Interpelacja nr 2195
Interpelacja w sprawie nieprawidłowego obsadzenia składu Krajowej Rady Sądownictwa oraz utraty mandatów przez wójtów (burmistrzów, prezydentów miast)
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Podatki i Finanse (35%)
Obrona i Bezpieczeństwo (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nieprawidłowego obsadzenia składu Krajowej Rady Sądownictwa oraz utraty mandatów przez wójtów (burmistrzów, prezydentów miast)
Interpelacja nr 2195
do ministra sprawiedliwości
w sprawie nieprawidłowego obsadzenia składu Krajowej Rady Sądownictwa oraz utraty mandatów przez wójtów (burmistrzów, prezydentów miast)
Zgłaszający: Marta Wcisło
Data wpływu: 20-03-2024
Lublin, dnia 20 marca 2024 r.
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z orzeczeniami szeregu sądów i trybunałów Krajowa Rada Sądownictwa, ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust. 1. Orzekł tak między innymi w uchwale z dnia 2 czerwca 2022 roku Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. I KZP 2/22. Skutki powyższego są bardzo szerokie i w znaczący sposób wpływają na ustrój sądownictwa w Polsce. Dość powiedzieć, że orzekanie w sprawie sędziego powołanego lub awansowanego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku może stanowić przyczynę nieważności postępowania.
Niektóre z sytuacji są bardzo specyficzne, i w sprawie jednej z nich składam niniejszą interpelację. Zgodnie z ustawą z dnia 5 stycznia 2011 roku Kodeks wyborczy w przypadku utraty prawa wybieralności wygasa mandat wójta (burmistrza, prezydenta miasta), natomiast jedną z przyczyn utraty prawa wybieralności jest skazanie prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe, z tym że w przypadku wyborów na wójta (burmistrza, prezydenta miasta) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.
W praktyce mają miejsce sytuacje, w których osoby piastujące stanowisko wójta (burmistrza, prezydenta miasta) skazywane są przez sądy obsadzone przez osoby powołane na stanowisko sędziego lub awansowane przy udziale nieprawidłowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa. Z jednej więc strony osoby te skazywane są przez sąd, wobec którego istnieją poważne i uzasadnione wątpliwości co do prawidłowego obsadzenia, a jednocześnie następcze podważenie wygaśnięcia mandatu mogłyby mieć poważne skutki dla mieszkańców gmin, których wójt (burmistrz, prezydent miasta) utracił mandat, a którzy występowali chociażby o wydawanie decyzji administracyjnych.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, działając w ramach wykonywania mandatu posła na Sejm RP, niniejszym składam niniejszą interpelację oraz zwracam się o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy Panu – jako ministrowi sprawiedliwości – znane są opisywane powyżej przypadki wygaśnięcia mandatu wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w związku ze skazaniem w postępowaniu, w którym wyrok wydał sędzia powołany do zawodu lub awansowany przy udziale nieprawidłowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa? Czy istnieje jakakolwiek możliwość prawnego uporządkowania sytuacji takich osób?
Z poważaniem
Poseł Marta Wcisło
Interpelacja nr 2195
do ministra sprawiedliwości
w sprawie nieprawidłowego obsadzenia składu Krajowej Rady Sądownictwa oraz utraty mandatów przez wójtów (burmistrzów, prezydentów miast)
Zgłaszający: Marta Wcisło
Data wpływu: 20-03-2024
Lublin, dnia 20 marca 2024 r.
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z orzeczeniami szeregu sądów i trybunałów Krajowa Rada Sądownictwa, ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust. 1. Orzekł tak między innymi w uchwale z dnia 2 czerwca 2022 roku Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. I KZP 2/22. Skutki powyższego są bardzo szerokie i w znaczący sposób wpływają na ustrój sądownictwa w Polsce. Dość powiedzieć, że orzekanie w sprawie sędziego powołanego lub awansowanego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku może stanowić przyczynę nieważności postępowania.
Niektóre z sytuacji są bardzo specyficzne, i w sprawie jednej z nich składam niniejszą interpelację. Zgodnie z ustawą z dnia 5 stycznia 2011 roku Kodeks wyborczy w przypadku utraty prawa wybieralności wygasa mandat wójta (burmistrza, prezydenta miasta), natomiast jedną z przyczyn utraty prawa wybieralności jest skazanie prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe, z tym że w przypadku wyborów na wójta (burmistrza, prezydenta miasta) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.
W praktyce mają miejsce sytuacje, w których osoby piastujące stanowisko wójta (burmistrza, prezydenta miasta) skazywane są przez sądy obsadzone przez osoby powołane na stanowisko sędziego lub awansowane przy udziale nieprawidłowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa. Z jednej więc strony osoby te skazywane są przez sąd, wobec którego istnieją poważne i uzasadnione wątpliwości co do prawidłowego obsadzenia, a jednocześnie następcze podważenie wygaśnięcia mandatu mogłyby mieć poważne skutki dla mieszkańców gmin, których wójt (burmistrz, prezydent miasta) utracił mandat, a którzy występowali chociażby o wydawanie decyzji administracyjnych.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, działając w ramach wykonywania mandatu posła na Sejm RP, niniejszym składam niniejszą interpelację oraz zwracam się o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy Panu – jako ministrowi sprawiedliwości – znane są opisywane powyżej przypadki wygaśnięcia mandatu wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w związku ze skazaniem w postępowaniu, w którym wyrok wydał sędzia powołany do zawodu lub awansowany przy udziale nieprawidłowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa? Czy istnieje jakakolwiek możliwość prawnego uporządkowania sytuacji takich osób?
Z poważaniem
Poseł Marta Wcisło
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Dariusz Mazur
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
17%
Konkretność
83%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
15
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
7 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8240 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.94.2024
Warszawa, 15 maja 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2195 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez posłankę
Panią Martę Wcisło w sprawie nieprawidłowego obsadzenia składu Krajowej Rady
Sądownictwa oraz utraty mandatów przez wójtów (burmistrzów, prezydentów miast),
uprzejmie informuję.
W uchwale z dnia 20 grudnia 2023 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu
konstytucyjnego w kontekście pozycji ustrojowej oraz funkcji Krajowej Rady Sądownictwa
w demokratycznym państwie prawnym (M.P. poz. 1457) Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
stwierdził, że:
a) uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 marca 2018 r. w sprawie wyboru
członków Krajowej Rady Sądownictwa, opublikowana w „Monitorze Polskim” z dnia 12
marca 2018 r. (poz. 276),
b) uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 maja 2021 r. w sprawie wyboru
członka Krajowej Rady Sądownictwa, opublikowana w „Monitorze Polskim” z dnia 27 maja
2021 r. (poz. 497),
c) uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie wyboru
członków Krajowej Rady Sądownictwa, opublikowana w „Monitorze Polskim” z dnia 19
maja 2022 r. (poz. 485) – zostały podjęte z rażącym naruszeniem Konstytucji RP.
W rezultacie Sejm uznał, że „skutkiem ich podjęcia było ukształtowanie składu Krajowej
Rady Sądownictwa w sposób sprzeczny z Konstytucją RP, Traktatem o Unii Europejskiej
oraz Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a w konsekwencji
utrata zdolności do realizacji przez Krajową Radę Sądownictwa jej konstytucyjnych funkcji
i zadań, w tym w szczególności zdolności do stania na straży niezależności sądów
i niezawisłości sędziów”.
-- 1 of 4 --
Kwestia statusu osób powołanych do pełnienia urzędu sędziego przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej
z zastosowaniem art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
(Dz. U. z 2021 r. poz. 269 i z 2023 r. poz. 1615) budzi wątpliwości co do tego, czy skład
sądu utworzony z udziałem takich orzeczników spełnia standardy niezawisłości
i bezstronności, do których respektowania obliguje Rzeczpospolitą Polską art. 47 Karty
praw podstawowych Unii Europejskiej.
Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r. BSA I.- 4110-1/20 (pkt 44
uzasadnienia, drugi akapit):
„Akt powołania na urząd sędziego przez Prezydenta RP nie tworzy trwałego
i niepodważalnego domniemania, że w każdej sprawie rozpoznawanej przez sąd
z udziałem tego sędziego spełniony będzie standard niezawisłości i bezstronności. Dotyczy
to w szczególności sytuacji, gdy poprzedzająca akt powołania procedura miała wadliwy
charakter, w szczególności, gdy brała w niej udział Krajowa Rada Sądownictwa
pozbawiona przymiotu niezależności, na co w szczególności wskazał wyrok Trybunału
Sprawiedliwości UE z dnia 19 listopada 2019 r. Nie można przy tym przyjmować, że każda
wada w procesie nominacyjnym jest sanowana przez prezydencki akt powołania na urząd
sędziego, taka bowiem interpretacja prowadziłaby do nieuzasadnionego ograniczenia
możliwości realizacji prawa do niezawisłego i bezstronnego sądu (...)”.
W tej samej uchwale Sąd Najwyższy stwierdził (pkt 44 uzasadnienia, trzeci akapit):
„(...) sędzia powołany przy udziale wadliwie utworzonej i wadliwie działającej Krajowej
Rady Sądownictwa nie korzysta z domniemania niezawisłości (...)”.
Sąd Najwyższy w powołanej wyżej uchwale dokonał również oceny prawnej sytuacji,
w której w składzie sądu rozpoznającego sprawę znajduje się osoba powołana na urząd
sędziego w procedurze zakładającej udział w niej Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej niezgodnie z art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji, stwierdzając (pkt 2 uchwały):
„Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu
sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy
w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym
albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej
Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), jeżeli
wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia
standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, ort. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6
ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”.
-- 2 of 4 --
Jak wynika z powyższej uchwały, okoliczność utraty domniemania niezależności
i niezawisłości przez sędziego powołanego na urząd w procedurze obejmującej
rozpatrzenie jego kandydatury na stanowisko sędziowskie przez Krajową Radę
Sądownictwa po dniu 6 marca 2018 r. nie jest równoznaczna z nieposiadaniem statusu
sędziego, ani nie przesądza o istnieniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej, czy
nieważności postępowania (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. i art. 379 pkt 4 k.p.c.). Można mówić
o tego rodzaju skutkach dopiero wówczas, gdy w konkretnych okolicznościach wadliwość
procesu powoływania prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności
sędziego. Należy zatem badać te okoliczności in casu i w razie stwierdzenia, że wadliwość
procesu powołania dotycząca sędziego i towarzyszące jej okoliczności nie mają wpływu
na niezależność i niezawisłość sędziego, do nieważności nie dochodzi.
Odnosząc powyższe argumenty do treści interpelacji, w pierwszej kolejności należy
zaznaczyć, że Minister Sprawiedliwości nie ma instrumentów, ani potrzeby ich posiadania,
uzasadnionej charakterem wykonywanych zadań, do monitorowania postępowań
karnych i karnoskarbowych toczących się z udziałem wójtów (burmistrzów, prezydentów
miast) w charakterze oskarżonych.
Ocena okoliczności powołania determinuje uznanie czy postępowanie z udziałem danego
sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa złożony pod dniu 6 marca
2018 r. jest dotknięte wadliwością, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., czy też nie.
Ocena ta należy do sądu odwoławczego i Sądu Najwyższego (w razie wniesienia kasacji),
badających te okoliczności in casu. W aktualnym stanie prawnym, będącym wyrazem
trójpodziału władzy i rozdzielenia władzy wykonawczej oraz sądowniczej, Minister
Sprawiedliwości nie ma możliwości wpływania na składy orzecznicze ani tym bardziej na
ich kształtowanie w zależności od okoliczności sprawy, np. w celu uniknięcia skutków
sygnalizowanych w interpelacji.
Ministerstwo Sprawiedliwości zdaje sobie sprawę, że niezbędne jest kompleksowe
i systemowe rozwiązanie problemów, jakie w polskim porządku prawnym generuje
wadliwa i niekonstytucyjna procedura powoływania na stanowiska sędziowskie, do
których należy również zaliczyć wpływ owej wadliwości na ważność orzeczeń sądowych,
wymaga to jednak podjęcia szerokich prac analitycznych oraz konsultacji ze środowiskami
zainteresowanymi przywróceniem w Rzeczypospolitej Polskiej standardów
praworządności (m.in. prawniczymi i naukowymi). Rezultat tych działań oraz ostateczny
kształt rozwiązań normatywnych nie został jeszcze przesądzony.
Obecnie przedmiotem prac w Sejmie jest rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy
o Krajowej Radzie Sądownictwa (druk nr 219), który ma na celu przywrócenie
konstytucyjnego składu Krajowej Rady Sądownictwa w zakresie jej członków wybieranych
spośród sędziów. Aktualnie w Ministerstwie Sprawiedliwości nie są natomiast
prowadzone prace legislacyjne, w ramach których byłoby projektowane ustanowienie
przepisów odnoszących się do statusu osób powołanych na urząd sędziego na podstawie
wniosku Krajowej Rady Sądownictwa przedstawionego po dniu 6 marca 2018 r, bądź do
ważności orzeczeń wydanych z ich udziałem. Prace koncepcyjne w tym zakresie ma podjąć
niedawno powołana Komisja Legislacyjna Ustroju Sądów Powszechnych i Prokuratury.
-- 3 of 4 --
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.94.2024
Warszawa, 15 maja 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2195 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez posłankę
Panią Martę Wcisło w sprawie nieprawidłowego obsadzenia składu Krajowej Rady
Sądownictwa oraz utraty mandatów przez wójtów (burmistrzów, prezydentów miast),
uprzejmie informuję.
W uchwale z dnia 20 grudnia 2023 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu
konstytucyjnego w kontekście pozycji ustrojowej oraz funkcji Krajowej Rady Sądownictwa
w demokratycznym państwie prawnym (M.P. poz. 1457) Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
stwierdził, że:
a) uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 marca 2018 r. w sprawie wyboru
członków Krajowej Rady Sądownictwa, opublikowana w „Monitorze Polskim” z dnia 12
marca 2018 r. (poz. 276),
b) uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 maja 2021 r. w sprawie wyboru
członka Krajowej Rady Sądownictwa, opublikowana w „Monitorze Polskim” z dnia 27 maja
2021 r. (poz. 497),
c) uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie wyboru
członków Krajowej Rady Sądownictwa, opublikowana w „Monitorze Polskim” z dnia 19
maja 2022 r. (poz. 485) – zostały podjęte z rażącym naruszeniem Konstytucji RP.
W rezultacie Sejm uznał, że „skutkiem ich podjęcia było ukształtowanie składu Krajowej
Rady Sądownictwa w sposób sprzeczny z Konstytucją RP, Traktatem o Unii Europejskiej
oraz Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a w konsekwencji
utrata zdolności do realizacji przez Krajową Radę Sądownictwa jej konstytucyjnych funkcji
i zadań, w tym w szczególności zdolności do stania na straży niezależności sądów
i niezawisłości sędziów”.
-- 1 of 4 --
Kwestia statusu osób powołanych do pełnienia urzędu sędziego przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej
z zastosowaniem art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
(Dz. U. z 2021 r. poz. 269 i z 2023 r. poz. 1615) budzi wątpliwości co do tego, czy skład
sądu utworzony z udziałem takich orzeczników spełnia standardy niezawisłości
i bezstronności, do których respektowania obliguje Rzeczpospolitą Polską art. 47 Karty
praw podstawowych Unii Europejskiej.
Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r. BSA I.- 4110-1/20 (pkt 44
uzasadnienia, drugi akapit):
„Akt powołania na urząd sędziego przez Prezydenta RP nie tworzy trwałego
i niepodważalnego domniemania, że w każdej sprawie rozpoznawanej przez sąd
z udziałem tego sędziego spełniony będzie standard niezawisłości i bezstronności. Dotyczy
to w szczególności sytuacji, gdy poprzedzająca akt powołania procedura miała wadliwy
charakter, w szczególności, gdy brała w niej udział Krajowa Rada Sądownictwa
pozbawiona przymiotu niezależności, na co w szczególności wskazał wyrok Trybunału
Sprawiedliwości UE z dnia 19 listopada 2019 r. Nie można przy tym przyjmować, że każda
wada w procesie nominacyjnym jest sanowana przez prezydencki akt powołania na urząd
sędziego, taka bowiem interpretacja prowadziłaby do nieuzasadnionego ograniczenia
możliwości realizacji prawa do niezawisłego i bezstronnego sądu (...)”.
W tej samej uchwale Sąd Najwyższy stwierdził (pkt 44 uzasadnienia, trzeci akapit):
„(...) sędzia powołany przy udziale wadliwie utworzonej i wadliwie działającej Krajowej
Rady Sądownictwa nie korzysta z domniemania niezawisłości (...)”.
Sąd Najwyższy w powołanej wyżej uchwale dokonał również oceny prawnej sytuacji,
w której w składzie sądu rozpoznającego sprawę znajduje się osoba powołana na urząd
sędziego w procedurze zakładającej udział w niej Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej niezgodnie z art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji, stwierdzając (pkt 2 uchwały):
„Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu
sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy
w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym
albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej
Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), jeżeli
wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia
standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, ort. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6
ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”.
-- 2 of 4 --
Jak wynika z powyższej uchwały, okoliczność utraty domniemania niezależności
i niezawisłości przez sędziego powołanego na urząd w procedurze obejmującej
rozpatrzenie jego kandydatury na stanowisko sędziowskie przez Krajową Radę
Sądownictwa po dniu 6 marca 2018 r. nie jest równoznaczna z nieposiadaniem statusu
sędziego, ani nie przesądza o istnieniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej, czy
nieważności postępowania (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. i art. 379 pkt 4 k.p.c.). Można mówić
o tego rodzaju skutkach dopiero wówczas, gdy w konkretnych okolicznościach wadliwość
procesu powoływania prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności
sędziego. Należy zatem badać te okoliczności in casu i w razie stwierdzenia, że wadliwość
procesu powołania dotycząca sędziego i towarzyszące jej okoliczności nie mają wpływu
na niezależność i niezawisłość sędziego, do nieważności nie dochodzi.
Odnosząc powyższe argumenty do treści interpelacji, w pierwszej kolejności należy
zaznaczyć, że Minister Sprawiedliwości nie ma instrumentów, ani potrzeby ich posiadania,
uzasadnionej charakterem wykonywanych zadań, do monitorowania postępowań
karnych i karnoskarbowych toczących się z udziałem wójtów (burmistrzów, prezydentów
miast) w charakterze oskarżonych.
Ocena okoliczności powołania determinuje uznanie czy postępowanie z udziałem danego
sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa złożony pod dniu 6 marca
2018 r. jest dotknięte wadliwością, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., czy też nie.
Ocena ta należy do sądu odwoławczego i Sądu Najwyższego (w razie wniesienia kasacji),
badających te okoliczności in casu. W aktualnym stanie prawnym, będącym wyrazem
trójpodziału władzy i rozdzielenia władzy wykonawczej oraz sądowniczej, Minister
Sprawiedliwości nie ma możliwości wpływania na składy orzecznicze ani tym bardziej na
ich kształtowanie w zależności od okoliczności sprawy, np. w celu uniknięcia skutków
sygnalizowanych w interpelacji.
Ministerstwo Sprawiedliwości zdaje sobie sprawę, że niezbędne jest kompleksowe
i systemowe rozwiązanie problemów, jakie w polskim porządku prawnym generuje
wadliwa i niekonstytucyjna procedura powoływania na stanowiska sędziowskie, do
których należy również zaliczyć wpływ owej wadliwości na ważność orzeczeń sądowych,
wymaga to jednak podjęcia szerokich prac analitycznych oraz konsultacji ze środowiskami
zainteresowanymi przywróceniem w Rzeczypospolitej Polskiej standardów
praworządności (m.in. prawniczymi i naukowymi). Rezultat tych działań oraz ostateczny
kształt rozwiązań normatywnych nie został jeszcze przesądzony.
Obecnie przedmiotem prac w Sejmie jest rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy
o Krajowej Radzie Sądownictwa (druk nr 219), który ma na celu przywrócenie
konstytucyjnego składu Krajowej Rady Sądownictwa w zakresie jej członków wybieranych
spośród sędziów. Aktualnie w Ministerstwie Sprawiedliwości nie są natomiast
prowadzone prace legislacyjne, w ramach których byłoby projektowane ustanowienie
przepisów odnoszących się do statusu osób powołanych na urząd sędziego na podstawie
wniosku Krajowej Rady Sądownictwa przedstawionego po dniu 6 marca 2018 r, bądź do
ważności orzeczeń wydanych z ich udziałem. Prace koncepcyjne w tym zakresie ma podjąć
niedawno powołana Komisja Legislacyjna Ustroju Sądów Powszechnych i Prokuratury.
-- 3 of 4 --
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --