Interpelacja nr 2211
Interpelacja w sprawie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny
Interpelacja nr 2211
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny
Zgłaszający: Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 21-03-2024
Pani Minister,
w dniu 12 września 2023 r. opublikowano ustawę z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw, która ustanawia ramy prawne funkcjonowania systemu kaucyjnego w Polsce. Wskazana nowelizacja była warunkowana koniecznością wdrożenia unijnej dyrektywy dotyczącej tworzyw sztucznych.
Terminem uruchomienia systemów kaucyjnych zgodnie z ustawą o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi jest dzień 1 stycznia 2025 r. Do mojego biura poselskiego zgłosiła się duża grupa przedsiębiorców z województwa lubelskiego zaniepokojona brakiem stosownych działań służących realizacji założeń systemu kaucyjnego. Zdaniem zainteresowanych wejście w życie opisanych regulacji ustawowych już od 1 stycznia 2025 r. wprowadzi chaos i będzie stanowiło bezpośrednie zagrożenie dla małych i średnich przedsiębiorstw, w tym przede wszystkim małych sklepów spożywczych. Wobec dostrzeganego ryzyka przerzucenia odpowiedzialności, w tym finansowej na najmniejszych uczestników systemów pojawiają się wnioski o możliwość refundowania potrzebnych inwestycji.
W tym miejscu warto nadmienić, że zgodnie z logiką wprowadzonej nowelizacji ciężar organizacji systemów kaucyjnych powinien spoczywać w głównej mierze na przedsiębiorstwach wprowadzających napoje w opakowaniach (objętych systemem kaucyjnym) lub reprezentujących ich związkach pracodawców lub izbach gospodarczych. Te podmioty zostały zobligowane do ustanowienia podmiotów reprezentujących, czyli operatorów systemu. Tymczasem gigantyczny deficyt informacyjny powoduje wśród podmiotów handlu detalicznego przekonanie, że to oni jako oferujący napoje w opakowaniach będą musieli ponosić największe obciążania w związku z wdrożeniem systemu kaucyjnego. Należy zaznaczyć, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie prowadzi należytych działań informacyjnych w tym zakresie, a kwestia prawidłowego informowania o planowanych zmianach nie może być pozostawiona jedynie podmiotom reprezentującym.
W świetle powyższego proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Kim jest operator, jakie będą reguły współpracy w relacji sklep-operator (kształt umów, standard odbioru, logistyka, mechanizm rozliczeń, systemy informatyczne) i w relacji producent-operator?
Ilu operatorów funkcjonuje już na rynku oraz ilu jest planowanych do stworzenia?
Jaka liczba utworzonych operatorów przeszła proces certyfikacji?
Jakie są założenia finansowe, organizacyjne, techniczne tworzonych systemów kaucyjnych?
Czy zostanie stworzona otwarta baza danych dostępnych operatorów z charakterystyką ich systemów oraz czy ministerstwo udostępni m.in. wzory umów oraz standardy odbieranych opakowań?
Czy w związku z obciążeniem przedsiębiorców kosztami wprowadzenia systemu kaucyjnego Ministerstwo Klimatu i Środowiska przewiduje jakieś formy refundacji inwestycji związanych z wprowadzeniem systemu kaucyjnego?
Na gruncie nowych przepisów obowiązkiem podmiotu reprezentującego jest m.in. finansowanie kosztów zbierania opakowań i odpadów opakowaniowych przez przedsiębiorcę prowadzącego jednostkę handlu detalicznego i hurtowego oraz inny punkt zbierający opakowania i odpady opakowaniowe objęte systemem kaucyjnym. Nie wiadomo, jak zdolność do finansowania tych wydatków jest badana przy licencjonowaniu operatorów. Sklepy spożywcze w sytuacji braku dostatecznej samoorganizacji producentów i ich współpracy z handlem detalicznym obawiają się poważnych problemów finansowych i organizacyjnych. Przewidują, że w przynajmniej w pierwszym okresie 2025 r. dla uniknięcia założonych kar pieniężnych to oni będą musieli wygospodarować środki na zbiórkę odpadów. Jeżeli taka sytuacja będzie mieć miejsce, doprowadzi do całkowitego wywrócenia założeń ustawowych. MiŚP zwracają dodatkowo uwagę, że kwestia organizacji i automatyzacji procesów zbiórki stawia w uprzywilejowanej pozycji duże i bogate sieci zachodnie, które dysponują znacznie większymi środkami finansowymi. W mojej ocenie konieczny jest monitoring czy handel detaliczny, w tym najmniejsi jego reprezentanci nie ponoszą nadmiernych obciążeń implementacji systemu.
Tak jak nadmieniłam, opisywana regulacja dotyka wszystkie sklepy spożywcze. Z dużym niepokojem odbieram zapowiedź resortu sprzed kilku dni, przewidującą, iż właściciele małych sklepów spożywczych wbrew pierwotnym zapisom dotyczącym systemu kaucyjnego będą zobowiązani do pobierania i zwracania kaucji, czyli odbioru opakowań od konsumentów. Wiąże się to z koniecznością przechowywania zebranych surowców, zapewnieniem załadunku, a także ściślejszą współpracą z operatorami systemu kaucyjnego. Dobrowolność tych działań, szczególnie w pierwszym okresie wdrażania systemów, miała o wiele większy sens. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na prozaiczną kwestię, która raczej nie była brana pod uwagę, rozważając wprowadzenie przymusu dla małych jednostek handlu. Obowiązek zwrotu kaucji, a co za tym idzie gromadzenia odpadów, wywoła konieczność ich częstego odbioru od sklepów dysponujących małą powierzchnią, np. osiedlowych. W skali roku mówimy zatem o wygenerowaniu dużego dodatkowego ruchu ulicznego, w tym na małych osiedlach. Walcząc z ograniczeniem ilości odpadów po napojach, resort doprowadzi zatem do znacznego zwiększenia emisji zanieczyszczeń. Potrzeba wskazać, że decentralizacja systemów kaucyjnych w założeniach ustawodawcy dotyczyła przede wszystkim operatorów, a nie służyła maksymalizacji liczby odbiorców i tym samym kosztów po ich stronie.
Zdaniem przedsiębiorców zaniechania MKiŚ są znaczne, gdyż proces wdrażania systemów nie jest wystarczająco nadzorowany. MiŚP sygnalizują konieczność zmiany ustawy i jej dostosowania do obecnych realiów. Zapowiedzi resortu z marca 2024 r. w przedmiocie nowelizacji uznaje za niewystarczające. Przykładowo, dobre rozwiązanie w zakresie przesunięcia wprowadzenia systemów kaucyjnych za opakowania po produktach mlecznych o rok nie zostało uzupełnione o jasną deklarację, że producenci produktów mlecznych zostaną zwolnieni z opłaty produktowej za 2025 r.
W związku z tym, że do wprowadzenia systemu kaucyjnego zostało niewiele czasu, a przedsiębiorcy muszą przygotować się do wejścia w życie nowego obowiązku prawnego, podpisać stosowne umowy z operatorem, dostosować oprogramowanie sprzedażowe itp., pragnę zwrócić uwagę Pani Minister na kwestie związane z wprowadzeniem systemu kaucyjnego i jak najszybsze przygotowanie koniecznych regulacji i wprowadzenie ich pod obrady Sejmu.
Interpelacja nr 2211
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny
Zgłaszający: Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 21-03-2024
Pani Minister,
w dniu 12 września 2023 r. opublikowano ustawę z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw, która ustanawia ramy prawne funkcjonowania systemu kaucyjnego w Polsce. Wskazana nowelizacja była warunkowana koniecznością wdrożenia unijnej dyrektywy dotyczącej tworzyw sztucznych.
Terminem uruchomienia systemów kaucyjnych zgodnie z ustawą o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi jest dzień 1 stycznia 2025 r. Do mojego biura poselskiego zgłosiła się duża grupa przedsiębiorców z województwa lubelskiego zaniepokojona brakiem stosownych działań służących realizacji założeń systemu kaucyjnego. Zdaniem zainteresowanych wejście w życie opisanych regulacji ustawowych już od 1 stycznia 2025 r. wprowadzi chaos i będzie stanowiło bezpośrednie zagrożenie dla małych i średnich przedsiębiorstw, w tym przede wszystkim małych sklepów spożywczych. Wobec dostrzeganego ryzyka przerzucenia odpowiedzialności, w tym finansowej na najmniejszych uczestników systemów pojawiają się wnioski o możliwość refundowania potrzebnych inwestycji.
W tym miejscu warto nadmienić, że zgodnie z logiką wprowadzonej nowelizacji ciężar organizacji systemów kaucyjnych powinien spoczywać w głównej mierze na przedsiębiorstwach wprowadzających napoje w opakowaniach (objętych systemem kaucyjnym) lub reprezentujących ich związkach pracodawców lub izbach gospodarczych. Te podmioty zostały zobligowane do ustanowienia podmiotów reprezentujących, czyli operatorów systemu. Tymczasem gigantyczny deficyt informacyjny powoduje wśród podmiotów handlu detalicznego przekonanie, że to oni jako oferujący napoje w opakowaniach będą musieli ponosić największe obciążania w związku z wdrożeniem systemu kaucyjnego. Należy zaznaczyć, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie prowadzi należytych działań informacyjnych w tym zakresie, a kwestia prawidłowego informowania o planowanych zmianach nie może być pozostawiona jedynie podmiotom reprezentującym.
W świetle powyższego proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Kim jest operator, jakie będą reguły współpracy w relacji sklep-operator (kształt umów, standard odbioru, logistyka, mechanizm rozliczeń, systemy informatyczne) i w relacji producent-operator?
Ilu operatorów funkcjonuje już na rynku oraz ilu jest planowanych do stworzenia?
Jaka liczba utworzonych operatorów przeszła proces certyfikacji?
Jakie są założenia finansowe, organizacyjne, techniczne tworzonych systemów kaucyjnych?
Czy zostanie stworzona otwarta baza danych dostępnych operatorów z charakterystyką ich systemów oraz czy ministerstwo udostępni m.in. wzory umów oraz standardy odbieranych opakowań?
Czy w związku z obciążeniem przedsiębiorców kosztami wprowadzenia systemu kaucyjnego Ministerstwo Klimatu i Środowiska przewiduje jakieś formy refundacji inwestycji związanych z wprowadzeniem systemu kaucyjnego?
Na gruncie nowych przepisów obowiązkiem podmiotu reprezentującego jest m.in. finansowanie kosztów zbierania opakowań i odpadów opakowaniowych przez przedsiębiorcę prowadzącego jednostkę handlu detalicznego i hurtowego oraz inny punkt zbierający opakowania i odpady opakowaniowe objęte systemem kaucyjnym. Nie wiadomo, jak zdolność do finansowania tych wydatków jest badana przy licencjonowaniu operatorów. Sklepy spożywcze w sytuacji braku dostatecznej samoorganizacji producentów i ich współpracy z handlem detalicznym obawiają się poważnych problemów finansowych i organizacyjnych. Przewidują, że w przynajmniej w pierwszym okresie 2025 r. dla uniknięcia założonych kar pieniężnych to oni będą musieli wygospodarować środki na zbiórkę odpadów. Jeżeli taka sytuacja będzie mieć miejsce, doprowadzi do całkowitego wywrócenia założeń ustawowych. MiŚP zwracają dodatkowo uwagę, że kwestia organizacji i automatyzacji procesów zbiórki stawia w uprzywilejowanej pozycji duże i bogate sieci zachodnie, które dysponują znacznie większymi środkami finansowymi. W mojej ocenie konieczny jest monitoring czy handel detaliczny, w tym najmniejsi jego reprezentanci nie ponoszą nadmiernych obciążeń implementacji systemu.
Tak jak nadmieniłam, opisywana regulacja dotyka wszystkie sklepy spożywcze. Z dużym niepokojem odbieram zapowiedź resortu sprzed kilku dni, przewidującą, iż właściciele małych sklepów spożywczych wbrew pierwotnym zapisom dotyczącym systemu kaucyjnego będą zobowiązani do pobierania i zwracania kaucji, czyli odbioru opakowań od konsumentów. Wiąże się to z koniecznością przechowywania zebranych surowców, zapewnieniem załadunku, a także ściślejszą współpracą z operatorami systemu kaucyjnego. Dobrowolność tych działań, szczególnie w pierwszym okresie wdrażania systemów, miała o wiele większy sens. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na prozaiczną kwestię, która raczej nie była brana pod uwagę, rozważając wprowadzenie przymusu dla małych jednostek handlu. Obowiązek zwrotu kaucji, a co za tym idzie gromadzenia odpadów, wywoła konieczność ich częstego odbioru od sklepów dysponujących małą powierzchnią, np. osiedlowych. W skali roku mówimy zatem o wygenerowaniu dużego dodatkowego ruchu ulicznego, w tym na małych osiedlach. Walcząc z ograniczeniem ilości odpadów po napojach, resort doprowadzi zatem do znacznego zwiększenia emisji zanieczyszczeń. Potrzeba wskazać, że decentralizacja systemów kaucyjnych w założeniach ustawodawcy dotyczyła przede wszystkim operatorów, a nie służyła maksymalizacji liczby odbiorców i tym samym kosztów po ich stronie.
Zdaniem przedsiębiorców zaniechania MKiŚ są znaczne, gdyż proces wdrażania systemów nie jest wystarczająco nadzorowany. MiŚP sygnalizują konieczność zmiany ustawy i jej dostosowania do obecnych realiów. Zapowiedzi resortu z marca 2024 r. w przedmiocie nowelizacji uznaje za niewystarczające. Przykładowo, dobre rozwiązanie w zakresie przesunięcia wprowadzenia systemów kaucyjnych za opakowania po produktach mlecznych o rok nie zostało uzupełnione o jasną deklarację, że producenci produktów mlecznych zostaną zwolnieni z opłaty produktowej za 2025 r.
W związku z tym, że do wprowadzenia systemu kaucyjnego zostało niewiele czasu, a przedsiębiorcy muszą przygotować się do wejścia w życie nowego obowiązku prawnego, podpisać stosowne umowy z operatorem, dostosować oprogramowanie sprzedażowe itp., pragnę zwrócić uwagę Pani Minister na kwestie związane z wprowadzeniem systemu kaucyjnego i jak najszybsze przygotowanie koniecznych regulacji i wprowadzenie ich pod obrady Sejmu.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8852 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.16.2024.AK
3120012.12146850.9773661
Warszawa, 02-04-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Magdaleny Filipek-Sobczak z dnia 28-03-2024 r.
nr K10INT2211 w sprawie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami
opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny, poniżej przedstawiam stosowne
wyjaśnienia.
1. Kim jest operator, jakie będą reguły współpracy w relacji sklep-operator (kształt umów,
standard odbioru, logistyka, mechanizm rozliczeń, systemy informatyczne) i w relacji
producent- operator?
Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami
opakowaniowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1658, z późn. zm.) (zwanej dalej „ustawą”) wskazuje,
że system kaucyjny powinien obejmować terytorium całego kraju, zapewniać powszechny
i równy dostęp dla użytkowników końcowych oraz dla wprowadzających produkty
w opakowaniach jednostek handlu detalicznego i hurtowego oraz innych punktów
zbierających opakowania i odpady opakowaniowe objęte systemem kaucyjnym (art. 40g
ustawy).
Do ministerstwa zostały złożone do tej pory dwa wnioski o wydanie zezwolenia na
prowadzenie systemu kaucyjnego. Na ten moment wydana została jedna decyzja dla
operatora Krajowy System Kaucyjny ZWROTKA S.A. Celem operatora jest uruchomienie
w 2025 roku i dalsze prowadzenie ogólnopolskiego systemu kaucyjnego dla opakowań na
napoje. Przepisy ustawy nie ograniczają ilości podmiotów, które mogą tworzyć system
kaucyjny w Polsce. Podmioty reprezentujące wciąż mają możliwość składania wniosków do
Ministerstwa o wydanie zgody na prowadzenie systemu kaucyjnego, wiec zakłada się,
że będzie więcej niż jeden operator i będzie potrzeba podpisywania umów między
podmiotami reprezentującymi.
W przypadku funkcjonowania więcej niż jednego systemu kaucyjnego podmioty
reprezentujące prowadzące te systemy są obowiązane do ustalenia między sobą, w drodze
umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, warunków rozliczania
pobranej i zwróconej kaucji oraz rozliczania i wymiany opakowań lub odpadów
opakowaniowych zebranych w ramach prowadzonych przez siebie systemów kaucyjnych.
Umowę taką, zgodnie z art. 40g ust. 10 ustawy, zawiera się przed dniem uruchomienia
każdego kolejnego systemu kaucyjnego. Art. 40i ust. 1 ustawy wskazuje, że podmiot
reprezentujący w ramach systemu kaucyjnego zapewnia m.in. rozliczenie kaucji
z jednostkami handlu detalicznego i hurtowego oraz innymi punktami zbierającymi
-- 1 of 4 --
opakowania i odpady opakowaniowe objęte systemem kaucyjnym, w szczególności
finansowanie wypłat kaucji dla użytkownika końcowego.
Drugim rodzajem umów będą umowy zawierane pomiędzy podmiotem reprezentującym
a przedsiębiorcami prowadzącymi jednostki handlu detalicznego lub hurtowego. Zgodnie
z art. 44 ust. 8 ustawy, umowy te powinny zawierać w szczególności: zasady rozliczania
kaucji oraz zasady zbierania i przekazywania opakowań i odpadów powstałych z opakowań.
Trzecim rodzajem umów zawierających zasady dot. rozliczeń finansowych między
podmiotami będą zasady na jakich wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje
albo grupa tych wprowadzających będą przystępować do utworzonego przez ten podmiot
systemu kaucyjnego albo do innego istniejącego systemu kaucyjnego. Zgodnie z art. 40h
ust. 3 ustawy umowę taką podpisuje się pod rygorem nieważności. Umowa ta określa
w szczególności wysokość wkładów finansowych ponoszonych przez wprowadzającego
produkty w opakowaniach na napoje lub wprowadzającego bezpośrednio produkty
w opakowaniach na napoje, przeznaczonych na finansowanie systemu kaucyjnego oraz
terminy ich płatności.
Jak wskazują przywołane powyżej przepisy, każdy operator może samodzielnie
zaprojektować zasady działania, w tym ogólną budowę systemu oraz sposób zarządzania
nim, w szczególności sposoby rozliczeń pomiędzy operatorami i wprowadzającymi
zaangażowanymi w dany system kaucyjny. Każde ustalenie powinno być zawarte w formie
umowy.
Przez operatorów systemu będą określane również: szczegółowe rozwiązania w zakresie
organizacji i prowadzenia systemu, logistyki, harmonogramu i częstotliwości odbiorów
opakowań i odpadów opakowaniowych a także określenie mechanizmów rozliczeń czy
dostarczanie systemów informatycznych.
2. Ilu operatorów funkcjonuje już na rynku oraz ilu jest planowanych do stworzenia? jaka
liczba utworzonych operatorów przeszła proces certyfikacji?
Prowadzenie systemu kaucyjnego, zgodnie z art. 40j ustawy, wymaga uzyskania zezwolenia
wydawanego, w drodze decyzji, przez ministra właściwego do spraw klimatu, zwanego dalej
„zezwoleniem na prowadzenie systemu kaucyjnego”. Zezwolenie na prowadzenie systemu
kaucyjnego wydaje się na wniosek podmiotu reprezentującego. W odpowiedzi na pytanie
pierwsze przedstawiono informacje o bieżącym stanie wydanych decyzji w tym zakresie.
Wniosek o wydanie zezwolenia na prowadzenie systemu kaucyjnego przedkłada się
ministrowi właściwemu do spraw klimatu nie później niż 6 miesięcy przed planowanym
uruchomieniem systemu kaucyjnego, tak wiec jeżeli kolejne podmioty będą chciały
uruchomić systemy od początku od 2025 r. mają jeszcze czas do lipca na składanie
wniosków.
3. Jakie są założenia finansowe, organizacyjne, techniczne tworzonych systemów
kaucyjnych?
Jak wskazano powyżej każdy operator może samodzielnie zaprojektować organizację
działania, zaprojektować rozliczenia finansowe czy wdrażane przez siebie rozwiązania
techniczne w zakresie tworzonych systemów. Dodatkowo w przypadku istnienia więcej niż
jednego operatora, podmioty te muszą ustalić między sobą zasady współpracy warunków
rozliczania pobranej i zwróconej kaucji oraz rozliczania i wymiany opakowań lub odpadów
opakowaniowych zebranych w ramach prowadzonych przez siebie systemów kaucyjnych.
-- 2 of 4 --
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie będzie stroną tych umów i nie będzie w ramach nich
prowadziło rozliczeń.
Aby zwiększyć nadzór Ministra nad operatorami i zminimalizować ryzyko wystąpienia
nieprawidłowości w zakresie planowania i działania systemów kaucyjnych, w ramach prac
nad nowelizacją ustawy przewidziano wprowadzenie mechanizmu kontroli. Wojewódzkie
inspektoraty ochrony środowiska otrzymałyby uprawnienia do kontroli operatorów, aby
weryfikować ich stopień przygotowania do uruchomienia i zgodność prowadzenia systemu
z zakresem wydanej decyzji. Obecnie prowadzimy działania zmierzające do uzyskania wpisu
do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.
4. Czy zostanie stworzona otwarta baza danych dostępnych operatorów z charakterystyką
ich systemów oraz czy ministerstwo udostępni m.in. wzory umów oraz standardy
odbieranych opakowań?
Na ten moment takie działanie w skali ogólnodostępnej bazy danych nie było planowane,
jednak wydaje się być dobrym mechanizmem dla zwiększania nadzoru nad podmiotami.
Natomiast rozwiązanie w zakresie udostępniania m.in. wzorów umów oraz standardy
odbieranych opakowań będzie leżało po stornie operatora systemu kaucyjnego.
5. Czy w związku z obciążeniem przedsiębiorców kosztami wprowadzenia systemu
kaucyjnego Ministerstwo Klimatu i Środowiska przewiduje jakieś formy refundacji
inwestycji związanych z wprowadzeniem systemu kaucyjnego?
Jednostki handlu detalicznego i hurtowego będą musiały zmierzyć się z obowiązkiem
pobierania i zwracania kaucji, fizycznym odbiorem opakowań od konsumentów, ich
logistyką oraz współpracą z operatorami systemu kaucyjnego, jak również
przechowywaniem zebranych surowców. Zakres dodatkowych rozwiązań logistycznych
i kosztów jakie ponosić będą wszystkie zaangażowane jednostki i operatorzy zależeć będzie
od wielkości jednostki handlowej oraz od zakresu w jakim zakresie przystąpi do systemu
kaucyjnego i jakie wsparcie otrzyma od operatora systemu.
Wszystkie aspekty techniczne i organizacyjne związane z adaptacją przestrzeni
i pomieszczeń przeznaczonych do przechowywania zebranych opakowań i odpadów
opakowaniowych w ramach systemu kaucyjnego powinny zostać zawarte w umowie
pomiędzy podmiotem reprezentującym a przedsiębiorcami prowadzącymi jednostki handlu
detalicznego lub hurtowego. Określenie kosztów na poziomie ustawy jest niemożliwe, gdyż
zależeć będą od stopnia włączenia danej jednostki w uczestnictwo w systemie kaucyjnym,
zastanego stanu technicznego jednostki a także co bardzo istotne od treści umowy zawartej
miedzy operatorem a jednostką. Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie będzie stroną przy
zawieraniu umowy i nie będzie wpływać na jej kształt i zawartość.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 3 of 4 --
dw. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
-- 4 of 4 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.16.2024.AK
3120012.12146850.9773661
Warszawa, 02-04-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Magdaleny Filipek-Sobczak z dnia 28-03-2024 r.
nr K10INT2211 w sprawie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami
opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny, poniżej przedstawiam stosowne
wyjaśnienia.
1. Kim jest operator, jakie będą reguły współpracy w relacji sklep-operator (kształt umów,
standard odbioru, logistyka, mechanizm rozliczeń, systemy informatyczne) i w relacji
producent- operator?
Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami
opakowaniowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1658, z późn. zm.) (zwanej dalej „ustawą”) wskazuje,
że system kaucyjny powinien obejmować terytorium całego kraju, zapewniać powszechny
i równy dostęp dla użytkowników końcowych oraz dla wprowadzających produkty
w opakowaniach jednostek handlu detalicznego i hurtowego oraz innych punktów
zbierających opakowania i odpady opakowaniowe objęte systemem kaucyjnym (art. 40g
ustawy).
Do ministerstwa zostały złożone do tej pory dwa wnioski o wydanie zezwolenia na
prowadzenie systemu kaucyjnego. Na ten moment wydana została jedna decyzja dla
operatora Krajowy System Kaucyjny ZWROTKA S.A. Celem operatora jest uruchomienie
w 2025 roku i dalsze prowadzenie ogólnopolskiego systemu kaucyjnego dla opakowań na
napoje. Przepisy ustawy nie ograniczają ilości podmiotów, które mogą tworzyć system
kaucyjny w Polsce. Podmioty reprezentujące wciąż mają możliwość składania wniosków do
Ministerstwa o wydanie zgody na prowadzenie systemu kaucyjnego, wiec zakłada się,
że będzie więcej niż jeden operator i będzie potrzeba podpisywania umów między
podmiotami reprezentującymi.
W przypadku funkcjonowania więcej niż jednego systemu kaucyjnego podmioty
reprezentujące prowadzące te systemy są obowiązane do ustalenia między sobą, w drodze
umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, warunków rozliczania
pobranej i zwróconej kaucji oraz rozliczania i wymiany opakowań lub odpadów
opakowaniowych zebranych w ramach prowadzonych przez siebie systemów kaucyjnych.
Umowę taką, zgodnie z art. 40g ust. 10 ustawy, zawiera się przed dniem uruchomienia
każdego kolejnego systemu kaucyjnego. Art. 40i ust. 1 ustawy wskazuje, że podmiot
reprezentujący w ramach systemu kaucyjnego zapewnia m.in. rozliczenie kaucji
z jednostkami handlu detalicznego i hurtowego oraz innymi punktami zbierającymi
-- 1 of 4 --
opakowania i odpady opakowaniowe objęte systemem kaucyjnym, w szczególności
finansowanie wypłat kaucji dla użytkownika końcowego.
Drugim rodzajem umów będą umowy zawierane pomiędzy podmiotem reprezentującym
a przedsiębiorcami prowadzącymi jednostki handlu detalicznego lub hurtowego. Zgodnie
z art. 44 ust. 8 ustawy, umowy te powinny zawierać w szczególności: zasady rozliczania
kaucji oraz zasady zbierania i przekazywania opakowań i odpadów powstałych z opakowań.
Trzecim rodzajem umów zawierających zasady dot. rozliczeń finansowych między
podmiotami będą zasady na jakich wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje
albo grupa tych wprowadzających będą przystępować do utworzonego przez ten podmiot
systemu kaucyjnego albo do innego istniejącego systemu kaucyjnego. Zgodnie z art. 40h
ust. 3 ustawy umowę taką podpisuje się pod rygorem nieważności. Umowa ta określa
w szczególności wysokość wkładów finansowych ponoszonych przez wprowadzającego
produkty w opakowaniach na napoje lub wprowadzającego bezpośrednio produkty
w opakowaniach na napoje, przeznaczonych na finansowanie systemu kaucyjnego oraz
terminy ich płatności.
Jak wskazują przywołane powyżej przepisy, każdy operator może samodzielnie
zaprojektować zasady działania, w tym ogólną budowę systemu oraz sposób zarządzania
nim, w szczególności sposoby rozliczeń pomiędzy operatorami i wprowadzającymi
zaangażowanymi w dany system kaucyjny. Każde ustalenie powinno być zawarte w formie
umowy.
Przez operatorów systemu będą określane również: szczegółowe rozwiązania w zakresie
organizacji i prowadzenia systemu, logistyki, harmonogramu i częstotliwości odbiorów
opakowań i odpadów opakowaniowych a także określenie mechanizmów rozliczeń czy
dostarczanie systemów informatycznych.
2. Ilu operatorów funkcjonuje już na rynku oraz ilu jest planowanych do stworzenia? jaka
liczba utworzonych operatorów przeszła proces certyfikacji?
Prowadzenie systemu kaucyjnego, zgodnie z art. 40j ustawy, wymaga uzyskania zezwolenia
wydawanego, w drodze decyzji, przez ministra właściwego do spraw klimatu, zwanego dalej
„zezwoleniem na prowadzenie systemu kaucyjnego”. Zezwolenie na prowadzenie systemu
kaucyjnego wydaje się na wniosek podmiotu reprezentującego. W odpowiedzi na pytanie
pierwsze przedstawiono informacje o bieżącym stanie wydanych decyzji w tym zakresie.
Wniosek o wydanie zezwolenia na prowadzenie systemu kaucyjnego przedkłada się
ministrowi właściwemu do spraw klimatu nie później niż 6 miesięcy przed planowanym
uruchomieniem systemu kaucyjnego, tak wiec jeżeli kolejne podmioty będą chciały
uruchomić systemy od początku od 2025 r. mają jeszcze czas do lipca na składanie
wniosków.
3. Jakie są założenia finansowe, organizacyjne, techniczne tworzonych systemów
kaucyjnych?
Jak wskazano powyżej każdy operator może samodzielnie zaprojektować organizację
działania, zaprojektować rozliczenia finansowe czy wdrażane przez siebie rozwiązania
techniczne w zakresie tworzonych systemów. Dodatkowo w przypadku istnienia więcej niż
jednego operatora, podmioty te muszą ustalić między sobą zasady współpracy warunków
rozliczania pobranej i zwróconej kaucji oraz rozliczania i wymiany opakowań lub odpadów
opakowaniowych zebranych w ramach prowadzonych przez siebie systemów kaucyjnych.
-- 2 of 4 --
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie będzie stroną tych umów i nie będzie w ramach nich
prowadziło rozliczeń.
Aby zwiększyć nadzór Ministra nad operatorami i zminimalizować ryzyko wystąpienia
nieprawidłowości w zakresie planowania i działania systemów kaucyjnych, w ramach prac
nad nowelizacją ustawy przewidziano wprowadzenie mechanizmu kontroli. Wojewódzkie
inspektoraty ochrony środowiska otrzymałyby uprawnienia do kontroli operatorów, aby
weryfikować ich stopień przygotowania do uruchomienia i zgodność prowadzenia systemu
z zakresem wydanej decyzji. Obecnie prowadzimy działania zmierzające do uzyskania wpisu
do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.
4. Czy zostanie stworzona otwarta baza danych dostępnych operatorów z charakterystyką
ich systemów oraz czy ministerstwo udostępni m.in. wzory umów oraz standardy
odbieranych opakowań?
Na ten moment takie działanie w skali ogólnodostępnej bazy danych nie było planowane,
jednak wydaje się być dobrym mechanizmem dla zwiększania nadzoru nad podmiotami.
Natomiast rozwiązanie w zakresie udostępniania m.in. wzorów umów oraz standardy
odbieranych opakowań będzie leżało po stornie operatora systemu kaucyjnego.
5. Czy w związku z obciążeniem przedsiębiorców kosztami wprowadzenia systemu
kaucyjnego Ministerstwo Klimatu i Środowiska przewiduje jakieś formy refundacji
inwestycji związanych z wprowadzeniem systemu kaucyjnego?
Jednostki handlu detalicznego i hurtowego będą musiały zmierzyć się z obowiązkiem
pobierania i zwracania kaucji, fizycznym odbiorem opakowań od konsumentów, ich
logistyką oraz współpracą z operatorami systemu kaucyjnego, jak również
przechowywaniem zebranych surowców. Zakres dodatkowych rozwiązań logistycznych
i kosztów jakie ponosić będą wszystkie zaangażowane jednostki i operatorzy zależeć będzie
od wielkości jednostki handlowej oraz od zakresu w jakim zakresie przystąpi do systemu
kaucyjnego i jakie wsparcie otrzyma od operatora systemu.
Wszystkie aspekty techniczne i organizacyjne związane z adaptacją przestrzeni
i pomieszczeń przeznaczonych do przechowywania zebranych opakowań i odpadów
opakowaniowych w ramach systemu kaucyjnego powinny zostać zawarte w umowie
pomiędzy podmiotem reprezentującym a przedsiębiorcami prowadzącymi jednostki handlu
detalicznego lub hurtowego. Określenie kosztów na poziomie ustawy jest niemożliwe, gdyż
zależeć będą od stopnia włączenia danej jednostki w uczestnictwo w systemie kaucyjnym,
zastanego stanu technicznego jednostki a także co bardzo istotne od treści umowy zawartej
miedzy operatorem a jednostką. Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie będzie stroną przy
zawieraniu umowy i nie będzie wpływać na jej kształt i zawartość.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 3 of 4 --
dw. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
-- 4 of 4 --