody? Jak będzie wyglądał proces konsultacji z lokalnymi społecznościami i przedstawicielami sektora rolniczego?
Jakie konsekwencje dla prowadzenia działalności rolniczej przyniosą wyłączenia niektórych obszarów z produkcji? Czy przewiduje się rekompensaty lub wsparcie dla rolników, których działalność zostanie ograniczona?
Czy w ramach rozporządzenia przewidziano procedury przejmowania lub wykupywania gruntów rolnych, które zostaną objęte ochroną? Jakie będą zasady i kryteria takich działań?
Jakie podmioty będą odpowiedzialne za przeprowadzenie analiz i ocen dotyczących włączenia poszczególnych obszarów do zakresu obszarów chronionych? W jaki sposób zostaną zapewnione transparentność i obiektywność tych analiz?
Pragnę podkreślić, że rolnicy z powiatu głogowskiego są otwarci na dialog i współpracę na rzecz ochrony środowiska, lecz oczekują jasnych i konkretnych informacji na temat wpływu nowego rozporządzenia na ich życie i działalność. Zależy nam na znalezieniu zrównoważonych rozwiązań, które pozwolą na harmonijne współistnienie rolnictwa i działań na rzecz odbudowy przyrody.
Oczekuję na odpowiedź i jestem gotów do dalszej współpracy, dialogu na rzecz rozwoju zrównoważonej polityki środowiskowej oraz ochrony interesów rolników.
Łukasz Horbatowski
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Miłosz Motyka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9367 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.050.33.2024.AG
3164597.12450845.10030701
Warszawa, 20-05-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Pana Posła Łukasza Horbatowskiego w sprawie skutków prawnych
przyjętego przez Parlament Europejski rozporządzenia o odbudowie zasobów
przyrodniczych (Nature Restoration Law), K10INT2518 przekazuję odpowiedź na zadane
pytania.
Ad. 1
Jakie skutki prawne dla właścicieli gruntów oraz dla prowadzonej na nich działalności
rolniczej przewiduje „Rozporządzenie o odbudowie zasobów przyrodniczych”
w przypadku ustanowienia nowych obszarów chronionych? W jaki sposób będą chronione
interesy rolników?
Przyjęcie wskazanego rozporządzenia unijnego zgodnie z art. 288 Traktatu
o funkcjonowaniu UE oznacza, że będzie ono wiążące w całości i bezpośrednio stosowane
we wszystkich państwach członkowskich UE w tym w Polsce. Zgodnie z motywem 54
założenia projektowanego rozporządzenia skupia się na poprawie różnorodności
biologicznej na gruntach rolnych, stosując różne istniejące praktyki związane z rolnictwem
ekstensywnym. Istnieje wiele praktyk charakterystycznych dla rolnictwa ekstensywnego w
zakresie usług ekosystemowych, elementów krajobrazu tj. rolnictwo precyzyjne, rolnictwo
ekologiczne, agroekologia, system rolno-leśny czy trwałe użytki zielone o niskiej
intensywności użytkowania. Podkreślić należy, że wskazane praktyki nie mają na celu
powstrzymania użytkowania gruntów rolnych, a dostosowanie takiego rodzaju użytkowania
z korzyścią dla długoterminowego funkcjonowania i wydajności ekosystemów rolniczych.
Ad. 2
Które obszary w Polsce, a w szczególności w powiecie głogowskim oraz polkowickim,
mogą zostać objęte ochroną na mocy nowego rozporządzenia? Jakie kryteria zostaną
przyjęte przy wyborze tych terenów?
Procedowanie projektu rozporządzenia zostało wstrzymane na etapie głosowania w Radzie
UE i nie ustalono, czy i kiedy prace nad aktem zostaną wznowione. W przypadku przyjęcia
rozporządzenia, zgodnie z art. 14 ust 1 projektowanego rozporządzenia, każde państwo
członkowskie zobowiązane będzie do przygotowania KPO ZP (Krajowego Planu Odbudowy
Zasobów Przyrodniczych), prowadzenia monitorowania i badań przygotowawczych
potrzebnych do określenia środków koniecznych do realizacji celów odbudowy i realizacji
zobowiązań określonych w projekcie rozporządzenia, a także do wniesienia wkładu
w osiągnięcie nadrzędnych celów Unii. Każde państwo członkowskie w myśl ust.2 określi
ilościowo obszar, który należy odbudować, uwzględniając stan typów siedlisk, jakość i ilość
siedlisk gatunków obecnych w ekosystemach.
-- 1 of 3 --
Ad. 3
Kto będzie odpowiedzialny za decyzję o tym, które obszary zostaną objęte działaniami
odbudowy i ochrony? Jak będzie wyglądał proces konsultacji z lokalnymi społecznościami
i przedstawicielami sektora rolniczego?
Celem rozpatrywanego rozporządzenia jest odbudowa różnorodnej biologicznie i odpornej
przyrody poprzez odbudowę różnych typów ekosystemów, w tym ekosystemów rolniczych.
Każde państwo członkowskie zobowiązane będzie do przygotowania i realizacji KPO ZP
w oparciu o najlepsze dostępne dowody naukowe. Ponadto każde państwo opracowując
ten plan powinno postępować odpowiedzialnie tzn. brać pod uwagę przewidywalne skutki
społeczno-gospodarcze i szacowane korzyści wynikające z wdrożenia środków odbudowy.
Zgodnie z motywem 82 i 83 projektu rozporządzenia przywołany został art. 19 ust. 1
Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej1wskazujący na wymóg ustanowienia przez
państwa członkowskie środków wystarczających do zapewnienia skutecznej ochrony
prawnej w zakresie dostępu do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji
oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska. Polska w ramach
konwencji z Aarhus zobowiązana jest do zapewnienia zgodnie z odpowiednim krajowym
systemem prawnym zainteresowanej społeczności dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
Natomiast w ramach realizacji założeń rozporządzenia zobowiązana zostanie do
wprowadzenia niezbędnych środków w celu zaangażowania władz lokalnych i regionalnych,
właścicieli gruntów i użytkowników gruntów oraz ich związków, organizacji społeczeństwa
obywatelskiego, społeczności przedsiębiorców, środowisk badawczych i edukacyjnych,
rolników, rybaków, leśników, inwestorów i innych odpowiednich zainteresowanych stron
oraz ogółu społeczeństwa na wszystkich etapach przygotowania, przeglądu i wdrażania
krajowych planów odbudowy zasobów przyrodniczych. Konsultacje publiczne prowadzone
są zgodnie z zasadami określonymi w uchwale nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października
2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (poz. 979) oraz § 13 załącznika nr 1 dotyczącego
procedury opracowania i uzgadniania projektów aktów normatywnych do zarządzenia
Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 11 marca 2024 r. w sprawie regulaminu
organizacyjnego Ministerstwa Klimatu i Środowiska (Dz. Urz. MKiŚ poz. 14). Odwołują się
do tzw. 7 zasad konsultacji publicznych, które zostały wypracowane wspólnie przez
środowiska rządowe, obywatelskie i eksperckie w 2012 roku. Zasady te to transparentność,
powszechność, przewidywalność, responsywność, koordynacja, zasada dobrej woli
i poszanowanie interesu ogólnego. To w jaki sposób przebiegają konsultacje publiczne
można zapoznać się w dokumencie pn. Wytyczne do prowadzenia oceny wpływu i
konsultacji publicznych w ramach rządowego procesu legislacyjnego”, który został przyjęty
przez Radę Ministrów 5 maja 2015 r., a opracowany w Ministerstwie Gospodarki
we współpracy z Kancelarią Prezesa Rady Ministrów. Wskazany dokument dostępny jest
pod linkiem: https://rcl.gov.pl/legislacja/wytyczne-do-przeprowadzania-oceny-wplywu-
oraz-konsultacji-publicznych-w-ramach-rzadowego-procesu-legislacyjnego/
Ad. 4
Jakie konsekwencje dla prowadzenia działalności rolniczej przyniosą wyłączenia
niektórych obszarów z produkcji? Czy przewiduje się rekompensaty lub wsparcie dla
rolników, których działalność zostanie ograniczona?
Od momentu zgłoszenia wniosku w 2022 r. przez Komisję Europejską zawierającą projekt
rozporządzenia został powołany międzyresortowy zespół, w skład którego wchodzili
przedstawiciele m.in. resortu rolnictwa. W ramach prac grupy i trilogów pomiędzy
przedstawicielami Rady UE wypracowano kompromisowe rozwiązania odnoszące się do
ekosystemów rolniczych. Państwa członkowskie, w tym Polska, wielokrotnie zgłaszały
1 Dz. Urz. UE C 202/1 z dnia 7 czerwca 2016 roku.
-- 2 of 3 --
konieczność wprowadzenia elastyczności zapisów i dobrowolności zobowiązań z zakresu
nawodnień względem rolników. Dodatkowo, rolnicy będą zachęcani do podejmowania
działań dostosowujących ich gospodarstwa do założeń odbudowy zasobów przyrodniczych
w postaci zachęt finansowych i niezbędnego doradztwa. Zapisy projektu rozporządzenie nie
odnoszą się do produkcji.
Zgodnie z art. 11 ust. 4 projektowanego rozporządzenia spoczywający na państwach
członkowskich obowiązek osiągnięcia celów dotyczących ponownego nawadniania
gruntów nie jest tożsamy z wymogiem względem rolników i prywatnych właścicieli
gruntów. Należy podkreślić, że ponowne nawadnianie na gruntach rolnych pozostaje dla
nich dobrowolne, bez uszczerbku dla obowiązków wynikających z prawa krajowego.
Oznacza to, że działalność rolników nie zostanie ograniczona, a państwa członkowskie mają
obowiązek stosowania zachęt do ponownego nawadniania w postaci kształtowania
odpowiedniego finansowania , doradztwa i warunków szkoleniowych dla rolników
i prywatnych właścicieli gruntów.
Ad. 5
Czy w ramach rozporządzenia przewidziano procedury przejmowania lub wykupywania
gruntów rolnych, które zostaną objęte ochroną? Jakie będą zasady i kryteria takich
działań?
W projekcie rozporządzenia nie przewidziano procedury przejmowania lub wykupowania
gruntów rolnych, które zostaną objęte ochroną. Zgodnie z art. 14 projektowanego
rozporządzenia państwa członkowskie zostały zobowiązane do przygotowania KPO ZP oraz
przeprowadzenia badań przygotowawczych potrzebnych do określenia środków odbudowy
koniecznych do realizacji celów odbudowy i realizacji zobowiązań wynikających z zapisów
rozpatrywanego rozporządzenia.
Ad. 6
Jakie podmioty będą odpowiedzialne za przeprowadzenie analiz i ocen dotyczących
włączenia poszczególnych obszarów do zakresu obszarów chronionych? W jaki sposób
zostaną zapewnione transparentność i obiektywność tych analiz?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska, jako podmiot wiodący będzie odpowiedzialny za
koordynację związaną z przeprowadzeniem ocen i analiz dotyczących włączenia
poszczególnych obszarów do zakresu obszarów chronionych. Zgodnie z art. 13a ustawy
o działach administracji rządowej MKiŚ obejmuje sprawy klimatu i zrównoważonego
rozwoju, w szczególności w zakresie ochrony i kształtowania środowiska oraz racjonalnego
wykorzystania jego zasobów. Jeśli rozpatrywane rozporządzenie wejdzie w życie, podjęte
zostaną kroki w celu przygotowania i wdrożenia KPO ZP. Ze względu na zakres
rozporządzenia, KPO ZPO musi powstać w porozumieniu i we współpracy
międzyresortowej.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Miłosz Motyka
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
-- 3 of 3 --