Interpelacja nr 2442
Interpelacja w sprawie stosowania przez przedsiębiorców regulacji dotyczących jednorazowego użytku (SUP) w kontekście zapisów ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie stosowania przez przedsiębiorców regulacji dotyczących jednorazowego użytku (SUP) w kontekście zapisów ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej
Interpelacja nr 2442
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie stosowania przez przedsiębiorców regulacji dotyczących jednorazowego użytku (SUP) w kontekście zapisów ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej
Zgłaszający: Maja Ewa Nowak
Data wpływu: 28-03-2024
Szanowna Pani Minister,
ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, ma określać obowiązki przedsiębiorców wprowadzających do obrotu produkty, zasady postępowania z odpadami powstałymi z produktów, zasady ustalania i pobierania opłaty produktowej, środki służące ochronie środowiska i ochronie życia ludzi przez zapobieganie niekorzystnemu wpływowi niektórych produktów z tworzyw sztucznych, w szczególności na środowisko wodne i zdrowie człowieka, oraz zmniejszanie tego wpływu – w celu zapobiegania powstawaniu odpadów powstałych z produktów, ograniczenia ich negatywnego oddziaływania na środowisko oraz zapewnienia wysokiego poziomu odzysku i recyklingu odpadów powstałych z produktów.
Aktualizacją tejże ustawy wprowadzono m.in. regulacje dotyczące jednorazowego użytku tzw. SUP.
W odczuciu podmiotów, które są zobowiązane do stosowania zapisów ustawy, niektóre aspekty przepisów dotyczących jednorazowego użytku (SUP), które obecnie pozostają niejasne i mogą prowadzić do ich niewłaściwej interpretacji oraz omijania, wymagają wyjaśnienia i doprecyzowania, aby umożliwić przedsiębiorcom właściwą realizację zamierzeń ustawodawcy w zakresie ograniczania negatywnego wpływu produktów jednorazowego użytku na środowisko.
W związku z powyższym zawracam się z prośbą o udzielenie szczegółowych wyjaśnień w kwestiach, które przedstawiam poniżej i udzielenia odpowiedzi na pytania.
1) Kwestia widelców pakowanych po 100 sztuk z informacją o możliwości wielokrotnego użytku - na rynku pojawiają się produkty, które mogą być klasyfikowane jako jednorazowego użytku, lecz są sprzedawane w opakowaniach z informacją o możliwości ich wielokrotnego użycia.
Czy taka praktyka jest zgodna z obowiązującymi przepisami, czy też stanowi obejście regulacji dotyczących SUP?
Czy widelce pakowane w zestawy po 100 sztuk, oznaczone jako wielokrotnego użytku, w rzeczywistości kwalifikują się jako jednorazowe i podlegają ograniczeniom wynikającym z przepisów o SUP?
2) Kwestia zastosowania PLA jako substytutu tworzyw sztucznych - status polilaktydu (PLA) w kontekście przepisów dotyczących SUP.
Czy materiały wykonane z PLA, używane do produkcji widelców, łyżek, noży, słomek itp., są uznawane za dopuszczalną alternatywę dla tradycyjnych tworzyw sztucznych w świetle obecnych regulacji?
Czy produkty wykonane z PLA mogą być nadal wprowadzane do obiegu bez naruszania przepisów o jednorazowym użytku? Jeżeli nie, to czy możliwe jest wydanie np. rozporządzenia, które jasno określi z jakich zamienników mogą korzystać przedsiębiorcy?
3) Kwestia definicji "posiłków zwykle spożywanych z pojemnika" w kontekście SUP - brak precyzyjnej definicji tego, co uznaje się za "posiłki zwykle spożywane z pojemnika". Obecny brak precyzji w tej kwestii powoduje znaczne trudności w interpretacji i stosowaniu tych przepisów przez przedsiębiorców. Przykładowo - czy sałatka śledziowa i kapusta kiszona, podawane w opakowaniach jednorazowych, podlegają regulacjom dotyczącym SUP? Czy ciasto podzielone na kawałki i oferowane w jednorazowych opakowaniach również wchodzi w zakres tych przepisów?
Czy jest zatem możliwość doprecyzowania definicji "posiłków zwykle spożywanych z pojemnika" w taki sposób, aby zapisy jednoznacznie wskazywały intencje ustawodawcy i nie rodziły trudności w interpretacji i stosowaniu tych przepisów przez przedsiębiorców?
Z wyrazami szacunku
Maja Ewa Nowak
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 2442
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie stosowania przez przedsiębiorców regulacji dotyczących jednorazowego użytku (SUP) w kontekście zapisów ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej
Zgłaszający: Maja Ewa Nowak
Data wpływu: 28-03-2024
Szanowna Pani Minister,
ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, ma określać obowiązki przedsiębiorców wprowadzających do obrotu produkty, zasady postępowania z odpadami powstałymi z produktów, zasady ustalania i pobierania opłaty produktowej, środki służące ochronie środowiska i ochronie życia ludzi przez zapobieganie niekorzystnemu wpływowi niektórych produktów z tworzyw sztucznych, w szczególności na środowisko wodne i zdrowie człowieka, oraz zmniejszanie tego wpływu – w celu zapobiegania powstawaniu odpadów powstałych z produktów, ograniczenia ich negatywnego oddziaływania na środowisko oraz zapewnienia wysokiego poziomu odzysku i recyklingu odpadów powstałych z produktów.
Aktualizacją tejże ustawy wprowadzono m.in. regulacje dotyczące jednorazowego użytku tzw. SUP.
W odczuciu podmiotów, które są zobowiązane do stosowania zapisów ustawy, niektóre aspekty przepisów dotyczących jednorazowego użytku (SUP), które obecnie pozostają niejasne i mogą prowadzić do ich niewłaściwej interpretacji oraz omijania, wymagają wyjaśnienia i doprecyzowania, aby umożliwić przedsiębiorcom właściwą realizację zamierzeń ustawodawcy w zakresie ograniczania negatywnego wpływu produktów jednorazowego użytku na środowisko.
W związku z powyższym zawracam się z prośbą o udzielenie szczegółowych wyjaśnień w kwestiach, które przedstawiam poniżej i udzielenia odpowiedzi na pytania.
1) Kwestia widelców pakowanych po 100 sztuk z informacją o możliwości wielokrotnego użytku - na rynku pojawiają się produkty, które mogą być klasyfikowane jako jednorazowego użytku, lecz są sprzedawane w opakowaniach z informacją o możliwości ich wielokrotnego użycia.
Czy taka praktyka jest zgodna z obowiązującymi przepisami, czy też stanowi obejście regulacji dotyczących SUP?
Czy widelce pakowane w zestawy po 100 sztuk, oznaczone jako wielokrotnego użytku, w rzeczywistości kwalifikują się jako jednorazowe i podlegają ograniczeniom wynikającym z przepisów o SUP?
2) Kwestia zastosowania PLA jako substytutu tworzyw sztucznych - status polilaktydu (PLA) w kontekście przepisów dotyczących SUP.
Czy materiały wykonane z PLA, używane do produkcji widelców, łyżek, noży, słomek itp., są uznawane za dopuszczalną alternatywę dla tradycyjnych tworzyw sztucznych w świetle obecnych regulacji?
Czy produkty wykonane z PLA mogą być nadal wprowadzane do obiegu bez naruszania przepisów o jednorazowym użytku? Jeżeli nie, to czy możliwe jest wydanie np. rozporządzenia, które jasno określi z jakich zamienników mogą korzystać przedsiębiorcy?
3) Kwestia definicji "posiłków zwykle spożywanych z pojemnika" w kontekście SUP - brak precyzyjnej definicji tego, co uznaje się za "posiłki zwykle spożywane z pojemnika". Obecny brak precyzji w tej kwestii powoduje znaczne trudności w interpretacji i stosowaniu tych przepisów przez przedsiębiorców. Przykładowo - czy sałatka śledziowa i kapusta kiszona, podawane w opakowaniach jednorazowych, podlegają regulacjom dotyczącym SUP? Czy ciasto podzielone na kawałki i oferowane w jednorazowych opakowaniach również wchodzi w zakres tych przepisów?
Czy jest zatem możliwość doprecyzowania definicji "posiłków zwykle spożywanych z pojemnika" w taki sposób, aby zapisy jednoznacznie wskazywały intencje ustawodawcy i nie rodziły trudności w interpretacji i stosowaniu tych przepisów przez przedsiębiorców?
Z wyrazami szacunku
Maja Ewa Nowak
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.4 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10813 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.18.2024.AK
3136621.12221362.9923008
Warszawa, 26-04-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację pani Poseł Mai Nowak w sprawie stosowania przez
przedsiębiorców regulacji dotyczących jednorazowego użytku (SUP) w kontekście
przepisów ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi
odpadami oraz o opłacie produktowej, o numerze K10INT2442, poniżej przedstawiam
stosowne wyjaśnienia.
1) Kwestia widelców pakowanych po 100 sztuk z informacją o możliwości wielokrotnego użytku
- na rynku pojawiają się produkty, które mogą być klasyfikowane jako jednorazowego użytku,
lecz są sprzedawane w opakowaniach z informacją o możliwości ich wielokrotnego użycia.
1. Czy taka praktyka jest zgodna z obowiązującymi przepisami, czy też stanowi obejście
regulacji dotyczących SUP?
2. Czy widelce pakowane w zestawy po 100 sztuk, oznaczone jako wielokrotnego użytku,
w rzeczywistości kwalifikują się jako jednorazowe i podlegają ograniczeniom
wynikającym z przepisów o SUP?
Podobne informacje jak w przytoczonym przykładzie docierają od początku tego roku do
Ministerstwa Klimatu i Środowiska od przedsiębiorców zajmujących się sprzedażą hurtową
lub dystrybucją produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. Z otrzymywanych
dokumentów wyłania się obraz potencjalnych nadużyć w zakresie świadomego
wprowadzania na rynek produktów jednorazowego użytku (pojemniki, słomki, kubki,
sosjerki, sztućce) jako rozwiązań wielokrotnego użytku. Z informacji spływających do MKiŚ
dowiedzieć się można, że są to wciąż te same produkty (zachowana jest dotychczasowa
gramatura, technologia produkcji i wykorzystane materiały), jednak produkty pojawiają się
na rynku z certyfikatami pozwalającymi na podgrzewanie czy wielokrotne mycie
w zmywarce, co według nich czyni je rozwiązaniami wielokrotnego użytku. Wszystkie te
działania prowadzone są najprawdopodobniej po to, by uniknąć dla danego produktu
objęcia zakresem stosowania ustawy i tym samym unikać zakazu wprowadzania do obrotu,
czy konieczności ograniczania stosowania i pobierania od użytkownika końcowego opłaty
od sprzedanych produktów, która następnie powinna być odprowadzana do Urzędu
Marszałkowskiego.
Z założenia zarówno dyrektywa 2019/904 (SUP) jak i przygotowana na jej podstawie
ustawa dnia 14 kwietnia 2023 roku o zmianie ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w
zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz. U. z 2023 r.
poz. 877) stanowią odpowiedź na rosnący problem zanieczyszczenia środowiska
tworzywami sztucznymi. Przedstawione powyżej praktyki nie będą prowadziły do
zmniejszenia wpływu odpadów z tworzyw sztucznych na środowisko naturalne, a wręcz
przeciwnie – obawiam się, że z czasem problem będzie stawał się coraz poważniejszy.
-- 1 of 4 --
W lutym tego roku zgłosiłam ten problem do Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora
Inspekcji Handlowej w Warszawie oraz Głównego Inspektora Ochrony Środowiska,
z prośbą o podjęcie działań w zakresie swoich kompetencji. Jako Ministerstwo stoimy na
stanowisku, że działania polegające na wprowadzaniu w błąd konsumentów są nielegalne
i powinno się podejmować działania, aby ograniczać ich potencjalne szkodliwe skutki.
2) Kwestia zastosowania PLA jako substytutu tworzyw sztucznych – status polilaktydu (PLA)
w kontekście przepisów dotyczących SUP.
1. Czy materiały wykonane z PLA, używane do produkcji widelców, łyżek, noży, słomek
itp., są uznawane za dopuszczalną alternatywę dla tradycyjnych tworzyw sztucznych
w świetle obecnych regulacji?
2. Czy produkty wykonane z PLA mogą być nadal wprowadzane do obiegu bez naruszania
przepisów o jednorazowym użytku? Jeżeli nie, to czy możliwe jest wydanie
np. rozporządzenia, które jasno określi z jakich zamienników mogą korzystać
przedsiębiorcy?
Zgodnie z ww. ustawą tworzywem sztucznym jest materiał składający się z polimeru (...). do
którego mogły zostać dodane dodatki lub inne substancje i który może funkcjonować jako
główny składnik strukturalny produktów końcowych, z wyjątkiem polimerów naturalnych,
które nie zostały chemicznie modyfikowane.
PLA jest polimerem należącym do grupy poliestrów alifatycznych i tym samym będzie
spełniać ustawową definicję tworzywa sztucznego. Wyroby wykonane z polimerów PLA
podlegają ustawie w takim samym stopniu jak wyroby z innych polimerów, tak więc
podlegać będą również opłacie wskazanej w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska
z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłaty za produkty jednorazowego użytku z tworzyw
sztucznych będące opakowaniami (Dz. U. 2023 poz. 2679).
Wydawanie rozporządzenia, w którym wskazany zostałby zakres możliwych do stosowania
zamienników, z których mogą korzystać przedsiębiorcy zamiast z tworzyw sztucznych, nie
będzie miało uzasadnienia praktycznego. Dokument taki musiałby być bardzo często
aktualizowany w związku z intensywnym rozwojem przemysłu chemicznego i częstym
pojawianiem się nowych, alternatywnych polimerów, z których można produkować
naczynia czy opakowania. W tym przypadku definicja tworzywa sztucznego wskazana
w ustawie, jest wystarczającą wytyczną w zakresie identyfikacji tworzyw sztucznych -
rozumie się przez to materiał składający się z polimeru w rozumieniu art. 3 pkt 5 rozporządzenia
(WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie
rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów
(REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniającego dyrektywę 1999/45/WE
oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr
1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG,
93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz. Urz. UE L 396 z 30.12.2006, str. 1, z późn. zm.)),
do którego mogły zostać dodane dodatki lub inne substancje i który może funkcjonować jako
główny składnik strukturalny produktów końcowych, z wyjątkiem polimerów naturalnych, które
nie zostały chemicznie zmodyfikowane.
Przytoczona definicja wskazuje, że zarówno PHA jak i PLA spełniają definicję tworzywa
sztucznego i wyroby wykonane z tych polimerów podlegają ustawie w takim samym stopniu
jak wyroby z innych polimerów. Zamiennikami dla tworzyw sztucznych powinny być
produkty wykonanie z innych materiałów niż tworzywa sztuczne np. szkło czy drewno, lub
w przygotowaniu których wykorzystano wyłącznie polimery naturalne.
-- 2 of 4 --
3) Kwestia definicji "posiłków zwykle spożywanych z pojemnika" w kontekście SUP – brak
precyzyjnej definicji tego, co uznaje się za "posiłki zwykle spożywane z pojemnika". Obecny brak
precyzji w tej kwestii powoduje znaczne trudności w interpretacji i stosowaniu tych przepisów
przez przedsiębiorców. Przykładowo – czy sałatka śledziowa i kapusta kiszona, dodawane
w opakowaniach jednorazowych, podlegają regulacjom dotyczącym SUP? Czy ciasto
podzielone na kawałki i oferowane w jednorazowych opakowaniach również wchodzi w zakres
tych przepisów?
1. Czy jest zatem możliwość doprecyzowania definicji "posiłków zwykle spożywanych
z pojemnika" w taki sposób, aby zapisy jednoznacznie wskazywały intencje
ustawodawcy i nie rodziły trudności w interpretacji i stosowaniu tych przepisów przez
przedsiębiorców?
Jak wskazano już powyżej zarówno dyrektywa 2019/904 (SUP) jak i przygotowana na jej
podstawie ustawa miały stanowić odpowiedź na rosnący problem zanieczyszczenia
środowiska tworzywami sztucznymi. Celem wprowadzenia tych przepisów jest
zmniejszenie użycia produktów, które eksploatowane są przez bardzo krótki czas,
a następnie są wyrzucane i zaczynają stanowić obciążenie dla środowiska. Zmiana podejścia
klientów z łatwego i szybkiego użycia na bardziej odpowiedzialne, ekologiczne decyzje
wymagać będzie zarówno czasu jak i poniesienia pewnych kosztów.
W celu interpretacji i zastosowania kryteriów dla konkretnych opakowań, które ujęto
w zapytaniu, można przywołać następujące wskaźniki zawarte w Wytycznych Komisji
dotyczących produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wydanymi na podstawie
dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 w sprawie zmniejszenia wpływu
niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko1 :
Kryterium ogólne: opakowanie jest wykonane z tworzywa sztucznego i jest
jednorazowego użytku,
Kryterium 1: zawiera produkty spożywcze nadające się do bezpośredniego spożycia,
Kryterium 2: kształt pojemnika umożliwia spożywanie bezpośrednio z pojemnika,
Kryterium 3: produkt spożywczy umieszczony można spożyć bez jakiejkolwiek obróbki.
Aby pojemnik na żywność wchodził w zakres stosowania dyrektywy, a tym samym i ustawy,
musi spełniać wszystkie kryteria, które mają zastosowanie do żywności w pojemnikach.
Jeżeli pojemnik na żywność z tworzywa sztucznego zawierałby mrożony posiłek, który
wymagałby dalszego przygotowania tj. podgrzania lub wymagał zalania w pojemniku gorącą
wodą, wtedy byłby wyłączony z zakresu stosowania ustawy.
W przytoczonym przypadku uznaje się, że produkty nadają się do bezpośredniego spożycia,
i mogą być spożywane bezpośrednio z pojemnika (czyli opakowanie jest tak
zaprojektowane, że jest to wykonalne i wygodne – wymaga np. po prostu otworzenia go)
oraz nie wymagają dalszej obróbki (czyli czynności takich jak np.: podgrzanie, smażenie, czy
zalanie gorąca wodą). Jeżeli w pojemniku znajduje się wcześniej przygotowany posiłek,
który można w tej formie jeść bez dalszego przygotowania (za przygotowywanie nie uznaje
się np. dolania sosu, który znajdować się będzie w oddzielnym opakowaniu dodanym do
posiłku) będzie objęty zakresem stosowania ustawy. Nie jest wymagane sprawdzanie czy
klient zaopatrujący się w sklepie w żywność na wagę będzie spożywał ją bezpośrednio
z pojemnika, zakłada się, że skoro opakowanie umożliwia taką czynność, klienci mogą z niej
skorzystać, i w znaczącej części przypadków tak właśnie się stanie.
1 Dostępne pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-
content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A52021XC0607%2803%29
-- 3 of 4 --
Jeżeli do pojemnika na żywność jednorazowego użytku wykonanego z tworzyw sztucznych
zawierającego żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia, na miejscu albo na
wynos zostaną dołączone lub przymocowane widelce, noże, łyżki i patyczki lub sosy, będzie
to również wskazywać na zasadność objęcia zakresem stosowania ustawy. Zaznaczyć
należy, że brak takich przedmiotów nie powinien jednak sam w sobie wykluczać produktu
z zakresu stosowania ustawy.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
dw. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 4 of 4 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.18.2024.AK
3136621.12221362.9923008
Warszawa, 26-04-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację pani Poseł Mai Nowak w sprawie stosowania przez
przedsiębiorców regulacji dotyczących jednorazowego użytku (SUP) w kontekście
przepisów ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi
odpadami oraz o opłacie produktowej, o numerze K10INT2442, poniżej przedstawiam
stosowne wyjaśnienia.
1) Kwestia widelców pakowanych po 100 sztuk z informacją o możliwości wielokrotnego użytku
- na rynku pojawiają się produkty, które mogą być klasyfikowane jako jednorazowego użytku,
lecz są sprzedawane w opakowaniach z informacją o możliwości ich wielokrotnego użycia.
1. Czy taka praktyka jest zgodna z obowiązującymi przepisami, czy też stanowi obejście
regulacji dotyczących SUP?
2. Czy widelce pakowane w zestawy po 100 sztuk, oznaczone jako wielokrotnego użytku,
w rzeczywistości kwalifikują się jako jednorazowe i podlegają ograniczeniom
wynikającym z przepisów o SUP?
Podobne informacje jak w przytoczonym przykładzie docierają od początku tego roku do
Ministerstwa Klimatu i Środowiska od przedsiębiorców zajmujących się sprzedażą hurtową
lub dystrybucją produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. Z otrzymywanych
dokumentów wyłania się obraz potencjalnych nadużyć w zakresie świadomego
wprowadzania na rynek produktów jednorazowego użytku (pojemniki, słomki, kubki,
sosjerki, sztućce) jako rozwiązań wielokrotnego użytku. Z informacji spływających do MKiŚ
dowiedzieć się można, że są to wciąż te same produkty (zachowana jest dotychczasowa
gramatura, technologia produkcji i wykorzystane materiały), jednak produkty pojawiają się
na rynku z certyfikatami pozwalającymi na podgrzewanie czy wielokrotne mycie
w zmywarce, co według nich czyni je rozwiązaniami wielokrotnego użytku. Wszystkie te
działania prowadzone są najprawdopodobniej po to, by uniknąć dla danego produktu
objęcia zakresem stosowania ustawy i tym samym unikać zakazu wprowadzania do obrotu,
czy konieczności ograniczania stosowania i pobierania od użytkownika końcowego opłaty
od sprzedanych produktów, która następnie powinna być odprowadzana do Urzędu
Marszałkowskiego.
Z założenia zarówno dyrektywa 2019/904 (SUP) jak i przygotowana na jej podstawie
ustawa dnia 14 kwietnia 2023 roku o zmianie ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w
zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz. U. z 2023 r.
poz. 877) stanowią odpowiedź na rosnący problem zanieczyszczenia środowiska
tworzywami sztucznymi. Przedstawione powyżej praktyki nie będą prowadziły do
zmniejszenia wpływu odpadów z tworzyw sztucznych na środowisko naturalne, a wręcz
przeciwnie – obawiam się, że z czasem problem będzie stawał się coraz poważniejszy.
-- 1 of 4 --
W lutym tego roku zgłosiłam ten problem do Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora
Inspekcji Handlowej w Warszawie oraz Głównego Inspektora Ochrony Środowiska,
z prośbą o podjęcie działań w zakresie swoich kompetencji. Jako Ministerstwo stoimy na
stanowisku, że działania polegające na wprowadzaniu w błąd konsumentów są nielegalne
i powinno się podejmować działania, aby ograniczać ich potencjalne szkodliwe skutki.
2) Kwestia zastosowania PLA jako substytutu tworzyw sztucznych – status polilaktydu (PLA)
w kontekście przepisów dotyczących SUP.
1. Czy materiały wykonane z PLA, używane do produkcji widelców, łyżek, noży, słomek
itp., są uznawane za dopuszczalną alternatywę dla tradycyjnych tworzyw sztucznych
w świetle obecnych regulacji?
2. Czy produkty wykonane z PLA mogą być nadal wprowadzane do obiegu bez naruszania
przepisów o jednorazowym użytku? Jeżeli nie, to czy możliwe jest wydanie
np. rozporządzenia, które jasno określi z jakich zamienników mogą korzystać
przedsiębiorcy?
Zgodnie z ww. ustawą tworzywem sztucznym jest materiał składający się z polimeru (...). do
którego mogły zostać dodane dodatki lub inne substancje i który może funkcjonować jako
główny składnik strukturalny produktów końcowych, z wyjątkiem polimerów naturalnych,
które nie zostały chemicznie modyfikowane.
PLA jest polimerem należącym do grupy poliestrów alifatycznych i tym samym będzie
spełniać ustawową definicję tworzywa sztucznego. Wyroby wykonane z polimerów PLA
podlegają ustawie w takim samym stopniu jak wyroby z innych polimerów, tak więc
podlegać będą również opłacie wskazanej w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska
z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłaty za produkty jednorazowego użytku z tworzyw
sztucznych będące opakowaniami (Dz. U. 2023 poz. 2679).
Wydawanie rozporządzenia, w którym wskazany zostałby zakres możliwych do stosowania
zamienników, z których mogą korzystać przedsiębiorcy zamiast z tworzyw sztucznych, nie
będzie miało uzasadnienia praktycznego. Dokument taki musiałby być bardzo często
aktualizowany w związku z intensywnym rozwojem przemysłu chemicznego i częstym
pojawianiem się nowych, alternatywnych polimerów, z których można produkować
naczynia czy opakowania. W tym przypadku definicja tworzywa sztucznego wskazana
w ustawie, jest wystarczającą wytyczną w zakresie identyfikacji tworzyw sztucznych -
rozumie się przez to materiał składający się z polimeru w rozumieniu art. 3 pkt 5 rozporządzenia
(WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie
rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów
(REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniającego dyrektywę 1999/45/WE
oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr
1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG,
93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz. Urz. UE L 396 z 30.12.2006, str. 1, z późn. zm.)),
do którego mogły zostać dodane dodatki lub inne substancje i który może funkcjonować jako
główny składnik strukturalny produktów końcowych, z wyjątkiem polimerów naturalnych, które
nie zostały chemicznie zmodyfikowane.
Przytoczona definicja wskazuje, że zarówno PHA jak i PLA spełniają definicję tworzywa
sztucznego i wyroby wykonane z tych polimerów podlegają ustawie w takim samym stopniu
jak wyroby z innych polimerów. Zamiennikami dla tworzyw sztucznych powinny być
produkty wykonanie z innych materiałów niż tworzywa sztuczne np. szkło czy drewno, lub
w przygotowaniu których wykorzystano wyłącznie polimery naturalne.
-- 2 of 4 --
3) Kwestia definicji "posiłków zwykle spożywanych z pojemnika" w kontekście SUP – brak
precyzyjnej definicji tego, co uznaje się za "posiłki zwykle spożywane z pojemnika". Obecny brak
precyzji w tej kwestii powoduje znaczne trudności w interpretacji i stosowaniu tych przepisów
przez przedsiębiorców. Przykładowo – czy sałatka śledziowa i kapusta kiszona, dodawane
w opakowaniach jednorazowych, podlegają regulacjom dotyczącym SUP? Czy ciasto
podzielone na kawałki i oferowane w jednorazowych opakowaniach również wchodzi w zakres
tych przepisów?
1. Czy jest zatem możliwość doprecyzowania definicji "posiłków zwykle spożywanych
z pojemnika" w taki sposób, aby zapisy jednoznacznie wskazywały intencje
ustawodawcy i nie rodziły trudności w interpretacji i stosowaniu tych przepisów przez
przedsiębiorców?
Jak wskazano już powyżej zarówno dyrektywa 2019/904 (SUP) jak i przygotowana na jej
podstawie ustawa miały stanowić odpowiedź na rosnący problem zanieczyszczenia
środowiska tworzywami sztucznymi. Celem wprowadzenia tych przepisów jest
zmniejszenie użycia produktów, które eksploatowane są przez bardzo krótki czas,
a następnie są wyrzucane i zaczynają stanowić obciążenie dla środowiska. Zmiana podejścia
klientów z łatwego i szybkiego użycia na bardziej odpowiedzialne, ekologiczne decyzje
wymagać będzie zarówno czasu jak i poniesienia pewnych kosztów.
W celu interpretacji i zastosowania kryteriów dla konkretnych opakowań, które ujęto
w zapytaniu, można przywołać następujące wskaźniki zawarte w Wytycznych Komisji
dotyczących produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wydanymi na podstawie
dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 w sprawie zmniejszenia wpływu
niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko1 :
Kryterium ogólne: opakowanie jest wykonane z tworzywa sztucznego i jest
jednorazowego użytku,
Kryterium 1: zawiera produkty spożywcze nadające się do bezpośredniego spożycia,
Kryterium 2: kształt pojemnika umożliwia spożywanie bezpośrednio z pojemnika,
Kryterium 3: produkt spożywczy umieszczony można spożyć bez jakiejkolwiek obróbki.
Aby pojemnik na żywność wchodził w zakres stosowania dyrektywy, a tym samym i ustawy,
musi spełniać wszystkie kryteria, które mają zastosowanie do żywności w pojemnikach.
Jeżeli pojemnik na żywność z tworzywa sztucznego zawierałby mrożony posiłek, który
wymagałby dalszego przygotowania tj. podgrzania lub wymagał zalania w pojemniku gorącą
wodą, wtedy byłby wyłączony z zakresu stosowania ustawy.
W przytoczonym przypadku uznaje się, że produkty nadają się do bezpośredniego spożycia,
i mogą być spożywane bezpośrednio z pojemnika (czyli opakowanie jest tak
zaprojektowane, że jest to wykonalne i wygodne – wymaga np. po prostu otworzenia go)
oraz nie wymagają dalszej obróbki (czyli czynności takich jak np.: podgrzanie, smażenie, czy
zalanie gorąca wodą). Jeżeli w pojemniku znajduje się wcześniej przygotowany posiłek,
który można w tej formie jeść bez dalszego przygotowania (za przygotowywanie nie uznaje
się np. dolania sosu, który znajdować się będzie w oddzielnym opakowaniu dodanym do
posiłku) będzie objęty zakresem stosowania ustawy. Nie jest wymagane sprawdzanie czy
klient zaopatrujący się w sklepie w żywność na wagę będzie spożywał ją bezpośrednio
z pojemnika, zakłada się, że skoro opakowanie umożliwia taką czynność, klienci mogą z niej
skorzystać, i w znaczącej części przypadków tak właśnie się stanie.
1 Dostępne pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-
content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A52021XC0607%2803%29
-- 3 of 4 --
Jeżeli do pojemnika na żywność jednorazowego użytku wykonanego z tworzyw sztucznych
zawierającego żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia, na miejscu albo na
wynos zostaną dołączone lub przymocowane widelce, noże, łyżki i patyczki lub sosy, będzie
to również wskazywać na zasadność objęcia zakresem stosowania ustawy. Zaznaczyć
należy, że brak takich przedmiotów nie powinien jednak sam w sobie wykluczać produktu
z zakresu stosowania ustawy.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
dw. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 4 of 4 --