Interpelacja w sprawie zmian w Regulaminie konkursu w ramach Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich PROO na lata 2018-2030 Edycja 2024
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2468
do ministra ds. społeczeństwa obywatelskiego
w sprawie zmian w Regulaminie konkursu w ramach Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich PROO na lata 2018-2030 Edycja 2024
Zgłaszający: Piotr Gliński
Data wpływu: 02-04-2024
Warszawa, 2.04.2024
Szanowna Pani Minister!
Na stronie internetowej niw.gov.pl oraz w mediach społecznościowych Narodowego Instytutu Wolności w dniu 21 marca 2024 roku pojawił się komunikat o dokonanej przez Radę Instytutu na posiedzeniu w dniu 19 marca 2024 roku zmianie w Regulaminie konkursu w ramach Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich PROO na lata 2018-2030 Edycja 2024, polegającej na tym, że organizacje, które do tej pory nie otrzymały funduszy na realizację projektów w ramach tego samego priorytetu PROO (z wyjątkiem PROO 5 i PROO 1b), otrzymają 5 punktów strategicznych.
Treść wprowadzonej zmiany brzmi:
„Rada NIW wprowadziła nowe kryterium oceny ofert w konkursie PROO, edycja 2024: Adekwatność wniosku w odniesieniu do celów programu PROO w zakresie przeciwdziałania oligarchizacji sektora pozarządowego:
Wnioskodawca dotychczas nie otrzymał dotacji z przeznaczeniem na rozwój instytucjonalny w ramach Programu PROO w latach 2019-2023 w ramach tego samego priorytetu – 5 pkt”.
Szanowna Pani Minister, trudno uznać za partnerskie potraktowanie organizacji pozarządowych startujących w konkursie, jeśli dowiadują się o zmianie punktacji w ramach oceny merytorycznej 4 miesiące po zamknięciu naboru.
Dokonując ww. zmiany Narodowy Instytut Wolności stworzył sytuację nieuczciwej konkurencji, ponieważ zmiana w regulaminie dokonana została już po ustaleniu projektu listy rankingowej dla panelu ekspertów i mogła służyć stworzeniu warunków, w których określone projekty zostały wyeliminowane na podstawie zmian dokonanych po zakończeniu oceny.
W art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (UDPPiW) w związku z art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 15 września 2017 roku o Narodowym Instytucie Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (UoNIW) określone zostały zasady współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi.
W kontekście dokonanej zmiany szczególne znaczenie mają zasady partnerstwa i uczciwej konkurencji, zgodnie z którymi nie dokonuje się istotnych zmian - w postępowaniach w ramach otwartych konkursów - rzutujących w sposób zasadniczy na wybór projektów do dofinansowania w taki sposób, że organizacje nie mają wiedzy o wszystkich istotnych warunkach postępowania przed złożeniem oferty lub wniosku.
Taka sytuacja miała miejsce w przypadku konkursu jak wyżej, ponieważ nabór ofert zakończył się w listopadzie 2023 r., ocena merytoryczna wniosków zakończyła się na początku stycznia 2024 r., panele ekspertów, których zadaniem było dokonanie rozstrzygnięć, zostały wstrzymane przez Panią Minister w dniu 15 stycznia 2024 r., a zmiana została dokonana w dniu 19 marca 2024 r. Przez 6 lat nadzorowałem działalność Narodowego Instytutu Wolności jako przewodniczący Komitetu ds. Pożytku Publicznego i nie znam przypadku dokonania istotnych zmian w postępowaniach w ramach otwartych konkursów rzutujących w sposób zasadniczy na wybór projektów do dofinansowania.
Ponadto przypominam, że w odpowiedzi na moje inne interpelacje stwierdziła Pani Minister, że „jednym z priorytetów Rządu RP jest […] stworzenie sprawiedliwego rozdziału środków publicznych na działalność organizacji pozarządowych, w którym jedynym kryterium będą merytoryczne wartości projektów zgłaszanych przez organizacje pozarządowe”. Tymczasem wydaje się oczywiste, że otrzymanie bądź nie dotacji w przeszłości (abstrahując od słuszności tego kryterium!) nie jest kryterium merytorycznym dotyczącym wartości projektu.
W związku z powyższym, na podstawie ustawy z dn. 9.05.1996 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 1339) o wykonywaniu mandatu posła i senatora, uprzejmie proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy według Pani Minister to, czy jakaś organizacja otrzymała bądź nie dotację w przeszłości, ma coś wspólnego z oceną wartości jej projektu w aktualnym konkursie?
2. Jakie jest stanowisko Pani Minister jako przewodniczącej Komitetu ds. Pożytku Publicznego sprawującej na podstawie art. 3 UoNIW nadzór nad instytutem i działalnością jego organów w sprawie dokonanej zmiany i łamania zasad współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi wskazanych wyżej, w szczególności zasad partnerstwa i uczciwej konkurencji?
3. Czy zamierza Pani Minister wydać w trybie art. 35a ustawy o Radzie Ministrów polecenie wiążące bezprawnie p.o. dyrektorowi Narodowego Instytutu Wolności o wstrzymaniu postępowania mającego na celu wybór projektów do dofinansowania w konkursie w ramach Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich PROO na lata 2018-2030 Edycja 2024 oraz skierowaniu do Rady NIW wniosku o zmianie Regulaminu konkursu w ramach Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich PROO na lata 2018-2030 Edycja 2024, polegającej na usunięciu dodatkowego kryterium strategicznego wprowadzonego w dniu 19 marca 2024 roku?
4. Czy zamierza Pani Minister skorzystać z uprawnienia określonego w art. 26 pkt 1 UoNIW i wszcząć kontrolę doraźną przewodniczącego Komitetu ds. Pożytku Publicznego w Narodowym Instytucie Wolności celem ustalenia okoliczności dokonania zmiany w regulaminie konkursu oraz osób odpowiedzialnych za łamanie zasad współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi?
Z poważaniem
Piotr Gliński
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Marek Krawczyk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4991 znakówSPK@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3, 00-583 Warszawa
www.gov.pl/web/pozytek
DSP.INT.4610.854.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2468 Pana Posła Piotra Glińskiego w sprawie zmian
w Regulaminie konkursu w ramach Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich PROO
na lata 2018-2030 Edycja 2024 proszę o przyjęcie poniższych informacji.
W odniesieniu do pytania nr 1 informuję, że głównym celem Rządowego Programu
Rozwoju Organizacji Obywatelskich PROO na lata 2018-2030 (dalej zwany:
„Programem PROO”) jest wsparcie rozwoju instytucjonalnego organizacji
społeczeństwa obywatelskiego oraz zwiększenie udziału tych organizacji w życiu
publicznym i upowszechnianiu demokratycznych norm obywatelskości.
Wzmocnienie instytucjonalne ma prowadzić do wszechstronnego rozwoju sektora
obywatelskiego, w tym do podniesienia jakości działania organizacji, ich
efektywnego zaangażowania w życie publiczne, zwiększenia funkcji kontrolnych
oraz eksperckich. Istotnym założeniem Programu PROO jest wsparcie budowy
silnego, sprawnego sektora obywatelskiego, który zachowując swoją różnorodność
i niezależność będzie równocześnie realnym, równoprawnym partnerem w życiu
publicznym i społecznym dla znacznie silniejszych instytucji władzy politycznej,
ekonomicznej, medialnej czy samorządowej.
Jedną z barier rozwoju społeczeństwa obywatelskiego wskazaną w Programie
PROO jest rozwarstwienie ekonomiczne – „oligarchizacja” sektora pozarządowego.
Program PROO miał przyczyniać się do redukcji tego zjawiska, tymczasem w latach
2019-2023 osiemnaście organizacji otrzymało w ramach Programu PROO co
najmniej cztery dotacje - średnio 1,49 mln zł. Dotychczasowa realizacja Programu
-- 1 of 3 --
(+48) 22 694 75 83 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
SPK@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3, 00-583 Warszawa
www.gov.pl/web/pozytek
PROO stoi w sprzeczności z jego założeniami, pogłębia negatywne zjawiska
wskazane w jego treści.
Dotacja udzielona w ramach Programu PROO powinna pozwolić Beneficjentowi na
uniezależnienie się finansowe od środków publicznych. Ponowne aplikowanie przez
beneficjentów o dotację z przeznaczeniem na rozwój instytucjonalny wskazuje na
brak realizacji założeń Programu PROO oraz celów dofinansowanych zadań.
Mając na uwadze ustawowe kryteria oceny wniosków, wskazane w ustawie
o Narodowym Instytucie Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa
Obywatelskiego1, znając treść i cele Programu PROO jednoznacznie należy
stwierdzić, iż kryterium: „Adekwatność wniosku w odniesieniu do celów programu
PROO w zakresie przeciwdziałania oligarchizacji sektora pozarządowego:
Wnioskodawca dotychczas nie otrzymał dotacji z przeznaczeniem na rozwój
instytucjonalny w ramach Programu PROO w latach 2019-2023 w ramach tego
samego Priorytetu”, wprost wpisuje się w ustawowe2 kryterium: „adekwatność
oferty w odniesieniu do celów programu oraz celów i potrzeb jego uczestników
i organizacji zaangażowanych w jego realizację”.
W odniesieniu do pytania nr 2, informuję, że zmiana Regulaminu konkursu nie
narusza zasad współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi,
ponieważ wszystkie odpowiednio przygotowane podmioty miały szansę
rywalizować o możliwość wykonywania zadań publicznych. Wprowadzone
rozwiązanie, zgodnie z zasadą uczciwej konkurencji pozwoliło wyłonić najbardziej
efektywnych realizatorów zadań publicznych.
Zmiana Regulaminu jest także zgodna z zasadą partnerstwa, ponieważ rozwiązanie
zostało wypracowane wspólnie z Radą NIW-CRSO oraz przez nią zaakceptowane.
Należy przy tym zauważyć, że większość członków Rady NIW-CRSO stanowią
przedstawiciele strony pozarządowej.
Kryterium zostało wprowadzone jako kryterium strategiczne, określone w związku
z koniecznością zapewnienia realizacji celów Programu PROO. Spełnianie kryterium
1 Dz. U. z 2023 r. poz. 1618 – zwana dalej „ustawą i NIW-CRSO”
2 art. 30 pkt 4, ppkt 1 ustawy o NIW-CRSO
-- 2 of 3 --
(+48) 22 694 75 83 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
SPK@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3, 00-583 Warszawa
www.gov.pl/web/pozytek
strategicznego oznacza przyznanie spełniającym je wnioskom dodatkowych
punktów, nie zaś obniżenie punktacji wnioskom niespełniających kryterium.
Spełnienie kryterium nie było obowiązkowe do zakwalifikowania zadania do
dofinansowania, co potwierdzają rozstrzygnięcia konkursu.
W odniesieniu do pytania nr 3 informuję, że nie ma przesłanek do wstrzymywania
procedur konkursowych realizowanych w ramach edycji 2024 Programu PROO
oraz wprowadzaniu zmian w Regulaminie przedmiotowego konkursu.
W odniesieniu do pytania nr 4, biorąc pod uwagę informacje przekazane w
odpowiedziach na powyższe pytania informuję, że nie ma podstaw do
przeprowadzenia kontroli doraźnej związanych ze zmianami regulaminu
przedmiotowego konkursu.
Z wyrazami szacunku
Z up. Marek Krawczyk
Podsekretarz Stanu
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 3 of 3 --