Interpelacja nr 24
Interpelacja w sprawie aktualnej sytuacji na rynkach rolnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Podatki i Finanse (90%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie aktualnej sytuacji na rynkach rolnych
Interpelacja nr 24
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie aktualnej sytuacji na rynkach rolnych
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 22-11-2023
Gniezno, 21.11.2023 r.
Szanowny Panie Ministrze,
otrzymałem stanowisko I Walnego Zgromadzenia Wielkopolskiej Izby Rolniczej VII kadencji z dnia 3 listopada 2023 roku, w którym ww. gremium wyraża głębokie zaniepokojenie aktualną, dramatyczną sytuacją na rynku kukurydzy, zbóż i trzody chlewnej. Porusza ponownie nierozwiązaną kwestię związaną z importem zboża z Ukrainy oraz sprawę budzącą wątpliwości wielkopolskiego samorządu rolniczego, jaką jest trwająca sprzedaż nieruchomości rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
„Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej wyraża głębokie zaniepokojenie, związane z aktualną sytuacją na rynkach rolnych. Obecnie na rynkach rolnych trwa dekoniunktura. Potwierdzają to rolnicy w badaniach prowadzonych przez Główny Urząd Statystyczny. GUS opublikował raport podsumowujący koniunkturę w gospodarstwach rolnych w I półroczu 2023 roku. W ocenie rolników zmiany, jakie miały miejsce w I półroczu 2023 r. jak i bieżąca (czerwiec 2023 r.) sytuacja gospodarstw rolnych, kształtowały się niekorzystnie i gorzej w porównaniu z poprzednim półroczem.
Wielkopolska Izba Rolnicza zwraca uwagę na dramatyczną sytuację na rynku kukurydzy. Obecnie trwają zbiory kukurydzy, a podmioty skupowe nie są zainteresowane jej zakupem od rolników – wprowadzane są także ograniczenia w skupie ziarna. Wraz z postępem żniw kukurydzianych, spada cena za kukurydzę. Oferowane ceny na rynku są horrendalnie niskie i kształtują się w przedziale od 300 do 330 zł/t – cena oferowana za mokrą kukurydzę. Zdaniem organizacji rolniczych należy zadbać o kontynuację programu dopłat do upraw kukurydzy, który pozwoli zrekompensować rolnikom straty, wynikające z bardzo niskich cen.
Problem niskich cen nie dotyczy tylko rynku kukurydzy. Aktualna sytuacja na rynku zbóż jest także niezadowalająca, co wynika przede wszystkim z nadmiaru zboża paszowego, z którym mamy do czynienia. Nadmiar ten jest nadal wynikiem niekontrolowanego napływu zboża z Ukrainy na rynek unijny, po zniesieniu ceł przez Komisję Europejską. Dodatkowym, negatywnym czynnikiem był sam przebieg pogody w czasie żniw, najpierw susza, a potem deszcze nawalne, które spowodował, że mamy więcej zboża paszowego, aniżeli konsumpcyjnego.
Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej alarmuje władze państwa polskiego o aktualnej sytuacji na rynku trzody chlewnej. Według najnowszych danych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na dzień 30 lipca 2023 roku, pogłowie trzody chlewnej w Polsce wynosiło 9.087.478 szt. w porównaniu do 8.358.229 szt. z 30 marca 2023 roku i wzrosło o prawie 9%. We wszystkich województwach wzrosło pogłowie, największy przyrost odnotowano w województwie kujawsko- pomorskim (13,99%). Jeżeli chodzi o Wielkopolskę, to pogłowie zwiększyło się o 8,66%. W tym samym czasie zmalała do 52,8 tys. liczba stad, co wyraźnie wskazuje na kierunek zmian, czyli na koncentrację pogłowia w większych gospodarstwach. Wzrost liczby świń jest wynikiem spadku cen zbóż. Można powiedzieć, że powróciliśmy do dawnych warunków rynkowych, gdzie nie opłacało się sprzedawać zboża, tylko dodawać wartość do niego, poprzez produkcję zwierzęcą. Drugim czynnikiem, który wpływa na rynek trzody chlewnej, są systematycznie uruchamiane przez rząd dopłaty do prosiąt urodzonych w cyklu zamkniętym. Przypominamy, że Wielkopolska Izba Rolnicza oraz inne organizacje rolnicze postulowały o wprowadzenie takiego systemu na dłuższy okres czasu oraz wypracowanie w Polsce modelu produkcji trzody chlewnej w oparciu o cykl zamknięty lub ścisłą kooperację rolników, co pozwoli w przyszłości na uniezależnienie się od importu warchlaków.
Wielkopolska Izba Rolnicza z ogromnym zaskoczeniem przyjęła informację, którą ogłosił Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – Robert Telus o programie odbudowy pogłowia trzody chlewnej, którego celem jest zwiększenie liczby loch i warchlaków. Nasze zaskoczenie wynika z faktu, iż nie otrzymaliśmy tego projektu do konsultacji, nie dostaliśmy żadnych analiz tego rynku, z których wynikałaby sensowność ogłoszonego programu, a to właśnie z Wielkopolski pochodzi 30% krajowej produkcji trzody chlewnej. Program ogłoszony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi bazuje na finansowaniu inwestycji, poprzez niskooprocentowane kredyty i dotacje. Naszym zdaniem środki finansowe na inwestycje nie są największą barierą w odbudowie pogłowia trzody chlewnej w Polsce. Takie środki były dostępne już wcześniej i nie były wykorzystywane. Producenci trzody chlewnej, w chwili obecnej, boją się podejmować jakichkolwiek działań rozwojowych i inwestycyjnych. Ich celem jest przetrwanie w oparciu o bazę produkcyjną, którą posiadają. Największym problemem jest brak stabilizacji rynkowej i ekonomicznej oraz bardzo niska lub ujemna rentowność produkcji trzodowej w Polsce, a także ASF, generujący wysokie ryzyko pozostawania przez długi okres czasu w strefie czerwonej. Produkcja warchlaków dodatkowo jest obciążona ryzykiem braku popytu ze strony producentów tuczników, którzy niekoniecznie będą wybierać te produkowane w Polsce. Należy w tym kontekście zwrócić również uwagę na skalę tuczu nakładczego, który funkcjonuje na własnych zasadach i to w ramach tego tuczu odbywa się duży import warchlaków do Polski. Zdaniem Walnego Zgromadzenia Wielkopolskiej Izby Rolniczej skuteczny program odbudowy pogłowia, musi mieć charakter kompleksowy, odpowiadający na wszystkie wyzwania tej branży. Wielkopolska Izba Rolnicza uważa, że takie kompleksowe podejście powinno zawierać m.in.:
inne opodatkowanie tuczu nakładczego, który jest usługą, a nie produkcją prowadzoną przez rolnika na własny rachunek;
rekompensaty cenowe dla rolników, którzy nie ze swojej winy znaleźli się w strefie czerwonej ASF i sprzedają tuczniki w niższych cenach;
ułatwienia dla rolników, którzy chcieliby skorzystać z dopłaty dobrostanowej;
promowanie mechanizmów współpracy pomiędzy producentami warchlaków a rolnikami, którzy prowadzą wyłącznie tucz;
stworzenie mechanizmów zapobiegania wykorzystywaniu przewagi kontraktowej, głównie przez sieci detaliczne, które wywierają presję cenową na pozostałych operatorów łańcucha wieprzowego, co prowadzi do obniżania cen skupu, nawet w sytuacji braku żywca na rynku.
Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej zwraca także uwagę na nierozwiązaną kwestię związaną z importem zboża z Ukrainy. Walne Zgromadzenie w pełni popiera Stanowisko Zarządu Wielkopolskiej Izby Rolniczej z dnia 22 września 2023 roku w sprawie nieprzedłużenia unijnego embarga na ukraińskie zboże i podtrzymuje obawy o dalszą destabilizację rynku zbóż, rzepaku oraz kukurydzy w Polsce. Wielkopolska Izba Rolnicza zauważa, że olbrzymi potencjał rolnictwa ukraińskiego, który w wyniku przyspieszonego procesu akcesji Ukrainy do struktur Unii Europejskiej będzie stanowił ogromne wyzywanie dla pozycji polskiej produkcji rolno-spożywczej w przyszłości.
Zdaniem Walnego Zgromadzenia Wielkopolskiej Izby Rolniczej do dnia dzisiejszego brakuje kompleksowych propozycji i rozmów Komisji Europejskiej oraz Parlamentu Europejskiego w kwestii wypracowania systemowych działań, zapobiegających destabilizacji polskiego rynku żywnościowego, poprzez napływ towarów rolnych z Ukrainy.
Kolejną kwestią, budzącą wątpliwości wielkopolskiego samorządu rolniczego, jest trwająca sprzedaż nieruchomości rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa nakłada na Oddziały Terenowe limity sprzedażowe. Od dłuższego już czasu Wielkopolska Izba Rolnicza zauważa dużą ilość wniosków OT KOWR w Poznaniu w sprawie opiniowania sprzedaży gruntów Zasobu w trybie bezprzetargowym, w ramach pierwszeństwa nabycia na rzecz dzierżawcy. Naszego sprzeciwu nie budzi fakt sprzedaży niedużych areałów dzierżawcom, którym kończy się umowa dzierżawy. Niestety do sprzedaży kierowane są również duże areały dzierżawionych nieruchomości, których termin zakończenia jest jeszcze odległy i dzierżawa mogłaby bez przeszkód trwać. W związku z powyższym, Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej zwraca się o wstrzymanie sprzedaży nieruchomości rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa do czasu rozstrzygnięć powyborczych, związanych z powołaniem nowego Rządu”.
W związku z powyższym, uprzejmie proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Jak Pan Minister odniesie się do kwestii przedstawionych przez Walne Zgromadzenie WIR w sprawie dramatycznej sytuacji na rynku kukurydzy i zbóż oraz trwającej sprzedaży nieruchomości rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa?
Jakie działania dotychczas podjął rząd, a jakie są planowane w najbliższej przyszłości w sprawie dramatycznej sytuacji na rynku rolnym?
Czy rząd wypracował kompromis w sprawie ukraińskiego zboża, tak aby ukraińskie zboże nie zagrażało polskim rolnikom, z drugiej zaś strony, by takie rozwiązanie odpowiadało Ukrainie?
Kiedy ministerstwo ujawni listę firm, które sprowadzały zwolnione z cła zboża z Ukrainy?
Z wyrazami szacunku
Tadeusz Tomaszewski
Interpelacja nr 24
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie aktualnej sytuacji na rynkach rolnych
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 22-11-2023
Gniezno, 21.11.2023 r.
Szanowny Panie Ministrze,
otrzymałem stanowisko I Walnego Zgromadzenia Wielkopolskiej Izby Rolniczej VII kadencji z dnia 3 listopada 2023 roku, w którym ww. gremium wyraża głębokie zaniepokojenie aktualną, dramatyczną sytuacją na rynku kukurydzy, zbóż i trzody chlewnej. Porusza ponownie nierozwiązaną kwestię związaną z importem zboża z Ukrainy oraz sprawę budzącą wątpliwości wielkopolskiego samorządu rolniczego, jaką jest trwająca sprzedaż nieruchomości rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
„Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej wyraża głębokie zaniepokojenie, związane z aktualną sytuacją na rynkach rolnych. Obecnie na rynkach rolnych trwa dekoniunktura. Potwierdzają to rolnicy w badaniach prowadzonych przez Główny Urząd Statystyczny. GUS opublikował raport podsumowujący koniunkturę w gospodarstwach rolnych w I półroczu 2023 roku. W ocenie rolników zmiany, jakie miały miejsce w I półroczu 2023 r. jak i bieżąca (czerwiec 2023 r.) sytuacja gospodarstw rolnych, kształtowały się niekorzystnie i gorzej w porównaniu z poprzednim półroczem.
Wielkopolska Izba Rolnicza zwraca uwagę na dramatyczną sytuację na rynku kukurydzy. Obecnie trwają zbiory kukurydzy, a podmioty skupowe nie są zainteresowane jej zakupem od rolników – wprowadzane są także ograniczenia w skupie ziarna. Wraz z postępem żniw kukurydzianych, spada cena za kukurydzę. Oferowane ceny na rynku są horrendalnie niskie i kształtują się w przedziale od 300 do 330 zł/t – cena oferowana za mokrą kukurydzę. Zdaniem organizacji rolniczych należy zadbać o kontynuację programu dopłat do upraw kukurydzy, który pozwoli zrekompensować rolnikom straty, wynikające z bardzo niskich cen.
Problem niskich cen nie dotyczy tylko rynku kukurydzy. Aktualna sytuacja na rynku zbóż jest także niezadowalająca, co wynika przede wszystkim z nadmiaru zboża paszowego, z którym mamy do czynienia. Nadmiar ten jest nadal wynikiem niekontrolowanego napływu zboża z Ukrainy na rynek unijny, po zniesieniu ceł przez Komisję Europejską. Dodatkowym, negatywnym czynnikiem był sam przebieg pogody w czasie żniw, najpierw susza, a potem deszcze nawalne, które spowodował, że mamy więcej zboża paszowego, aniżeli konsumpcyjnego.
Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej alarmuje władze państwa polskiego o aktualnej sytuacji na rynku trzody chlewnej. Według najnowszych danych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na dzień 30 lipca 2023 roku, pogłowie trzody chlewnej w Polsce wynosiło 9.087.478 szt. w porównaniu do 8.358.229 szt. z 30 marca 2023 roku i wzrosło o prawie 9%. We wszystkich województwach wzrosło pogłowie, największy przyrost odnotowano w województwie kujawsko- pomorskim (13,99%). Jeżeli chodzi o Wielkopolskę, to pogłowie zwiększyło się o 8,66%. W tym samym czasie zmalała do 52,8 tys. liczba stad, co wyraźnie wskazuje na kierunek zmian, czyli na koncentrację pogłowia w większych gospodarstwach. Wzrost liczby świń jest wynikiem spadku cen zbóż. Można powiedzieć, że powróciliśmy do dawnych warunków rynkowych, gdzie nie opłacało się sprzedawać zboża, tylko dodawać wartość do niego, poprzez produkcję zwierzęcą. Drugim czynnikiem, który wpływa na rynek trzody chlewnej, są systematycznie uruchamiane przez rząd dopłaty do prosiąt urodzonych w cyklu zamkniętym. Przypominamy, że Wielkopolska Izba Rolnicza oraz inne organizacje rolnicze postulowały o wprowadzenie takiego systemu na dłuższy okres czasu oraz wypracowanie w Polsce modelu produkcji trzody chlewnej w oparciu o cykl zamknięty lub ścisłą kooperację rolników, co pozwoli w przyszłości na uniezależnienie się od importu warchlaków.
Wielkopolska Izba Rolnicza z ogromnym zaskoczeniem przyjęła informację, którą ogłosił Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – Robert Telus o programie odbudowy pogłowia trzody chlewnej, którego celem jest zwiększenie liczby loch i warchlaków. Nasze zaskoczenie wynika z faktu, iż nie otrzymaliśmy tego projektu do konsultacji, nie dostaliśmy żadnych analiz tego rynku, z których wynikałaby sensowność ogłoszonego programu, a to właśnie z Wielkopolski pochodzi 30% krajowej produkcji trzody chlewnej. Program ogłoszony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi bazuje na finansowaniu inwestycji, poprzez niskooprocentowane kredyty i dotacje. Naszym zdaniem środki finansowe na inwestycje nie są największą barierą w odbudowie pogłowia trzody chlewnej w Polsce. Takie środki były dostępne już wcześniej i nie były wykorzystywane. Producenci trzody chlewnej, w chwili obecnej, boją się podejmować jakichkolwiek działań rozwojowych i inwestycyjnych. Ich celem jest przetrwanie w oparciu o bazę produkcyjną, którą posiadają. Największym problemem jest brak stabilizacji rynkowej i ekonomicznej oraz bardzo niska lub ujemna rentowność produkcji trzodowej w Polsce, a także ASF, generujący wysokie ryzyko pozostawania przez długi okres czasu w strefie czerwonej. Produkcja warchlaków dodatkowo jest obciążona ryzykiem braku popytu ze strony producentów tuczników, którzy niekoniecznie będą wybierać te produkowane w Polsce. Należy w tym kontekście zwrócić również uwagę na skalę tuczu nakładczego, który funkcjonuje na własnych zasadach i to w ramach tego tuczu odbywa się duży import warchlaków do Polski. Zdaniem Walnego Zgromadzenia Wielkopolskiej Izby Rolniczej skuteczny program odbudowy pogłowia, musi mieć charakter kompleksowy, odpowiadający na wszystkie wyzwania tej branży. Wielkopolska Izba Rolnicza uważa, że takie kompleksowe podejście powinno zawierać m.in.:
inne opodatkowanie tuczu nakładczego, który jest usługą, a nie produkcją prowadzoną przez rolnika na własny rachunek;
rekompensaty cenowe dla rolników, którzy nie ze swojej winy znaleźli się w strefie czerwonej ASF i sprzedają tuczniki w niższych cenach;
ułatwienia dla rolników, którzy chcieliby skorzystać z dopłaty dobrostanowej;
promowanie mechanizmów współpracy pomiędzy producentami warchlaków a rolnikami, którzy prowadzą wyłącznie tucz;
stworzenie mechanizmów zapobiegania wykorzystywaniu przewagi kontraktowej, głównie przez sieci detaliczne, które wywierają presję cenową na pozostałych operatorów łańcucha wieprzowego, co prowadzi do obniżania cen skupu, nawet w sytuacji braku żywca na rynku.
Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej zwraca także uwagę na nierozwiązaną kwestię związaną z importem zboża z Ukrainy. Walne Zgromadzenie w pełni popiera Stanowisko Zarządu Wielkopolskiej Izby Rolniczej z dnia 22 września 2023 roku w sprawie nieprzedłużenia unijnego embarga na ukraińskie zboże i podtrzymuje obawy o dalszą destabilizację rynku zbóż, rzepaku oraz kukurydzy w Polsce. Wielkopolska Izba Rolnicza zauważa, że olbrzymi potencjał rolnictwa ukraińskiego, który w wyniku przyspieszonego procesu akcesji Ukrainy do struktur Unii Europejskiej będzie stanowił ogromne wyzywanie dla pozycji polskiej produkcji rolno-spożywczej w przyszłości.
Zdaniem Walnego Zgromadzenia Wielkopolskiej Izby Rolniczej do dnia dzisiejszego brakuje kompleksowych propozycji i rozmów Komisji Europejskiej oraz Parlamentu Europejskiego w kwestii wypracowania systemowych działań, zapobiegających destabilizacji polskiego rynku żywnościowego, poprzez napływ towarów rolnych z Ukrainy.
Kolejną kwestią, budzącą wątpliwości wielkopolskiego samorządu rolniczego, jest trwająca sprzedaż nieruchomości rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa nakłada na Oddziały Terenowe limity sprzedażowe. Od dłuższego już czasu Wielkopolska Izba Rolnicza zauważa dużą ilość wniosków OT KOWR w Poznaniu w sprawie opiniowania sprzedaży gruntów Zasobu w trybie bezprzetargowym, w ramach pierwszeństwa nabycia na rzecz dzierżawcy. Naszego sprzeciwu nie budzi fakt sprzedaży niedużych areałów dzierżawcom, którym kończy się umowa dzierżawy. Niestety do sprzedaży kierowane są również duże areały dzierżawionych nieruchomości, których termin zakończenia jest jeszcze odległy i dzierżawa mogłaby bez przeszkód trwać. W związku z powyższym, Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej zwraca się o wstrzymanie sprzedaży nieruchomości rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa do czasu rozstrzygnięć powyborczych, związanych z powołaniem nowego Rządu”.
W związku z powyższym, uprzejmie proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Jak Pan Minister odniesie się do kwestii przedstawionych przez Walne Zgromadzenie WIR w sprawie dramatycznej sytuacji na rynku kukurydzy i zbóż oraz trwającej sprzedaży nieruchomości rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa?
Jakie działania dotychczas podjął rząd, a jakie są planowane w najbliższej przyszłości w sprawie dramatycznej sytuacji na rynku rolnym?
Czy rząd wypracował kompromis w sprawie ukraińskiego zboża, tak aby ukraińskie zboże nie zagrażało polskim rolnikom, z drugiej zaś strony, by takie rozwiązanie odpowiadało Ukrainie?
Kiedy ministerstwo ujawni listę firm, które sprowadzały zwolnione z cła zboża z Ukrainy?
Z wyrazami szacunku
Tadeusz Tomaszewski
Odpowiedź urzędowa
Minister Czesław Siekierski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
20 kwot, 17 %
Precyzyjne daty
25
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
8.3 / 1k zn.
- Zawiera 20 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (17)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (25)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
24689 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 29 grudnia 2023 r.
znak sprawy: BM.zp.058.16.2023
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 24.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 24 złożoną przez Posła na Sejm RP Tadeusza
Tomaszewskiego w sprawie aktualnej sytuacji na rynkach rolnych, przedstawiam
odpowiedzi na pytania zawarte w przedmiotowym piśmie.
1. Jak Pan Minister odniesie się do kwestii przedstawionych przez Walne Zgromadzenie
Wielkopolskiej Izby Rolniczej w sprawie dramatycznej sytuacji na rynku kukurydzy
i zbóż oraz trwającej sprzedaży nieruchomości rolnych Zasobu Własności Rolnej
Skarbu Państwa?
Ceny zbóż w kraju podążają za cenami zbóż na rynku unijnym i światowym. Wynika
to z faktu, że rynek zbóż jest rynkiem globalnym, a zboże jest towarem,
transportowanym w każdy region świata. Obecnie spadki cen odnotowuje się na całym
świecie.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie może regulować cen, ponieważ
funkcjonujemy w gospodarce wolnorynkowej i byłoby to niezgodne zarówno
z krajowymi jak i unijnymi przepisami. Poza tym jeśli stabilizacja rynku miałaby polegać
na utrzymaniu wysokich cen zbóż i rzepaku na rynku krajowym, w sytuacji spadku cen
na rynkach międzynarodowych, to taka stabilizacja doprowadziłaby do: załamania
-- 1 of 13 --
str. 2
eksportu ww. produktów z Polski z uwagi na to, że polskie produkty nie byłyby
konkurencyjne cenowo na rynku europejskim i światowym, a tym samym załamania
krajowego rynku zbóż i rzepaku z uwagi na brak możliwości upłynnienia nadwyżek,
a także do zwiększenia przywozu zbóż i rzepaku do Polski, ponieważ produkty
te na całym świecie byłyby tańsze niż w Polsce.
W celu ustabilizowania sytuacji na runku zbóż przygotowano pakiet wsparcia dla
rolników.
W odniesieniu do sytuacji na rynku kukurydzy informuję, że zbiory kukurydzy w Polsce
w bieżącym roku, zgodnie z szacunkiem Głównego Urzędu Statystycznego, mogą być
historycznie wysokie i wynieść nawet ok. 8,7 mln ton (o ok. 3% więcej
od ubiegłorocznych). Trzeba też pamiętać, że w Polsce w ostatnich latach produkcja
kukurydzy z roku na rok znacząco rosła: w 2021 r. wynosiła 7,5 mln ton, w 2020 r. 6,8
mln ton, a do roku 2019 oscylowała w granicach 4 mln ton (powierzchnia uprawy
od 2019 r. także wzrosła ok. 2-krotnie). Natomiast zużycie krajowe kukurydzy
nie charakteryzuje się tak dużą zmiennością: w 2023 r. szacowane jest na 4,9 mln ton,
w 2022 r. było na poziomie 4,5 mln ton, a przed 2019 r. było to ok. 2,8-4 mln ton.
Oznacza to, że w celu zbilansowania rynku niezbędny jest coraz większy eksport,
którego wysokość powinna stanowić ok. połowę krajowej produkcji.
Duże zapasy zbóż są zatem wynikiem nie tylko przywozu z Ukrainy, ale też wysokiej
produkcji w kraju w ostatnich latach. Większa podaż na rynku tworzy presję na spadki
cen kukurydzy.
Odnosząc się do kwestii sprzedaży przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa
(powoływany dalej jako „KOWR”), nieruchomości wchodzących w skład Zasobu
Własności Rolnej Skarbu Państwa (powoływanego dalej jako „ZWRSP”), należy
wskazać, że jest ona prowadzona na zasadach określonych w ustawie z dnia
19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
(Dz. U. z 2022 r. poz. 2329, z późn. zm.), ustawie z dnia 14 kwietnia 2016 r.
o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa
oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 507, z późn. zm.), a także
w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 kwietnia 2012 r.
w sprawie szczegółowego trybu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej
-- 2 of 13 --
str. 3
Skarbu Państwa i ich części składowych, warunków obniżenia ceny sprzedaży
nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz stawek szacunkowych gruntów
(Dz. U. z 2021 r. poz. 2092), a także wytycznych Dyrektora Generalnego KOWR
wydanych w tym zakresie.
Zgodnie z ustawą z dnia 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości
Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, sprzedaż
przez KOWR nieruchomości rolnych wchodzących w skład ZWRSP o powierzchni
równej bądź większej niż 2 ha, w tym również w trybie pierwszeństwa w nabyciu
na rzecz dzierżawcy, wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Wniosek Dyrektora Generalnego KOWR o wyrażenie przez Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi zgody na sprzedaż ww. nieruchomości powinien być uzasadniony
względami społeczno-gospodarczymi, do których zaliczyć należy m.in.:
posiadanie statusu rolnika indywidualnego, w tym m.in. „młodego rolnika”, który
nie ukończył 40. roku życia oraz przystąpił do programów unijnych
i zobowiązał się do powiększenia gospodarstwa rodzinnego poprzez nabycie
gruntów rolnych,
uczestnictwo w programach rolno-środowiskowych,
prowadzenie ekologicznej lub innowacyjnej produkcji rolnej, w tym plantacji
wieloletnich,
prowadzenie produkcji zwierzęcej lub jej intensyfikacja,
tworzenie nowych miejsc pracy.
Niezależnie od tego nieruchomość ZWRSP może być przedmiotem zbycia, pod
warunkiem, że nie wystąpią przesłanki wykluczające możliwość jej trwałego
rozdysponowania, tj. m.in. nie będą trwały prace nad zmianą miejscowego planu
zagospodarowania przestrzennego lub studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy, nie będzie toczyło się postępowanie
administracyjne dotyczące realizacji inwestycji celu publicznego, inwestycji
drogowych lub nie wystąpią inne okoliczności uniemożliwiające sprzedaż.
W przypadku sprzedaży w ramach pierwszeństwa w nabyciu na rzecz dzierżawcy,
ocenie podlega m.in. dotychczasowy przebieg umowy dzierżawy, jak również
terminowe regulowanie zobowiązań finansowych dzierżawcy względem KOWR.
-- 3 of 13 --
str. 4
Każdorazowo decyzja o przeznaczeniu nieruchomości do sprzedaży zarówno
w trybie przetargowym, jak i bezprzetargowym (np. na rzecz aktualnych dzierżawców),
zostaje przez KOWR podjęta po analizie kluczowej dokumentacji
w sprawie, w tym otrzymaniu uzgodnień oraz stanowisk organów administracji
publicznej (m.in. wójta gminy/burmistrza/prezydenta miasta, starosty, marszałka
województwa, wojewody, konserwatora zabytków, zarządców dróg publicznych, wód,
kopalin, itd.), jak również opinii środowisk rolniczych prezentujących spostrzeżenia
co do koncepcji rozdysponowania nieruchomości ZWRSP oraz informujących
o zainteresowaniu okolicznych rolników nabyciem gruntów rolnych
na danym terenie. Ponadto sprzedaż nieruchomości rolnych o powierzchni równej
bądź większej niż 2 ha wymaga uzyskania wcześniej już wspomnianej zgody Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Oddziały terenowe KOWR zobowiązane są do wykonania rocznego planu sprzedaży
nieruchomości ZWRSP. W planie sprzedaży typowane są przez te oddziały
do sprzedaży nieruchomości zarówno w trybie przetargowym jak i bezprzetargowym
(m.in. w trybie pierwszeństwa w nabyciu na rzecz dzierżawców). Zgodnie
z nałożonym na Oddział Terenowy KOWR w Poznaniu rzeczowym planem sprzedaży,
Oddział ten zobowiązany został do sprzedaży areału gruntów o powierzchni 550 ha.
W wyniku dokonania analizy struktury ZWRSP, do sprzedaży w trybie
bezprzetargowym Oddział Terenowy KOWR w Poznaniu zaplanował 250 ha gruntów
rolnych, w trybie przetargowym – 200 ha gruntów rolnych, zaś gruntów
o nierolnym charakterze – 100 ha. Według stanu na dzień 31 października 2023 r. plan
sprzedaży został zrealizowany na poziomie 27%, tj. dokonano zbycia nieruchomości
o powierzchni 148 ha.
Wymaga podkreślenia, iż każdy wniosek uprawnionego do nabycia nieruchomości
aktualnego dzierżawcy rozpatrywany jest indywidualnie i prezentuje inny stan
faktyczny i prawny oraz odmienne okoliczności uzasadniające nabycie. Nie bez
znaczenia pozostają przy tym planowane przez dzierżawców inwestycje w posiadane
przez nich gospodarstwa. Z analizy wniosków składanych przez dzierżawców wynika,
iż planowane inwestycje są kluczową przesłanką determinującą wystąpienie
dzierżawcy do KOWR z wnioskiem o nabycie nieruchomości w trybie pierwszeństwa
w nabyciu. Planowane inwestycje polegają nie tylko na budowie odpowiedniego
-- 4 of 13 --
str. 5
zaplecza budynków i budowli, ale również skierowane są na rozwój hodowli. KOWR
jako instytucja, której misją jest wdrażanie i stosowanie instrumentów wsparcia
aktywnej polityki rolnej oraz rozwoju obszarów wiejskich na rzecz rolników
oraz innych podmiotów funkcjonujących w sektorze rolno-żywnościowym, popiera
wszelkiego rodzaju inwestycje na nieruchomościach, których celem jest modernizacja
gospodarstw oraz ich innowacyjność. Zgodnie z zasadami obowiązującymi w KOWR,
co do zasady, preferowane jest dokonywanie inwestycji przez dzierżawców
na nieruchomościach stanowiących własność, a nie dzierżawionych. Ponadto
posiadanie na własność gruntów daje możliwość zabezpieczenia kredytu udzielanego
na dane zamierzenie inwestycyjne. Zatem w przypadku złożenia przez dzierżawcę
wniosku o zakup nieruchomości w pierwszeństwie w nabyciu, którego uzasadnieniem
jest m.in. dokonywanie inwestycji w prowadzone gospodarstwo, wniosek ten również
zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje koniecznością wystąpienia do właściwej izby
rolniczej z prośbą o opinię.
2. Jakie działania dotychczas podjął Rząd, a jakie są planowane w najbliższej przyszłości
w sprawie dramatycznej sytuacji na rynku rolnym?
Do dramatycznej sytuacji rolników doprowadził nie tylko niekontrolowany napływ
towarów rolnych z Ukrainy, ale również brak działań poprzednio rządzących i ich
nietrafione deklaracje. Za zapowiedziami nie były realizowane konkretne rozwiązania,
bądź też pojawiały się one z dużym opóźnieniem. Od dłuższego czasu sytuacja polskich
rolników jest bardzo trudna – na rynku zboża, rzepaku, trzody chlewnej, drobiu, a także
owoców i warzyw opłacalność produkcji jest wręcz deficytowa.
Rozwiązanie bieżącej, trudnej sytuacji wymaga całościowego podejścia. Produkcja
rolna musi być opłacalna, dlatego podejmowane będą pilne i efektywne działania
wspierające producentów rolnych, które gwarantować będą zachowanie opłacalności
produkcji rolnej.
Ważnym aspektem będzie stabilizacja i umocnienie rynku rolnego dla polskich
producentów rolnych. Działania poprzedniego rządu pozbawione były rzetelnej
analizy i strategii rozwoju poszczególnych rynków rolnych, dlatego będziemy dążyć do
stabilizacji sytuacji na rynkach rolnych i zwiększenia opłacalności produkcji także
poprzez dalszy rozwój rynków eksportowych, które w dużej mierze decydują
o rozwoju polskiego rolnictwa. Ważnym aspektem będzie jednoczesne wzmacnianie
-- 5 of 13 --
str. 6
pozycji gospodarstw rolnych w łańcuchu żywnościowym i promowanie działań
integrujących producentów rolnych.
Rada Ministrów w dniu 7 grudnia 2023 r. przyjęła rozporządzenie zmieniające
rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych
zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które wprowadza m.in.:
uruchomienie pomocy dla producentów kukurydzy.
Wysokość pomocy ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta kukurydzy
we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia
8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–
2027, powierzchni upraw kukurydzy, z wyłączeniem kukurydzy na kiszonkę,
nie większej niż 100 ha, i stawki pomocy.
Stawka pomocy wynosi:
1. 1000 zł na 1 ha powierzchni upraw kukurydzy, z wyłączeniem kukurydzy
na kiszonkę, położonych w województwie lubelskim i podkarpackim;
2. 700 zł na 1 ha powierzchni upraw kukurydzy, z wyłączeniem kukurydzy
na kiszonkę położonych w województwie małopolskim, mazowieckim,
świętokrzyskim i podlaskim;
3. 500 zł na 1 ha powierzchni upraw kukurydzy, z wyłączeniem kukurydzy
na kiszonkę, położonych w pozostałych województwach.
Powyższa pomoc będzie mogła być udzielana od dnia ogłoszenia pozytywnej decyzji
Komisji Europejskiej o zgodności ze wspólnym rynkiem pomocy publicznej określonej
w nowelizowanych przepisach.
Na ww. rozwiązania poprzedni rząd nie zapewnił środków finansowych, zatem
konieczne było zwiększenie budżetu dla rolnictwa.
Dodatkowo na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji
niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w 2023 r.
wprowadzono szereg instrumentów wsparcia dla producentów rolnych, które
-- 6 of 13 --
str. 7
przyczyniły się do ograniczenia kosztów produkcji w związku z destabilizacją na rynku
rolnym spowodowaną agresją Rosji na Ukrainę, w tym m.in.:
• dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja
2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno
nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność
w zakresie obrotu nawozami lub sprzedaży nawozów,
• możliwość udzielania pomocy dla producentów rolnych, którym zagraża utrata
płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym
spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy w formie
preferencyjnych kredytów płynnościowych (2%);
Przepisami ww. rozporządzenia wydłużono do 30 czerwca 2024 r. termin udzielania
kredytów „płynnościowych” dla producentów rolnych oraz kredytów „skupowych”.
Poprzedni rząd nie zabezpieczył w budżecie środków finansowych na zwiększenie
limitu akcji kredytowej. Stąd też nowe kierownictwo MRiRW w trakcie prac nad
budżetem na 2024 r. zabezpieczyło środki finansowe (2,5 mld złotych) na
podwyższenie akcji kredytowej dla tych kredytów (z 10 mld złotych do 12,5 mld
złotych).
Ze względu na wysokie koszty zakupu paliwa rolniczego w 2023 roku ustawą z dnia
9 maja 2023 r. o zmianie ustawy o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie
oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej wprowadzono dwie
dodatkowe formy pomocy dla producentów rolnych:
dodatkowy limit zużywanego oleju napędowego dla producentów świń,
owiec, kóz i koni,
dodatkową pomoc zwiększającą stawkę zwrotu kosztów zakupu oleju
napędowego zakupionego w okresie od dnia 1 lutego 2023 r. do końca lipca
2023 r. do pozostającego w dyspozycji producenta rolnego limitu na II nabór
wniosków o 0,54 zł/litr ON, tj. do kwoty do 2 zł/ litr ON (pomoc dla MŚP).
-- 7 of 13 --
str. 8
Producenci rolni składali wnioski o zwrot podatku w odniesieniu do świń, owiec, kóz
i koni oraz o dodatkową pomoc w drugim terminie składania wniosków o zwrot
podatku, tj. od dnia 1 sierpnia do dnia 31 sierpnia.
Dodatkowa pomoc została zatwierdzona przez Komisję Europejską w związku
z zagrożeniem utraty płynności finansowej w gospodarstwach rolnych na skutek
zakłóceń na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec
Ukrainy z terminem realizacji do końca grudnia 2023 r..
Wprowadzono także:
1. pomoc dla producentów rolnych którzy sprzedali pszenicę, grykę lub
kukurydzę od 1 grudnia 2022 do 14 kwietnia 2023 r., podmiotom
prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa
zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną
przez te podmioty produkcją zwierzęcą,
2. pomoc dla producentów rolnych, którzy w 2022 r. lub w 2023 r. co najmniej
raz nie otrzymali zapłaty za sprzedaną kukurydzę,
3. pomoc dla producentów rolnych, którzy spełnili warunki przyznania pomocy,
o której mowa w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia
2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach
nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz.U. poz. 762, 928
i 1320), i mimo tego nie otrzymali tej pomocy.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wielu lat zachęca rolników do tworzenia
grup producentów rolnych i organizacji producentów. Obecnie kontynuowane jest
wsparcie na tworzenie grup producentów rolnych i organizacji producentów w ramach
PROW 2014-2020 (działanie 9). Wsparcie finansowe jest realizowane w formie
rocznych płatności w okresie pierwszych pięciu lat od uznania grupy producentów
rolnych lub organizacji producentów i kształtuje się następująco: 10%, 9%, 8%, 7%
i 6% wartości przychodów netto grupy lub organizacji ze sprzedaży produktów
wyprodukowanych przez jej członków w kolejnych latach 5-letniego okresu pomocy.
Poziom wsparcia nie może przekroczyć równowartości 100 000 euro w każdym roku.
Uzyskane środki mogą być wykorzystane np. na zakup sprzętu niezbędnego
-- 8 of 13 --
str. 9
do produkcji, urządzeń czy budynków do przechowywania zebranych produktów itd.
Środki w ramach tego działania są cały czas wypłacane beneficjentom i będą
wypłacane do 2027 r. W grudniu 2022 roku miał miejsce ostatni nabór wniosków
w ramach tego działania, a Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydała
193 decyzje o przyznaniu pomocy.
W okresie programowania 2023-2027 Wspólnej Polityki Rolnej również przewidziano
dalsze wspieranie grup i organizacji producentów. W bieżącym roku uruchomione
zostało wsparcie w ramach interwencji I.13.2 - Tworzenie i rozwój organizacji
producentów i grup producentów rolnych, objętej Planem Strategicznym dla WPR na lata
2023-2027. Zasady wypłaty wsparcia są takie same jak w ramach działania 9 PROW
2014-2020 (tj. ryczałt od wartości przychodów GPR/OP), przy podwyższonych
poziomach procentowych: 10%, 9,5%, 9%, 8,5% i 8% wartości przychodów netto
grupy lub organizacji w kolejnych latach 5-letniego okresu pomocy. Wprowadzono
natomiast różnicę w rocznym maksymalnym poziomie możliwej do uzyskania pomocy
i wynosi on:
• 100 000 Euro/rok – w przypadku organizacji producentów;
• 60 000 Euro/rok – w przypadku grup producentów rolnych (lecz nie więcej niż
6 tys. euro w przeliczeniu na jednego członka GPR).
Oprócz pomocy w ramach interwencji I.13.2, Plan Strategiczny dla WPR na lata 2023
– 2027 przewiduje objęcie grup, organizacji, a także spółdzielni w sektorze rolno-
spożywczym (i ich członków) preferencjami w zakresie dostępu do innych
mechanizmów wsparcia w ramach Planu Strategicznego. Dotyczy to takich interwencji
jak:
• Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność
(dotacje),
• Rozwój małych gospodarstw,
• Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) - poza
gospodarstwem,
• Rozwój współpracy producentów w ramach systemów jakości żywności.
-- 9 of 13 --
str. 10
Preferencje dla zorganizowanych form współpracy rolników przewiduje również
działanie A1.4.1. Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw
produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów
uczestniczących w łańcuchu w ramach Krajowego Planu Odbudowy.
3. Czy rząd wypracował kompromis w sprawie ukraińskiego zboża, tak aby ukraińskie
zboże nie zagrażało polskim rolnikom, z drugiej zaś strony takie rozwiązanie
odpowiadałoby Ukrainie?
Zapowiedziana szybka ścieżka przyjęcia Ukrainy do UE i otwarcie rynku europejskiego
na towary ukraińskie, to poważne obawy oraz przyszłe wyzwania dla polskiego
rolnictwa i przemysłu rolno-spożywczego.
Zniesienie unijnych ceł i otwarcie granic na produkty ukraińskie spowodowało
niekontrolowany napływ tych produktów na nasz rynek, czego skutkiem były
wielomilionowe straty polskich producentów. Znaczący wzrost importu ukraińskich
surowców rolnych do Polski, to ograniczenie i zachwianie konkurencyjność polskiego
rolnictwa. Poprzedni rząd zawiódł w tej sprawie, a jego działania były nierzetelne i
nieskuteczne, i nie ochroniły polskich rolników przed zalewem m.in. taniego zboża ze
wschodu.
W kontekście znaczącego importu towarów rolnych z Ukrainy, w dniu 22 grudnia br.
przeprowadziłem rozmowę z ukraińskim ministrem rolnictwa Mykołą Solskim.
Rozmowa ta dotyczyła m.in. unormowania kwestii wymiany handlowej produktami
rolnymi pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą. Podczas rozmowy uzgodniono również,
że zostanie przygotowana wspólna informacja dotycząca obecnej polityki handlowej,
która następnie będzie przedmiotem rozmów na szczeblu techniczny, prowadzonych
przez ekspertów rynkowych z Polski oraz Ukrainy.
W związku z tym, że: administracyjne regulowanie cen nie jest zgodne z prawem UE,
polityka handlowa UE leży w gestii Komisji Europejskiej, a skutki agresji Rosji
na Ukrainę były odczuwalne w wielu regionach świata (podwyżki cen energii, paliw,
nawozów, środków ochrony roślin, wzrost inflacji i kosztów produkcji) wprowadzono
pomoc dla rolników, w sytuacji spadku dochodów ze sprzedaży ich płodów rolnych
w wyniku wybuchu wojny, tj. m.in.: dopłaty do sprzedanych zbóż i rzepaku (ponad 3,6
mld zł), do zakupu nawozów (ponad 2,5 mld zł), paliwa rolniczego (ok. 1,9 mld zł), do
zakupu materiału siewnego, oraz dla producentów rolnych, którzy w latach 2022-2023
-- 10 of 13 --
str. 11
nie otrzymali zapłaty za sprzedaną kukurydzę. Rolnicy mogą także skorzystać z kredytu
płynnościowego (2%), a także z kredytu skupowego (2%).
Prowadzone są także działania mające na celu stabilizację rynku. Polegają one m.in. na:
rozbudowie infrastruktury transportowej, drogowej i przeładunkowej w Polsce
oraz współpracy z eksporterami, dzięki czemu możliwe było zwiększenie
eksportu zbóż z Polski do historycznie wysokich poziomów. W sezonie
2022/2023 (1.07.2022 – 30.06.2023) z Polski wyeksportowano 12,8 mln ton
zbóż, o 3,6 mln ton więcej niż w sezonie 2021/2022 i o 8,44 mln ton więcej niż
w sezonie 2019/2020;
zwiększaniu tranzytu ukraińskich zbóż i rzepaku przez terytorium Polski do
historycznie wysokich poziomów - z miesięcznego poziomu ok. 130 tys. ton w I
kwartale br. do 350 tys. ton w październiku 2023 r. Oznacza to ok. 3-krotny
wzrost tranzytu;
wsparciu dla rolników w rozbudowie silosów i magazynów zbożowych w ramach
Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. Daje to ponad 1 milion
ton dodatkowej pojemności magazynowej;
zablokowaniu w połowie kwietnia 2023 r. importu zbóż i rzepaku z Ukrainy, a od
16.09.2023 r. także niektórych produktów ich przetwórstwa. Zakaz obowiązuje
do odwołania;
pomocy finansowej dla firm, które skupiły kukurydzę mokrą w 2022 r. i są w złej
kondycji finansowej na skutek skokowego spadku cen kukurydzy zakupionej
przez te firmy w zeszłym roku i braku możliwości sprzedaży kukurydzy bez
straty. Pomoc pozwala na kontynuację skupu kukurydzy od rolników przez te
firmy w trakcie tegorocznych żniw kukurydzianych;
zgłaszaniu problemu niskich cen zbóż, szczególnie kukurydzy, na forum Unii
Europejskiej.
Jednocześnie w celu zwiększenia możliwości wykorzystania zarówno krajowej
produkcji kukurydzy, jak i produkowanego z niej bioetanolu, ustawą z dnia 13 lipca
2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni
rolniczych, a także ich funkcjonowaniu, wprowadzono zmiany w zasadach
funkcjonowania krajowego rynku biopaliw. W wyniku tych zmian, z dniem 1 stycznia
2024 r. wprowadzony zostanie europejski standard benzyny E10 w ramach paliw E95,
-- 11 of 13 --
str. 12
polegający na zwiększeniu udziału biokomponentów z 5% objętości do 10% objętości
benzyn, co powinno zwiększyć zapotrzebowanie na bioetanol, a tym samym zboża
o dodatkowe około 400-500 tys. ton.
Niezależnie od tego, w obliczu wybuchu wojny, trzeba pamiętać, że:
skutki agresji Rosji na Ukrainę są odczuwalne w wielu regionach świata, a nie
tylko w Polsce czy UE;
rynek zbóż jest rynkiem globalnym, a spadki cen odnotowuje się od wielu
miesięcy na całym świecie;
gros działań leży w kompetencji KE, a ich uruchomienie i forma musi być
wynikiem konsultacji ze wszystkimi państwami członkowskimi i wymaga
uzyskania ich zgody. Do obszarów takich należy m.in. polityka handlowa, ale też
interwencje na rynkach rolnych;
istnieją uwarunkowania, których nie da się przewidzieć, np. jak długo będzie
trwała wojna w Ukrainie czy planów i działań Rosji (największy eksporter
pszenicy na świecie) w celu zdestabilizowania światowego rynku zbóż.
4. Kiedy Ministerstwo ujawni listę firm, które sprowadzały zwolnione z cła zboża
z Ukrainy?
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Pani Anna Gembicka w dniu 27.11.2023 r.
wystąpiła do podlegających Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi inspekcji: Inspekcji
Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, Inspekcji Weterynaryjnej
i Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa z prośbą o przekazanie list
zawierających nazwy podmiotów, które importowały zboża z Ukrainy. Przekazane
listy zostały opublikowane na stronie internetowej MRiRW w dniu 28.11.2023 r.
Z wyrazami szacunku
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie
szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.)
-- 12 of 13 --
str. 13
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 13 of 13 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 29 grudnia 2023 r.
znak sprawy: BM.zp.058.16.2023
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 24.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 24 złożoną przez Posła na Sejm RP Tadeusza
Tomaszewskiego w sprawie aktualnej sytuacji na rynkach rolnych, przedstawiam
odpowiedzi na pytania zawarte w przedmiotowym piśmie.
1. Jak Pan Minister odniesie się do kwestii przedstawionych przez Walne Zgromadzenie
Wielkopolskiej Izby Rolniczej w sprawie dramatycznej sytuacji na rynku kukurydzy
i zbóż oraz trwającej sprzedaży nieruchomości rolnych Zasobu Własności Rolnej
Skarbu Państwa?
Ceny zbóż w kraju podążają za cenami zbóż na rynku unijnym i światowym. Wynika
to z faktu, że rynek zbóż jest rynkiem globalnym, a zboże jest towarem,
transportowanym w każdy region świata. Obecnie spadki cen odnotowuje się na całym
świecie.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie może regulować cen, ponieważ
funkcjonujemy w gospodarce wolnorynkowej i byłoby to niezgodne zarówno
z krajowymi jak i unijnymi przepisami. Poza tym jeśli stabilizacja rynku miałaby polegać
na utrzymaniu wysokich cen zbóż i rzepaku na rynku krajowym, w sytuacji spadku cen
na rynkach międzynarodowych, to taka stabilizacja doprowadziłaby do: załamania
-- 1 of 13 --
str. 2
eksportu ww. produktów z Polski z uwagi na to, że polskie produkty nie byłyby
konkurencyjne cenowo na rynku europejskim i światowym, a tym samym załamania
krajowego rynku zbóż i rzepaku z uwagi na brak możliwości upłynnienia nadwyżek,
a także do zwiększenia przywozu zbóż i rzepaku do Polski, ponieważ produkty
te na całym świecie byłyby tańsze niż w Polsce.
W celu ustabilizowania sytuacji na runku zbóż przygotowano pakiet wsparcia dla
rolników.
W odniesieniu do sytuacji na rynku kukurydzy informuję, że zbiory kukurydzy w Polsce
w bieżącym roku, zgodnie z szacunkiem Głównego Urzędu Statystycznego, mogą być
historycznie wysokie i wynieść nawet ok. 8,7 mln ton (o ok. 3% więcej
od ubiegłorocznych). Trzeba też pamiętać, że w Polsce w ostatnich latach produkcja
kukurydzy z roku na rok znacząco rosła: w 2021 r. wynosiła 7,5 mln ton, w 2020 r. 6,8
mln ton, a do roku 2019 oscylowała w granicach 4 mln ton (powierzchnia uprawy
od 2019 r. także wzrosła ok. 2-krotnie). Natomiast zużycie krajowe kukurydzy
nie charakteryzuje się tak dużą zmiennością: w 2023 r. szacowane jest na 4,9 mln ton,
w 2022 r. było na poziomie 4,5 mln ton, a przed 2019 r. było to ok. 2,8-4 mln ton.
Oznacza to, że w celu zbilansowania rynku niezbędny jest coraz większy eksport,
którego wysokość powinna stanowić ok. połowę krajowej produkcji.
Duże zapasy zbóż są zatem wynikiem nie tylko przywozu z Ukrainy, ale też wysokiej
produkcji w kraju w ostatnich latach. Większa podaż na rynku tworzy presję na spadki
cen kukurydzy.
Odnosząc się do kwestii sprzedaży przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa
(powoływany dalej jako „KOWR”), nieruchomości wchodzących w skład Zasobu
Własności Rolnej Skarbu Państwa (powoływanego dalej jako „ZWRSP”), należy
wskazać, że jest ona prowadzona na zasadach określonych w ustawie z dnia
19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
(Dz. U. z 2022 r. poz. 2329, z późn. zm.), ustawie z dnia 14 kwietnia 2016 r.
o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa
oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 507, z późn. zm.), a także
w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 kwietnia 2012 r.
w sprawie szczegółowego trybu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej
-- 2 of 13 --
str. 3
Skarbu Państwa i ich części składowych, warunków obniżenia ceny sprzedaży
nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz stawek szacunkowych gruntów
(Dz. U. z 2021 r. poz. 2092), a także wytycznych Dyrektora Generalnego KOWR
wydanych w tym zakresie.
Zgodnie z ustawą z dnia 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości
Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, sprzedaż
przez KOWR nieruchomości rolnych wchodzących w skład ZWRSP o powierzchni
równej bądź większej niż 2 ha, w tym również w trybie pierwszeństwa w nabyciu
na rzecz dzierżawcy, wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Wniosek Dyrektora Generalnego KOWR o wyrażenie przez Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi zgody na sprzedaż ww. nieruchomości powinien być uzasadniony
względami społeczno-gospodarczymi, do których zaliczyć należy m.in.:
posiadanie statusu rolnika indywidualnego, w tym m.in. „młodego rolnika”, który
nie ukończył 40. roku życia oraz przystąpił do programów unijnych
i zobowiązał się do powiększenia gospodarstwa rodzinnego poprzez nabycie
gruntów rolnych,
uczestnictwo w programach rolno-środowiskowych,
prowadzenie ekologicznej lub innowacyjnej produkcji rolnej, w tym plantacji
wieloletnich,
prowadzenie produkcji zwierzęcej lub jej intensyfikacja,
tworzenie nowych miejsc pracy.
Niezależnie od tego nieruchomość ZWRSP może być przedmiotem zbycia, pod
warunkiem, że nie wystąpią przesłanki wykluczające możliwość jej trwałego
rozdysponowania, tj. m.in. nie będą trwały prace nad zmianą miejscowego planu
zagospodarowania przestrzennego lub studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy, nie będzie toczyło się postępowanie
administracyjne dotyczące realizacji inwestycji celu publicznego, inwestycji
drogowych lub nie wystąpią inne okoliczności uniemożliwiające sprzedaż.
W przypadku sprzedaży w ramach pierwszeństwa w nabyciu na rzecz dzierżawcy,
ocenie podlega m.in. dotychczasowy przebieg umowy dzierżawy, jak również
terminowe regulowanie zobowiązań finansowych dzierżawcy względem KOWR.
-- 3 of 13 --
str. 4
Każdorazowo decyzja o przeznaczeniu nieruchomości do sprzedaży zarówno
w trybie przetargowym, jak i bezprzetargowym (np. na rzecz aktualnych dzierżawców),
zostaje przez KOWR podjęta po analizie kluczowej dokumentacji
w sprawie, w tym otrzymaniu uzgodnień oraz stanowisk organów administracji
publicznej (m.in. wójta gminy/burmistrza/prezydenta miasta, starosty, marszałka
województwa, wojewody, konserwatora zabytków, zarządców dróg publicznych, wód,
kopalin, itd.), jak również opinii środowisk rolniczych prezentujących spostrzeżenia
co do koncepcji rozdysponowania nieruchomości ZWRSP oraz informujących
o zainteresowaniu okolicznych rolników nabyciem gruntów rolnych
na danym terenie. Ponadto sprzedaż nieruchomości rolnych o powierzchni równej
bądź większej niż 2 ha wymaga uzyskania wcześniej już wspomnianej zgody Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Oddziały terenowe KOWR zobowiązane są do wykonania rocznego planu sprzedaży
nieruchomości ZWRSP. W planie sprzedaży typowane są przez te oddziały
do sprzedaży nieruchomości zarówno w trybie przetargowym jak i bezprzetargowym
(m.in. w trybie pierwszeństwa w nabyciu na rzecz dzierżawców). Zgodnie
z nałożonym na Oddział Terenowy KOWR w Poznaniu rzeczowym planem sprzedaży,
Oddział ten zobowiązany został do sprzedaży areału gruntów o powierzchni 550 ha.
W wyniku dokonania analizy struktury ZWRSP, do sprzedaży w trybie
bezprzetargowym Oddział Terenowy KOWR w Poznaniu zaplanował 250 ha gruntów
rolnych, w trybie przetargowym – 200 ha gruntów rolnych, zaś gruntów
o nierolnym charakterze – 100 ha. Według stanu na dzień 31 października 2023 r. plan
sprzedaży został zrealizowany na poziomie 27%, tj. dokonano zbycia nieruchomości
o powierzchni 148 ha.
Wymaga podkreślenia, iż każdy wniosek uprawnionego do nabycia nieruchomości
aktualnego dzierżawcy rozpatrywany jest indywidualnie i prezentuje inny stan
faktyczny i prawny oraz odmienne okoliczności uzasadniające nabycie. Nie bez
znaczenia pozostają przy tym planowane przez dzierżawców inwestycje w posiadane
przez nich gospodarstwa. Z analizy wniosków składanych przez dzierżawców wynika,
iż planowane inwestycje są kluczową przesłanką determinującą wystąpienie
dzierżawcy do KOWR z wnioskiem o nabycie nieruchomości w trybie pierwszeństwa
w nabyciu. Planowane inwestycje polegają nie tylko na budowie odpowiedniego
-- 4 of 13 --
str. 5
zaplecza budynków i budowli, ale również skierowane są na rozwój hodowli. KOWR
jako instytucja, której misją jest wdrażanie i stosowanie instrumentów wsparcia
aktywnej polityki rolnej oraz rozwoju obszarów wiejskich na rzecz rolników
oraz innych podmiotów funkcjonujących w sektorze rolno-żywnościowym, popiera
wszelkiego rodzaju inwestycje na nieruchomościach, których celem jest modernizacja
gospodarstw oraz ich innowacyjność. Zgodnie z zasadami obowiązującymi w KOWR,
co do zasady, preferowane jest dokonywanie inwestycji przez dzierżawców
na nieruchomościach stanowiących własność, a nie dzierżawionych. Ponadto
posiadanie na własność gruntów daje możliwość zabezpieczenia kredytu udzielanego
na dane zamierzenie inwestycyjne. Zatem w przypadku złożenia przez dzierżawcę
wniosku o zakup nieruchomości w pierwszeństwie w nabyciu, którego uzasadnieniem
jest m.in. dokonywanie inwestycji w prowadzone gospodarstwo, wniosek ten również
zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje koniecznością wystąpienia do właściwej izby
rolniczej z prośbą o opinię.
2. Jakie działania dotychczas podjął Rząd, a jakie są planowane w najbliższej przyszłości
w sprawie dramatycznej sytuacji na rynku rolnym?
Do dramatycznej sytuacji rolników doprowadził nie tylko niekontrolowany napływ
towarów rolnych z Ukrainy, ale również brak działań poprzednio rządzących i ich
nietrafione deklaracje. Za zapowiedziami nie były realizowane konkretne rozwiązania,
bądź też pojawiały się one z dużym opóźnieniem. Od dłuższego czasu sytuacja polskich
rolników jest bardzo trudna – na rynku zboża, rzepaku, trzody chlewnej, drobiu, a także
owoców i warzyw opłacalność produkcji jest wręcz deficytowa.
Rozwiązanie bieżącej, trudnej sytuacji wymaga całościowego podejścia. Produkcja
rolna musi być opłacalna, dlatego podejmowane będą pilne i efektywne działania
wspierające producentów rolnych, które gwarantować będą zachowanie opłacalności
produkcji rolnej.
Ważnym aspektem będzie stabilizacja i umocnienie rynku rolnego dla polskich
producentów rolnych. Działania poprzedniego rządu pozbawione były rzetelnej
analizy i strategii rozwoju poszczególnych rynków rolnych, dlatego będziemy dążyć do
stabilizacji sytuacji na rynkach rolnych i zwiększenia opłacalności produkcji także
poprzez dalszy rozwój rynków eksportowych, które w dużej mierze decydują
o rozwoju polskiego rolnictwa. Ważnym aspektem będzie jednoczesne wzmacnianie
-- 5 of 13 --
str. 6
pozycji gospodarstw rolnych w łańcuchu żywnościowym i promowanie działań
integrujących producentów rolnych.
Rada Ministrów w dniu 7 grudnia 2023 r. przyjęła rozporządzenie zmieniające
rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych
zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które wprowadza m.in.:
uruchomienie pomocy dla producentów kukurydzy.
Wysokość pomocy ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta kukurydzy
we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia
8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–
2027, powierzchni upraw kukurydzy, z wyłączeniem kukurydzy na kiszonkę,
nie większej niż 100 ha, i stawki pomocy.
Stawka pomocy wynosi:
1. 1000 zł na 1 ha powierzchni upraw kukurydzy, z wyłączeniem kukurydzy
na kiszonkę, położonych w województwie lubelskim i podkarpackim;
2. 700 zł na 1 ha powierzchni upraw kukurydzy, z wyłączeniem kukurydzy
na kiszonkę położonych w województwie małopolskim, mazowieckim,
świętokrzyskim i podlaskim;
3. 500 zł na 1 ha powierzchni upraw kukurydzy, z wyłączeniem kukurydzy
na kiszonkę, położonych w pozostałych województwach.
Powyższa pomoc będzie mogła być udzielana od dnia ogłoszenia pozytywnej decyzji
Komisji Europejskiej o zgodności ze wspólnym rynkiem pomocy publicznej określonej
w nowelizowanych przepisach.
Na ww. rozwiązania poprzedni rząd nie zapewnił środków finansowych, zatem
konieczne było zwiększenie budżetu dla rolnictwa.
Dodatkowo na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji
niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w 2023 r.
wprowadzono szereg instrumentów wsparcia dla producentów rolnych, które
-- 6 of 13 --
str. 7
przyczyniły się do ograniczenia kosztów produkcji w związku z destabilizacją na rynku
rolnym spowodowaną agresją Rosji na Ukrainę, w tym m.in.:
• dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 16 maja 2022 r. do dnia 15 maja
2023 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno
nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność
w zakresie obrotu nawozami lub sprzedaży nawozów,
• możliwość udzielania pomocy dla producentów rolnych, którym zagraża utrata
płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym
spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy w formie
preferencyjnych kredytów płynnościowych (2%);
Przepisami ww. rozporządzenia wydłużono do 30 czerwca 2024 r. termin udzielania
kredytów „płynnościowych” dla producentów rolnych oraz kredytów „skupowych”.
Poprzedni rząd nie zabezpieczył w budżecie środków finansowych na zwiększenie
limitu akcji kredytowej. Stąd też nowe kierownictwo MRiRW w trakcie prac nad
budżetem na 2024 r. zabezpieczyło środki finansowe (2,5 mld złotych) na
podwyższenie akcji kredytowej dla tych kredytów (z 10 mld złotych do 12,5 mld
złotych).
Ze względu na wysokie koszty zakupu paliwa rolniczego w 2023 roku ustawą z dnia
9 maja 2023 r. o zmianie ustawy o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie
oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej wprowadzono dwie
dodatkowe formy pomocy dla producentów rolnych:
dodatkowy limit zużywanego oleju napędowego dla producentów świń,
owiec, kóz i koni,
dodatkową pomoc zwiększającą stawkę zwrotu kosztów zakupu oleju
napędowego zakupionego w okresie od dnia 1 lutego 2023 r. do końca lipca
2023 r. do pozostającego w dyspozycji producenta rolnego limitu na II nabór
wniosków o 0,54 zł/litr ON, tj. do kwoty do 2 zł/ litr ON (pomoc dla MŚP).
-- 7 of 13 --
str. 8
Producenci rolni składali wnioski o zwrot podatku w odniesieniu do świń, owiec, kóz
i koni oraz o dodatkową pomoc w drugim terminie składania wniosków o zwrot
podatku, tj. od dnia 1 sierpnia do dnia 31 sierpnia.
Dodatkowa pomoc została zatwierdzona przez Komisję Europejską w związku
z zagrożeniem utraty płynności finansowej w gospodarstwach rolnych na skutek
zakłóceń na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec
Ukrainy z terminem realizacji do końca grudnia 2023 r..
Wprowadzono także:
1. pomoc dla producentów rolnych którzy sprzedali pszenicę, grykę lub
kukurydzę od 1 grudnia 2022 do 14 kwietnia 2023 r., podmiotom
prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa
zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną
przez te podmioty produkcją zwierzęcą,
2. pomoc dla producentów rolnych, którzy w 2022 r. lub w 2023 r. co najmniej
raz nie otrzymali zapłaty za sprzedaną kukurydzę,
3. pomoc dla producentów rolnych, którzy spełnili warunki przyznania pomocy,
o której mowa w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia
2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach
nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz.U. poz. 762, 928
i 1320), i mimo tego nie otrzymali tej pomocy.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wielu lat zachęca rolników do tworzenia
grup producentów rolnych i organizacji producentów. Obecnie kontynuowane jest
wsparcie na tworzenie grup producentów rolnych i organizacji producentów w ramach
PROW 2014-2020 (działanie 9). Wsparcie finansowe jest realizowane w formie
rocznych płatności w okresie pierwszych pięciu lat od uznania grupy producentów
rolnych lub organizacji producentów i kształtuje się następująco: 10%, 9%, 8%, 7%
i 6% wartości przychodów netto grupy lub organizacji ze sprzedaży produktów
wyprodukowanych przez jej członków w kolejnych latach 5-letniego okresu pomocy.
Poziom wsparcia nie może przekroczyć równowartości 100 000 euro w każdym roku.
Uzyskane środki mogą być wykorzystane np. na zakup sprzętu niezbędnego
-- 8 of 13 --
str. 9
do produkcji, urządzeń czy budynków do przechowywania zebranych produktów itd.
Środki w ramach tego działania są cały czas wypłacane beneficjentom i będą
wypłacane do 2027 r. W grudniu 2022 roku miał miejsce ostatni nabór wniosków
w ramach tego działania, a Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydała
193 decyzje o przyznaniu pomocy.
W okresie programowania 2023-2027 Wspólnej Polityki Rolnej również przewidziano
dalsze wspieranie grup i organizacji producentów. W bieżącym roku uruchomione
zostało wsparcie w ramach interwencji I.13.2 - Tworzenie i rozwój organizacji
producentów i grup producentów rolnych, objętej Planem Strategicznym dla WPR na lata
2023-2027. Zasady wypłaty wsparcia są takie same jak w ramach działania 9 PROW
2014-2020 (tj. ryczałt od wartości przychodów GPR/OP), przy podwyższonych
poziomach procentowych: 10%, 9,5%, 9%, 8,5% i 8% wartości przychodów netto
grupy lub organizacji w kolejnych latach 5-letniego okresu pomocy. Wprowadzono
natomiast różnicę w rocznym maksymalnym poziomie możliwej do uzyskania pomocy
i wynosi on:
• 100 000 Euro/rok – w przypadku organizacji producentów;
• 60 000 Euro/rok – w przypadku grup producentów rolnych (lecz nie więcej niż
6 tys. euro w przeliczeniu na jednego członka GPR).
Oprócz pomocy w ramach interwencji I.13.2, Plan Strategiczny dla WPR na lata 2023
– 2027 przewiduje objęcie grup, organizacji, a także spółdzielni w sektorze rolno-
spożywczym (i ich członków) preferencjami w zakresie dostępu do innych
mechanizmów wsparcia w ramach Planu Strategicznego. Dotyczy to takich interwencji
jak:
• Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność
(dotacje),
• Rozwój małych gospodarstw,
• Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) - poza
gospodarstwem,
• Rozwój współpracy producentów w ramach systemów jakości żywności.
-- 9 of 13 --
str. 10
Preferencje dla zorganizowanych form współpracy rolników przewiduje również
działanie A1.4.1. Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw
produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów
uczestniczących w łańcuchu w ramach Krajowego Planu Odbudowy.
3. Czy rząd wypracował kompromis w sprawie ukraińskiego zboża, tak aby ukraińskie
zboże nie zagrażało polskim rolnikom, z drugiej zaś strony takie rozwiązanie
odpowiadałoby Ukrainie?
Zapowiedziana szybka ścieżka przyjęcia Ukrainy do UE i otwarcie rynku europejskiego
na towary ukraińskie, to poważne obawy oraz przyszłe wyzwania dla polskiego
rolnictwa i przemysłu rolno-spożywczego.
Zniesienie unijnych ceł i otwarcie granic na produkty ukraińskie spowodowało
niekontrolowany napływ tych produktów na nasz rynek, czego skutkiem były
wielomilionowe straty polskich producentów. Znaczący wzrost importu ukraińskich
surowców rolnych do Polski, to ograniczenie i zachwianie konkurencyjność polskiego
rolnictwa. Poprzedni rząd zawiódł w tej sprawie, a jego działania były nierzetelne i
nieskuteczne, i nie ochroniły polskich rolników przed zalewem m.in. taniego zboża ze
wschodu.
W kontekście znaczącego importu towarów rolnych z Ukrainy, w dniu 22 grudnia br.
przeprowadziłem rozmowę z ukraińskim ministrem rolnictwa Mykołą Solskim.
Rozmowa ta dotyczyła m.in. unormowania kwestii wymiany handlowej produktami
rolnymi pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą. Podczas rozmowy uzgodniono również,
że zostanie przygotowana wspólna informacja dotycząca obecnej polityki handlowej,
która następnie będzie przedmiotem rozmów na szczeblu techniczny, prowadzonych
przez ekspertów rynkowych z Polski oraz Ukrainy.
W związku z tym, że: administracyjne regulowanie cen nie jest zgodne z prawem UE,
polityka handlowa UE leży w gestii Komisji Europejskiej, a skutki agresji Rosji
na Ukrainę były odczuwalne w wielu regionach świata (podwyżki cen energii, paliw,
nawozów, środków ochrony roślin, wzrost inflacji i kosztów produkcji) wprowadzono
pomoc dla rolników, w sytuacji spadku dochodów ze sprzedaży ich płodów rolnych
w wyniku wybuchu wojny, tj. m.in.: dopłaty do sprzedanych zbóż i rzepaku (ponad 3,6
mld zł), do zakupu nawozów (ponad 2,5 mld zł), paliwa rolniczego (ok. 1,9 mld zł), do
zakupu materiału siewnego, oraz dla producentów rolnych, którzy w latach 2022-2023
-- 10 of 13 --
str. 11
nie otrzymali zapłaty za sprzedaną kukurydzę. Rolnicy mogą także skorzystać z kredytu
płynnościowego (2%), a także z kredytu skupowego (2%).
Prowadzone są także działania mające na celu stabilizację rynku. Polegają one m.in. na:
rozbudowie infrastruktury transportowej, drogowej i przeładunkowej w Polsce
oraz współpracy z eksporterami, dzięki czemu możliwe było zwiększenie
eksportu zbóż z Polski do historycznie wysokich poziomów. W sezonie
2022/2023 (1.07.2022 – 30.06.2023) z Polski wyeksportowano 12,8 mln ton
zbóż, o 3,6 mln ton więcej niż w sezonie 2021/2022 i o 8,44 mln ton więcej niż
w sezonie 2019/2020;
zwiększaniu tranzytu ukraińskich zbóż i rzepaku przez terytorium Polski do
historycznie wysokich poziomów - z miesięcznego poziomu ok. 130 tys. ton w I
kwartale br. do 350 tys. ton w październiku 2023 r. Oznacza to ok. 3-krotny
wzrost tranzytu;
wsparciu dla rolników w rozbudowie silosów i magazynów zbożowych w ramach
Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. Daje to ponad 1 milion
ton dodatkowej pojemności magazynowej;
zablokowaniu w połowie kwietnia 2023 r. importu zbóż i rzepaku z Ukrainy, a od
16.09.2023 r. także niektórych produktów ich przetwórstwa. Zakaz obowiązuje
do odwołania;
pomocy finansowej dla firm, które skupiły kukurydzę mokrą w 2022 r. i są w złej
kondycji finansowej na skutek skokowego spadku cen kukurydzy zakupionej
przez te firmy w zeszłym roku i braku możliwości sprzedaży kukurydzy bez
straty. Pomoc pozwala na kontynuację skupu kukurydzy od rolników przez te
firmy w trakcie tegorocznych żniw kukurydzianych;
zgłaszaniu problemu niskich cen zbóż, szczególnie kukurydzy, na forum Unii
Europejskiej.
Jednocześnie w celu zwiększenia możliwości wykorzystania zarówno krajowej
produkcji kukurydzy, jak i produkowanego z niej bioetanolu, ustawą z dnia 13 lipca
2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni
rolniczych, a także ich funkcjonowaniu, wprowadzono zmiany w zasadach
funkcjonowania krajowego rynku biopaliw. W wyniku tych zmian, z dniem 1 stycznia
2024 r. wprowadzony zostanie europejski standard benzyny E10 w ramach paliw E95,
-- 11 of 13 --
str. 12
polegający na zwiększeniu udziału biokomponentów z 5% objętości do 10% objętości
benzyn, co powinno zwiększyć zapotrzebowanie na bioetanol, a tym samym zboża
o dodatkowe około 400-500 tys. ton.
Niezależnie od tego, w obliczu wybuchu wojny, trzeba pamiętać, że:
skutki agresji Rosji na Ukrainę są odczuwalne w wielu regionach świata, a nie
tylko w Polsce czy UE;
rynek zbóż jest rynkiem globalnym, a spadki cen odnotowuje się od wielu
miesięcy na całym świecie;
gros działań leży w kompetencji KE, a ich uruchomienie i forma musi być
wynikiem konsultacji ze wszystkimi państwami członkowskimi i wymaga
uzyskania ich zgody. Do obszarów takich należy m.in. polityka handlowa, ale też
interwencje na rynkach rolnych;
istnieją uwarunkowania, których nie da się przewidzieć, np. jak długo będzie
trwała wojna w Ukrainie czy planów i działań Rosji (największy eksporter
pszenicy na świecie) w celu zdestabilizowania światowego rynku zbóż.
4. Kiedy Ministerstwo ujawni listę firm, które sprowadzały zwolnione z cła zboża
z Ukrainy?
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Pani Anna Gembicka w dniu 27.11.2023 r.
wystąpiła do podlegających Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi inspekcji: Inspekcji
Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, Inspekcji Weterynaryjnej
i Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa z prośbą o przekazanie list
zawierających nazwy podmiotów, które importowały zboża z Ukrainy. Przekazane
listy zostały opublikowane na stronie internetowej MRiRW w dniu 28.11.2023 r.
Z wyrazami szacunku
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie
szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.)
-- 12 of 13 --
str. 13
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 13 of 13 --