Interpelacja w sprawie likwidacji tzw. pułapki rentowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2224
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie likwidacji tzw. pułapki rentowej
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 21-03-2024
Szanowna Pani Minister,
w pakiecie zobowiązań zaprezentowanym przez premiera Donalda Tuska znalazła się kwestia „likwidacji tzw. pułapki rentowej, aby osoby z niepełnosprawnością mogły pracować, nie tracąc renty”.
Pułapka rentowa de facto została zlikwidowana za czasów rządu Prawa i Sprawiedliwości. W istocie polegała na tym, że według wcześniejszych przepisów, jeżeli dana osoba otrzymywała dochody do 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, to była pozbawiona renty socjalnej. Od 1 stycznia 2022 r. kwota ta została zwiększona do 130 proc. Zgodnie z zapowiedziami rozumiem, że ww. kwota ma zostać zwiększona jeszcze bardziej.
W związku z tym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy przeprowadzono analizę skutków finansowych i społecznych związanych z likwidacją tzw. pułapki rentowej, uwzględniając potencjalne zmiany w systemie wsparcia osób z niepełnosprawnościami?
Jakie działania zostaną podjęte w celu zapewnienia sprawiedliwego i przejrzystego procesu oceny stopnia niepełnosprawności oraz przyznawania rent i innych świadczeń?
Czy przewiduje się jakieś środki wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami, które zdecydują się na podjęcie pracy, aby ułatwić im adaptację do nowej sytuacji zawodowej?
W jaki sposób planuje się monitorowanie sytuacji osób z niepełnosprawnościami, które podjęły pracę po likwidacji „pułapki rentowej”, aby zapewnić im odpowiednie wsparcie i środki zaradcze w razie potrzeby?
Jakie są oczekiwane korzyści społeczne i ekonomiczne związane z likwidacją tzw. pułapki rentowej oraz jakie są plany dot. oceny tych korzyści w dłuższej perspektywie?
Czy przewiduje się jakiekolwiek działania mające na celu zmniejszenie przeszkód w dostępie do rynku pracy dla osób z niepełnosprawnościami oprócz likwidacji „pułapki rentowej”?
Do jakiej wysokości ma zostać zwiększona ww. kwota?
Z wyrazami szacunku
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (9)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8428 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.186.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2224 wniesioną 28 marca 2024 roku przez Posła Daniela Milewskiego w
sprawie likwidacji tzw. pułapki rentowej, proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień:
Obecnie renta socjalna podlega takim samym zasadom zawieszenia lub zmniejszenia, w razie osiągania
przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, jak emerytury i renty z
tytułu niezdolności do pracy, przyznane na mocy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych.
Aktualnie w przypadku osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczeń
społecznych, rencista socjalny może, bez konsekwencji w zmianie wysokości renty, osiągnąć przychód
wynoszący do 70% przeciętnego wynagrodzenia, natomiast renta socjalna ulegnie zawieszeniu w przypadku
osiągania tego przychodu w wysokości przekraczającej 130% przeciętnego wynagrodzenia. Przychody w
wysokości od 70% do 130% przeciętnego wynagrodzenia powodują zmniejszenie wysokości renty socjalnej,
ale nie więcej niż o maksymalną kwotę zmniejszenia. Osoba dorabiająca do renty socjalnej rozlicza się po
upływie roku kalendarzowego – rocznie lub miesięcznie.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie prowadzi prac koncepcyjnych ani legislacyjnych w
zakresie nowelizacji ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 2194) w celu
zmiany zasad zawieszalności renty socjalnej.
Jednocześnie należy wskazać, że na zmniejszenie albo zawieszenie renty socjalnej wpływa m.in. przychód
osiągany z działalności podlegającej obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, np. z pracy na podstawie
umowy o pracę, umowy zlecenia, z pozarolniczej działalności, a także kwoty wypłaconych:
zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego,
wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy,
świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego, zasiłku wyrównawczego i dodatku wyrównawczego.
Świadczenia emerytalno-rentowe stanowią ekwiwalent utraconych zarobków osób ubezpieczonych należny
jedynie w sytuacji spełnienia ściśle określonych warunków, wskazanych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o
emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, ze zm.). Instytucja
zawieszenia lub zmniejszenia świadczenia w związku z podejmowaniem przez świadczeniobiorców
zarobkowego zatrudnienia należy do ważnych zagadnień ubezpieczeń społecznych.
W założeniu świadczenia te przysługują w razie rzeczywistej lub domniemanej niezdolności do pracy. Wynika
stąd reguła „albo zatrudnienie, albo świadczenie", która jednak zna wyjątki. W przypadku emerytur, które są
wypłacane po osiągnięciu pełnego – ustawowego wieku emerytalnego uznaje się, że niedopuszczalne jest
zawieszanie lub zmniejszanie emerytury, gdyż jest to świadczenie wysłużone i opłacone, a zatem należne w
razie spełnienia ustawowych warunków wymaganych do nabycia tego prawa, w związku z czym zarobkowanie
przez emeryta nie może ograniczać wysokości pobieranej emerytury. Zawieszanie lub zmniejszanie świadczeń
dotyczy natomiast osób poniżej tego wieku, gdyż w takim razie świadczenie emerytalno-rentowe ma bliższy
lub dalszy związek z ryzykiem niezdolności do pracy, a nie z ryzykiem dożycia wieku emerytalnego.
Zawieszalność świadczeń nie jest jednak bezwzględna, m.in. dlatego, że z reguły nie mamy do czynienia z
całkowitą utratą przez świadczeniobiorcę zdolności do zarobkowania. Mając to na względzie ustanowiono dwa
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
progi przychodu, na poziomie 70% (od 1 marca 2024 r. - 5278,30 zł) i 130% (od 1 marca 2024 r. - 9802,50 zł)
przeciętnego wynagrodzenia. Osiąganie zarobków do poziomu 70% przeciętnego wynagrodzenia nie ma
ujemnego wpływu na prawo do świadczenia. Przekroczenie wyższego progu powoduje zawieszenie prawa do
świadczenia. Przekroczenie natomiast progu niższego powoduje tylko zmniejszenie świadczenia. Jeżeli
przychód osiągany przez świadczeniobiorcę przekroczy 70% przeciętnego wynagrodzenia, ale nie będzie
wyższy niż 130% przeciętnego wynagrodzenia, emerytura, renta z tytułu niezdolności do pracy oraz renta
rodzinna dla jednej osoby zostaną zmniejszone o kwotę przekroczenia, jednak nie więcej niż o kwotę
maksymalnego zmniejszenia (ustalaną przy kolejnych waloryzacjach), czyli od 1 marca 2024 r.:
890,63 zł – emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
668,01 zł – renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy,
757,08 zł – renta rodzinna dla jednej osoby.
Wskazane ograniczenia wynikają z istoty systemu ubezpieczeniowego, progi przychodu zostały jednak
określone na wysokim poziomie w stosunku do poziomu wynagrodzeń w Polsce. Należy więc uznać, że nie
stanowią istotnej bariery dla świadczeniobiorców i w związku z tym w Ministerstwie nie są prowadzone prace
mające na celu wprowadzenie zmian przepisów w tym zakresie.
Pragnę dodać, że do Ministerstwa wpływa wiele wystąpień, w których poruszane są różne problemy. Zapewniam, że
sytuacja świadczeniobiorców jest na bieżąco analizowana, wszystkie uwagi i propozycje są analizowane
odpowiednio, co do wagi i zasadności przedłożonych argumentów, a następnie oceniane, co do możliwości
ewentualnego wprowadzenia ich w życie, tak aby nowe rozwiązania służyły poprawie sytuacji materialnej
najuboższych emerytów i rencistów.
Ponadto, odnośnie kwestii orzekania o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności należy wyjaśnić,
że w aktualnym stanie prawnym zasady, kryteria kwalifikowania do niepełnosprawności i stopnia
niepełnosprawności oraz tryb postępowania orzeczniczego regulują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997
r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44),
rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania
o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857) oraz rozporządzenia Ministra
Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w
wieku do 16 roku życia (Dz. U. Nr 17 poz. 162, z późn. zm.).
Powyższe akty prawne wyznaczają zatem wzorzec prawidłowego postępowania zespołów do spraw orzekania
o niepełnosprawności w sprawach o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności.
Prawidłowość postępowania w sprawach prowadzonych przed zespołami orzekającymi o niepełnosprawności
zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji jest przedmiotem nadzoru zwierzchniego sprawowanego nad
orzekaniem o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób
Niepełnosprawnych oraz bezpośredniego realizowanego przez wojewodę, na podstawie art. 6c ust. 1 i ust. 6
powołanej wyżej ustawy.
Jednym z podstawowych celów nadzoru jest kontrola prawidłowości i jednolitości stosowania przepisów,
standardów i procedur postepowania w sprawach dotyczących orzekania o niepełnosprawności i o stopniu
niepełnosprawności. Powyższe działania służą ujednoliceniu procesu orzeczniczego i stosowanych w nim
procedur przez organy orzekające o niepełnosprawności oraz mają zapobiegać niekontrolowanej
różnorodności w sposobie realizacji zadań orzeczniczych.
Przedstawiciele Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych na bieżąco szkolą, zgodnie z
art. 6c ust. 2 pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
jednostki objęte nadzorem Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w zakresie procedury
orzeczniczej oraz pouczają o konieczności pełnienia przez członków zespołów powierzonych im funkcji z
najwyższą starannością, tak aby wymagane prawem poszczególne czynności podejmowane w postępowaniu
orzeczniczym, były wykonywane z zachowaniem najwyższych standardów, nie powodując negatywnych
skutków dla osób niepełnosprawnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --