Interpelacja w sprawie zmian w ustawie o ochronie zwierząt w celu zapewnienia ochrony prawnej zwierzętom oddanym do placówek przez ich dotychczasowych opiekunów bądź właścicieli z uwagi na okoliczności uniemożliwiające dalszą opiekę
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2455
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zmian w ustawie o ochronie zwierząt w celu zapewnienia ochrony prawnej zwierzętom oddanym do placówek przez ich dotychczasowych opiekunów bądź właścicieli z uwagi na okoliczności uniemożliwiające dalszą opiekę
Zgłaszający: Aleksander Miszalski, Katarzyna Maria Piekarska
Data wpływu: 29-03-2024
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się do Pana z problemem, który został zgłoszony do mojego biura poselskiego przez przedstawicieli schronisk dla zwierząt. Wedle przyjętych zasad do tego rodzaju placówek przyjmowane są zwierzęta spełniające definicję zwierząt bezdomnych. Art. 4 pkt 16 ustawy o ochronie zwierząt ustanawia definicję legalną zwierzęcia bezdomnego, która stanowi, że rozumie się przez to zwierzęta domowe lub gospodarskie, które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone przez człowieka, a nie ma możliwości ustalenia ich właściciela lub innej osoby, pod której opieką trwale dotąd pozostawały. Definicja ta stwarza problem związany z możliwością przyjmowania do schronisk zwierząt, co do których tożsamość właściciela lub trwałego opiekuna jest znana lub możliwa do ustalenia, a z powodów obiektywnych konieczne jest przyjęcie ich do tego rodzaju placówki.
Przedstawiciele schronisk dla zwierząt zwracają uwagę, że w wielu przypadkach zwierzęta pozostawiane w prowadzonych przez nich placówkach nie spełniają tej definicji, ponieważ tożsamość ich właścicieli lub trwałych opiekunów jest możliwa do ustalenia. Abstrahując od oceny moralnej takich decyzji i uwzględniając rozmaite sytuacje życiowe, które zmuszają do jej podjęcia, należy zwrócić uwagę, że przedmiotowa definicja powoduje sytuacje, które godzą w dobro zwierząt. Odmowa przyjmowania do schronisk zwierząt, co do których tożsamość właściciela lub trwałego opiekuna jest możliwa do ustalenia, rodzi bowiem poważne niebezpieczeństwo, że zwierzęta te zostaną zwyczajnie porzucone. Pomimo wieloletniego okresu obowiązywania tej definicji, dotarły do mnie informacje, że w ostatnim czasie niektóre schroniska, w związku z brakiem finansowania lub poleceniem organów prowadzących te schroniska, muszą decydować się na odmowę przyjmowania takich zwierząt, co powoduje wspomniane wyżej niebezpieczeństwo. Środowiska osób zajmujących się ochroną zwierząt apelują wobec tego o zmianę tej definicji i nowelizację ustawy o ochronie zwierząt.
Dnia 28 grudnia 2023 r. Krakowskie Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami zwróciło się do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z petycją w przedmiocie podjęcia działań zmierzających do wprowadzenia zmian w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt (dalej: u.o.z.) wraz z podtrzymaniem petycji dotyczącej kierunku planowanych już zmian w ustawie. W petycji tej postulowano następujące zmiany ustawowe:
zmianę art. 4 pkt 16 u.o.z. poprzez zmianę definicji „zwierząt bezdomnych” na obejmującą szerszy zakres sytuacji, a to obejmującą również zwierzęta, które zostały z przyczyn obiektywnych i niezależnych od właściciela bądź osoby, pod której opieką trwale dotąd pozostawały oddane do schroniska z uwagi na niemożność sprawowania opieki nad zwierzętami w sposób zapewniający im odpowiednie warunki (są to m.in. przypadki osób starszych, które z uwagi na stan zdrowia nie są w stanie sprawować opieki nad zwierzęciem, czy osób w trudnej sytuacji życiowej, np. z powodów finansowych);
art. 6 ust. 2 pkt 11 u.o.z. poprzez zmianę sposobu zdefiniowania jednej z form znęcania się nad zwierzętami, jaką jest porzucenie zwierzęcia przez człowieka, poprzez ustanowienie często pojawiającego się wyjątku, jakim jest oddanie zwierzęcia do schroniska z uwagi na obiektywne i niezależne od właściciela bądź osoby, pod której opieką trwale dotąd zwierzę pozostawało, okoliczności uniemożliwiających sprawowanie opieki nad zwierzęciem.
Pełne uzasadnienie przedstawionych wyżej postulatów przedstawiono w przywołanej petycji.
Mając powyższe na uwadze, zwracam się do Pana Ministra z prośbą o uwzględnienie tego aspektu przy ewentualnych pracach nad nowelizacją przedmiotowej ustawy, a ponadto z prośbą o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy ministerstwu zgłaszany był dotychczas przedstawiony wyżej problem?
Czy ministerstwo pracuje obecnie nad projektem nowelizacji ustawy o ochronie zwierząt, a jeżeli tak, to w jakim zakresie i na jakim etapie są obecnie te prace?
Jak Pan Minister odnosi się do postulatu zmiany prawa w zakresie definicji zwierzęcia bezdomnego bądź takiej zmiany przepisów, która w trosce o dobro zwierząt wprost wskaże możliwość przyjmowania, z uwagi na ww. aspekty, zwierząt oddanych przez znanych z tożsamości właścicieli lub stałych opiekunów do schronisk finansowanych przez państwo bądź samorządy?
Jakie jest stanowisko ministerstwa względem przedstawionych w ww. petycji postulatów w zakresie nieobjętym poprzednimi pytaniami?
Z wyrazami szacunku Aleksander Miszalski
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7587 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 18 kwietnia 2024 r.
Znak sprawy: DŻW.orz.058.3.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 2455
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2455 Pana Aleksandra Miszalskiego i Pani Katarzyny
Marii Piekarskiej Posłów na Sejm RP w sprawie zmian w ustawie o ochronie zwierząt w
celu zapewnienia ochrony prawnej zwierzętom oddanym do placówek przez ich
dotychczasowych opiekunów bądź właścicieli z uwagi na okoliczności uniemożliwiające
dalszą opiekę, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Na wstępie pragnę poinformować, że w 2023 r. do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju
Wsi wpłynęła tylko jedna petycja Krakowskiego Towarzystwa Opieki Nad Zwierzętami,
w której zwróciło się ono o wycofanie z rządowego projektu ustawy o szczególnych
rozwiązaniach mających na celu poprawę nadzoru nad zdrowiem i ochroną zwierząt
(UC140) przepisów dotyczących interwencyjnego odbioru zwierząt. Petycja ta stała się
bezprzedmiotowa z uwagi na wycofanie się projektodawcy z planowanych zmian w
zakresie interwencyjnego odbioru zwierząt, a następnie zakończenie przez Radę
Ministrów prac nad tym projektem ustawy.
Odnosząc się do przedstawionego przez Posłów w przedmiotowej interpelacji problemu
dotyczącego możliwości wprowadzenia zmiany do ustawy o ochronie zwierząt1)
umożliwiającej oddawanie do schronisk zwierząt przez ich opiekunów lub właścicieli w
sytuacjach uniemożliwiających im dalszą opiekę nad tymi zwierzętami, uprzejmie
informuję, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie planuje wprowadzenia zmian w
ww. zakresie.
-- 1 of 4 --
Przepisy ustawy o ochronie zwierząt1), w tym definicja zwierząt bezdomnych
(rozumianych jako zwierzęta domowe lub gospodarskie, które uciekły, zabłąkały się lub
zostały porzucone przez człowieka, a nie ma możliwości ustalenia ich właściciela lub
innej osoby, pod której opieką trwale dotąd pozostawały), zawarta w art. 4 pkt 6
ustawy1), a także zakaz znęcania się rozumiany jako porzucanie zwierzęcia, a w
szczególności psa lub kota, przez właściciela bądź przez inną osobę, pod której opieką
zwierzę pozostaje, określonego w art. 6 ust. 2 pkt 11 ustawy1) , mają na celu
ograniczenie możliwości pozbywania się zwierząt przez nieodpowiedzialnych
opiekunów lub właścicieli.
Podjęcie decyzji o utrzymywaniu zwierzęcia wiąże się z przyjęciem na siebie
odpowiedzialności za zwierzę, w tym wiążącej się z tym konieczności wieloletniego
ponoszenia kosztów utrzymania czy opieki lekarsko-weterynaryjnej.
W ocenie Ministerstwa nie można tej odpowiedzialności przenieść na gminy, które
ponoszą koszty utrzymywania zwierząt w schroniskach.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy1), zapobieganie bezdomności zwierząt i zapewnienie
opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin.
Zgodnie natomiast z art. 11a ust. 1 rada gminy wypełniając powyższy obowiązek,
określa, w drodze uchwały, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz
zapobiegania bezdomności zwierząt.
Obligatoryjne elementy tego programu zostały wskazane w art. 11a ust. 2 ustawy,
zgodnie z którym obejmuje on:
1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt;
2) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie;
3) odławianie bezdomnych zwierząt;
4) obligatoryjną sterylizację i kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt;
5) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt;
6) usypianie ślepych miotów;
7) wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt
gospodarskich;
8) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń
drogowych z udziałem zwierząt.
Gmina może również przyjąć w programie opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz
zapobiegania bezdomności zwierząt plan sterylizacji lub kastracji zwierząt, przy pełnym
poszanowaniu praw właścicieli zwierząt lub innych osób, pod których opieką zwierzęta
pozostają, przez co należy rozumieć wdrożenie rozwiązań zachęcających mieszkańców
-- 2 of 4 --
do poddania swoich zwierząt zabiegowi kastracji, na przykład poprzez pokrycie części
lub całości kosztów tego zabiegu. Ponadto, w ramach ww. programu gmina może
również wprowadzić plan znakowania zwierząt w gminie. Przyjęte rozwiązania zależą
jednak od skali problemu bezdomności w gminie i jej możliwości finansowych. Zatem
gminy, w granicach swoich możliwości, mogą wspomagać osoby znajdujące się w
trudnej sytuacji, w celu ograniczenia płodności zwierząt i ograniczenia problemu
bezdomności zwierząt w gminie.
Jednocześnie zwracam uwagę, że w 2020 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
zainicjował proces legislacyjny zakończony przyjęciem rozporządzenia2), zgodnie z
którym na podmioty prowadzące schroniska nałożono szereg nowych obowiązków, w
tym konieczność zatrudnienia dodatkowych osób do opieki nad zwierzętami oraz
konieczność zapewnienia zwierzętom utrzymywanym w schroniskach minimalnej
powierzchni bytowej, co w wielu przypadkach wymusiło dodatkowe inwestycje
związane z modernizacją tych schronisk. W dużym stopniu dotyczyło to również gmin.
Obecnie w Polsce funkcjonuje ok. 230 schronisk dla zwierząt, spośród których ponad
połowa jest prowadzona przez gminy lub wspólnie przez gminy i organizacje ochrony
zwierząt.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz.
1580)
(2) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 stycznia 2022 r. w
sprawie szczegółowych wymagań weterynaryjnych dla prowadzenia schronisk
dla zwierząt (Dz.U. poz. 175 oraz z 2023 r. poz. 163).
Załączniki:
1. Petycja KTOZ z 17.05.2023 r.
-- 3 of 4 --
2. Odpowiedź MRiRW na petycję KTOZ
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --
Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii sekretariat.dzw@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 623 18 43
Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii
Warszawa, 11 sierpnia 2023 r.
znak sprawy: DŻW.orz.057.6.2023
Krakowskie Towarzystwo Opieki
nad Zwierzętami
ul. Floriańska 53
31-019 Kraków
Dotyczy: petycji w sprawie interwencyjnego odbierania zwierząt
Szanowni Państwo,
w odpowiedzi na petycję z 17 maja 2023 r. dotyczącą projektu ustawy
o szczególnych rozwiązaniach mających na celu poprawę nadzoru nad zdrowiem
i ochroną zwierząt (UC140), zawierającą żądanie zachowania uprawnień organizacji
społecznych, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt,
do interwencyjnego odbierania zwierząt, proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Projekt ww. ustawy został skierowany 24 lipca 2023 r. przez Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi do rozpatrzenia przez Radę Ministrów w brzmieniu nie zawierającym
zmiany w zakresie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt (tj. odnośnie do zasad
interwencyjnego odbierania zwierząt). Jednocześnie informuję, że nie są prowadzone
prace legislacyjne zmierzające do zmian w zakresie uprawnień organizacji
społecznych, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
Mając na uwadze powyższe, petycja stała się bezprzedmiotowa.
Z wyrazami szacunku
Monika Wilińska
dyrektor
Departamentu Bezpieczeństwa
Żywności i Weterynarii
/podpisano elektronicznie/
-- 1 of 2 --
Klauzula informacyjna o zasadach przetwarzania Państwa/Pani/Pana danych
osobowych dostępna jest pod adresem:
www.gov.pl/rolnictwo/polityka-przetwarzania-danych-osobowych
-- 2 of 2 --
-- 1 of 3 --
-- 2 of 3 --
-- 3 of 3 --