Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-8.054.21.2024
Warszawa, 12 kwietnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2302 Posłanki na Sejm RP, Pani Danuty Jazłowieckiej,
w sprawie poparcia wniosku samorządu woj. opolskiego dotyczącego wsparcia
organizatorów publicznego transportu kolejowego, przedstawiam poniższe stanowisko.
W związku z odwołaniem się Pani Poseł do wniosku Marszałka Województwa Opolskiego
skierowanego do Ministerstwa Infrastruktury, w sprawie pilnego podjęcia działań dla
zminimalizowania skutków drastycznego wzrostu kosztów uruchamiania regularnych
połączeń kolejowych i wsparcia organizatorów publicznego transportu zbiorowego
dodatkowymi środkami z budżetu państwa, uprzejmie informuję, że zasady organizacji
i funkcjonowania regularnego przewozu osób w publicznym transporcie zbiorowym
realizowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w transporcie kolejowym, w tym
zasady jego finansowania, określa ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym
transporcie zbiorowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 2778).
Mając na uwadze konstytucyjne zasady współdziałania władz, potwierdzające
niezależność jednostek samorządu terytorialnego wobec administracji rządowej,
dokonano podziału odpowiedzialności związanej z kolejowym zbiorowym transportem
publicznym. Zadania organizatora publicznego transportu zbiorowego, zwanego dalej
„organizatorem”, w zakresie określonym w art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 16 grudnia
2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym, powierzone zostały województwu. Zatem
zgodnie z przyjętą regulacją organizacja rynku transportu publicznego na terenie
województwa oraz oferta przewozowa usług w tym zakresie wynikają z autonomicznych
decyzji organizatora. Określanie potrzeb przewozowych i organizowanie przetargów
w celu ich zaspokojenia na terenie województwa stanowi wyłączną kompetencję
województwa.
W ustawie z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu (Dz.U. z 2022 r.
poz.2267, z późn. zm.) zostały określone źródła dochodów jednostek samorządu
terytorialnego oraz zasady ustalania i gromadzenia tych dochodów, a także zasady
ustalania i przekazywania subwencji ogólnej oraz wypłat dla jednostek samorządu
terytorialnego, w tym udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób prawnych
(CIT). Aktualny poziom udziału jednostek samorządu terytorialnego w dochodach z tego
podatku wynosi 22,86%, z czego 14,75% otrzymują samorządy województw.
Projektodawca kształtując treść ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego założył, że odpowiednia część dochodu województw z CIT,
powiększona o ewentualne przepływy finansowe pomiędzy województwami, stanowi
źródło finansowania kolejowych przewozów przez województwa. Na podstawie art. 6

-- 1 of 4 --

2
ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz
o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz.U. Nr 115, poz. 966) część ta została zwiększona
o 0,75 punktu procentowego, tj. z 14 % do 14,75 %. W latach 2003-2009 zapewniono więc
województwom na ten cel 1,5% udział we wpływach z podatku CIT, natomiast od 2010 r.
udział ten został zwiększony o kolejne 0,75% i łącznie wynosi 2,25%.
W odniesieniu do kwestii wzrostu kosztów realizacji usług użyteczności publicznej
związanych z pandemią oraz wybuchem wojny na Ukrainie, uprzejmie informuję, że mając
na celu zminimalizowanie skutków wzrostu cen energii elektrycznej w publicznym
transporcie zbiorowym, w wyniku starań Ministra Infrastruktury, ustawa z dnia 27
października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości
cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku oraz w 2024 rok
(Dz.U. z 2022 r. poz. 2243, z późn. zm.) objęła wsparciem transport zbiorowy, za który
odpowiadają jednostki samorządu terytorialnego. Niezależnie od wzrostu cen energii
elektrycznej na rynku hurtowym w 2023 i 2024 roku, przewoźnicy kolejowi, których
dotyczy wsparcie, mogą rozliczać się za energię elektryczną po cenie maksymalnej
w wysokości 785 zł/MWh, a następnie od 1 października 2023 roku w wysokości
693 zł/MWh. Ministerstwo Infrastruktury wnioskowało o objęcie wsparciem wszystkich
przewoźników kolejowych, również tych wykonujących dalekobieżne kolejowe przewozy
pasażerskie. Ostatecznie wsparciem na podstawie ww. ustawy objęci zostali wyłącznie
przewoźnicy kolejowi realizujący usługi w zakresie transportu zbiorowego, za który
odpowiadają jednostki samorządu terytorialnego.
Dodatkowe wsparcie finansowe wypłacone operatorom kolejowym na podstawie
art. 15zzzzl¹ i art. 15zzzzl² ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach
związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób
zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1327, z późn.
zm.) za poszczególne miesiące roku 2020 i 2021 uzupełniało środki przekazywane jako
rekompensata przez właściwego organizatora publicznego transportu zbiorowego
w związku ze zmniejszeniem liczby przewożonych pasażerów, a tym samym i przychodów
z realizacji umów o świadczenie usług publicznych na skutek COVID-19. Wsparcie to miało
na celu minimalizować negatywne konsekwencje COVID-19 w sytuacji, kiedy budżety
organizatorów były konstruowane bez uwzględnienia skutków epidemii COVID-19,
co miało miejsce w przypadku umów PSC na 2020 r. oraz w sytuacji stopniowego
wychodzenia z obostrzeń i wracania pasażerów na kolej – jak w 2021 r. Powyższe wsparcie
z budżetu państwa (art. 15zzzzl¹ ww. ustawy) i Funduszu Przeciwdziałania COVID-19
(art. 15zzzzl² ww. ustawy) służyło zminimalizowaniu strat finansowych operatorów
kolejowych i utrzymaniu oferty przewozowej na zaplanowanym przez organizatorów
poziomie.
Niewątpliwie wybuch wojny na Ukrainie miał wpływ również na transport, dlatego też
Rząd RP przekazał wsparcie finansowe z Funduszu Pomocy na pomoc udzieloną przez
przewoźników kolejowych w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy
zgodnie z regulacją przyjętą w ustawie z dnia 23 marca 2022 r. o szczególnych regulacjach
w zakresie transportu i gospodarki morskiej w związku z konfliktem zbrojnym na
terytorium Ukrainy (Dz. U. z 2022 r. poz. 684, z późn. zm.). Pomoc finansowa przyznana
w ramach art. 6 ust. 1 tej ustawy udzielona zostało przewoźnikom kolejowym, którzy
w okresie od dnia 24 lutego do dnia 31 grudnia 2022 r. uruchomili dodatkowy pociąg
pasażerski nieujęty w rocznym rozkładzie jazdy przewożący osoby przemieszczające się

-- 2 of 4 --

3
z terytorium Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z konfliktem
zbrojnym na terytorium Ukrainy. Natomiast na podstawie art. 8 ust. 1 tej ustawy
organizator miał możliwość zmiany umowy o świadczenie usług w zakresie publicznego
transportu zbiorowego w terminie do 31 grudnia 2022 r. w celu zapewnienia finansowania
przychodów utraconych lub dodatkowych kosztów poniesionych przez operatora
publicznego transportu zbiorowego w związku z przewozem osób przemieszczających się
z terytorium Ukrainy do Polski z powodu konfliktu zbrojnego na terytorium Ukrainy.
W przypadku zwiększenia limitu rekompensaty (tj. deficytu) wskazanego w umowie
o świadczenie usług publicznych (PSC), w związku z ww. przypadkami, minister właściwy
do spraw transportu przekazał środki z Funduszu Pomocy wojewódzkim organizatorom
publicznego transportu zbiorowego (art. 8 ust. 2 ustawy).
Mając na uwadze podnoszone przez Panią Poseł kwestie dotyczącą przyznawania środków
pieniężnych z Funduszu Kolejowego informuję, że zgodnie z ustawą z dnia 16 grudnia
2005 r. o Funduszu Kolejowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 21, z późn. zm.) środki z Funduszu
Kolejowego mogą być przeznaczone na finansowanie lub współfinansowanie przez
województwa zadań w zakresie zakupu, modernizacji oraz napraw pojazdów kolejowych
przeznaczonych do przewozów pasażerskich wykonywanych na podstawie umowy
o świadczenie usług publicznych, o której mowa w art. 4 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca
2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1786, z późn. zm.) pod warunkiem
zapewnienia organizowania przez te województwa wojewódzkich przewozów
pasażerskich w transporcie kolejowym, w szczególności zapewniających połączenia
komunikacyjne między sąsiednimi województwami, uwzględnionych w planie
zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego, opracowanym przez
ministra właściwego do spraw transportu, o którym mowa w art. 9 ust. 1a ustawy z dnia
16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym,.
Zgodnie z art. 3 ust. 7 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o Funduszu Kolejowym corocznie
do rozdysponowania jest kwota 110 000 tys. zł, co oznacza, że każde województwo może
otrzymać wsparcie w wysokości 6 875 tys. zł, z czego kwota gwarantowana to 2 750 tys.
zł, a pozostałe środki finansowe są uzależnione od spełnienia kryterium nr 2 „połączenia
stykowe” (max 30% wsparcia, tj. 2 062,5 tys. zł) i kryterium nr 3 „wykluczenie
komunikacyjne” (max 30% wsparcia, tj. 2 062,5 tys. zł).
Wprowadzenie od 2023 roku kryteriów przekazywania środków Funduszu Kolejowego dla
województw ma na celu zachęcenie organizatorów wojewódzkich przewozów kolejowych
do likwidacji wykluczenia komunikacyjnego na terenie województwa i na liniach
stykowych między województwami poprzez wydłużanie połączeń regionalnych do co
najmniej 30 km w województwie sąsiednim na tych liniach gdzie takie wydłużenie jest
możliwe. Działanie takie ma na celu pobudzenie rozwoju połączeń stykowych poprzez
wydłużenie połączeń do kolejnej stacji w województwie sąsiednim z których mogą
korzystać przede wszystkim osoby dojeżdżające do pracy lub placówek oświatowych.
Mechanizm przyznawania środków z Funduszu Kolejowego ma charakter pomocniczy,
a zasadniczym i podstawowym źródłem finansowania taboru do połączeń wojewódzkich
jest budżet województwa.
Odnośnie do zmian wprowadzanych do systemu podatkowego wdrażanych w latach
2015-2023 i skutków zmniejszenia wpływów do budżetu województwa stanowisko w tym
zakresie pozostaje we właściwości Ministerstwa Finansów.

-- 3 of 4 --

4
Uprzejmie informuję, że zgodnie z obecnie obowiązującymi regulacjami minister właściwy
do spraw transportu nie posiada kompetencji w zakresie finansowania deficytu
powstałego w związku z realizacją zadania własnego samorządu wojewódzkiego, tj.
wojewódzkich przewozów pasażerskich.
Łączę wyrazy szacunku
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 4 of 4 --