Interpelacja w sprawie pobytu w szpitalach pacjentów wymagających pomocy socjalnej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2212
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie pobytu w szpitalach pacjentów wymagających pomocy socjalnej
Zgłaszający: Adam Szłapka
Data wpływu: 21-03-2024
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się do Pani, by zwrócić uwagę na zgłaszany mi podczas dyżurów poselskich problem, jaki napotyka Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny UM w Poznaniu w kontaktach z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w Poznaniu w zakresie przepływu informacji, w tym danych osobowych, niezbędnych szpitalowi i zatrudnianemu w szpitalu na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593, z późn. zm., dalej jako „PomSpołU”) pracownikowi socjalnemu do wykonywania swoich zadań, w tym zapewnienia bezpieczeństwa i najwyższych standardów opieki pacjentom szpitala.
W ocenie szpitala pracownik socjalny zatrudniony na podstawie art. 121 ust. 1a PomSpołU ma prawo do pozyskiwania informacji od instytucji administracji publicznej, podmiotów wykonujących działalność leczniczą i organizacji pozarządowych, jeżeli jest to niezbędne do wykonywania przez niego zadań w zakresie pomocy społecznej. Obowiązki pracownika socjalnego w rejonie mają nieco inny charakter niż obowiązki pracownika socjalnego w szpitalu, stąd na linii szpital – miejski ośrodek pomocy rodzinie (zwany dalej „MOPR”) pojawiły się rozbieżności w interpretacji zapisów art. 120 i 121 PomSpołU.
Rezultatem tych rozbieżności są trudności z uzyskiwaniem od MOPR informacji na temat pacjentów z obciążonym wywiadem społecznym, z jakimi na co dzień boryka się pracownik socjalny szpitala, wynikające z kwestionowania przez MOPR podstaw prawnych szpitala i zatrudnionego w nim pracownika socjalnego do przetwarzania danych osobowych, o pozyskanie których pracownik socjalny regularnie wnioskuje do MOPR. Kierując się przede wszystkim dobrem pacjentów, chcąc nawiązać dialog celem rozwiania powstałych po stronie MOPR wątpliwości, szpital zaproponował zawarcie porozumienia z MOPR o wymianie danych osobowych za pośrednictwem systemów teleinformatycznych (zw. dalej „porozumieniem”). Jednak porozumienie nie doszło do skutku z uwagi na rozbieżności w interpretacji przepisów. Szpital w sprawie wykładni tych przepisów skierował w kolejnym kroku pismo do Urzędu Ochrony Danych Osobowych (30.10.2023 r.), z kolei urząd przekazał je do dyrektora Departamentu Prawnego Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z prośbą o zajęcie się tą sprawą.
Sprawa jest poważna, bo dotyczy sytuacji przebywających w szpitalu noworodków i dzieci, które posiadają nieuregulowaną sytuację prawną ze względu na brak stosownych informacji, których źródłem jest MOPR. Pobyty małych pacjentów są czasami wielomiesięczne, rekord pobytu dziecka w szpitalu wynosi 6 miesięcy. Ponadto te przedłużające się „hospitalizacje” powodują konsekwencje finansowe dla szpitala, ale najbardziej narażają pacjentów na konsekwencje zdrowotne i psychiczne, bowiem zmusza się do pobytu pacjentów zdrowych bez zaspokojenia ich potrzeby bezpieczeństwa, kontaktu społecznego, więzi emocjonalnej oraz przynależności do rodziny.
Szybkie pozyskanie informacji od pracownika MOPR ułatwi podjęcie odpowiednich kroków w celu zabezpieczenia pacjentów. Dodam, że szpital podjął już nawet kroki w tym zakresie, organizując trzy spotkania interdyscyplinarne, które miały pomóc w usprawnieniu współpracy pomiędzy szpitalami a MOPR i sądami. Jednak ze względu na różną interpretację przepisów nadal nie ma porozumienia w tym zakresie.
Osobną kwestią jest opieszałość sądu w kierowanych do nich ww. sprawach, co wpływa na dalsze wydłużenie pobytu noworodka.
Biorąc powyższe pod uwagę, chciałbym zapytać o działania podejmowane przez ministerstwo w celu rozwiązania opisanego problemu.
Czy jest możliwa regulacja zapisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w zakresie przetwarzania danych osobowych pacjentów wymagających pomocy socjalnej, tak by pracownik socjalny szpitala mógł pozyskiwać informacje o sytuacji socjalnej pacjentów?
Czy ministerstwo pracuje może nad rozporządzeniem w zakresie obiegu dokumentów związanych z pobytem małoletnich pacjentów z powodów socjalnych oraz z nieuregulowaną sytuacją prawną?
Na jakim etapie jest sprawa interpretacji przepisów przekazana przez Urząd Ochrony Danych Osobowych do departamentu prawnego ministerstwa dotycząca legalności pozyskiwania danych i informacji przez pracownika socjalnego zatrudnionego przez szpital od miejskiego ośrodka pomocy rodzinie?
Uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji.
Z poważaniem
Adam Szłapka
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4267 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.219.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na wystąpienie z 28 marca 2024 r., znak K10INT2212, dotyczące interpelacji
posła Adama Szłapki w sprawie pobytu w szpitalach pacjentów wymagających pomocy
socjalnej, poniżej przedstawiam wyjaśnienia w sprawie.
Zgodnie z art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r.
poz. 901, z późn. zm.) pracowników socjalnych mogą również zatrudniać inne instytucje,
a w szczególności jednostki organizacyjne właściwe w sprawach zatrudnienia
i przeciwdziałania bezrobociu, szpitale, zakłady karne, do wykonywania zadań tych
jednostek w zakresie pomocy społecznej.
Pracownicy socjalni zatrudniani w szpitalach współpracują z ośrodkami pomocy społecznej
oraz rodzinami pacjentów wymagających wsparcia w funkcjonowaniu po opuszczeniu
szpitala. Współpraca może skutkować na przykład wydaniem przez gminę skierowania do
domu pomocy społecznej jeśli pacjent opuszczający szpital wymaga całodobowej opieki lub
też przyznaniem usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania pacjenta. Z reguły to
pracownik socjalny szpitala powiadamia ośrodek pomocy społecznej o osobie potrzebującej
pomocy społecznej. Na podstawie art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pracownik
socjalny szpitala ma możliwość złożenia wniosku o świadczenia z pomocy społecznej dla
pacjenta szpitala lub jego rodziny, w tym zakresie działa jednak za zgodą osoby
zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego.
Ustawa o pomocy społecznej rzeczywiście nie reguluje kwestii przetwarzania danych
osobowych pacjentów przez pracowników socjalnych zatrudnionych w szpitalach –
podlegają oni co do zasady regulacjom obowiązującym podmioty lecznicze.
Natomiast rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r.
w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. poz. 893) w § 2 stanowi, że wywiad
przeprowadza pracownik socjalny zatrudniony w ośrodku pomocy społecznej, centrum
usług społecznych lub powiatowym centrum pomocy rodzinie – tzw. podmioty uprawnione.
W przypadku konieczności przeprowadzenia wywiadu z osobą przebywającą w podmiocie
udzielającym stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych, w rozumieniu ustawy
z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. z 2023 r. poz. 991, z późn. zm.),
wywiad może przeprowadzić pracownik socjalny zatrudniony w tym podmiocie - na wniosek
kierownika podmiotu uprawnionego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby
ubiegającej się o przyznanie świadczenia.
Z przeprowadzaniem wywiadu wiąże się przetwarzanie danych osobowych, należy więc
uznać że w zakresie danych osobowych zawartych w wywiadzie pracownik socjalny
przetwarza te dane na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie prowadziło prac nad rozporządzeniem
w zakresie obiegu dokumentów związanych z pobytem małoletnich pacjentów z powodów
socjalnych oraz małoletnich z nieuregulowaną sytuacją prawną, jednak zasygnalizowany
przez Pana Posła problem braku jasności przepisów w zakresie kwestii dostępu do danych
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
osobowych pracowników socjalnych zatrudnionych w szpitalach czy też w innych
instytucjach zostanie przeanalizowany i w razie uznania takiej konieczności Ministerstwo
opracuje odpowiednią zmianę do ustawy o pomocy społecznej.
Ponadto informuję, że w odpowiedzi na pismo Dyrektora Departamentu Orzecznictwa
i Legislacji Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 16 stycznia 2024 r. znak
DOL.411.1.2024.MB, w sprawie podstaw prawnych do pozyskania danych osobowych ze
zbiorów prowadzonych przez miejski ośrodek pomocy społecznej przez pracownika
socjalnego, którego zatrudnia szpital publiczny, Dyrektor Departamentu Pomocy Społecznej
MRPiPS udzielił odpowiedzi pismem z dnia 16 lutego 2024 r. znak DPS-I.070.4.2024.AP.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --