tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.222.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2335 Pana Posła Dariusza Mateckiego wraz z grupą posłów
z 29 marca 2024 r. w sprawie tzw. umów śmieciowych i wymuszonego samozatrudnienia,
proszę przyjąć poniższe informacje.
Aktem regulującym prawa i obowiązki pracowników i pracodawców jest Kodeks Pracy.
Zgodnie z art. 2 k.p. pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę,
powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.
Zapobieganiu nadużyciom ze strony pracodawców, polegającym na zawieraniu umów prawa
cywilnego w sytuacjach, w których dana osoba wypełnia obowiązki pracownicze
w warunkach charakterystycznych dla umowy o pracę, służą przepisy art. 22 Kodeksu pracy.
Zgodnie z nimi zatrudnienie w warunkach, w których pracownik zobowiązuje się do
wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem
oraz w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudnienia pracownika
za wynagrodzeniem, jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę
zawartej umowy. Jeżeli mimo występowania tych cech zawarto umowę cywilnoprawną, to -
jak wynika z art. 22 § 11 k.p. - takie zatrudnienie jest zatrudnieniem na podstawie stosunku
pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Zawarcie umowy
cywilnoprawnej w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 k.p. powinna zostać zawarta
umowa o pracę, stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika zagrożone karą
grzywny od 1000 zł do 30 000 zł (art. 281 § 1 pkt 1 k.p.).
Na gruncie Kodeksu pracy nie występuje również pojęcie „samozatrudnienia”. Nie zostało
także jednolicie zdefiniowane w innych przepisach prawa. Przyjąć można jednak, że
w najszerszym znaczeniu zjawisko to obejmuje praktykę współpracy między podmiotami
gospodarczymi, w ramach której jednym z partnerów jest osoba fizyczna prowadząca firmę
jednoosobową i osobiście wykonująca zadania (usługi) na rzecz drugiego partnera zawartej
umowy o współpracy. Jest to zjawisko ze sfery działalności gospodarczej (profesjonalnego
obrotu gospodarczego), w ramach którego należy dostrzegać występowanie wielu postaci
samozatrudnienia, których podłożem jest realizacja zróżnicowanych celów gospodarczych
i osobistych oraz interesów stron zainteresowanych zawarciem umowy o współpracy.
Działalność tego typu prowadzona jest na własny rachunek, własną odpowiedzialność
i ryzyko.
W praktyce samozatrudnienie występuje jako alternatywa wykonywania pracy najemnej
w ramach zatrudnienia pracowniczego. W tej postaci samozatrudnienia, mimo że
samozatrudniony występuje jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą,

-- 1 of 2 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
samozatrudnienie nie jest synonimem prowadzenia działalności gospodarczej. Działalność
gospodarcza polega bowiem na tym, że przedsiębiorca dobrowolnie podejmuje określony
rodzaj działalności wytwórczej czy usługowej i występuje na rynku na równych prawach
z innymi podmiotami które taką działalność prowadzą. Osoba samozatrudniona natomiast
często rozpoczyna działalność gospodarczą dlatego, że nie może podjąć lub kontynuować
pracy w ramach zatrudnienia pracowniczego. Charakterystyczne dla takiego
samozatrudnienia jest osobiste wykonywanie pracy przez samozatrudnionego (najczęściej
tych samych zadań, które były przedmiotem umowy o pracę).
W sytuacji pozornego samozatrudnienia, osoby prowadzące jednoosobowo działalność
gospodarczą mogą wystąpić do sądu pracy o stwierdzenie, że łączący je stosunek prawny -
formalnie będący stosunkiem pomiędzy podmiotami gospodarczymi - jest w istocie
stosunkiem pracy, gdyż posiada cechy charakterystyczne dla stosunku pracy. Naruszenie
przez pracodawcę art. 22 k.p., może także stanowić podstawę do działań ze strony
Państwowej Inspekcji Pracy, która jest instytucją ustawowo powołaną do nadzoru i kontroli
przestrzegania przez pracodawców prawa pracy (zgodnie z ustawą z dnia 13 kwietnia 2007
r. o Państwowej Inspekcji Pracy, Dz. U. z 2024 r. poz. 1712), podlegającą bezpośrednio
Sejmowi RP. Przepis art. 10 ust. 1 pkt 11 ustawy przyznaje inspektorom pracy prawo
występowania z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy. Minister Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej nie dysponuje instrumentami prawnymi umożliwiającymi prowadzenie
nadzoru przestrzegania przepisów prawa pracy.
Pragnę zapewnić, że Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ma na
uwadze problematykę związaną z zapewnieniem skutecznego ograniczenia skali zjawiska
nadużywania umów cywilnoprawnych z jednej i pozornego (fałszywego) samozatrudnienia
z drugiej strony. W podległym mi resorcie trwają prace nad odpowiednimi w tym zakresie
rozwiązaniami legislacyjnymi.
Niezależnie od planów stale, już obecnie, podejmowane są działania mające na celu
zabezpieczenie interesów osób wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy.
W tym kontekście należy pamiętać o zwiększanej corocznie minimalnej stawce godzinowej
wynagrodzenia za pracę wykonywaną na podstawie umów zlecenia (art. 734 Kodeksu
cywilnego) oraz umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art.
750 Kodeksu cywilnego). Aktualnie trwają prace, mające na celu umożliwienie zaliczania
okresów wykonywania pracy w ramach niektórych umów prawa cywilnego oraz okresów
prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej do tzw. stażu pracy.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 2 of 2 --