+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.95.2024
Warszawa, 10 czerwca 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2266 złożoną przez posła Daniela Milewskiego
do Ministra Sprawiedliwości w sprawie zapowiedzi odpolitycznienia sądownictwa,
uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Uprzejmie wskazuję, że w dniu 20 lutego 2024 r. Rada Ministrów przyjęła i skierowała
do Sejmu projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa (druk sejmowy
nr 219). W dniu 12 kwietnia 2024 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy
o Krajowej Radzie Sądownictwa. Następnie przedmiotowa ustawa została rozpatrzona
przez Senat, który wniósł do niej poprawki w dniu 9 maja 2024 r. Aktualnie uchwała
Senatu w sprawie ww. ustawy została skierowana do rozpatrzenia przez sejmową Komisję
Sprawiedliwości i Praw Człowieka.
Celem procedowanej ustawy jest przede wszystkim przywrócenie przepisom regulującym
sposób wyboru sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa treści zgodnej z Konstytucją
Rzeczypospolitej Polskiej oraz usunięcie negatywnych konsekwencji wadliwego
rozwiązania obowiązującego od 2018 r. Ustawa ma również na celu dostosowanie
przepisów ustawowych do standardów określonych w orzeczeniach Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz
w orzeczeniach Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczących
gwarancji odrębności i niezależności władzy sądowniczej od innych władz państwowych,
w tym gwarancji niezależności Krajowej Rady Sądownictwa od organów władzy
ustawodawczej oraz władzy wykonawczej w procedurze powoływania sędziów. Jednym
z zasadniczych skutków omawianej ustawy będzie doprowadzenie do sytuacji, w której
nie będzie dochodziło do powoływania kolejnych sędziów, których umocowanie
do sprawowania wymiaru sprawiedliwości w sposób niezawisły i bezstronny mogłoby
podlegać kwestionowaniu.
W związku z powyższym wprowadza się rozwiązanie, zgodnie z którym sędziowie –
członkowie Krajowej Rady Sądownictwa, jako reprezentanci władzy sądowniczej, zgodnie
ze standardem europejskim, winni być wybierani przez sędziów, nie zaś przez Sejm.
W Krajowej Radzie Sądownictwa będą reprezentowani wszyscy sędziowie (Sądu
Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych).

-- 1 of 6 --

Celem powyższych regulacji jest zapewnienie w Radzie możliwie najszerszej reprezentacji
sędziów. Regulacja zmierza do zapewnienia uczestnictwa w Radzie sędziom wszystkich
sądów, odpowiedniego do ich liczebności, w związku z czym proponuje się, aby do składu
Rady wybierani byli przez sędziów: jeden sędzia Sądu Najwyższego, dwóch sędziów sądów
apelacyjnych, trzech sędziów sądów okręgowych, sześciu sędziów sądów rejonowych,
jeden sędzia sądu wojskowego, jeden sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeden
sędzia wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Ustawa uchwalona przez Sejm zakłada, że w pierwszych wyborach do KRS prawo
kandydowania na członka KRS nie przysługuje sędziom, którzy objęli stanowisko w wyniku
wniosku o powołanie sędziego, przedstawionego Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej
przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną z zastosowaniem przepisów ustawy
o KRS w brzmieniu dotychczasowym. Senat wprowadził jednak poprawkę usuwającą ten
przepis, w związku z czym każdy sędzia, bez względu na okoliczności jego powołania,
miałby bierne prawo wyborcze w wyborach do KRS. Senat uzasadnił swoją poprawkę
zastrzeżeniami natury konstytucyjnej, w szczególności w kontekście standardu
wyrażonego w art. 187 ust. 1 pkt 2, jak również argumentami sformułowanymi na tle tego
wzorca w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2007 r.
(K 25/07) oraz oceną wyrażoną w Pilnej wspólnej opinii Komisji Weneckiej i Dyrekcji
Generalnej do spraw Praw Człowieka i Praworządności Rady Europy w sprawie projektu
ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, w której wskazano,
że rozwiązanie związane z pozbawieniem wskazanej grupy sędziów biernego prawa
wyborczego w wyborach członków KRS „jest pozbawione kryterium indywidualnej oceny,
a zatem budzi wątpliwości co do swojej proporcjonalności” (wniosek z pkt 81). Senacka
poprawka nie została jeszcze rozpatrzona przez Sejm.
Jako organ zarządzający i przeprowadzający wybory członków KRS będących sędziami
wskazano Państwową Komisję Wyborczą, będącą najwyższym organem właściwym
w sprawach przeprowadzania wyborów i referendów. Uchwalona ustawa reguluje
obligatoryjne wysłuchanie publiczne i możliwość zadawania pytań kandydatom
na członków Rady. Instytucja ta nawiązuje do nieformalnej instytucji Obywatelskiego
Monitoringu Kandydatów na Sędziów TK i Prokuratora Generalnego. Za właściwe należy
uznać sformalizowanie tej instytucji, tak aby opinia publiczna mogła zapoznać się
z wszystkimi kandydaturami i skonfrontować je z wynikiem wyborów. Publiczne
wysłuchanie kandydatów, obejmujące ich wystąpienie i możliwość zadawania pytań
organizuje Państwowa Komisja Wyborcza nie później niż do 7 dni przed dniem wyborów.
Zakłada się również utworzenie przy Krajowej Radzie Sądownictwa Rady Społecznej jako
organu doradczego, w szczególności w sprawach dotyczących rozpatrywania i oceny
kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziowskich i asesorskich. Celem
powołania Rady jest zapewnienie otwartego udziału organizacji obywatelskich
i zawodowych w formułowaniu strategii reform w sądownictwie oraz w celu
zagwarantowania obiektywizmu w procesie ich monitorowania. Pozwoli ona na pełną
kontrolę procesu nominacyjnego sędziów. Ostatecznie będzie istotnym gwarantem
przestrzegania zasad niezawisłości sędziów i niezależności sądów, wyrazem
obywatelskiego współdziałania i współodpowiedzialności za decyzje Rady. Krajowa Rada

-- 2 of 6 --

Sądownictwa dzięki powstaniu Rady Społecznej będzie w stanie skuteczniej chronić sądy
przed politycznymi naciskami.
W przepisach przejściowych przewidziano zakończenie działalności w Krajowej Radzie
Sądownictwa osób wybranych spośród sędziów przez Sejm na podstawie przepisów
uchwalonych w grudniu 2017 r. Przepisy te wprowadziły tryb wyboru naruszający normy
konstytucyjne, w szczególności przerwanie trwającej ówcześnie, czteroletniej kadencji
członków Rady (art. 187 ust. 3 Konstytucji RP), a także przejęcie przez Sejm RP wyboru
15 sędziów – członków Rady, niezgodnie z art. 187 ust. 1 w zw. z art. 7, art. 10 i art. 186
ust. 1 Konstytucji RP. Dlatego osoby wybrane w niekonstytucyjnym trybie, z rażącym
naruszeniem prawa, nie mogą jednocześnie odwoływać się do konstytucyjnej ochrony
trwałości czteroletniej kadencji wybieralnego członka KRS (art. 187 ust. 3 Konstytucji RP).
W celu zapewnienia ciągłości działania konstytucyjnego organu, jakim jest Krajowa Rada
Sądownictwa, zakończenie działalności tych osób nie nastąpi jednak z mocy ustawy
z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, lecz z dniem ogłoszenia wyników pierwszych
wyborów sędziów – członków KRS.
Ponadto wskazuję, że rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 lutego 2024 r.
zmieniającym rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. –
Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 149) wprowadzono zakaz
rozpatrywania wniosków o wyłączenie sędziego ze względu na sposób powołania
do pełnienia urzędu sędziowskiego przez sędziów powołanych w tym samym trybie.
Zastosowanie tego rozwiązania uniemożliwia udział w rozpatrywaniu takich wniosków
sędziom powołanym przez KRS utworzoną na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
o KRS, a zatem KRS, która budzi wątpliwości odnośnie jej niezależności. Wymaga przy tym
odnotowania, że rozwiązania te zostały uznane za niezgodne z Konstytucją wyrokiem
z dnia 16 maja 2024, sygn. akt U 1/24, przez Trybunał Konstytucyjny, którego zdolność
do wykonywania zadań tego organu należy zakwestionować, z przyczyn wskazanych
w uchwale Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia
skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015-2023 w kontekście działalności Trybunału
Konstytucyjnego (M.P. poz. 198).
Na etapie uzgodnień, konsultacji i opiniowania znajduje się również projekt ustawy
o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawy – Prawo o ustroju
sądów wojskowych (nr UC35 w wykazie Prac Legislacyjnych i Programowych Rady
Ministrów). Celem przedmiotowego projektu jest zwiększenie transparentności procedur
delegowań orzeczniczych i ich ściślejsze uregulowanie w celu zwiększenia gwarancji
sprawiedliwego i jawnego rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy
niezależny, bezstronny i niezwisły sąd. Projekt ten służy wykonaniu wyroku Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 listopada 2021 r. w sprawach połączonych
od C-748/19 do C-754/19. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że: „Artykuł 19 ust. 1 akapit
drugi TUE odczytywany w świetle art. 2 TUE oraz art. 6 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie wzmocnienia
niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie
w postępowaniu karnym należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie
przepisom krajowym, zgodnie z którymi minister sprawiedliwości państwa członkowskiego
może, na podstawie kryteriów, które nie zostały podane do publicznej wiadomości, z jednej

-- 3 of 6 --

strony delegować sędziego do sądu karnego wyższej instancji na czas określony albo na
czas nieokreślony, zaś z drugiej strony w każdym czasie, na podstawie decyzji, która nie
zawiera uzasadnienia, odwołać sędziego z tego delegowania, niezależnie od tego, czy
nastąpiło ono na czas określony, czy na czas nieokreślony”.
W konsekwencji powyższego orzeczenia projektodawca podjął decyzję o konieczności
modyfikacji dotychczasowego modelu tzw. delegacji orzeczniczych poprzez
wprowadzenie dodatkowych elementów warunkujących dopuszczalność delegowania
(i odwołania z delegowania) oraz towarzyszącej delegowaniu procedury, a także na nowo
określając zasady przyznawania dodatków do wynagrodzenia z tytułu delegowania.
W projekcie ustawy wskazano zatem, w jakich przypadkach delegowanie sędziego
do innego sądu jest dopuszczalne. Minister Sprawiedliwości, w miejsce odwołania się
do blankietowej normy warunkującej dopuszczalność delegowania racjonalnym
wykorzystaniem kadr sądownictwa, będzie zobligowany do dokonania analizy obciążenia
pracą sędziów i asesorów sądu (oraz pionu orzeczniczego), do którego miałoby nastąpić
delegowanie, na tle innych sądów, w szczególności sąsiednich sądów równorzędnych,
biorąc przy tym pod uwagę uwarunkowania dotyczące ich bieżącego funkcjonowania, jak
choćby liczba wolnych etatów sędziowskich czy asesorskich, długotrwałe nieobecności
orzeczników, czy planowane przejścia w stan spoczynku, mogące przemawiać za potrzebą
tymczasowego, kadrowego wzmocnienia albo też wskazujące na niezasadność
delegowania.
Projekt określa również sposób wyboru osoby albo osób, którym delegowanie może
zostać zaproponowane. Czynniki, jakie winny zostać wzięte pod uwagę, obejmują
w szczególności ocenę wpływu delegowania danego sędziego na sąd będący miejscem
pełnienia przez niego służby (w szczególności w zakresie relacji sytuacji, jaka powstanie
po uszczupleniu zasobu kadrowego tego sądu względem sytuacji w sądzie będącym
miejscem delegowania, uzasadniającej skorzystanie z instytucji delegowania), jak i ocenę
efektywności pracy oraz dotychczasowego dorobku zawodowego kandydata.
W myśl nowych regulacji odwołanie z delegowania do innego sądu wymaga uzasadnienia.
Rozwiązanie to realizuje, w powiązaniu z wcześniej opisanymi zmianami, istotę
omówionego wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej poprzez zapewnienie
wewnętrznej transparentności działań Ministra Sprawiedliwości w zakresie ewentualnego
odwołania sędziego delegowanego z delegowania, nakładając na Ministra obowiązek
uzasadnienia podjętej decyzji. Projektodawca nie zdecydował się przy tym na określenie
wprost w ustawie kryteriów odwołania sędziego z delegowania (a contrario winno ono
następować w przypadku wygaśnięcia przesłanek delegowania do danego sądu, ustania
zasadności delegowania sędziego z danego sądu, ewentualnie, w szczególnych
przypadkach, zaistnienia okoliczności po stronie delegowanego sędziego stojących na
przeszkodzie kontynuowaniu delegowania). Opisywany cel instytucji delegowania,
świadomość sędziego delegowanego dotycząca jedynie czasowej zmiany miejsca
pełnienia służby w interesie wymiaru sprawiedliwości z możliwością zakończenia
delegowania bez uprzedzenia, a także zasada nakazująca dokończenie spraw
rozpoczętych w miejscu delegowania wydają się stanowić okoliczności przemawiające
za tym, by nie wprowadzać niemożliwych, wszak do enumeratywnego określenia,
przesłanek odwołania z delegowania.

-- 4 of 6 --

Nie wydaje się, by istniało realne zagrożenie niezawisłości sędziowskiej w systemie tak
ukształtowanym, jak projektowany, co najmniej zaś nie sposób przyjąć,
by zaproponowanie katalogu warunków odwołania z delegowania, który siłą rzeczy
musiałby operować klauzulami generalnymi i przesłankami ocennymi, mogło podnieść
poziom gwarancji niezawisłości. Charakter delegowania oraz jego cel (raz jeszcze należy
podkreślić, że delegowanie nie służy interesowi sędziego) stoi przy tym na przeszkodzie
wprowadzaniu sądowej drogi kontroli odwołania z delegowania.
Nowa regulacja zakłada również, że Minister Sprawiedliwości ma obowiązek ogłaszania
w Biuletynie Informacji Publicznej informacji wraz z uzasadnieniem o każdym dokonanym
przez niego delegowaniu sędziego oraz o każdym odwołaniu albo ustąpieniu
z delegowania. Rozwiązanie takie gwarantuje, obok wewnętrznej (pomiędzy organem
dokonującym delegowania i z niego odwołującym, a danym sędzią), także zewnętrzną,
udostępnianą erga omnes, informację o delegowaniu i jego zakończeniu, i – o ile nastąpiło
wskutek odwołania – o przyczynach wydanej decyzji. Zapewni to powszechną dostępność
wiadomości o wszelkich przesunięciach kadrowych w wymiarze sprawiedliwości wraz
z motywami podejmowanych przez Ministra Sprawiedliwości decyzji w tym zakresie,
gwarantując tym samym transparentność procesów związanych z delegowaniami.
Dodatkowo zaś jawność i poddanie publicznemu osądowi wykonywania przez Ministra
Sprawiedliwości uprawnień w zakresie delegowania sędziów do wykonywania czynności
orzeczniczych w innych sądach winno przyczynić się do prowadzenia racjonalnej
i przekonującej polityki kadrowej.
Projektowana ustawa zawiera również regulacje nakierowane na odejście
od dotychczasowej zasady, w myśl której sędziemu delegowanemu wyłącznie do sądu
równorzędnego przysługiwał dodatek funkcyjny wizytatora sądu okręgowego na rzecz
zapewnienia dodatku z tytułu delegowania określonego jako procent podstawy ustalenia
wynagrodzenia zasadniczego sędziego na rzecz każdego delegowanego (do innego sądu)
sędziego. Dodatek z tytułu delegowania, którego wysokość będzie określona
w sposób niedający możliwości indywidualizowania, stanowić będzie 12,5% podstawy
ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, a po upływie sześciu miesięcy
delegowania – 25% podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, to jest na
poziomie do wysokości dolnej granicy obecnego dodatku wizytatora w sądzie okręgowym,
bez względu na to, do jakiego rzędu sądu następuje delegowanie.
W kontekście sygnalizowanego przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
w przywołanym wyroku łączenia przez Ministra Sprawiedliwości funkcji Prokuratora
Generalnego (będącego przełożonym prokuratorów powszechnych jednostek
organizacyjnych prokuratury) oraz organu właściwego do delegowania i odwoływania
z delegowania sędziów, w tym orzekających w sprawach karnych, jako okoliczności
mogącej wzbudzić u jednostek uzasadnione wątpliwości co do bezstronności tych sędziów
delegowanych, gdy orzekają oni w takiej sprawie, wskazać należy, że niezależnie od zmian
proponowanych w przywołanym powyżej projekcie ustawy o zmianie ustawy – Prawo
o ustroju sądów powszechnych oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych, trwają
prace nad rozwiązaniami prawnymi, które doprowadzą do rozdzielenia funkcji Ministra
Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego.

-- 5 of 6 --

Ponadto trwają intensywne prace, których celem jest przywrócenie elementarnego ładu
w szeroko rozumianym wymiarze sprawiedliwości, w tym m.in. w zakresie odnoszącym
się do odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, niezawisłości sędziowskiej
i zagwarantowania niezależności władzy sądowniczej. Mając na uwadze jednak, że
ostateczny kształt rozwiązań, jakie powinny zostać zaproponowane w tym zakresie, nie
został jeszcze przesądzony, również z uwagi na szeroki zakres koniecznych reform
i znaczny stopień skomplikowania wyzwań, przed którymi stoi ustawodawca, nie jest
możliwe przedstawienie na obecnym etapie bardziej szczegółowych informacji.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 6 of 6 --