Interpelacja w sprawie tradycyjnej hodowli świń oraz bioasekuracji
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2278
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie tradycyjnej hodowli świń oraz bioasekuracji
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 21-03-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w pakiecie zobowiązań zaprezentowanym przez premiera Donalda Tuska znalazła się kwestia "rozwoju polskiej tradycji hodowli świń – budżet pokryje całość kosztów bioasekuracji".
Bioasekuracja to sposób ochrony stad świń przed chorobami. Między innymi z przyczyn ekonomicznych, stopniowo nawet skuteczne programy chemioterapeutyczne czy immunoprofilaktyczne będą wypierane poprzez właściwe zorganizowane i zarządzane programy bioasekuracji (biobezpieczeństwa). Bioasekuracja polega na takiej organizacji i kierowaniu produkcją, która umożliwia lub istotnie ogranicza możliwości wprowadzenia drobnoustrojów chorobotwórczych na teren chlewni. W przypadku budowania nowych obiektów bioasekuracja zaczyna się na etapie lokalizacji i projektowania obiektów produkcyjnych, a następnie ich zasiedlania.
W związku z planowanymi zmianami zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie główne cele stawia sobie ministerstwo wobec planów rozwoju hodowli świń w Polsce?
Jakie konkretnie środki bioasekuracji zostaną objęte wsparciem finansowym z budżetu?
Czy przewiduje się jakiekolwiek wsparcie szkoleniowe lub doradcze dla hodowców w zakresie bioasekuracji?
Jakie kroki zostaną podjęte w celu zapewnienia, że program wsparcia dla hodowców będzie skuteczny i efektywny?
Jakie konsekwencje ekonomiczne i społeczne mogą wyniknąć z odbudowy tradycji hodowli świń w Polsce?
Czy przewiduje się jakiekolwiek mechanizmy monitorowania i oceny skuteczności programu wsparcia dla hodowców świń?
Z wyrazami szacunku
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12804 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 16 kwietnia 2024 r.
Znak sprawy: DŻW.zch.058.1.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 2278 w sprawie tradycyjnej hodowli świń oraz bioasekuracji
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2278 z dnia 28 marca 2024 r. Pana Daniela
Milewskiego, Posła na Sejm RP w sprawie tradycyjnej hodowli świń oraz bioasekuracji,
uprzejmie informuję, co następuje.
W celu zwiększenia potencjału hodowli świń, stanowiących bazę dla produkcji tych
zwierząt, zwiększono w 2023 r. dotacje na postęp biologiczny w produkcji zwierzęcej.
Zwiększenie stawek nastąpiło poprzez rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w
sprawie stawek dotacji przedmiotowych dla różnych podmiotów wykonujących zadania
na rzecz rolnictwa (1), które weszło w życie 23 sierpnia 2023 r. Rozporządzenie to
wskazuje obecnie łączną roczną stawkę dotacji na pomoc dla hodowców świń w ww.
zakresie wynoszącą 8 817 000 zł (3 529 000 zł na prowadzenie ksiąg hodowlanych i 5
288 000 zł na prowadzenie oceny wartości użytkowej świń), co stanowi wzrost o 2 933
000 zł.
Wsparcie dla hodowli świń polega na udzieleniu hodowcom pomocy w postaci dostępu
do subsydiowanych usług (prowadzenie ksiąg i prowadzenie oceny wartości użytkowej),
na które podmiot je świadczący (uznany związek hodowców realizujący zatwierdzony
program hodowlany) otrzymuje dotację. Aktualnie na terytorium Polski dwa podmioty
realizują zatwierdzone programy hodowlane dla świń czystorasowych:
-- 1 of 6 --
Polski Związek Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej „POLSUS”: (7 ras)
wielka biała polska, polska biała zwisłoucha, puławska, duroc, hampshire,
pietrain, wielka biała ojcowska,
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu: złotnicka biała i złotnicka pstra.
Ponadto w celu zachowania ras zwierząt, w tym świń, tradycyjnie uznawanych za
rodzime i zagrożone wyginięciem, w Polsce prowadzona jest również ochrona zasobów
genetycznych zwierząt gospodarskich, którą realizuje i koordynuje Instytut Zootechniki
- Państwowy Instytut Badawczy.
Trzy rasy świń objęte są programami ochrony zasobów genetycznych:
puławska,
złotnicka biała,
złotnicka pstra.
W Planie Strategicznym Wspólnej Polityki Rolnej (PS WPR) w II filarze przewidziano
interwencję Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie,
która jest w dużej mierze kontynuacją Pakietu 7. Zachowanie zagrożonych zasobów
genetycznych zwierząt w rolnictwie Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego
PROW 2014-2020. Pomoc przyznawana jest rolnikom realizującym programy ochrony
zasobów genetycznych. Płatności dotyczą ras zachowawczych objętych odpowiednim
programem ochrony, jeżeli ich liczba w stadzie wynosi co najmniej: 10 loch rasy
puławskiej, 8 loch rasy złotnickiej białej i 8 loch rasy złotnickiej pstrej. Płatność można
uzyskać maksymalnie do 70 loch stada świń rasy puławskiej oraz 100 loch pozostałych
ras.
Płatność przyznawana jest corocznie zarówno do loch jak i knurów objętych 5-letnim
zobowiązaniem i wynosi 1335 zł/szt.
Odnosząc się do kwestii dotyczącej pokrycia z budżetu kosztów bioasekuracji uprzejmie
informuję, że w ramach PS WPR przewidziano interwencję I.10.3 Inwestycje
zapobiegające rozprzestrzenianiu się ASF (I.10.3), która ma na celu zapobieganie
rozprzestrzenianiu się afrykańskiego pomoru świń. Wsparcie można uzyskać na
inwestycje dotyczące bioasekuracji, w tym wykonanie ogrodzenia chlewni i zakup
urządzeń służących bioasekuracji.
Pomocą mogą być objęte w szczególności inwestycje związane z:
budową, przebudową, remontem budynków lub budowli służących bioasekuracji,
takich jak np.: niecki dezynfekcyjne, magazyny do przechowywania słomy dla świń,
-- 2 of 6 --
wykonaniem ogrodzenia spełniającego warunki bioasekuracji, które będzie posiadać
zamykane bramy wjazdowe i furtki,
zakupem urządzeń służących bioasekuracji, takich jak np.: brama, kurtyna lub tunel,
zakupem i posadowieniem silosu na paszę gotową do bezpośredniego spożycia przez
świnie lub silosu na zboże przeznaczone na paszę,
wykonaniem inwestycji umożliwiającej utrzymywanie świń w gospodarstwie rolnym
w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach, mających oddzielne wejścia oraz
niemających bezpośredniego przejścia do innych pomieszczeń, w których są
utrzymywane inne zwierzęta kopytne.
O wsparcie może się ubiegać gospodarstwo, w którym minimalna średnioroczna liczba
świń w stadzie wynosi co najmniej 50 sztuk zarejestrowanych na terenie nieruchomości,
na której będzie realizowana inwestycja, albo co najmniej 27 sztuk zarejestrowanych na
terenie nieruchomości, na której będzie realizowana inwestycja w przypadku
prowadzenia produkcji metodami ekologicznymi.
W przypadku prowadzenia chowu lub hodowli ras rodzimych: puławska, złotnicka biała,
złotnicka pstra, objętych programami ochrony zasobów genetycznych lub świń czystych
ras wpisanych do ksiąg hodowlanych i uczestniczących w realizacji programów
hodowlanych zatwierdzonych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi,
zarejestrowanych na terenie nieruchomości, na której będzie realizowana inwestycja -
warunek dotyczący liczby świń w stadzie nie obowiązuje.
Kryteria wyboru w szczególności dotyczą:
wielkości stada,
rodzaju inwestycji,
realizacji operacji przez rolnika utrzymującego świnie ras rodzimych objętych
programami ochrony zasobów genetycznych lub czystych ras wpisanych do ksiąg
hodowlanych i uczestniczących w realizacji programów hodowlanych
zatwierdzonych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi,
prowadzenia chowu lub hodowli świń zgodnie z metodami ekologicznymi.
Maksymalna wysokość pomocy udzielonej beneficjentowi w ramach tego instrumentu
wsparcia, w okresie realizacji PS WPR, nie może przekroczyć 100 000 zł. Pomoc
przyznaje się na operację o planowanej wysokości kosztów kwalifikowalnych powyżej
20 000 zł.
-- 3 of 6 --
Intensywność pomocy wynosi do 80 % kosztów kwalifikowalnych operacji lub do 80%
ustalonych stawek. Jest to maksymalna intensywność pomocy jaka może być udzielona
na inwestycje związane z bioasekuracją na podstawie przepisów rozporządzenia
2021/2115 (2).
Zgodnie z - Harmonogramem planowanych przez ARiMR naborów wniosków w ramach
PS WPR, nabór na I.10.3 odbędzie się w okresie 27 czerwca – 2 sierpnia 2024 r.
Ponadto producenci świń mają możliwość skorzystania z wsparcia w formie pomocy dla
producentów świń na refundację wydatków poniesionych na działania związane
z bioasekuracji (bieżących kosztów bioasekuracji), zgodnie z przepisami rozporządzenia
Rady Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych
zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (3).
Pomoc jest udzielana na:
• zakup mat dezynfekcyjnych;
• zakup sprzętu do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub
deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych lub
deratyzacyjnych;
• zakup odzieży ochronnej i obuwia ochronnego;
• zabezpieczenie budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem
zwierząt domowych;
• przebudowę lub remont pomieszczeń w celu utrzymywania świń w
gospodarstwie w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach mających oddzielne
wejścia oraz niemających bezpośredniego przejścia do innych pomieszczeń, w
których są utrzymywane inne zwierzęta kopytne - w przypadku gospodarstwa, w
którym utrzymuje się średniorocznie nie więcej niż 50 sztuk świń.
Pomoc ma charakter pomocy de minimis w rolnictwie i jest udzielana zgodnie
z rozporządzeniem nr 1408/2013 (4) oraz ustawą o postępowaniu w sprawach
dotyczących pomocy publicznej (5) (do wysokości limitu pomocy de minimis). Termin
składania wniosków w danym roku kalendarzowym minister właściwy do spraw
rolnictwa ogłasza na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra
najpóźniej 14 dni przed dniem rozpoczęcia terminu składania tych wniosków.
Odnosząc się do kwestii wsparcia szkoleniowego i doradczego uprzejmie informuję, że
Inspekcja Weterynaryjna (IW) prowadzi systematyczne kampanie informacyjne mające
na celu przekazanie wiedzy na temat ASF różnym podmiotom, w tym rolnikom,
-- 4 of 6 --
myśliwym, władzom samorządowym, strażom, inspekcjom, innym służbom, czy też
podmiotom świadczącym usługi z zakresu przewozu osób (np. operatorom portów
lotniczych i portów morskich), operatorom biur podróży, a także podmiotom
świadczącym usługi pocztowe i kurierskie. Przedstawiciele IW biorą także udział w
spotkaniach i konferencjach poświęconych tematyce ASF i bioasekuracji oraz udzielają
wywiadów w prasie, radio i telewizji. Okazją do uświadamiania o potrzebie stosowania
bioasekuracji w gospodarstwach utrzymujących świnie oraz roli tego środka w ochronie
przed ASF, są cykliczne kontrole realizowane przez IW w takich gospodarstwach, które
poza podstawową rolą, mają również charakter edukacyjny.
W proces informowania i kształcenia rolników włączone zostały także wojewódzkie
ośrodki doradztwa rolniczego (ODR), podległe Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Podstawową formą akcji informacyjno – upowszechnieniowych jest zamieszczanie
filmów, artykułów i innych materiałów w zakładkach założonych w tym celu na stronach
internetowych wszystkich ODR. Najczęściej zamieszczane są tam materiały
otrzymywane od wojewódzkich lekarzy weterynarii lub z MRiRW. Ponadto, na tablicach
w centrali ODR –ów i w biurach terenowych są zamieszczane ogłoszenia, plakaty,
komunikaty i inne ogłoszenia w formie drukowanej. Na podkreślenie zasługuje
działalność informacyjna prowadzona poprzez publikację artykułów na ten temat w
czasopismach (miesięcznikach) wydawanych przez ODR-y. Informowanie o
potencjalnym zagrożeniu ASF prowadzone jest także podczas imprez masowych,
organizowanych lub współorganizowanych przez ODR-y: targach, dożynkach,
wystawach, konkursach itp.
Niezależnie od imprez masowych, organizowane są specjalne szkolenia dla rolników lub
wygłaszane są wykłady na ten temat przy okazji innych szkoleń lub konferencji.
Doradcy terenowi udzielają także porad indywidualnych.
Równolegle podejmowane są i będą kontynuowane działania prewencyjne związane z
podnoszeniem poziomu bioasekuracji gospodarstw oraz kontrole realizowane przez IW
w celu oceny, czy rolnicy zabezpieczają swoje gospodarstwa przed wniknięciem ASF w
sposób efektywny i skuteczny. Wypracowane zostały także mechanizmy zachęcające
rolników do prewencji i odpowiedniego zabezpieczenia swoich gospodarstw oraz
realizowane są działania o charakterze doradczym i szkoleniowym. Synergia tych
mechanizmów, jak również przekonanie rolników o potrzebie nie tylko zabezpieczenia
gospodarstwa przed wnikaniem chorób zakaźnych zwierząt, ale wdrażania elementów
-- 5 of 6 --
bioasekuracji w praktyce, są kluczowymi elementami, które mogą się przyczynić do
sukcesu programu wsparcia hodowców świń w kwestii bioasekuracji. W konsekwencji
pozwoli to na ograniczenie potencjalnych strat hodowcy, które występują w przypadku
zawleczenia choroby nie tylko w wymiarze lokalnym, ale także ogólnokrajowym.
Stosowana w praktyce skuteczna bioasekuracja gospodarstw utrzymujących świnie w
dalszej perspektywie pozwoli ograniczyć zasięg obszarów objętych dodatkowymi
wymaganiami z powodu ASF zlokalizowanych na terytorium Polski i jest jednym z
podstawowych elementów unijnej strategii zwalczania ASF.
Z wyrazami szacunku
z. up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 lipca 2023 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie stawek dotacji przedmiotowych dla różnych
podmiotów wykonujących zadania na rzecz rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1562),
(2) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia
2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych
sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej
(planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu
Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz
Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr
1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 6.12.2021, z późn, zm.),
(3) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie
szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. 2015 r. poz. 187, z późn. zm.),
(4) rozporządzenie Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie
stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy
de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, z późn. zm.),
(5) ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących
pomocy publicznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 702).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --