Interpelacja w sprawie zinstytucjonalizowanych działań w zakresie wsparcia młodzieży z ADHD
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2496
do ministra edukacji, ministra zdrowia
w sprawie zinstytucjonalizowanych działań w zakresie wsparcia młodzieży z ADHD
Zgłaszający: Aleksander Miszalski
Data wpływu: 04-04-2024
Szanowna Pani Minister Zdrowia, Szanowna Pani Minister Edukacji,
do mojego biura poselskiego zwrócili się przedstawiciele inicjatywy rodziców dzieci z nadpobudliwością psychoruchową z deficytem uwagi (ADHD) - "Walczymy o zmiany". Zwracają oni uwagę na pilny problem społeczny, który wymaga natychmiastowego działania ze strony instytucji publicznych.
Brak pomocy grupie dzieci i młodzieży z ADHD wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zaburzeń lękowych, depresyjnych, wypadków, nałogów czy nawet prób samobójczych. Ponadto potęguje on nierówności pomiędzy rówieśnikami i niweluje szanse osób z ADHD na pogłębianie swoich zainteresowań, zdobycie upragnionych umiejętności i, w konsekwencji, realizację swoich ambicji życiowych. Jednocześnie liczne organizacje pozarządowe zwracają uwagę, że fakt istnienia zaburzeń związanych z ADHD jest wciąż wypierany, w szczególności w placówkach oświatowych.
Niedawno powołano do działania Parlamentarny Zespół do spraw ADHD. Poseł Koalicji Obywatelskiej Marcin Józefaciuk, będący przewodniczącym tego zespołu, zapowiedział wspieranie oddolnych inicjatyw społecznych oraz popularyzowanie wiedzy na temat potrzeb, funkcjonowania i potencjału osób z ADHD w różnych środowiskach. Przedstawiany problem jest jednak na tyle poważny, że wymaga on podjęcia działań na szczeblu ministerialnym.
W związku z powyższym, na podstawie art. 192 ust. 1 Regulaminu Sejmu RP oraz art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
W jaki sposób są realizowane leczenie i opieka nad osobami z ADHD w systemie ochrony zdrowia?
Czy nauczyciele oraz pracownicy placówek oświatowych, w szczególności szkolni psychologowie, odbywają szkolenia dotyczące rozpoznawania i rozumienia ww. problemu oraz wspierania osób z ADHD? Jeżeli tak, to jak często przeprowadzane są takie szkolenia i czy dotyczą one wszystkich placówek oświatowych? Jeżeli nie, czy planowane jest wprowadzenie tego rodzaju szkoleń?
Czy Ministerstwo Zdrowia w porozumieniu z Ministerstwem Edukacji Narodowej planuje podjęcie kampanii informacyjnej uświadamiającej specyfikę tego rodzaju zaburzeń i prezentującej możliwości w zakresie uzyskania wsparcia w tym zakresie?
Czy Państwa ministerstwa przewidują nawiązanie współpracy pomiędzy samorządami a Ministerstwem Zdrowia oraz Ministerstwem Edukacji Narodowej w zakresie przeprowadzania szkoleń i kampanii informacyjnych oraz udzielania wsparcia osobom z ADHD?
Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej przewiduje wprowadzenie szczególnych wytycznych dotyczących sposobu postępowania względem młodzieży z ADHD, w szczególności w zakresie zindywidualizowanych sposobów nauczania i oceniania oraz rekomendowania specjalistycznego wsparcia?
Z wyrazami szacunku Aleksander Miszalski
Podsekretarz stanu Izabela Ziętka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8666 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.27.2024.MSS
Warszawa, 26 kwietnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 2496, Pana Posła Aleksandra Miszalskiego, przesłaną do
Ministerstwa Zdrowia w dniu 9 kwietnia 2024 r., w sprawie zinstytucjonalizowanych
działań w zakresie wsparcia młodzieży z ADHD, uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących informacji dotyczących pytań w zakresie właściwości Ministerstwa Zdrowia.
Odnosząc się do pytania nr 1 w jaki sposób jest realizowane leczenie i opieka nad osobami z
ADHD w systemie ochrony zdrowia, na wstępie należy zaznaczyć, iż zapewnienie dostępu
do opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży doświadczającej problemów i zaburzeń
psychicznych – w tym zespołu nadpobudliwości psychoruchowej – jest priorytetowym
zadaniem Ministerstwa Zdrowia. Opieka ta powinna być kompleksowa i dostosowana do
potrzeb każdej z grup pacjentów.
Celem działania Ministerstwa Zdrowia jest objęcie terenu całego kraju siecią dobrze
działających placówek zapewniających profesjonalną pomoc dla dzieci i młodzieży
doświadczających zaburzeń psychicznych. Sieć ta składa się z trzech poziomów
referencyjnych które umożliwiają dostosowanie wsparcia do stanu zdrowia dziecka:
o I poziom referencyjny
Pierwszym miejscem oferującym taką pomoc są Zespoły i Ośrodki środowiskowej opieki
psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży, nazywane I stopniem
referencyjnym. To dzięki nim opieka specjalistów ma być dostępna, przyjazna, dopasowana
do potrzeb oraz włączająca w pomoc środowisko młodego pacjenta a także jego bliskich.
Aktualnie na terenie całej Polski działają 473 Zespoły/Ośrodki środowiskowej opieki
psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży. Młodzi pacjenci mogą
skorzystać z oferty tych placówek tj. pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej oraz
terapii środowiskowej, bezpłatnie i bez skierowania.
W ośrodkach tych pomoc mogą uzyskać osoby które nie potrzebują diagnozy
psychiatrycznej lub farmakoterapii. W przypadku wielu zaburzeń psychicznych,
pojawiających się w dzieciństwie, można bowiem udzielić skutecznej pomocy za pomocą
takich interwencji jak psychoterapia indywidualna i grupowa, terapia rodzinna czy praca z
grupą rówieśniczą. Zwiększenie dostępności pomocy w opiece ambulatoryjnej umożliwi
pacjentom nie wymagającym hospitalizacji korzystanie z pomocy w mniejszych placówkach
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
(zmniejszając tym samym obciążenie Szpitalnych Oddziałów Ratunkowych i Izb Przyjęć).
Ośrodki I poziomu zapewnią także pomoc w zdrowieniu dla osób, które w przeszłości ze
względu na kryzys psychiczny przebywały na oddziale psychiatrycznym – dzięki
zapewnieniu pomocy blisko miejsca zamieszkania możliwe będzie skrócenie czasu pobytu w
szpitalu i zapobieganie rehospitalizacji.
o II poziom referencyjny
W ramach systemu ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży powstało też 165
Centrów Zdrowia Psychicznego dla dzieci i młodzieży - II poziomu referencyjnego, które
działają w dwóch trybach:
poradnie zdrowia psychicznego – gdzie można skorzystać z wizyty u lekarza psychiatry,
psychologa i psychoterapeuty ( 80 ośrodków)
poradnie zdrowia psychicznego i oddziały dzienne – gdzie pomoc mogą uzyskać młodzi
pacjenci, którzy potrzebują bardziej intensywnej opieki (85 ośrodków)
II poziom referencyjny jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży, których stan zdrowia
wymaga konsultacji z lekarzem psychiatrią dziecięcym – w celu postawienia diagnozy
psychiatrycznej lub wdrożenia farmakoterapii. Ponadto w części placówek jest możliwość
pobytu dziecka na oddziale dziennym. Oddziały dzienne są niezastąpioną częścią systemu –
umożliwiają bowiem prowadzenie intensywnego procesu diagnozy i leczenia (w trybie
codziennych spotkań) bez konieczności wyrywania dziecka z jego środowiska rodzinnego i
rówieśniczego. Rozwój tej formy opieki daje nadzieję na ograniczenie hospitalizacji na
oddziałach całodobowych psychiatrycznych – co jest podstawowym kierunkiem zmian w
psychiatrii dziecięcej.
o III poziom referencyjny
Według stanu na 7 kwietnia 2024 NFZ posiada umowy o realizację świadczeń w zakresie III
poziomu referencyjnego dla 33 Ośrodków Wysokospecjalistycznej Całodobowej Opieki
Psychiatrycznej (34 oddziały szpitalne).
Świadczenia stacjonarne realizowane są przez lekarzy psychiatrów, psychologów,
psychoterapeutów, terapeutów zajęciowych.
W 2023 r. na zlecenie Ministerstwa Zdrowia opracowane zostały Standardy organizacyjne i
merytoryczne dla podmiotów nowego modelu systemu ochrony zdrowia psychicznego dla
dzieci i młodzieży1. Standardy w sposób kompleksowy i wyczerpujący przedstawiają
wytyczne lub ścieżki postępowania medycznego. Opracowane zostały zgodnie z aktualną
wiedzą medyczną pod redakcją uznanych autorytetów w dziedzinie psychiatrii dzieci i
młodzieży: prof. dr hab. n. med. Anity Bryńskiej, prof. dr hab. n. med. Tomasza Wolańczyka
oraz prof. dr hab. n. med. Agnieszki Słopień. Standardy uwzględniają także postępowanie w
przypadku pacjentów z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD).
Poniżej przedstawiona została ścieżka postępowania medycznego w przypadku pacjenta z
ADHD.
1 Treść standardów można znaleźć na stronie:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/standardy-organizacyjne-i-merytoryczne-dla-podmiotow-
nowego-modelu-systemu-ochrony-zdrowia-psychicznego-dla-dzieci-i-mlodziezy
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Odnosząc się do kolei pytań 3 i 4 dotyczących kampanii informacyjnych, których celem jest
podniesienie świadomości dotyczącej zaburzeń psychicznych oraz możliwości dotyczących
uzyskania wsparcia w tym zakresie, w ostatnich latach Ministerstwo Zdrowia
przeprowadziło kampanię informacyjno-edukacyjna „Powiedz co czujesz. Zdemaskuj
emocje”. Cześć 1 tej kampanii, zrealizowana w terminie listopad 2021-styczeń 2022 r.,
miała na celu podniesienie świadomości w zakresie negatywnych skutków pandemii
COVID-19 w obszarze zdrowia psychicznego. W ramach kampanii powstały: spoty
telewizyjne dla dorosłych i dla młodzieży, spoty radiowe, spot-viralu z alternatywnym
zakończeniem dla młodzieży, viral interaktywny, 8 krótkich filmów edukacyjno-
informacyjnych z udziałem ekspertów, cykl artykułów prasowych na stronach największych
portali internetowych, szereg grafik i infografik, pakiet edukacyjnych e-booków. W
działania zostali zaangażowani: dziennikarze, znane opiniotwórcze postacie, celebryci,
influencerzy angażujący ww. odbiorców do odpowiedzialnej polityki informacyjnej na temat
w kampanii.
Kampania informacyjno-edukacyjna „Powiedz co czujesz. Zdemaskuj emocje” Cześć 2.,
zrealizowana została w okresie listopad 2022- grudzień 2022 r., skierowana była do
pacjentów i ich rodzin, dotyczyła ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Celem
kampanii było dostarczenie informacji o możliwości korzystania ze wsparcia Ośrodków
Środowiskowej Opieki Psychologicznej i Psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży – I
poziomu referencyjnego, promocji higieny życia psychicznego dzieci i młodzieży oraz
wczesnego rozpoznania objawów, tak aby zgodnie z założeniami reformy pomoc udzielana
była szybciej. Zrealizowana została w ramach Projektu PO WER „Wsparcie procesu
wdrażania reformy wprowadzającej nowy model systemu ochrony zdrowia psychicznego
dla dzieci i młodzieży” finansowanego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja
Rozwój 2014-2020, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu
Społecznego.
Ponadto Ministerstwo Zdrowia realizuje obecnie kampanię edukacyjno-informacyjną pt.
„Zobacz człowieka”, której celem jest przeciwdziałanie stygmatyzacji i autostygmatyzacji
osób doświadczających zaburzeń i chorób psychicznych. Kampania będzie trwała do końca
2024 r., obejmując działania w radiu, prasie, telewizji, kinie i internecie. Więcej informacji:
https://zobaczczlowieka.pl/
Na zakończenie należy dodać, iż Ministerstwo Zdrowia planuje realizację kolejnych
kampanii dotyczących problemów związanych z ochroną zdrowia psychicznego – zarówno
ze środków krajowych jak i europejskich. Cześć z nich ma być także prowadzona na
poziomie regionalnym.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Ministerstwo Edukacji Narodowej
-- 4 of 4 --