Interpelacja w sprawie kontroli w Narodowym Instytucie Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego i bezprawnego odwołania dyrektora NIW
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2213
do ministra ds. społeczeństwa obywatelskiego
w sprawie kontroli w Narodowym Instytucie Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego i bezprawnego odwołania dyrektora NIW
Zgłaszający: Piotr Gliński
Data wpływu: 21-03-2024
Warszawa, 20.03.2024 r.
Szanowna Pani Minister!
Dotyczy bezprawnego odwołania dyrektora NIW – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego Wojciecha Kaczmarczyka (twórca pierwszego po 1989 r. nowoczesnego, szerokiego systemu wsparcia polskiego państwa dla organizacji pozarządowych, który objął 9 programów dla NGO-sów, dzięki któremu przekazano obywatelom 6,5 tysiąca dotacji na cele pożytku publicznego) i powołania na jego miejsce działacza PO Michała Brauna.
Na podstawie ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), w związku z tym, że w dn. 13.03.2024 r. minister Agnieszka Buczyńska wbrew zapisom ustawy o NIW, a więc bezprawnie, odwołała z funkcji dyrektora NIW – CRSO p. Wojciecha Kaczmarczyka przed upływem kadencji, motywując tę decyzję „działaniami niezgodnymi z prawem, zasadami rzetelności, gospodarności i celowości w postaci niewłaściwego kierowania działalnością NIW – CRSO”, i odwołując się w tej kwestii m.in. do „wyników kontroli zawartych w Sprawozdaniu z kontroli Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia 13.03.2024 r., znak: DOB.NK.6661.2.2024”, proszę o precyzyjną odpowiedź na każde z następujących pytań:
Czy p. minister orientuje się, jakie instytucje (kto) w Polsce mają prawo orzekać, że jakieś działania są niezgodne z prawem, zasadami rzetelności, gospodarności i celowości?
Czy prawdą jest, że kandydatem na dyrektora NIW – CRSO był p. Andrzej Rybus-Tołłoczko? Czy ewentualnie ta kandydatura była rozpatrywana na tę funkcję? Przez kogo? Dlaczego ta kandydatura nie została zmaterializowana?
Co spowodowało lub kto spowodował, że p.o. dyrektorem został działacz PO p. Michał Braun?
Czy podejmując bezprawną decyzję o odwołaniu dyrektora Wojciecha Kaczmarczyka, była Pani szantażowana przez przedstawicieli partii PO, że jeżeli Pani nie odwoła Wojciecha Kaczmarczyka, szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów nie uruchomi środków finansowych dla NIW, w szczególności na realizację programów instytutu?
Czy prawdą jest, że podejmując tę decyzję, była Pani szantażowana przez przedstawicieli partii PO, że jeżeli nie powoła Pani na stanowisko p.o. dyrektora NIW p. Michała Brauna, szef KPRM p. Jan Grabiec nie podpisze umów na uruchomienie środków na programy NIW?
Czy prawdą jest, że środki na programy NIW były wstrzymywane od zeszłego roku, a umowy na ich realizację zostały podpisane natychmiast po odwołaniu dyrektora Wojciecha Kaczmarczyka i powołaniu na p.o. dyrektora NIW działacza PO Michała Brauna?
Czy Pani Minister zdaje sobie sprawę, że dokument, w oparciu o który odwołała Pani dyrektora Wojciecha Kaczmarczyka („Sprawozdanie z kontroli w NIW-CRSO-PROO, edycja 2024”), jest nierzetelny, nieprofesjonalny i tendencyjny, niektóre jego treści są sprzeczne wewnętrznie, a nawet sugerują kontrolowanemu łamanie zasad prawa?
W szczególności czy Pani Minister wie, że:
a) kontrolerzy kwestionują prawo do bycia ekspertami NIW (i traktują to jako „uchybienie istotne!”) osobom posiadającym wieloletnie doświadczenie w pracy pozarządowej w organizacjach harcerskich czy katolickich, a także naukowcom zajmującym się od lat problematyką trzeciego sektora,
b) kontrolerzy nie rozumieją standardów stosowanych w trzecim sektorze na całym świecie, m.in. zasady trzeciego eksperta czy zasady zaufania do deklaracji kandydatur na ekspertów stosowanych w konkursach grantowych nadzorowanych przez Komisję Europejską czy Mechanizm EOG,
c) kontrolerzy nie rozumieją, że sugestia poszerzenia kryteriów oceny (np. na punktację „podkryteriów”) jest sprzeczna z ustawą o NIW – podobnie jak sugestia wprowadzenia ograniczeń formalnych dla panelu ekspertów,
d) w sprawozdaniu z prowadzonej kontroli za „nieprawidłowość kluczową” uważa się oczywisty błąd redakcyjny, nieskutkujący zresztą żadnymi konsekwencjami finansowymi dla wnioskodawców!,
e) w skład zespołu kontrolującego została powołana osoba pracująca w Departamencie Społeczeństwa Obywatelskiego KPRM, która podlegała w pewnym okresie pod nadzór Wojciecha Kaczmarczyka jako sekretarza Komitetu ds. Pożytku Publicznego i ww. osoba wykazywała się umiarkowaną kompetencją w trakcie przygotowywania projektów programów NIW i aktów legislacyjnych, a efekty jej pracy były wielokrotnie poprawiane przez Wojciecha Kaczmarczyka w trakcie współpracy (jest to więc jawny konflikt interesów; powołanie na członka zespołu kontrolnego osoby pozostającej w konflikcie z szefem instytucji kontrolowanej może być uznane za poważne wykroczenie urzędnicze),
f) większość wniosków krytycznych w ww. sprawozdaniu wynika z niezrozumienia zasad i specyfiki funkcjonowania trzeciego sektora lub/i z błędnej oceny stanu faktycznego (np. niezrozumienia informacji w Systemie Informatycznym NIW),
g) wszystkie wnioski krytyczne sprawozdania zostały kompetentnie wyjaśnione przez dyrektora Wojciecha Kaczmarczyka w piśmie do pani minister z dn. 6.03.2024 r. (Czy czytała Pani to pismo przed podjęciem decyzji o odwołaniu Wojciecha Kaczmarczyka?)?
Czy pani minister Agnieszka Buczyńska zna treść oświadczenia dotyczącego Sprawozdania z kontroli przewodniczącej Komitetu ds. Pożytku Publicznego w NIW z dn. 19.03.2024 r. autorstwa dyr. dyr. Wojciecha Kaczmarczyka, Przemysława Jaśkiewicza i dr. Michała Rulskiego, opublikowanego m.in. na stronie ngo.pl.? Proszę o ustosunkowanie się do tego oświadczenia.
Czy pani minister Agnieszka Buczyńska zdaje sobie sprawę z faktu, że Komitet ds. Pożytku Publicznego, którego jest przewodniczącą, został wymyślony i prawnie oprzyrządowany przez osobę, którą odwołała Pani dyscyplinarnie ze stanowiska dyrektora NIW w oparciu o całkowicie sfingowane przesłanki?
Z poważaniem
Piotr Gliński
Poseł na Sejm RP
Minister Agnieszka Buczyńska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9628 znakówSPK@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3, 00-583 Warszawa
www.gov.pl/web/pozytek
Przewodnicząca Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Agnieszka Buczyńska
DSP.INT.4610.827.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2213, Pana Posła Piotra Glińskiego,
w sprawie kontroli w Narodowym Instytucie Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa
Obywatelskiego i bezprawnego odwołania dyrektora NIW, proszę o przyjęcie
poniższych informacji.
W odniesieniu do pytania nr 1, informuję, że nie tylko „orientuję się”
[sformułowanie z pytania], kto w Polsce ma prawo orzekać, że „jakieś działania są
niezgodne z prawem, zasadami rzetelności, gospodarności i celowości”
[sformułowanie z pytania], ale również posiadam wiedzę w tym zakresie.
W odniesieniu do pytania nr 2, informuję, że rozważałam różne kandydatury na
stanowisko Dyrektora z pełną świadomością, że nowo powołana Dyrekcja
Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa
Obywatelskiego (zwany dalej: „NIW-CRSO”) będzie miała charakter tymczasowy.
Docelowe kierownictwo agencji zostanie wyłonione w trybie otwartego konkursu,
który został ogłoszony 28 marca br.
W odniesieniu do pytania nr 3 informuję, że organ powołujący Dyrektora NIW–
CRSO został wskazany w ustawie z dnia 15 września 2017 r. o Narodowym
Instytucie Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1618).
W odniesieniu do pytania nr 4, informuję, że decyzja o odwołaniu Dyrektora
Wojciecha Kaczmarczyka nie była bezprawna i nie byłam przy jej podejmowaniu
szantażowana.
-- 1 of 5 --
(+48) 22 694 75 83 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
SPK@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3, 00-583 Warszawa
www.gov.pl/web/pozytek
W odniesieniu do pytania nr 5, informuję, że nie jest to prawdą.
W odniesieniu do pytania nr 6, informuję, że Umowy w sprawie przekazania dotacji
celowych dla NIW-CRSO na realizację programów wspierania rozwoju
społeczeństwa obywatelskiego zostały podpisane niezwłocznie po zakończeniu
kontroli prowadzonej na mocy decyzji Przewodniczącej Komitetu ds. Pożytku
Publicznego pn. Prawidłowość wykonywania zadań przez Narodowy Instytut Wolności –
Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (określonych w art. 23 i 24 ustawy z
dnia 15 września 2017 r. o Narodowym Instytucie Wolności – Centrum Rozwoju
Społeczeństwa Obywatelskiego) w zakresie przeprowadzania procedur konkursowych
Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich PROO na lata 2018-2030
Edycja 2024.
W odniesieniu do pytania nr 7, informuję, że kontrola miała na celu sprawdzenie
prawidłowości wykonywania zadań przez NIW-CRSO (określonych w art. 23 i 24
ustawy z dnia 15 września 2017 r. o Narodowym Instytucie Wolności – Centrum
Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego) w zakresie przeprowadzania procedur
konkursowych Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich PROO
na lata 2018-2030 Edycja 2024. W wyniku weryfikacji dokumentów
udostępnionych przez Dyrektora NIW-CRSO, stwierdzono nieprawidłowości
i uchybienia co oznacza, że procedury nie działały prawidłowo. Dyrektor NIW-
CRSO, odpowiedzialny za przeprowadzanie konkursów nie zapewnił równego
traktowania wszystkich wnioskodawców. Co więcej, niewłaściwie funkcjonował
system zarządzania i kontroli realizowany przez Dyrektora NIW-CRSO. Wszelkie
wskazanie nieprawidłowości i uchybienia mają zatem potwierdzenie
w dokumentacji. Należy przy tym zauważyć, że wskazane nieprawidłowości
i uchybienia potwierdziła również kontrola Najwyższej Izby Kontroli – wystąpienie
pokontrolne nr KST.411.1.01.2023, którego fragmenty cytuję poniżej:
„Najwyższa Izba Kontroli ocenia negatywnie działalność Narodowego Instytutu
Wolności (…)” [s,3].
„W badanej działalności stwierdzono, że proces oceny wniosków, wyłaniania
projektów do dofinansowania, a także ich weryfikacji i rozliczania był nierzetelny,
-- 2 of 5 --
(+48) 22 694 75 83 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
SPK@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3, 00-583 Warszawa
www.gov.pl/web/pozytek
a w niektórych przypadkach niezgodny z prawem, niecelowy lub niegospodarny”
[tamże].
W zakresie szczegółowych pytań dotyczących kontroli proszę o przyjęcie
poniższych informacji.
W odniesieniu do pytania nr 1, informuję, że wnioski pokontrolne w zakresie
doświadczenia ekspertów sformułowano na podstawie informacji zawartych
w „Kwestionariuszu Osobowym - Eksperta Konkursów Narodowego Instytutu
Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego”. Jest to główny
dokument, który definiuje wiedzę i umiejętności danego kandydata. Jak wskazano
w sprawozdaniu z kontroli, badane w próbie kontrolnej kwestionariusze nie
posiadały kluczowych informacji. Kwestionariusze osobowe ekspertów powinny
zawierać przede wszystkim taki opis doświadczenia, który wskazuje wprost na
posiadanie wiedzy niezbędnej do oceny wniosków w ramach danego priorytetu
PROO.
W odniesieniu do pytania nr 2, informuję, że Zespół Kontrolujący posiada wiedzę na
temat procedur, jakie są skuteczne w ramach oceny wniosków dotacyjnych. Zespół
kontrolujący sformułował zarzut niegospodarności, co do powołania trzeciego
eksperta w przypadku, gdy ocena dwóch pierwszych ekspertów nie jest tą
ostateczną. Nie zmienia to faktu, że ocena trzeciego eksperta jest niezbędna
w przypadku rozbieżności. Niemniej jednak, powinna ona być przeprowadzona
w momencie ostatecznego odbioru ocen dwóch pierwszych ekspertów. Jak wynika
ze sprawdzonej dokumentacji, nie ma takiego momentu w stosowanym podejściu
przez NIW-CRSO.
W odniesieniu do pytania nr 3, informuję, że zalecenia zawarte w sprawozdaniu
z kontroli oparte są na wiedzy i kilkunastoletnim doświadczeniu Zespołu
Kontrolującego, który zna mechanizmy wdrażania różnych programów, zarówno
krajowych jak i unijnych. Zaproponowane rozwiązania mają na celu poprawę
procedur w NIW-CRSO, prowadząc do transparentności i równego traktowania
wszystkich podmiotów wnioskujących o dotację.
-- 3 of 5 --
(+48) 22 694 75 83 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
SPK@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3, 00-583 Warszawa
www.gov.pl/web/pozytek
W odniesieniu do pytania nr 4, informuję, że dokument, jakim jest protokół
z posiedzenia panelu ekspertów, stanowi kluczową rolę w publikacji list projektów
zakwalifikowanych do dofinansowania. Pan Poseł wskazuje, że w protokole znalazł
się oczywisty błąd redakcyjny. Mając jednak na uwadze rangę tego dokumentu,
należy przygotowywać go ze szczególną starannością. Dodatkowo, należy
zauważyć, że zgodnie z protokołem „Po zakończeniu głosowania protokół został
odczytany przez pana […] oraz przeprowadzona została procedura głosowania nad
przyjęciem protokołu”. W dalszej treści protokołu jest informacja, że wszyscy byli za
jego przyjęciem. Kluczowe jest też to, że w posiedzeniu udział wzięło 10 osób –
w tym 8 osób z prawem głosu i fakt, że przy tak istotnym dokumencie – odczytanym
na głos – nikt nie zauważył błędu, również wskazuje na brak rzetelności ze strony
zarówno NIW-CRSO jak i ekspertów.
Biorąc również pod uwagę treść protokołu i opublikowaną listę rankingową,
nieprawdą jest, że błąd ten nie skutkował konsekwencjami finansowymi. Protokół
wskazywał bowiem, że dofinansowanie otrzymują wnioski od 95,5 pkt a wniosek
który miał 97 punktów tego dofinansowania nie otrzymał.
W odniesieniu do pytania nr 5, informuję, że sekretarz Komitetu ds. Pożytku
Publicznego nie sprawował i nie sprawuje nadzoru nad pracownikami
Departamentu Społeczeństwa Obywatelskiego.
W odniesieniu do pytania nr 6, informuję, że nieprawidłowości i uchybienia zawarte
w sprawozdaniu z kontroli opisano na podstawie dokumentów przekazanych przez
Dyrektora NIW-CRSO, Zespół kontrolujący nie miał dostępu do systemu.
Z dokumentów tych wynika, że stosowane procedury nie działają prawidłowo
i należy wprowadzić niezbędne usprawnienia. Zaproponowane rozwiązania mają na
celu poprawę procedur w NIW-CRSO, prowadząc do transparentności i równego
traktowania wszystkich podmiotów wnioskujących o dotację.
W odniesieniu do pytania nr 7, informuję, że 13.03.2024 r. odniosłam się do
wyjaśnień Pana dyrektora Wojciecha Kaczmarczyka.
-- 4 of 5 --
(+48) 22 694 75 83 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
SPK@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3, 00-583 Warszawa
www.gov.pl/web/pozytek
Ponadto, w zakresie pytań dodatkowych, informuję, że:
W odniesieniu do pytania nr 1, informuję, „Oświadczenie dotyczące Sprawozdania
z kontroli Przewodniczącej Komitetu ds. Pożytku Publicznego w NIW”
opublikowane m.in. na stronie ngo.pl jest powieleniem kwestii przestawionych w
stanowisku NIW-CRSO do sprawozdania pokontrolnego, które otrzymaliśmy
7.03.2024 r. Szczegółowo odniosłam się do każdej tezy w piśmie z 13.03.2024 r.
skierowanym do Dyrektora NIW-CRSO.
W odniesieniu do pytania nr 2, informuję, że kontrola przeprowadzona przeze mnie
wskazała na liczne nieprawidłowości w funkcjonowaniu NIW-CRSO, w wyniku
czego podjęłam decyzję o odwołaniu Pana Wojciecha Kaczmarczyka z funkcji
Dyrektora NIW-CRSO.
Liczne nieprawidłowości zostały stwierdzone także podczas ww. kontroli NIK,
poniżej cytat kolejnego fragmentu wystąpienia NIK.
„Dyrektor NIW nie daje należytej rękojmi prawidłowego procesu oceny i wyboru
wniosków przeznaczonych do dofinansowania ze środków publicznych,
monitorowania i kontroli realizowanych projektów oraz rozliczenia udzielonego
dofinansowania – co uzasadnia, ocenę Najwyższej Izby Kontroli, formułowaną na
podstawie art. 53 ust. 2 ustawy o NIK, wskazującą na niezasadność zajmowania
stanowiska przez Dyrektora NIW.” [s.5]
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Buczyńska
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 5 of 5 --