Interpelacja nr 2371
Interpelacja w sprawie ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami oraz niektórych innych ustaw wdrażającej tzw. system kaucyjny w Polsce od 1 stycznia 2025 r.
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Podatki i Finanse (94%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami oraz niektórych innych ustaw wdrażającej tzw. system kaucyjny w Polsce od 1 stycznia 2025 r.
Interpelacja nr 2371
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami oraz niektórych innych ustaw wdrażającej tzw. system kaucyjny w Polsce od 1 stycznia 2025 r.
Zgłaszający: Danuta Jazłowiecka
Data wpływu: 25-03-2024
Obecnie znaczna część odpadów powstających z opakowań, które planuje się objąć systemem kaucyjnym, zbierana jest razem z innymi odpadami komunalnymi w systemie gminnym. Nowe rozwiązanie zwiększy poziom selektywnego zbierania, a w efekcie także recyklingu odpadów opakowaniowych i zmniejszy zaśmiecenie środowiska. Poziomy selektywnej zbiórki opakowań po napojach i poziomy recyklingu powinny być znacząco wyższe po to, aby chronić środowisko dla przyszłych pokoleń Polek i Polaków. Jesteśmy jako Polska zobowiązani przez Unię Europejską do przyjęcia tych przepisów w ustalonym przez ustawę terminie i jeżeli ktokolwiek głośno mówi o opóźnieniu jej wejścia w życie, to musi mieć na względzie fakt, że może wiązać się to z potencjalnymi szkodami dla Skarbu Państwa.
Do biura poselskiego zwrócili się mali i średni przedsiębiorcy z obawami wynikającymi z aktualnego kształtu ustawy, która ich zdaniem preferuje duże sieci zagraniczne, mające odpowiednie środki finansowe zabezpieczone na szybką organizację i automatyzację procesów związanych z systemem kaucyjnym. Według aktualnych szacunków ponad 55 tysięcy sklepów ze względu na swój metraż (poniżej 200 metrów kwadratowych) znajdzie się poza systemem kaucyjnym, co stanowi 80% wszystkich sklepów w Polsce. Według ustawy duże sklepy, o powierzchni powyżej 200 metrów kwadratowych, będą musiały odbierać puste opakowania, natomiast te o mniejszej powierzchni będą mogły przystąpić do systemu dobrowolnie, a ze względu na ich zasoby finansowe i ogólność ustawy, w której brakuje wielu istotnych zapisów doprecyzujących proces po stronie producentów, operatorów oraz sklepów, nie będą miały możliwości dołączyć do tego systemu. Większość z tych sklepów mieści się na terenach wiejskich, zatem jeśli wejście w życie ustawy w tym kształcie doprowadziłoby do bankructwa takiej wielkości sklepów, wielu mieszkańców terenów wiejskich utraci dostęp do sklepu lokalnego, który dla wielu osób jest jedyną możliwością, aby zrobić podstawowe zakupy spożywcze.
W związku z powyższym uprzejmie zwracam się do Pani Minister z interpelacją w sprawie możliwości nowelizacji wskazanej ustawy i doprecyzowania całego procesu systemu kaucyjnego dla producentów, operatorów oraz sklepów, a także wsparcia małych i średnich przedsiębiorców handlu detalicznego we wdrożeniu systemu kaucyjnego.
Mam w związku z tym następujące pytania:
Jaka będzie częstotliwość odbioru odpadów?
Czy opakowania będą mogły być zgniatane, jeśli nie utrudni to ich przechowywania?
W jaki sposób mają być transportowane i przechowywane opakowania po produktach mlecznych stanowiące realne zagrożenie sanitarne?
Czy opłata manipulacyjna będzie zróżnicowana względem sposobu zbiórki oraz powierzchni sklepu?
Kim są operatorzy, którzy mają ustalić zasady współpracy i podpisać umowę ze sklepem?
Czy wydłużenie wejścia w życie ustawy do 1 stycznia 2026 roku narazi Polskę na kary finansowe ze strony Unii Europejskiej?
Czy możliwe jest stopniowe wprowadzanie systemu kaucyjnego na kolejne frakcje (opakowania po mleku w drugiej kolejności)?
Czy możliwe jest przedefiniowanie opakowań podlegających systemowi kaucyjnemu na niebędące odpadami?
Czy możliwe jest, aby kaucja, podobnie jak dla butelki zwrotnej, była liczona na całym łańcuchu, począwszy od producenta?
Czy niezbędne jest, aby do kaucji był doliczany VAT?
Czy utrzymany zostanie termin uruchomienia systemu, a jeśli tak – to czy firmy uzyskają ułatwienia na początku jego funkcjonowania? Jeśli tak, to jakie?
Powyższe pytania są wynikiem wielu próśb o skuteczne rozwiązanie tej sprawy ze strony małych i średnich przedsiębiorców branży handlu detalicznego z całej Polski, stąd proszę w ich imieniu o przeanalizowanie problemu i znalezienie dobrych dla przedsiębiorców rozwiązań.
Z wyrazami szacunku
Danuta Jazłowiecka
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 2371
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami oraz niektórych innych ustaw wdrażającej tzw. system kaucyjny w Polsce od 1 stycznia 2025 r.
Zgłaszający: Danuta Jazłowiecka
Data wpływu: 25-03-2024
Obecnie znaczna część odpadów powstających z opakowań, które planuje się objąć systemem kaucyjnym, zbierana jest razem z innymi odpadami komunalnymi w systemie gminnym. Nowe rozwiązanie zwiększy poziom selektywnego zbierania, a w efekcie także recyklingu odpadów opakowaniowych i zmniejszy zaśmiecenie środowiska. Poziomy selektywnej zbiórki opakowań po napojach i poziomy recyklingu powinny być znacząco wyższe po to, aby chronić środowisko dla przyszłych pokoleń Polek i Polaków. Jesteśmy jako Polska zobowiązani przez Unię Europejską do przyjęcia tych przepisów w ustalonym przez ustawę terminie i jeżeli ktokolwiek głośno mówi o opóźnieniu jej wejścia w życie, to musi mieć na względzie fakt, że może wiązać się to z potencjalnymi szkodami dla Skarbu Państwa.
Do biura poselskiego zwrócili się mali i średni przedsiębiorcy z obawami wynikającymi z aktualnego kształtu ustawy, która ich zdaniem preferuje duże sieci zagraniczne, mające odpowiednie środki finansowe zabezpieczone na szybką organizację i automatyzację procesów związanych z systemem kaucyjnym. Według aktualnych szacunków ponad 55 tysięcy sklepów ze względu na swój metraż (poniżej 200 metrów kwadratowych) znajdzie się poza systemem kaucyjnym, co stanowi 80% wszystkich sklepów w Polsce. Według ustawy duże sklepy, o powierzchni powyżej 200 metrów kwadratowych, będą musiały odbierać puste opakowania, natomiast te o mniejszej powierzchni będą mogły przystąpić do systemu dobrowolnie, a ze względu na ich zasoby finansowe i ogólność ustawy, w której brakuje wielu istotnych zapisów doprecyzujących proces po stronie producentów, operatorów oraz sklepów, nie będą miały możliwości dołączyć do tego systemu. Większość z tych sklepów mieści się na terenach wiejskich, zatem jeśli wejście w życie ustawy w tym kształcie doprowadziłoby do bankructwa takiej wielkości sklepów, wielu mieszkańców terenów wiejskich utraci dostęp do sklepu lokalnego, który dla wielu osób jest jedyną możliwością, aby zrobić podstawowe zakupy spożywcze.
W związku z powyższym uprzejmie zwracam się do Pani Minister z interpelacją w sprawie możliwości nowelizacji wskazanej ustawy i doprecyzowania całego procesu systemu kaucyjnego dla producentów, operatorów oraz sklepów, a także wsparcia małych i średnich przedsiębiorców handlu detalicznego we wdrożeniu systemu kaucyjnego.
Mam w związku z tym następujące pytania:
Jaka będzie częstotliwość odbioru odpadów?
Czy opakowania będą mogły być zgniatane, jeśli nie utrudni to ich przechowywania?
W jaki sposób mają być transportowane i przechowywane opakowania po produktach mlecznych stanowiące realne zagrożenie sanitarne?
Czy opłata manipulacyjna będzie zróżnicowana względem sposobu zbiórki oraz powierzchni sklepu?
Kim są operatorzy, którzy mają ustalić zasady współpracy i podpisać umowę ze sklepem?
Czy wydłużenie wejścia w życie ustawy do 1 stycznia 2026 roku narazi Polskę na kary finansowe ze strony Unii Europejskiej?
Czy możliwe jest stopniowe wprowadzanie systemu kaucyjnego na kolejne frakcje (opakowania po mleku w drugiej kolejności)?
Czy możliwe jest przedefiniowanie opakowań podlegających systemowi kaucyjnemu na niebędące odpadami?
Czy możliwe jest, aby kaucja, podobnie jak dla butelki zwrotnej, była liczona na całym łańcuchu, począwszy od producenta?
Czy niezbędne jest, aby do kaucji był doliczany VAT?
Czy utrzymany zostanie termin uruchomienia systemu, a jeśli tak – to czy firmy uzyskają ułatwienia na początku jego funkcjonowania? Jeśli tak, to jakie?
Powyższe pytania są wynikiem wielu próśb o skuteczne rozwiązanie tej sprawy ze strony małych i średnich przedsiębiorców branży handlu detalicznego z całej Polski, stąd proszę w ich imieniu o przeanalizowanie problemu i znalezienie dobrych dla przedsiębiorców rozwiązań.
Z wyrazami szacunku
Danuta Jazłowiecka
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
9%
Konkretność
91%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11842 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.14.2024.AK
3119799.12144463.9764769
Warszawa, 29-03-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Danuty Jazłowieckiej z dnia 28.03.2024 r.
nr K10INT2371 w sprawie ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce
opakowaniami oraz niektórych innych ustaw wdrażającej tzw. system kaucyjny w Polsce od
1 stycznia 2025 r., poniżej przedstawiam stosowne wyjaśnienia.
1. Jaka będzie częstotliwość odbioru odpadów?
Zgodnie z art. 40j ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami
i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1658, z późn. zm.), wniosek o wydanie
zezwolenia na prowadzenie systemu kaucyjnego zawiera m.in. określenie zasad odbioru
opakowań i odpadów opakowaniowych (…), z jednostek handlu detalicznego i hurtowego
oraz innych punktów zbierających opakowania i odpady opakowaniowe, objętych
systemem kaucyjnym oraz zasad przekazywania tych opakowań do ponownego użycia lub
tych odpadów opakowaniowych do przetworzenia. Ustawa ta wprowadza jedynie ramy
funkcjonowania systemu kaucyjnego, natomiast szczegółowe rozwiązania w zakresie
organizacji i prowadzenia systemu, w tym również logistyki, harmonogramu i częstotliwości
odbiorów opakowań i odpadów opakowaniowych będą określane przez operatorów
systemu.
2. Czy opakowania będą mogły być zgniatane, jeśli nie utrudni to ich
przechowywania?
Zgodnie z art. 40j ust. 2 ustawy wniosek podmiotu reprezentującego zawiera
m.in. szczegółowy opis zasad odbioru opakowań i odpadów opakowaniowych.
O ile zbiórka prowadzona przez automaty wymagać będzie prowadzenia jej na
opakowaniach niezgniecionych, gdyż ułatwi to automatyczne odczytywanie informacji
zawartych na oznakowaniu, to zbiórka ręczna może być przeprowadzona na opakowaniach
w jakiś sposób uszkodzonych lub zgniecionych. Wszystkie szczegółowe wytyczne
i rozwiązania logistyczne w tej kwestii będą określane przez operatorów sytemu
kaucyjnego.
3. W jaki sposób mają być transportowane i przechowywane opakowania po
produktach mlecznych stanowiące realne zagrożenie sanitarne?
Sposób postępowania z opakowaniami po mleku i produktach mlecznych objętych
systemem kaucyjnym powinien zostać szczególnie potraktowany ze względu na zagrożenie
sanitarne i przygotowany przez operatorów systemu (zgodnie z wyjaśnieniem do punktu
powyżej). W tym momencie analizowana jest w Ministerstwie Klimatu i Środowiska oraz
-- 1 of 5 --
dyskutowana w gronie eksperckim możliwość odroczenia do 2026 r. obowiązku zbiórki
opakowań po mleku i produktach mlecznych, aby odpowiednio zaplanować i przygotować
system do zbierania tego rodzaju opakowań.
4. Czy opłata manipulacyjna będzie zróżnicowana względem sposobu zbiórki oraz
powierzchni sklepu?
Jak wskazują przywołane powyżej przepisy każdy operator może samodzielnie
zaprojektować zasady działania, w tym ogólną budowę systemu oraz sposób zarządzania
nim, w szczególności sposoby rozliczeń pomiędzy operatorami i jednostkami handlowymi
zaangażowanymi w dany system kaucyjny. Umowy zawierane pomiędzy podmiotem
reprezentującym a przedsiębiorcami prowadzącymi jednostki handlu detalicznego lub
hurtowego, zgodnie z art. 44 ust. 8 ustawy, powinny zawierać w szczególności: zasady
rozliczania kaucji oraz zasady zbierania i przekazywania opakowań i odpadów
opakowaniowych powstałych z opakowań. Wszystkie dodatkowe ustalenia będą
wypracowywane przez operatorów wspólnie z jednostkami i zależeć będą od stopnia
włączenia danej jednostki w uczestnictwo w systemie kaucyjnym: czy w zakresie jedynie
pobierania kaucji czy w zakresie zwracania kaucji oraz zbierania pustych opakowań
i odpadów opakowaniowych (art. 44 ust. 1-3 ustawy). Każde ustalenie w zakresie rozwiązań
organizacyjnych powinno być częścią umów zawieranych z operatorem systemu.
5. Kim są operatorzy, którzy mają ustalić zasady współpracy i podpisać umowę ze
sklepem?
Prowadzenie systemu kaucyjnego, zgodnie z art. 40j ustawy, wymaga uzyskania zezwolenia
wydawanego, w drodze decyzji, przez ministra właściwego do spraw klimatu, zwanego dalej
„zezwoleniem na prowadzenie systemu kaucyjnego”. Zezwolenie na prowadzenie systemu
kaucyjnego wydaje się na wniosek podmiotu reprezentującego. Zostały złożone 2 wnioski
o wydanie zezwolenia na prowadzenie systemu kaucyjnego. W tym momencie wydana
została jedna decyzja dla operatora Krajowy System Kaucyjny ZWROTKA S.A.
Wniosek o wydanie zezwolenia na prowadzenie systemu kaucyjnego przedkłada się
ministrowi właściwemu do spraw klimatu nie później niż 6 miesięcy przed planowanym
uruchomieniem systemu kaucyjnego, tak wiec jeżeli kolejne podmioty będą chciały
uruchomić systemy od początku od 2025 r. mają jeszcze czas do lipca na składanie
wniosków.
6. Czy wydłużenie wejścia w życie ustawy do 1 stycznia 2026 roku narazi Polskę na
kary finansowe ze strony Unii Europejskiej?
Termin faktycznego uruchomienia systemu zależeć będzie od stopnia przygotowania
i zaangażowania operatorów. Jako Ministerstwo wiemy, że społeczeństwo oczekuje aby
system kaucyjny został uruchomiony w zaplanowanym terminie oraz, że niektóre sklepy już
zainwestowały w projekty pilotażowego zbierania opakowań po napojach czy urządzenia
zbierające. W Ministerstwie trwają postępowania w zakresie złożonych wniosków o
wydanie decyzji na prowadzenie systemu kaucyjnego, gdzie podmioty reprezentujące
zobowiązują się do uruchomienia systemów kaucyjnych w całej Polsce w określonym
terminie. Nie chcemy zawieść zaufania społecznego ani narażać przedsiębiorców na straty
finansowe związane z opóźnianiem uruchomienia systemu kaucyjnego, tak więc na ten
mement termin uruchomienia systemu określony na 2025 r. pozostaje.
Osiągnięcie narzuconych przez dyrektywę SUP rocznych poziomów selektywnego zbierania
odpadów opakowaniowych dla produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych
wynoszących 77% od 2025 r. oraz 90% od 2029 r. nie będzie możliwe bez wprowadzenia
-- 2 of 5 --
sytemu kaucyjnego. W Polsce niemal 60 proc. butelek PET nadal nie trafia do recyklingu,
tak wiec nie może być mowy odkładaniu o kolejny rok uruchomienia zbiórki poprzez system.
Niezapewnienie celów określonych w ww. dyrektywie może prowadzić do nałożenia na
Polskę sankcji finansowych.
7. Czy możliwe jest stopniowe wprowadzanie systemu kaucyjnego na kolejne frakcje
(opakowania po mleku w drugiej kolejności)?
Temat rozszerzania systemu kaucyjnego o kolejne frakcje jest rozważany. Analizujemy
zgłaszane w tym zakresie postulaty jednak temat ten musi zostać poddany dyskusji w gronie
eksperckim. Tematami najczęściej dyskutowanymi są: włączenie do systemu
jednorazowych opakowań szklanych [nie można włączyć do systemu kaucyjnego samych
„małpek”], dlatego mówimy o ewentualnym rozszerzeniu systemu o wszystkie napoje
(wódki, wina, soki, soczki dla dzieci)] oraz szklanych opakowań standardowych (butelki
różnego typu i słoiki). Projekt wymaga dalszych analiz dotyczących rodzaju opakowań, ich
kształtu, oznakowania i procesów logistycznych. Rozwiązania zostaną wypracowane
wspólnie z operatorami, producentami i ośrodkami naukowymi, przy uwzględnieniu głosu
społecznego.
8. Czy możliwe jest przedefiniowanie opakowań podlegających systemowi
kaucyjnemu jako niebędącymi odpadami?
Zwolnienie podmiotów zbierających i transportujących odpady opakowaniowe objęte
systemem kaucyjnym z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów (w zakresie
odpadów objętych systemem kaucyjnym) byłoby wbrew przepisom art. 41 ustawy z dnia
14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.). Ułatwianie
prowadzenia zbierania czy transportu odpadów objętych systemem kaucyjnym bez
nadzoru, obok jawnych nadużyć na tym polu, mogłoby wiązać się również z możliwą utratą
cennego surowca do recyklingu. Nie jest naszą intencją otwieranie furtki dla możliwych
nadużyć w tym zakresie. Jednocześnie warto zauważyć, że jednostki handlowe odbierające
puste opakowania od użytkowników końcowych nie będą musiały posiadać zezwolenia,
ponieważ w art. 45 ustawy o odpadach istnieje odpowiednie zwolnienie.
9. Czy możliwe jest, aby kaucja, podobnie jak dla butelki zwrotnej była liczona na
całym łańcuchu począwszy od producenta?
Spotkanie konsultacyjne dot. systemu kaucyjnego zorganizowane 5 marca 2024 r. dało
możliwość zebrania się i przedstawienia najważniejszych potrzeb i bolączek związanych
z przyszłym systemem kaucyjnym przedstawicieli branż: napojowej (producentów napojów,
opakowań, automatów), recyklingu oraz reprezentujących handel detaliczny, stronę
samorządową i społeczną. Tematami wzbudzającymi największe zainteresowanie były m.in.:
wyjęcie kaucji na opakowania, które zostaną objęte systemem kaucyjnym, z podstawy
opodatkowania podatkiem VAT, podążanie kaucji za opakowaniem w całym łańcuchu
sprzedaży oraz przesunięcie o rok obowiązku zbiórki opakowań po mleku i produktach
mlecznych. Wychodząc naprzeciw postulatom, MKiŚ wspólnie z ekspertami z Ministerstwa
Finansów będzie analizowało możliwość przygotowania przepisów dot. podążania kaucji za
produktem. Takie rozwiązanie jest analizowane, jednak temat ten musi zostać poddany
szerszej dyskusji.
10. Czy do kaucji niezbędne jest, aby był doliczany VAT?
Opodatkowanie podatkiem VAT w świetle istniejących przepisów dotyczy opakowań
zwrotnych wielokrotnego użytku, objętych systemem kaucyjnym, tj. butelek szklanych
-- 3 of 5 --
wielokrotnego użytku. W przypadku pozostałych opakowań objętych nowym systemem
kaucyjnym, tj. opakowań jednorazowego użytku, zastosowania nie znajdują ani
obowiązujące przepisy dotyczące traktowania niezwróconej kaucji na gruncie VAT, ani
projektowane rozwiązania dotyczące traktowania na gruncie VAT niezwróconej kaucji dla
opakowań wielokrotnego użytku objętych nowym systemem kaucyjnym.
Przepisy te budzą kontrowersje wśród wprowadzających napoje w opakowaniach stąd
pojawiające się postulaty branży dot. wskazania wprost w ustawie o podatku od towarów
i usług, że wszystkie opakowania objęte systemem kaucyjnym zostają wyłączone z
podstawy opodatkowania podatkiem VAT. Wyłączenie wszystkich opakowań objętych
systemem kaucyjnym z podstawy opodatkowania podatkiem VAT będzie analizowane
wspólnie z ekspertami z Ministerstwa Finansów.
11. Czy utrzymany zostanie termin uruchomienia systemu, a jeśli tak – to czy firmy
uzyskają ułatwienia na początku jego funkcjonowania? Jeśli tak, jakie?
W Ministerstwie trwają postępowania w zakresie złożonych wniosków o wydanie decyzji
na prowadzenie systemu kaucyjnego, gdzie podmioty reprezentujące zobowiązują się do
uruchomienia systemów kaucyjnych w całej Polsce w określonym terminie. Na obecnym
etapie nie można jeszcze mówić o sytuacji, w której zagrożone jest wdrożenie systemu
kaucyjnego od 2025 r. Nie chcemy zawieść zaufania społecznego ani narażać
przedsiębiorców na straty finansowe związane z opóźnianiem uruchomienia systemu
kaucyjnego, tak więc na ten moment termin uruchomienia systemu określony na 2025 r.
pozostaje.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przewiduje, że system uruchomiony od 2025 roku
będzie potrzebował tzw. „czasu na rozruch”. Zakładamy, że wprowadzający stopniowo będą
przekonywać się do tego mechanizmu i z czasem dopiero będą podpisywać umowy
z operatorami systemu. Założono, że w początkowej fazie system kaucyjny może nie być
w stanie zapewnić zbiórki opakowań i odpadów opakowaniowych na maksymalnym
oczekiwanym poziomie, dlatego przyjęto niższe wysokości opłaty produktowej na początku
działania systemu tj. 0,1 zł za 1 kg w 2025 r.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 4 of 5 --
dw. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 5 of 5 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.14.2024.AK
3119799.12144463.9764769
Warszawa, 29-03-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Danuty Jazłowieckiej z dnia 28.03.2024 r.
nr K10INT2371 w sprawie ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce
opakowaniami oraz niektórych innych ustaw wdrażającej tzw. system kaucyjny w Polsce od
1 stycznia 2025 r., poniżej przedstawiam stosowne wyjaśnienia.
1. Jaka będzie częstotliwość odbioru odpadów?
Zgodnie z art. 40j ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami
i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1658, z późn. zm.), wniosek o wydanie
zezwolenia na prowadzenie systemu kaucyjnego zawiera m.in. określenie zasad odbioru
opakowań i odpadów opakowaniowych (…), z jednostek handlu detalicznego i hurtowego
oraz innych punktów zbierających opakowania i odpady opakowaniowe, objętych
systemem kaucyjnym oraz zasad przekazywania tych opakowań do ponownego użycia lub
tych odpadów opakowaniowych do przetworzenia. Ustawa ta wprowadza jedynie ramy
funkcjonowania systemu kaucyjnego, natomiast szczegółowe rozwiązania w zakresie
organizacji i prowadzenia systemu, w tym również logistyki, harmonogramu i częstotliwości
odbiorów opakowań i odpadów opakowaniowych będą określane przez operatorów
systemu.
2. Czy opakowania będą mogły być zgniatane, jeśli nie utrudni to ich
przechowywania?
Zgodnie z art. 40j ust. 2 ustawy wniosek podmiotu reprezentującego zawiera
m.in. szczegółowy opis zasad odbioru opakowań i odpadów opakowaniowych.
O ile zbiórka prowadzona przez automaty wymagać będzie prowadzenia jej na
opakowaniach niezgniecionych, gdyż ułatwi to automatyczne odczytywanie informacji
zawartych na oznakowaniu, to zbiórka ręczna może być przeprowadzona na opakowaniach
w jakiś sposób uszkodzonych lub zgniecionych. Wszystkie szczegółowe wytyczne
i rozwiązania logistyczne w tej kwestii będą określane przez operatorów sytemu
kaucyjnego.
3. W jaki sposób mają być transportowane i przechowywane opakowania po
produktach mlecznych stanowiące realne zagrożenie sanitarne?
Sposób postępowania z opakowaniami po mleku i produktach mlecznych objętych
systemem kaucyjnym powinien zostać szczególnie potraktowany ze względu na zagrożenie
sanitarne i przygotowany przez operatorów systemu (zgodnie z wyjaśnieniem do punktu
powyżej). W tym momencie analizowana jest w Ministerstwie Klimatu i Środowiska oraz
-- 1 of 5 --
dyskutowana w gronie eksperckim możliwość odroczenia do 2026 r. obowiązku zbiórki
opakowań po mleku i produktach mlecznych, aby odpowiednio zaplanować i przygotować
system do zbierania tego rodzaju opakowań.
4. Czy opłata manipulacyjna będzie zróżnicowana względem sposobu zbiórki oraz
powierzchni sklepu?
Jak wskazują przywołane powyżej przepisy każdy operator może samodzielnie
zaprojektować zasady działania, w tym ogólną budowę systemu oraz sposób zarządzania
nim, w szczególności sposoby rozliczeń pomiędzy operatorami i jednostkami handlowymi
zaangażowanymi w dany system kaucyjny. Umowy zawierane pomiędzy podmiotem
reprezentującym a przedsiębiorcami prowadzącymi jednostki handlu detalicznego lub
hurtowego, zgodnie z art. 44 ust. 8 ustawy, powinny zawierać w szczególności: zasady
rozliczania kaucji oraz zasady zbierania i przekazywania opakowań i odpadów
opakowaniowych powstałych z opakowań. Wszystkie dodatkowe ustalenia będą
wypracowywane przez operatorów wspólnie z jednostkami i zależeć będą od stopnia
włączenia danej jednostki w uczestnictwo w systemie kaucyjnym: czy w zakresie jedynie
pobierania kaucji czy w zakresie zwracania kaucji oraz zbierania pustych opakowań
i odpadów opakowaniowych (art. 44 ust. 1-3 ustawy). Każde ustalenie w zakresie rozwiązań
organizacyjnych powinno być częścią umów zawieranych z operatorem systemu.
5. Kim są operatorzy, którzy mają ustalić zasady współpracy i podpisać umowę ze
sklepem?
Prowadzenie systemu kaucyjnego, zgodnie z art. 40j ustawy, wymaga uzyskania zezwolenia
wydawanego, w drodze decyzji, przez ministra właściwego do spraw klimatu, zwanego dalej
„zezwoleniem na prowadzenie systemu kaucyjnego”. Zezwolenie na prowadzenie systemu
kaucyjnego wydaje się na wniosek podmiotu reprezentującego. Zostały złożone 2 wnioski
o wydanie zezwolenia na prowadzenie systemu kaucyjnego. W tym momencie wydana
została jedna decyzja dla operatora Krajowy System Kaucyjny ZWROTKA S.A.
Wniosek o wydanie zezwolenia na prowadzenie systemu kaucyjnego przedkłada się
ministrowi właściwemu do spraw klimatu nie później niż 6 miesięcy przed planowanym
uruchomieniem systemu kaucyjnego, tak wiec jeżeli kolejne podmioty będą chciały
uruchomić systemy od początku od 2025 r. mają jeszcze czas do lipca na składanie
wniosków.
6. Czy wydłużenie wejścia w życie ustawy do 1 stycznia 2026 roku narazi Polskę na
kary finansowe ze strony Unii Europejskiej?
Termin faktycznego uruchomienia systemu zależeć będzie od stopnia przygotowania
i zaangażowania operatorów. Jako Ministerstwo wiemy, że społeczeństwo oczekuje aby
system kaucyjny został uruchomiony w zaplanowanym terminie oraz, że niektóre sklepy już
zainwestowały w projekty pilotażowego zbierania opakowań po napojach czy urządzenia
zbierające. W Ministerstwie trwają postępowania w zakresie złożonych wniosków o
wydanie decyzji na prowadzenie systemu kaucyjnego, gdzie podmioty reprezentujące
zobowiązują się do uruchomienia systemów kaucyjnych w całej Polsce w określonym
terminie. Nie chcemy zawieść zaufania społecznego ani narażać przedsiębiorców na straty
finansowe związane z opóźnianiem uruchomienia systemu kaucyjnego, tak więc na ten
mement termin uruchomienia systemu określony na 2025 r. pozostaje.
Osiągnięcie narzuconych przez dyrektywę SUP rocznych poziomów selektywnego zbierania
odpadów opakowaniowych dla produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych
wynoszących 77% od 2025 r. oraz 90% od 2029 r. nie będzie możliwe bez wprowadzenia
-- 2 of 5 --
sytemu kaucyjnego. W Polsce niemal 60 proc. butelek PET nadal nie trafia do recyklingu,
tak wiec nie może być mowy odkładaniu o kolejny rok uruchomienia zbiórki poprzez system.
Niezapewnienie celów określonych w ww. dyrektywie może prowadzić do nałożenia na
Polskę sankcji finansowych.
7. Czy możliwe jest stopniowe wprowadzanie systemu kaucyjnego na kolejne frakcje
(opakowania po mleku w drugiej kolejności)?
Temat rozszerzania systemu kaucyjnego o kolejne frakcje jest rozważany. Analizujemy
zgłaszane w tym zakresie postulaty jednak temat ten musi zostać poddany dyskusji w gronie
eksperckim. Tematami najczęściej dyskutowanymi są: włączenie do systemu
jednorazowych opakowań szklanych [nie można włączyć do systemu kaucyjnego samych
„małpek”], dlatego mówimy o ewentualnym rozszerzeniu systemu o wszystkie napoje
(wódki, wina, soki, soczki dla dzieci)] oraz szklanych opakowań standardowych (butelki
różnego typu i słoiki). Projekt wymaga dalszych analiz dotyczących rodzaju opakowań, ich
kształtu, oznakowania i procesów logistycznych. Rozwiązania zostaną wypracowane
wspólnie z operatorami, producentami i ośrodkami naukowymi, przy uwzględnieniu głosu
społecznego.
8. Czy możliwe jest przedefiniowanie opakowań podlegających systemowi
kaucyjnemu jako niebędącymi odpadami?
Zwolnienie podmiotów zbierających i transportujących odpady opakowaniowe objęte
systemem kaucyjnym z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów (w zakresie
odpadów objętych systemem kaucyjnym) byłoby wbrew przepisom art. 41 ustawy z dnia
14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.). Ułatwianie
prowadzenia zbierania czy transportu odpadów objętych systemem kaucyjnym bez
nadzoru, obok jawnych nadużyć na tym polu, mogłoby wiązać się również z możliwą utratą
cennego surowca do recyklingu. Nie jest naszą intencją otwieranie furtki dla możliwych
nadużyć w tym zakresie. Jednocześnie warto zauważyć, że jednostki handlowe odbierające
puste opakowania od użytkowników końcowych nie będą musiały posiadać zezwolenia,
ponieważ w art. 45 ustawy o odpadach istnieje odpowiednie zwolnienie.
9. Czy możliwe jest, aby kaucja, podobnie jak dla butelki zwrotnej była liczona na
całym łańcuchu począwszy od producenta?
Spotkanie konsultacyjne dot. systemu kaucyjnego zorganizowane 5 marca 2024 r. dało
możliwość zebrania się i przedstawienia najważniejszych potrzeb i bolączek związanych
z przyszłym systemem kaucyjnym przedstawicieli branż: napojowej (producentów napojów,
opakowań, automatów), recyklingu oraz reprezentujących handel detaliczny, stronę
samorządową i społeczną. Tematami wzbudzającymi największe zainteresowanie były m.in.:
wyjęcie kaucji na opakowania, które zostaną objęte systemem kaucyjnym, z podstawy
opodatkowania podatkiem VAT, podążanie kaucji za opakowaniem w całym łańcuchu
sprzedaży oraz przesunięcie o rok obowiązku zbiórki opakowań po mleku i produktach
mlecznych. Wychodząc naprzeciw postulatom, MKiŚ wspólnie z ekspertami z Ministerstwa
Finansów będzie analizowało możliwość przygotowania przepisów dot. podążania kaucji za
produktem. Takie rozwiązanie jest analizowane, jednak temat ten musi zostać poddany
szerszej dyskusji.
10. Czy do kaucji niezbędne jest, aby był doliczany VAT?
Opodatkowanie podatkiem VAT w świetle istniejących przepisów dotyczy opakowań
zwrotnych wielokrotnego użytku, objętych systemem kaucyjnym, tj. butelek szklanych
-- 3 of 5 --
wielokrotnego użytku. W przypadku pozostałych opakowań objętych nowym systemem
kaucyjnym, tj. opakowań jednorazowego użytku, zastosowania nie znajdują ani
obowiązujące przepisy dotyczące traktowania niezwróconej kaucji na gruncie VAT, ani
projektowane rozwiązania dotyczące traktowania na gruncie VAT niezwróconej kaucji dla
opakowań wielokrotnego użytku objętych nowym systemem kaucyjnym.
Przepisy te budzą kontrowersje wśród wprowadzających napoje w opakowaniach stąd
pojawiające się postulaty branży dot. wskazania wprost w ustawie o podatku od towarów
i usług, że wszystkie opakowania objęte systemem kaucyjnym zostają wyłączone z
podstawy opodatkowania podatkiem VAT. Wyłączenie wszystkich opakowań objętych
systemem kaucyjnym z podstawy opodatkowania podatkiem VAT będzie analizowane
wspólnie z ekspertami z Ministerstwa Finansów.
11. Czy utrzymany zostanie termin uruchomienia systemu, a jeśli tak – to czy firmy
uzyskają ułatwienia na początku jego funkcjonowania? Jeśli tak, jakie?
W Ministerstwie trwają postępowania w zakresie złożonych wniosków o wydanie decyzji
na prowadzenie systemu kaucyjnego, gdzie podmioty reprezentujące zobowiązują się do
uruchomienia systemów kaucyjnych w całej Polsce w określonym terminie. Na obecnym
etapie nie można jeszcze mówić o sytuacji, w której zagrożone jest wdrożenie systemu
kaucyjnego od 2025 r. Nie chcemy zawieść zaufania społecznego ani narażać
przedsiębiorców na straty finansowe związane z opóźnianiem uruchomienia systemu
kaucyjnego, tak więc na ten moment termin uruchomienia systemu określony na 2025 r.
pozostaje.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przewiduje, że system uruchomiony od 2025 roku
będzie potrzebował tzw. „czasu na rozruch”. Zakładamy, że wprowadzający stopniowo będą
przekonywać się do tego mechanizmu i z czasem dopiero będą podpisywać umowy
z operatorami systemu. Założono, że w początkowej fazie system kaucyjny może nie być
w stanie zapewnić zbiórki opakowań i odpadów opakowaniowych na maksymalnym
oczekiwanym poziomie, dlatego przyjęto niższe wysokości opłaty produktowej na początku
działania systemu tj. 0,1 zł za 1 kg w 2025 r.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 4 of 5 --
dw. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 5 of 5 --