Interpelacja w sprawie wykazu problematycznych spraw, które negatywnie wpływają na funkcjonowanie finansów samorządów gminnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2469
do ministra finansów
w sprawie wykazu problematycznych spraw, które negatywnie wpływają na funkcjonowanie finansów samorządów gminnych
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 02-04-2024
Gniezno, 2 kwietnia 2024 r.
Szanowny Panie Ministrze,
na dyżurach poselskich spotykam się z gospodarzami gmin. Burmistrz Czerniejewa (powiat gnieźnieński) podczas ostatniego dyżuru poselskiego zgłosił następujące problemy dotyczące spraw podatkowych mających negatywny wpływ na finanse gminy:
1. Zmiana ustawy Prawo budowlane w odniesieniu do namiotów. Na dzień dzisiejszy namioty nie są zaliczane do budynków i nie można pobierać za takie obiekty podatku od nieruchomości. Są to obiekty tymczasowe.
2. Zmiana ustawy Prawo budowlane w odniesieniu do zakwalifikowania obiektów zbudowanych z płyt betonowych, ogrodzeniowych - płotów. Na dzień dzisiejszy obiekty to nie są zaliczane do budynków i nie można za takie obiekty pobierać podatku od nieruchomości.
3. Zmiana ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w zakresie klasyfikacji gruntów. W przypadku działki budowlanej np. o powierzchni 1 tys. m2 grunt ten jest sklasyfikowany jako rola, jest opodatkowany podatkiem rolnym. W momencie dokonywania odbiorów technicznych nowo powstałych budynków zmienia się klasyfikacja gruntów na tereny zabudowane, typu np. B, Bp, Bi. Problem polega na tym, że niektórzy geodeci wnioskują do geodezji o zmianę klasyfikacji gruntów po obrysie budynku, a nie całej działki, a inni geodeci wnioskują o zmianę klasyfikacji całej działki - brak jednolitego orzecznictwa. Są przypadki, że dwie takie same działki, np. o powierzchni 1 tys. m2, zabudowane w ten sam sposób, są uwidocznione w ewidencji geodezyjnej jak: całość tereny typu B, a inne są zakwalifikowane jako np. 350 m typu B, a pozostała część pozostaje jako użytek rolny. Różnica polega w przypadku gminy Czerniejewo na tym, że w przypadku pierwszym mamy dochody w kwocie 430 zł rocznie za grunt, 1000 m x 0,43 zł = 430 zł, a w przypadku drugim 150,5 zł rocznie, 350 m x 0,43 zł = 150,50 zł.
4. Rekompensata utraconych dochodów w podatku rolnym w odniesieniu do przyznawanych ustawowo ulg inwestycyjnych w przypadku np. zainstalowania paneli fotowoltaicznych w gospodarstwie rolnym. Zgodnie z ustawą o podatku rolnym podatnikowi przysługuje ulga inwestycyjna polegająca na odliczeniu 25% poniesionych wydatków na zakup i montaż obiektów służących ochronie środowiska - np. paneli fotowoltaicznych. Ulga może obowiązywać nawet do 15 lat. Burmistrz nie może odmówić przyznania ulgi, przez co traci dochody podatkowe w podatku rolnym. W gminie Czerniejewo tylko w tym roku ulegną zmniejszeniu wpłaty z podatku rolnego o kwotę ok. 35 tys. A należy zauważyć, że wszystkie decyzje wydane z tego tytułu opiewają na kwotę ok. 230 tys. zł. Proponujemy wprowadzenie rekompensaty poniesionych strat podatkowych w podatku rolnym z tytułu takich ulg. Podobne rozwiązanie funkcjonuje w podatku od nieruchomości i dotyczy zakładów pracy chronionej, które są zwolnione z podatku od nieruchomości, ale państwo refunduje gminom utracone dochody z tego tytułu.
Uprzejmie proszę Pana Ministra o odpowiedź na pytanie:
Czy prowadzone są prace związane ze zmianami podatkowymi mającymi wpływ na finanse gmin, z uwzględnieniem zagadnień przedstawionych przez burmistrza Czerniejewa, a jeżeli tak, to kiedy zostanie przedstawiony projekt zmian?
Z wyrazami szacunku
Tadeusz Tomaszewski
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7853 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 23 kwietnia 2024 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 2469 Posła Tadeusza
Tomaszewskiego
Znak sprawy: DSP13.054.2.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Odpowiedź na interpelację nr 2469 Pana Posła Tadeusza
Tomaszewskiego w sprawie wykazu problematycznych spraw, które
negatywnie wpływają na funkcjonowanie finansów samorządów
gminnych
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 2469 Pana Posła Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie
wykazu problematycznych spraw, które negatywnie wpływają na funkcjonowanie
finansów samorządów gminnych, po zasięgnięciu opinii Głównego Geodety Kraju
w zakresie pytania nr 3, przedstawiam poniższe wyjaśnienia.
Ad 1 i 2.
Odnosząc się do postulatów zmian w zakresie opodatkowania podatkiem od
nieruchomości namiotów oraz obiektów zbudowanych z płyt betonowych,
ogrodzeniowych – płotów informuję, że obecnie w Ministerstwie Finansów trwają
prace nad nowymi definicjami budynku i budowli zawartymi w ustawie z dnia
12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych1.
Projekt zostanie udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie
Rządowego Centrum Legislacji, w zakładce Rządowy Proces Legislacyjny, z chwilą
jego przekazania do uzgodnień z członkami Rady Ministrów.
1 Dz. U. z 2023 r. poz. 70, z późn. zm.
-- 1 of 4 --
2/4
Ponadto projekt zostanie przekazany do zaopiniowana Komisji Wspólnej Rządu
i Samorządu Terytorialnego.
Wówczas swoje stanowisko wobec proponowanych rozwiązań będą mogły
przedstawić także gminy. Zgłoszone uwagi zostaną wnikliwie przeanalizowane.
Ad 3.
Jak wskazał Główny Geodeta Kraju zasady zaliczania gruntów do określonych
użytków gruntowych określa Załącznik nr 12 do rozporządzenia Ministra Rozwoju,
Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków3
(dalej: rozporządzenie egib).
Zgodnie z Lp. 13 Załącznika Nr 1 do rozporządzenia egib, do terenów
mieszkaniowych - B zalicza się grunty, niewchodzące w skład gruntów rolnych
zabudowanych, o których mowa w Lp. 5:
1) zajęte pod budynki mieszkalne;
2) zajęte pod budynki gospodarcze i techniczne, związane funkcjonalnie
z budynkami mieszkalnymi, o których mowa w pkt 1, oraz urządzenia,
w szczególności: podwórza, dojazdy, przejścia, przydomowe place gier, zabaw
i odpoczynku, studnie, zbiorniki, przewody naziemne, urządzenia do gromadzenia
i oczyszczenia ścieków, śmietniki, składowiska odpadów, obiekty małej
architektury, ogrodzenia, oczka wodne, ogródki skalne;
3) położone między budynkami i urządzeniami, o których mowa w pkt 1 i 2, lub
w bezpośrednim sąsiedztwie tych budynków i urządzeń i niewykorzystywane
do innego celu, który uzasadniałby zaliczenie ich do innej grupy użytków
gruntowych, w tym zajęte pod trawniki, rabaty, kwietniki, warzywniki.
Dodatkowo przepisy te wskazują, że kontur terenów mieszkaniowych nie może
przekraczać linii wskazanych w projekcie zagospodarowania działki lub terenu
stanowiącym załącznik do pozwolenia na budowę albo zgłoszenia budowy.
Zgodnie z opinią Głównego Geodety Kraju w związku z obowiązywaniem tego
przepisu mogą występować różnice w zaliczaniu określonych gruntów do użytku
gruntowego tereny mieszkaniowe – B, nie tylko wynikające z różnic w faktycznym
zagospodarowaniu konkretnej działki, a także wynikające z tego, że poszczególne
projekty zagospodarowania działki lub terenu mogą obejmować różny obszar,
np. wyłącznie teren pod budynkiem, bądź teren całej działki ewidencyjnej. Różnice
w tym zakresie mogą wynikać także z wątpliwości dotyczących ustalania konturu
użytku ze względu na brak precyzyjnego określenia do jakich linii wskazanych
w projekcie zagospodarowania działki lub terenu przepis dotyczący ustalania
konturu użytku się odnosi.
Analogiczne przepisy określają zasady zaliczania gruntów do użytków gruntowych
Inne tereny zabudowane – Bi oraz Zurbanizowane tereny niezabudowane lub
w trakcie zabudowy – Bp.
W kontekście podnoszonego zagadnienia należy wskazać, że aktualnie trwa proces
legislacyjny dotyczący zmian w rozporządzeniu egib. Jak wynika z zamieszczonego
na stronie RCL4 projektu nowelizacji z dnia 3 kwietnia 2024 r., zmiany obejmują
także treść Załącznika Nr 1 do rozporządzenia m.in. w zakresie określania konturów
ww. rodzajów użytków gruntowych (terenów mieszkaniowych – B, innych terenów
zabudowanych – Bi oraz zurbanizowanych terenów niezabudowane lub w trakcie
2 „Zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych”.
3 Dz. U. z 2024 r. poz. 219.
4 https://legislacja.gov.pl/projekt/12383855/katalog/13050875
-- 2 of 4 --
3/4
zabudowy – Bp). W uzasadnieniu do ww. projektu wskazano, że w związku
z wątpliwościami w zakresie sposobu stosowania zasad zaliczania gruntów do
użytków gruntowych B, Ba i Bi, określonych w Lp.13-15 tabeli załącznika Nr 1 do
rozporządzenia egib, konieczne jest doprecyzowanie sformułowania odnoszącego
się do linii wskazanych w projekcie zagospodarowania działki.
Ad 4.
Jednym z obowiązujących obecnie rozwiązań dotyczących rekompensaty gminom
dochodów podatkowych utraconych w wyniku stosowania ulg ustawowych jest
mechanizm wyrównywania jednostkom samorządu terytorialnego różnic
w dochodach podatkowych zawarty w ustawie z dnia 13 listopada 2003 r.
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego5. Mechanizm ten polega na
przyznaniu części wyrównawczej subwencji ogólnej dla tych jednostek, których
dochody podatkowe są niższe od progu określonego w ustawie (kwota
podstawowa), a także dla gmin o niskiej gęstości zaludnienia.
Zaznaczyć należy, że skutki ulg i zwolnień ustawowych nie są wliczane do potencjału
dochodowego gminy i tym samym nie powodują jego podwyższenia. To, czy gmina
otrzyma, czy też nie, kwotę podstawową części wyrównawczej subwencji ogólnej,
uzależnione jest jedynie od tego jak ukształtuje się jej potencjał dochodowy
w odniesieniu do średniego potencjału dochodowego wszystkich gmin w kraju.
Gmina Czerniejewo otrzyma w 2024 r. część wyrównawczą subwencji ogólnej
w wysokości 5.072.080 zł6 ( w 2023 r. 3.773.432 zł, w 2022 3.612.866 zł).
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że Ministerstwo Finansów prowadzi
intensywne prace w zakresie zmiany systemu finansowania jednostek samorządu
terytorialnego (JST).
Zmiany w systemie finansowania jednostek samorządu terytorialnego mogą być
przeprowadzone jedynie w warunkach ich odpowiedniego wkomponowania w cały
system finansowy państwa. Zbudowanie nowego systemu dochodów jest
skomplikowanym zadaniem, na które wpływa wiele czynników, m.in. bardzo duże
zróżnicowanie JST, zarówno pod względem terytorialnym, jak i rozwoju
gospodarczego i społecznego. Analizowane są zatem różne kierunki zmian obecnego
systemu. Ministerstwo Finansów jest przy tym otwarte na rozmowy ze stroną
samorządową w zakresie zmiany systemu finansowania JST.
Minister Finansów spotkał się już dwukrotnie z przedstawicielami organizacji
samorządowych, wchodzących w skład Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu
Terytorialnego. Celem tych spotkań jest omówienie najważniejszych kwestii
dotyczących rozwiązań systemowych, w tym między innymi naliczania potrzeb
finansowych (wyrównawczych, rozwojowych, oświatowych i ekologicznych) i
zapewnienia finansowania tych potrzeb.
Minister Finansów będzie podejmował działania mające na celu wzmocnienie
i ustabilizowanie finansów JST w sposób systemowy oraz zapewnienie
bezpieczeństwa finansowego JST, tak by ich dochody były chronione przed
skutkami zmian podatkowych.
5 Dz.U. z 2024 r. poz. 356.
6 https://www.gov.pl/web/finanse/ostateczne-roczne-kwoty-subwencji-wplat-i-udzialow-
dla-poszczegolnych-gmin-powiatow-i-wojewodztw-na-2024-r
-- 3 of 4 --
4/4
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
-- 4 of 4 --