Odpowiedź na interpelację w sprawie likwidacji szlaku przemytników przechodzących z Bliskiego Wschodu przez Białoruś do Polski i dalej do Unii Europejskiej Odpowiedź na interpelację nr 2347 w sprawie likwidacji szlaku przemytników przechodzących z Bliskiego Wschodu przez Białoruś do Polski i dalej do Unii Europejskiej Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 22-04-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 2347 Pana Posła Dariusza Mateckiego i grupy Posłów[1] w sprawie likwidacji szlaku przemytników przechodzących z Bliskiego Wschodu przez Białoruś do Polski i dalej do Unii Europejskiej, w oparciu m.in. o stanowisko Komendy Głównej Straży Granicznej (SG), uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Na wstępie należy podkreślić, że od 3 lat w Polsce mamy do czynienia ze sztucznie kreowaną presją migracyjną. Priorytetem w polityce państwa musi być skuteczne zapobieganie próbom tworzenia sztucznego szlaku migracyjnego przez Polskę do innych krajów Europy Zachodniej. Dlatego też dokonano audytu funkcjonowania zapory na granicy oraz opracowano plan jej wzmocnienia, tak aby mogła realizować cel dla jakiego została zbudowana, czyli ograniczenie i docelowo zamknięcie szlaku migracyjnego. Wzmocnienie zapory i uzyskanie jej dodatkowej funkcjonalności powinno nastąpić do końca 2024 r., a zakończenie procesu jej uszczelniania do połowy 2025 r. Prace planistyczne są już zaawansowane, także w ramach współpracy Komendy Głównej SG z jedną z polskich uczelni technicznych. Kierownictwo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) podjęło także decyzję o dofinansowaniu ze środków Unii Europejskiej (UE) projektu Komendanta Głównego SG pt. „Budowa technicznej ochrony zewnętrznej granicy UE na obszarach wodnych na odcinku granicy RP[2] z Białorusią w POSG[3] cz. II” w kwocie 57 700 000 zł, w tym 43 275 000 zł stanowi wkład UE. Porozumienie finansowe z Komendą Główną SG zostało podpisane 12 stycznia 2024 r. Środki unijne pochodzą z Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (IZGW) w ramach Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami. Realizacja projektu jest przewidziana na okres 1 października 2023 r. – 30 czerwca 2025 r. Ponadto, w ramach współpracy bilateralnej oraz na szczeblu UE są prowadzone szerokie działania mające na celu zapobieganie instrumentalizacji migracji przez takie państwa jak Białoruś i Rosja. Przedstawiciele MSWiA pozostają w stałym kontakcie z przedstawicielami Komisji Europejskiej (KE). W ostatnich miesiącach w MSWiA odbyły się liczne spotkania z wysokimi urzędnikami KE, w tym z Komisarz Ylvą Johansson, poświęcone zagadnieniom zarządzania migracjami, instrumentalizacji migracji przez Rosję i Białoruś oraz możliwościom ograniczenia napływu migrantów z państw Bliskiego Wschodu i Afryki. Jednym z najważniejszych aspektów przedmiotowych rozmów dla Polski jest kwestia solidarnego wsparcia finansowego na poziomie UE w celu wzmocnienia ochrony granicy państwowej. Uzyskano zapewnienie, że KE planuje zwiększenie puli środków na pokrywanie wydatków Państw Członkowskich związanych z ochroną zewnętrznych granic, jeszcze w 2024 r. Polska w ostatnich miesiącach wnioskowała o wyasygnowanie tego typu środków z budżetu UE. Nadmieniam również, w ramach uszczegółowienia udzielonych informacji, że w celu sprawnego i skoordynowanego działania na szczeblu krajowym decyzją Komendanta Głównego SG powołano Zespół Zadaniowy, ukierunkowany na zwalczanie nielegalnej migracji z kierunku Białorusi (tożsamy zespół powołano także w obszarze zwalczania nielegalnej migracji tzw. „szlakiem bałkańskim”). W skład Zespołów Zadaniowych wchodzą przedstawiciele pionu operacyjno-śledczego SG szczebla centralnego i terenowego. Jednocześnie na płaszczyźnie międzynarodowej SG realizuje w ścisłej współpracy z Europolem i w ramach współpracy bilateralnej czynności ukierunkowane na identyfikowanie grup przestępczych i organizatorów nielegalnej migracji przez terytorium Polski, m.in. przy wykorzystaniu narzędzi analitycznych do przetwarzania informacji pozyskiwanych z różnych źródeł. W szczególności w zakresie zwalczania nielegalnej migracji „kanałem wschodnim” jest prowadzona intensywna wymiana informacji oraz są koordynowane działania w ramach powołanej – na poziomie Europolu – specjalnej, operacyjnej grupy zadaniowej OTF FLOW – OTF FLOW2. W ramach powyższego przedsięwzięcia SG, jako jeden z liderów projektu, zintensyfikowała wymianę informacji przede wszystkim z państwami najbardziej dotkniętymi narastającą presją migracyjną, tj. z Litwą, Łotwą, Estonią oraz z państwami zagrożonymi tzw. migracją wtórną, tj. Niemcami i Finlandią. W tym zakresie SG realizuje wspólne spotkania roboczo-koordynacyjne i video-konferencje, a także działania stricte operacyjne w ramach wspólnych Joint Action Day (JAD). Straż Graniczna realizuje również działania w ramach drugiej, specjalnej operacyjnej grupy zadaniowej, działającej pod auspicjami Europolu – OTF VISTULA. W tym zakresie jest prowadzona robocza wymiana informacji ze Słowacją, Czechami, Węgrami, Niemcami, Litwą, Łotwą, Estonią, Ukrainą i Austrią. W zakresie zwalczania nielegalnej migracji SG prowadzi około 130 złożonych przedsięwzięć operacyjno-śledczych, w tym odnośnie do „kanału wschodniego” około 50 spraw. W wyniku działań służbowych, ukierunkowanych na zwalczanie nielegalnej migracji „kanałem wschodnim” („białoruskim”), realizowanych przez Podlaski i Nadbużański Oddział SG, w 2024 r. przedstawiono zarzuty 74 sprawcom (organizatorom/pomocnikom/kurierom), z czego 23 tymczasowo aresztowano. Sprawcami są głównie cudzoziemcy pochodzący z Ukrainy, Gruzji, Białorusi, Uzbekistanu, Tadżykistanu, Mołdawii, ale są wśród nich także obywatele RP. Skutecznym narzędziem w walce z osobami zaangażowanymi w organizowanie nielegalnej migracji jest stosowanie, oprócz sankcji karnych, sankcji administracyjnej przewidzianej w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach[4] w postaci zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen, który wynosi od 5 do 10 lat. Wykorzystywane są także informacje sygnalne na temat przemieszczających się grup cudzoziemców uzyskiwane od oficerów łącznikowych w krajach ościennych i krajach pochodzenia migrantów. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Pana Posła Norberta Jakuba Kaczmarczyka, Pana Posła Sebastiana Kalety, Pana Posła Jana Kanthaka, Pani Poseł Marii Kurowskiej, Pana Posła Sebastiana Łukaszewicza, Pana Posła Marcina Romanowskiego oraz Pana Posła Piotra Uruskiego. [2] Rzeczypospolitej Polskiej. [3] Podlaskim Oddziale Straży Granicznej. [4] Dz. U. z 2023 r. poz. 519, z późn. zm.