Interpelacja w sprawie korzystania z ulgi Mały ZUS Plus od 2024 r. przez przedsiębiorców opłacających obniżone składki w latach 2019-2021
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2422
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie korzystania z ulgi Mały ZUS Plus od 2024 r. przez przedsiębiorców opłacających obniżone składki w latach 2019-2021
Zgłaszający: Karina Anna Bosak
Data wpływu: 27-03-2024
Szanowna Pani Minister,
przepisy art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2023.1230 t.j. z dnia 2023.06.29) określają prawo do zastosowania ulgi Mały ZUS Plus po spełnieniu określonych w tychże przepisach wymogów. Zaś zgodnie z art. 18c ust. 11 określają przesłanki, wobec których ulgi te nie przysługują. Z ulgi Mały ZUS Plus można skorzystać w cyklicznych 5-letnich okresach.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjął interpretację, że przedsiębiorcy, którzy opłacali preferencyjne składki w latach 2019-2021, mają prawo do ponownego skorzystania z ulgi w ramach Małego ZUS Plus od stycznia 2025 r. Odmienne stanowisko przyjmuje rzecznik małych i średnich przedsiębiorców, który uważa, że przedsiębiorcy, o których mowa powyżej, mają prawo do ponownego korzystania z ulgi Mały ZUS Plus od stycznia tego roku.
Niepokojące są informacje umieszczone na stronie internetowej rzecznika, dotyczące działań pracowników ZUS skierowanych do przedsiębiorców, którzy składają wnioski o ulgę Mały ZUS Plus od stycznia tego roku. Jak wskazuje RMiŚP, ZUS blokuje, unieważnia i odrzuca dokumenty ubezpieczeniowe dotyczące preferencyjnego oskładkowania Mały ZUS Plus. Dodatkowo, jak informuje RMŚiP, “Zakład przestrzega o możliwości nałożenia kary grzywny w wysokości do 5000,00 złotych za składanie rzekomo nieprawidłowych dokumentów ubezpieczeniowych, pomimo iż nie dysponuje prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego”.
Ponadto, jak wskazuje rzecznik, “Zakład informuje o możliwości wstrzymania wypłaty zasiłku chorobowego, pomimo iż dokonanie zgłoszenia z kodem właściwym dla ww. preferencji składkowej w żaden sposób nie odpowiada żadnej z przesłanek do wstrzymania wypłaty zasiłku wskazanej w art. 66 ustawy zasiłkowej. Wskutek działań Zakładu przedsiębiorcy w systemie e-WUŚ (elektroniczna weryfikacja uprawnień świadczeniobiorców) widnieją jako osoby nieuprawnione do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, pomimo iż sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej jest równoznaczny z podleganiem ubezpieczeniu zdrowotnemu, a tym samym oznacza, iż mają oni bezwzględne prawo do świadczeń”.
Rzecznik zwrócił się do Pani Minister jako organu nadzorującego zgodność działań zakładu z obowiązującymi przepisami prawa o podjęcie działań naprawczych.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie jest stanowisko ministerstwa odnośnie do ponownego korzystania z Małego ZUS Plus od stycznia 2024 roku przez przedsiębiorców, którzy korzystali z tych ulg w latach 2019-2021?
Czy ministerstwu znane są działania ZUS wobec przedsiębiorców, które wskazuje rzecznik małych i średnich przedsiębiorców? Czy takie sytuacje rzeczywiście mają miejsce?
Ile wniosków dotyczących ulgi Mały ZUS Plus wpłynęło do ZUS od stycznia 2024 r.? Ile z tych wniosków zostało przez ZUS odrzuconych?
Czy obecnie toczą się postępowania w związku ze złożeniem wniosków dotyczących ulgi Mały ZUS Plus? Jeśli tak, to ile i w jakim przedmiocie?
Czy ministerstwo zamierza podjąć działania naprawcze, o które apelował rzecznik małych i średnich przedsiębiorców? Jeśli tak, to kiedy?
Z wyrazami szacunku
Karina Bosak
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7504 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.230.2024
Warszawa /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na wystąpienie znak: K10INT2422, z którym przesłana została interpelacja
wniesiona przez Panią Poseł Karinę Bosak w sprawie korzystania z ulgi Mały ZUS Plus od
2024 r. przez przedsiębiorców opłacających obniżone składki w latach 2019-2021, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Ulgę „Mały Zus Plus” tworzy obniżona składka dla małych przedsiębiorców (z przychodem
za poprzedni rok nieprzekraczającym 120 tys. zł), której wysokość obliczana jest od
podstawy równej połowie przeciętnego dochodu przedsiębiorcy z poprzedniego roku. „Mały
ZUS plus” wprowadzono przepisami obowiązującymi od 1 stycznia 2019 r. Z ulgi mogą
w dalszym ciągu korzystać przedsiębiorcy, którzy byli jej beneficjentami przez 36 miesięcy
kalendarzowych w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych. Pierwsi uprawnieni - przy
założeniu ciągłości prowadzonej działalności gospodarczej - opłacali obniżone składki na
ubezpieczenia społeczne „Mały ZUS plus” od stycznia 2019 r. do grudnia 2021 r., a następnie,
w latach 2022–2023, płacili je na zasadach ogólnych.
W obowiązującym stanie prawnym, w odniesieniu do rzeczonej grupy, możliwe jest
przedstawienie dwóch odmiennych interpretacji przepisów, od których zależy, na jakich
zasadach jej przedstawiciele będą mogli ponownie korzystać z „Małego ZUS plus”.
W myśl pierwszej, badanie warunku „36/60” następuje raz w roku - w styczniu albo w innym
pierwszym miesiącu prowadzenia działalności w danym roku (co uniemożliwia powrót do
ulgi w trakcie roku kalendarzowego), a badanie przypada na pierwszy dzień tego miesiąca.
W takim ujęciu osoby z przywołanej grupy mogłyby skorzystać ponownie z „Małego ZUS
plus” od stycznia 2025 r. Taką interpretację, jako podstawę zajmowanego w sprawie
stanowiska, przyjmuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Drugi sposób odczytania przepisów zakłada, że przedsiębiorca może korzystać z „Małego
ZUS plus” przez 36 miesięcy, po czym, na okres 24 miesięcy, traci tę możliwość, by po
upłynięciu rzeczonego okresu odzyskać ją na kolejne trzy lata. Zgodnie z tym stanowiskiem
powrót do ulgi jest możliwy w każdym momencie roku. W rezultacie osoby z przywołanej
grupy mogłyby powrócić do stosowania „Małego ZUS plus” od 2024 r. i opłacać ponownie
obniżone składki, uzależnione od średnich dochodów uzyskiwanych przez danego
przedsiębiorcę. Za taką interpretacją przepisów opowiada się Rzecznik Małych i Średnich
Przedsiębiorców.
Zarówno pierwsza, jak i druga interpretacja dotyczy art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy z 13
października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497, dalej
u.s.u.s.).
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Za stosowanie przepisów określających, kiedy można powrócić do korzystania z „Małego
ZUS plus”, w tym ich wykładnię, odpowiada Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Minister
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie ma możliwości wydawania ZUS poleceń, a jego
stanowisko nie jest środkiem umożliwiającym wiążącą zmianę praktyki stosowania prawa
przez ZUS – cel ten realizują indywidualne interpretacje składkowe, przewidziane w art. 83d
u.s.u.s. oraz art. 34 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz.
236), wydawane w stosunku do przedstawionego przez przedsiębiorcę stanu faktycznego
oraz zajętego przez niego stanowiska, dotyczącego interpretacji przepisów u.s.u.s.
Podkreślić należy, że indywidualne interpretacje składkowe wydawane są przez ZUS
w formie decyzji, od której przysługuje odwołanie do sądu powszechnego.
Każdy przedsiębiorca, wobec którego ZUS stwierdził brak możliwości skorzystania z ulgi
„Mały ZUS plus”, może również kwestionować stanowisko ZUS w swojej indywidualnej
sprawie, składając wniosek o rozstrzygnięcie jej w drodze decyzji.
Jak wskazuje w swoich wyjaśnieniach Zakład Ubezpieczeń Społecznych, obowiązujące
przepisy prawa, a w szczególności art. 83 w związku z art. 38 ust. 1 u.s.u.s., wyznaczają
podstawę normatywną do wydawania przez ZUS – jako podmiot realizujący zadania
z zakresu ubezpieczeń społecznych – decyzji rozstrzygającej spory dotyczące obowiązku
ubezpieczeń społecznych. W tym kierunku wypowiedział się także Sąd Najwyższy
w uzasadnieniu uchwały z 6 września 2006 r. sygn. akt III UZP 4/05, OSNP 2007, Nr 3–4, poz.
51, przyjmując, że obowiązek wydania decyzji przez organ ubezpieczeń społecznych, w razie
sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych, obejmuje również wydanie decyzji
dotyczącej zakresu i wymiaru składek z określonego obowiązkowego ubezpieczenia
społecznego. Przepisy art. 48b u.s.u.s. uprawnia także ZUS do podejmowania czynności,
które skutkują zastąpieniem płatnika składek w wykonaniu jego własnych obowiązków
sporządzania i przedkładania w ZUS dokumentów ubezpieczeniowych (zgłoszeniowych oraz
rozliczeniowych).
Odnosząc się do zgłoszenia Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, zgodnie z którym
„Zakład przestrzega o możliwości nałożenia kary grzywny w wysokości do 5000,00 złotych za
składanie rzekomo nieprawidłowych dokumentów ubezpieczeniowych, pomimo iż nie dysponuje
prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego”, informuję, że otrzymałem z ZUS
zapewnienie ustosunkowania się do tego zarzutu w oparciu o analizę akt, która możliwa
będzie po wskazaniu spraw konkretnych ubezpieczonych.
Z informacji przekazanych przez ZUS wynika, że zidentyfikował on około 4700
ubezpieczonych, którzy złożyli dokumenty ubezpieczeniowe do „Małego ZUS plus”
w styczniu 2024 r. pomimo, że zgodnie ze stanowiskiem ZUS, nie byli uprawnieni do
skorzystania w 2024 r. z tej ulgi. Złożone dokumenty zostały poddane weryfikacji przez
terenowe jednostki organizacyjne ZUS w kontekście indywidualnej oceny co do
prawidłowości ich złożenia i możliwości skorzystania od stycznia 2024 r. z „Małego ZUS
plus”.
Jak informuje ZUS, aktualnie prowadzone są weryfikacje w stosunku do 33 osób
w przedmiocie prawa do skorzystania z ulgi w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne.
Omawiane przepisy, które przygotował rząd Prawa i Sprawiedliwości, sformułowane zostały
w sposób niejednoznaczny. Ich wykładnia była w przeszłości, przed grudniem 2023 r.,
przedmiotem uzgodnień między ZUS, ówczesnym Ministerstwem Rodziny i Polityki
Społecznej oraz Ministerstwem Rozwoju i Technologii. Nieprecyzyjne brzmienie przepisów
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
powodowało i wciąż powoduje, że wśród płatników składek i zainteresowanych tą
problematyką środowisk wstępują wątpliwości co do ich obowiązującej wykładni. Podjęcie
stosownej inicjatywy leży w tym wypadku w gestii Ministerstwa Rozwoju i Technologii, które
formalnie odpowiada za przepisy dotyczące „Małego ZUS plus”. Poczyniono już w tym
kierunku odpowiednie kroki; MRiT przygotowało zmianę przepisu art. 18c ust. 11 pkt 6
u.s.u.s. w ramach projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji prawa
gospodarczego i administracyjnego oraz doskonalenia zasad opracowywania prawa
gospodarczego, który został wpisany pod nr UA8 w Wykazie prac legislacyjnych
i programowych Rady Ministrów.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --