Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DBI-3.054.3.2024
Warszawa, 22 maja 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 2358 z dnia 28 marca br. Posła na Sejm RP
Dariusza Mateckiego wraz z grupą Posłów dotyczącą systemu uprawnień do ulg
przejazdowych w transporcie publicznym (w tym bezpłatnych przejazdów dla uczniów)
w pierwszej kolejności pragnę zwrócić uwagę, że w ramach publicznego transportu
zbiorowego funkcjonują obecnie 3 odrębne systemy regulujące uprawnienia pasażerów
do ulgowych przejazdów, tj.:
1) ulgi o charakterze ustawowym wynikające z szeregu ustaw, które określają grupy
zawodowe i społeczne, wymiary ulg, środki transportu (autobus lub pociąg),
rodzaj komunikacji (zwykła, przyspieszona lub pośpieszna) i rodzaj biletu
(jednorazowe lub miesięczne imienne) dla których te ulgi obowiązują. Ulgi
ustanowione w drodze ustawy mają charakter obligatoryjny. To znaczy,
że wszyscy przewoźnicy są zobowiązani do ich honorowania;
2) ulgi ustanowione na obszarze właściwości organizatora przewozów (takie ulgi
mogą wprowadzić np. władze gminy w przewozach, które organizują i za które
płacą) obejmujące przede wszystkim komunikację miejską;
3) ulgi ustanowione niezależnie i indywidualnie przez samych przewoźników
w ramach ich własnej strategii handlowej (regulamin przewoźnika może
przewidywać zniżki np. dla seniorów czy osób z umiarkowanym stopniem
niepełnosprawności) zmierzającej do maksymalizacji przychodów z realizowanych
przewozów.
Na pierwszy z ww. systemów (ustawowych ulg przejazdowych) składa się z 11 odrębnych
ustaw uchwalanych przez Parlament RP na przestrzeni wielu lat, niezależnie od siebie,
pozostających w gestii różnych resortów (w szczególności Ministra Rodziny i Polityki
Społecznej, Ministra Edukacji i Nauki, oraz w mniejszym stopniu Ministra Zdrowia czy
Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji). Na system ten składają się poniższe
ustawy:
• ustawa z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów
środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. tekst jedn. z 2024 r. poz. 380),

-- 1 of 4 --

2
• ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach
będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. tekst jedn.
z 2022 r. poz. 2039),
• ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o świadczeniach pieniężnych i uprawnieniach
przysługujących cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych (Dz. U. tekst
jedn. z 2021 r. poz. 1820),
• ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych
oraz ich rodzin (Dz. U. tekst jedn. z 2023 r. poz. 1100),
• ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz
osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. tekst jedn. z 2023 r.
poz. 388),
• ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa
(Dz. U. tekst jedn. z 2023 r. poz. 2112),
• ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo Oświatowe (Dz. U. tekst jedn. z 2023 r.
poz. 900 ze zm.),
• ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. tekst
jedn. z 2023 r. poz. 742 ze zm.),
• ustawa z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. tekst jedn. z 2023 r.
poz. 192),
• ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. tekst jedn. z 2024 r.
poz. 281)1,
• ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. tekst
jedn. z 2022 r. poz. 1339 ze zm.).
Ustawy te skierowane sią do kilkunastu grup zawodowych i społecznych m.in.: osób
niewidomych, osób niezdolnych do samodzielne egzystencji, dzieci i młodzieży dotkniętej
inwalidztwem lub niepełnosprawnością, opiekunów tych osób, inwalidów wojennych
i wojskowych, kombatantów, dzieci i młodzieży, studentów i doktorantów, nauczycieli,
emerytów i rencistów, rodziców lub małżonkowie rodziców w rodzinach wielodzietnych
posiadający Kartę Dużej Rodziny, a nawet funkcjonariuszy różnych służb w trakcie
wykonywania czynności służbowych. Ustawy te w sposób znaczny różnicują zakres
uprawnień ww. grup pasażerów ze względu na wymiar ulgi (9 różnych wymiarów ulg
od 33% do nawet 100%), środek transportu (autobus/pociąg), rodzaju komunikacji
(zwykła/przyspieszona – w przypadku autobusu osobowa/pospieszna/ekspresowa -
w przypadku pociągu, oraz odrębnie w przypadku komunikacji miejskiej) i rodzaju biletu
(bilet jednorazowy/miesięczny imienny).
1 ustawa jako jedyna z powyższych przyznaje ulgę czasową obowiązująca w przypadku ogłoszenia
stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii.

-- 2 of 4 --

3
Obecnie w ramach tego systemu dzieci do lat 4 korzystają co do zasady2 z bezpłatnych
przejazdów środkami publicznego transportu kolejowego oraz autobusowego
(niebędącego komunikacją miejską). Starsze dzieci, w wieku powyżej 4 lat do rozpoczęcia
odbywania obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego, korzystają z ulgi
w wymiarze 37% w przypadku zakupu biletów jednorazowych. Natomiast dzieci i młodzież
w okresie od rozpoczęcia odbywania obowiązkowego rocznego przygotowania
przedszkolnego do ukończenia szkoły podstawowej lub ponadpodstawowej, nie dłużej niż
do ukończenia 24 roku życia korzystają z ulgi w wymiarze 49% w przypadku przejazdów
w oparciu o bilety miesięczne, a w przewozach kolejowych - dodatkowo z ulgi 37%
w przypadku zakupu biletu jednorazowego.
W mojej ocenie system ten jest bardzo rozbudowany, skomplikowany i nieprzystający
zarówno do rozwoju rynku przewozów pasażerskich jak i obecnych potrzeb pasażerów.
Wymaga tym samym gruntownych i kompleksowych zmian. Ich przeprowadzenie będzie
jednak zależało od dalszych działań Rządu w kontekście:
 polityki społecznej i socjalnej realizowanej przez:
o Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (ukierunkowanie ulg
na najsłabsze i najuboższe grupy społeczne np. na osoby niepełnosprawne),
o Ministra do spraw Polityki Senioralnej (w zakresie emerytów i rencistów),
o Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (wyrażanie wdzięczności
za narażanie życia w obronie kraju – np. poprzez ulgi dla inwalidów
wojennych i wojskowych, weteranów poszkodowanych w działaniach poza
granicami kraju);
 polityki edukacyjnej realizowanej przez Ministra Edukacji (wyrównanie szans
edukacyjnych dzieci i młodzieży w dostępie do placówek oświatowych - np.
uczniów i studentów);
 polityki zagranicznej realizowanej przez Ministra Spraw Zagranicznych
(wspieranie Polaków zamieszkałych za granicą w zachowaniu ich związków
z narodowym dziedzictwem kulturalnym – np. posiadaczy Karty Polaka, dzieci,
młodzieży uczącej się za granicą przedmiotów w języku polskim);
 polityki zdrowotnej realizowanej przez Ministra Zdrowia (zwiększenie
dostępności krwi i jej składników w sytuacji zagrożenia epidemicznego poprzez
ulgi np. dla honorowych dawców krwi),
a także możliwości finansowych budżetu państwa związanych z finansowaniem tych
polityk (w tym zakresie wiodącą rolę odgrywa Minister Finansów).
W przypadku drugiego z systemów - ulg ustanowionych na obszarze właściwości
organizatora przewozów (w tym, w ramach komunikacji miejskiej) należy zwrócić
uwagę, że od przeszło 30-stu lat organizacja komunikacji miejskiej jest zadaniem własnym
2 w komunikacji autobusowej dzieci w wieku do lat 4, jeśli korzystają z osobnego miejsca do siedzenia mają prawo do ulgi
w wymiarze 78%

-- 3 of 4 --

4
jednostek samorządu terytorialnego i co do zasady nie jest objęta finansowaniem
z budżetu państwa. Jednostki samorządu terytorialnego (jako organizatorzy komunikacji
miejskiej) mają prawo do określania we własnym zakresie, w realizowanych przez siebie
przewozach, zarówno grupy pasażerów uprawnionych do ulg, jak i wymiar tych ulg.
Odbywa się to poprzez podejmowanie przez organy stanowiące tych jednostek (Radę
Gminy, Radę Miejską lub Radę Miasta) uchwał kształtujących politykę transportową
na swoim obszarze, w tym m.in. ceny biletów, zakres uprawnień pasażerów do ulg
i wymiar tych ulg. Jednocześnie utracone przez przedsiębiorstwa świadczące usługi
przewozu osób przychody z tytułu honorowania określonych ulg przysługujących
pasażerom w komunikacji miejskiej pokrywane są w całości ze środków budżetowych tych
jednostek. Stąd też w zależności od prowadzonej lokalnej polityki transportowej
i zamożności poszczególnych samorządów, jednostki te samodzielnie decydują
o ewentualnym przyznaniu i wymiarze ulg przejazdowych dla dzieci i młodzieży (np. jak to
w przypadku Warszawy – dzieci od urodzenia do 30 września w roku kalendarzowym,
w którym kończą 7 lat, czy wszyscy uczniowie szkół podstawowych działających na terenie
m.st. Warszawy).
Administracja rządowa nie określa zasad ani nie finansuje z budżetu państwa przewozów
w ramach komunikacji miejskiej i co do zasady ustawodawca nie narzuca władzom
lokalnym w drodze ustawy obowiązku stosowania ulg przejazdowych obowiązujących
w tego rodzaju komunikacji. Dlatego też propozycja wprowadzenia bezpłatnych
przejazdów komunikacją lokalną (czyli de facto miejską) powinna być rozważana w kwestii
rekompensaty dla jednostek samorządu terytorialnego, gdyż wprowadzenie bezpłatnych
przejazdów spowodowałoby istotne uszczuplenie ich budżetów – finansowanie zadań
własnych jednostek samorządu terytorialnego wykracza poza kompetencje tutejszego
resortu.
Z wyrazami szacunku
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu

-- 4 of 4 --