tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.199.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację poselską nr 2197 Pani Poseł Iwony Karolewskiej w sprawie sytuacji
środowiskowych domów samopomocy, przekazuję następujące wyjaśnienia.
Na wstępie pragnę wyjaśnić, że środowiskowe domy samopomocy i warsztaty terapii zajęciowej stanowią
odrębne typy jednostek, różniące się między sobą m.in. celem i zasadami funkcjonowania, grupą docelową
oraz źródłem finansowania. Biorąc powyższe pod uwagę uprzejmie wyjaśniam, że w takim przypadku nie jest
zasadnym utożsamianie zasad działania i finansowania tak różnych jednostek.
Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 poz. 901, z późn. zm.)
prowadzenie ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi jest zadaniem zleconym jednostkom
samorządu terytorialnego z zakresu administracji rządowej.
W związku z powyższym rozwój tych ośrodków wsparcia oraz ich bieżące utrzymanie, finansowane jest ze
środków budżetu państwa. Wojewodowie w swoich budżetach, w ramach ustawy budżetowej mają
zaplanowane środki na finansowanie działalności bieżącej tych jednostek w danym roku. Co miesiąc
przekazują jednostkom samorządu terytorialnego miesięczną dotację na bieżące funkcjonowanie ośrodków
wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, w tym na realizację usług w ośrodku, utrzymanie lokalu
ośrodka wraz z kosztami eksploatacyjnymi oraz zatrudnienie kadry. Zgodnie z art. 51c ust 2 ustawy o pomocy
społecznej miesięczna kwota dotacji z budżetu państwa przeznaczona na pokrycie bieżących kosztów
prowadzenia środowiskowych domów samopomocy ustalana jest jako iloczyn aktualnej liczby osób
korzystających z usług w tych ośrodkach oraz średniej miesięcznej wojewódzkiej kwoty dotacji na jednego
uczestnika, nie wyższa jednak niż średnia miesięczna kwota dotacji wyliczona dla województwa. Wojewoda
corocznie ustala średnią miesięczną wojewódzką kwotę dotacji na jednego uczestnika ośrodka wsparcia dla
osób z zaburzeniami psychicznymi dla środowiskowych domów samopomocy w wysokości nie niższej niż
250% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Zgodnie z obowiązującym w
2024 r. kryterium dochodowym miesięczna kwota dotacji na uczestnika nie może być niższa niż 1940 zł.
Ponadto, należy zauważyć, że zgodnie z art. 51 c ww. ustawy o pomocy społeczne kwota dotacji na 1
uczestnika środowiskowego domu samopomocy może być zwiększona, nie więcej niż o 30%, na uczestników
z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub spektrum autyzmu, którzy posiadają orzeczenie o znacznym stopniu
niepełnosprawności wraz ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby
w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zwiększenie dotacji na
uczestników z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub spektrum autyzmu nie może być zatem niższe niż 582
zł.
Jednocześnie, zgodnie z art. 51c ust. 4 ustawy o pomocy społecznej miesięczna kwota dotacji z budżetu
państwa, może zostać zwiększona nie więcej niż o 20% w zależności od liczby uczestników oraz zakresu,
jakości i rodzaju świadczonych usług. Zwiększenie dotacji dla poszczególnych środowiskowych domów

-- 1 of 3 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
samopomocy do 20% może nastąpić jedynie w ramach limitu uwzględnionego w budżecie wojewody na dany
rok w Dziale 852 – pomoc społeczna, Rozdziale 85203 – ośrodki wsparcia.
Decyzja o zwiększeniu miesięcznej kwoty dotacji należy do właściwego wojewody – dysponenta środków, który
w ramach swoich zadań ustala sposób wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych
przez jednostki samorządu terytorialnego oraz sprawuje nadzór nad realizacją zadań samorządu gminnego,
powiatowego i województwa, w tym nad jakością działalności jednostek organizacyjnych pomocy społecznej
oraz nad jakością usług, dla których minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określił
standardy (art. 22 pkt 1 i 8 ustawy o pomocy społecznej).
Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, że Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podjęło
działania, w wyniku których w ustawie budżetowej w 2024 r. w budżetach wojewodów w rozdziale 85203 –
ośrodki wsparcia zostały zabezpieczone środki na pokrycie bieżącej działalności środowiskowych domów
samopomocy w 2024 r. w wysokości 290% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej czyli
w wysokości 2 250,40 zł.
W związku z powyższym, ostatecznie, w 2024 r. miesięczna kwota dotacji na uczestnika środowiskowego
domu ze spektrum autyzmu bądź niepełnosprawnościami sprzężonymi wynosi 2 925,52 zł.
Niemniej jednak uprzejmie informuję, że w związku ze świadomością i docierającymi sygnałami, iż miesięczna
kwota dotacji z budżetu państwa na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia ośrodków wsparcia dla osób z
zaburzeniami psychicznymi, obliczana na podstawie obowiązującej w 2024 r. miesięcznej kwoty dotacji na
jednego uczestnika jest niewystarczająca, tut. Resort planuje rozdysponowanie w tym roku dodatkowych
środków budżetu państwa na w celu zwiększenia budżetów wojewodów, jednakże kwestia dokonania podziału
ww. środków oraz ich wysokości uzależniona jest od możliwości finansowych rezerwy celowej pozostającej w
dyspozycji ministra do spraw zabezpieczenia społecznego.
Ponadto należy również zauważyć, że średnia miesięczna kwota dotacji jest zależna również od wysokości
samego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które obecnie wynosi 776 zł. Kryteria
dochodowe podlegają weryfikacji co 3 lata i w tym roku weryfikacja będzie dokonywana, a zweryfikowane
kryteria będą obowiązywać od przyszłego roku. Należy pamiętać, że to również będzie miało wpływ na
wysokość dotacji.
Odnosząc się do kwestii dotyczących zmian w ustawie o pomocy społecznej w zakresie ustalania średniej
miesięcznej kwoty dotacji na jednego uczestnika ośrodka wparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi
ponownie zwracam uwagę, że obowiązujące regulacje, uzależniające wysokość ww. kwoty dotacji od
wysokości kryterium dochodowego, wskazują minimalny poziom kwoty dotacji na uczestnika stanowiący 250%
kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednocześnie nie określając maksymalnego jej
poziomu. Należy zauważyć, że przepis w obecny brzmieniu umożliwia podnoszenie kwoty dotacji na
uczestnika bez konieczności zmiany przepisów ustawy o pomocy społecznej. Dzięki tak skonstruowanemu
przepisowi w ustawie budżetowej w 2024 roku zabezpieczono środki na miesięczną dotację na uczestnika w
wysokości 290% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej bez konieczności dokonywania
zmian zapisu ustawy o pomocy społecznej.
Jednocześnie pragnę zapewnić, że zagadnienia dotyczące ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami
psychicznymi są w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej traktowane w sposób priorytetowy.
Środowiskowe Domy Samopomocy są jednostkami szczególnymi, których uczestnikami są osoby o bardzo
specyficznych potrzebach i wymaganiach, w związku z powyższym zatrudniona w tych ośrodkach kadra to
pracownicy wysokokwalifikowani, odznaczający się wyjątkowymi umiejętnościami i stanowiący podstawę
prawidłowego funkcjonowania tych ośrodków. W związku z powyższym tut. Resort dostrzega zagrożenia,
jakim jest odpływ pracowników ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi i w chwili obecnej
trwają analizy dotyczące ewentualnych rozwiązań w zakresie możliwości wsparcia finansowego wynagrodzeń
pracowników służb społecznych ze środków budżetu państwa, w tym pracowników środowiskowych domów
samopomocy.

-- 2 of 3 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ponadto uprzejmie wyjaśniam, że w przypadku ponoszenia przez środowiskowy dom samopomocy wysokich
kosztów związanych z zapewnianiem transportu uczestników do ośrodka uprzejmie wyjaśniam, że wojewoda
może na podstawie wspomnianego już art. 51c ust 4 ustawy o pomocy społecznej zwiększyć o 20% kwotę
dotacji w zależności od liczby uczestników oraz zakresu, jakości i rodzaju świadczonych usług , w tym m.in.
w przypadku ponoszenia kosztów dowozu uczestników. Ostateczna decyzja w sprawie podwyższenia dotacji
należy do wojewody czyli, jak zostało to już wyżej wyjaśnione, dysponenta budżetu.
Jednakże należy wyjaśnić, że zgodnie z §20 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie
środowiskowych domów samopomocy (DZ.U. z 2020 r. poz. 249) dom może dodatkowo zapewniać, w
szczególności uczestnikom z zaburzeniami zachowań lub niepełnosprawnością fizyczną, usługi transportowe
polegające na dowożeniu na zajęcia z miejsca zamieszkania lub z innego miejsca uzgodnionego z
kierownikiem domu i odwożeniu po zajęciach. Należy zwrócić więc uwagę, że usługa transportowa nie jest
wymaganym standardem w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, a jedynie możliwością
wsparcia uczestników w postaci dowożenia na zajęcia i z zajęć do domu. W opinii tut. Resortu niebudzącą
wątpliwości formą organizowania transportu dla uczestników środowiskowych domów samopomocy jest zakup
usług transportowej.
W sytuacji gdy środowiskowy dom samopomocy nie świadczy tego rodzaju usług, dowóz uczestników, dla
których jest on niezbędny, może zapewnić gmina lub powiat prowadzące tę jednostkę lub zlecające jej
prowadzenie. W takim przypadku gmina lub powiat pokrywają koszty transportu swoich uczestników w ramach
zadań własnych. Innym możliwym rozwiązaniem w przypadku, gdy środowiskowy dom samopomocy nie
świadczy usług transportowych, jest zorganizowanie odpłatnego transportu, na wniosek zainteresowanych
uczestników.
Należy również zauważyć, że w związku z całkowitym finansowaniem zadania z budżetu państwa oraz
znaczącego zwiększenia kwoty dotacji w ostatnich latach, jeżeli dana jednostka nie organizuje transportu dla
uczestników środowiskowego domu samopomocy we własnym zakresie, samorząd powinien przejąć to
zadanie i zapewniać transport mieszkańcom ze swojego terenu.
W odniesieniu do kwestii dotyczących propozycji zmian w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej
z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy (Dz.U. z 2020 r. poz. 249) uprzejmie
informuję, że w sytuacji, gdy tut. Resort rozpocznie działania związane z nowelizacją przepisów
rozporządzenia w sprawie środowiskowych domów samopomocy, w prace nad jego kształtem zostaną
zaangażowani również przedstawiciele środowiska związanego z tymi ośrodkami.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-podpis elektroniczny-/

-- 3 of 3 --