Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 27 maja 2024 r.
znak sprawy: RYB.rrp.058.3.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 2160 Posła na Sejm RP Pana Dariusza
Mateckiego w sprawie stałego monitoringu rzek w automatycznych stacjach pomiaru
czystości
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2160 z dnia 28 marca 2024 r. Posła na Sejm RP Pana
Dariusza Mateckiego w sprawie stałego monitoringu rzek w automatycznych stacjach
pomiaru czystości, skierowaną do Ministra Infrastruktury, a następnie przekazaną przy
piśmie z dnia 14 maja 2024 r. do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, poniżej
przekazuję wyjaśnienia dotyczące realizacji obietnicy wyborczej:
„Obejmiemy rzeki stałym monitoringiem w automatycznych stacjach pomiaru
czystości.
Zmodernizujemy systemy oczyszczania i przetwarzania ścieków i uruchomimy
narzędzia pozwalające na skuteczne zwalczanie nielegalnych zrzutów ścieków.”
Odnosząc się do pytania o realizację stałego monitoringu rzek w automatycznych
stacjach pomiaru czystości, należy wyjaśnić, iż przedmiotowe przedsięwzięcie jest
obecnie realizowane przez Instytut Rybactwa Śródlądowego im. Stanisława Sakowicza
- Państwowy Instytut Badawczy (IRŚ-PIB) w ramach umowy o dofinansowanie
zawartej z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
(NFOŚiGW), na podstawie art. 400a ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. –
Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021, poz. 1973, z późn. zm.), na wykonanie
przedsięwzięcia pn.: „Stały monitoring zagrożeń śródlądowych wód

-- 1 of 5 --

powierzchniowych wraz z systemem wczesnego ostrzegania”. Należy jednakże
zauważyć, iż kwestie dotyczące państwowego monitoringu środowiska i działań
wspomagających realizację tych zadań, związanych z dotacjami ze środków NFOŚiGW,
znajdują się poza kompetencjami MRiRW. Nadzór nad działalnością NFOŚiGW
sprawuje minister właściwy do spraw klimatu, jest przy tym właściwy w zakresie
monitoringu środowiska. Niemniej jednak, w ramach prac Międzyresortowego
Zespołu do spraw Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i Zagrożeniom
Środowiskowym na Rzece Odrze1, uzyskano informacje przekazane przez IRŚ-PIB,
z których wynika, iż zgodnie z podpisaną umową, utworzenie gotowego systemu oraz
jego uruchomienie jest planowane na dzień 31 grudnia 2024 r. W dniu 20 marca 2024
r., w piśmie skierowanym do Ministra Klimatu i Środowiska2, IRŚ-PIB poinformował,
że zainstalowano 15 stacjonarnych punktów kontrolnych, a przy następnych 15 trwają
prace nad ich montażem, przy czym lokalizację tych punktów naniesiono na mapie
i zamieszczono na stronie:
https://www.google.com/maps/d/edit?mid=149gQYs4dgA2VqGygx45I4cM2fCsDqwk&
usp=sharing. Na ostatnim posiedzeniu ww. Zespołu, które odbyło się w dniu
29 kwietnia 2024 r., IRŚ-PIB powiadomił, że zostało zainstalowanych 30 stacji
pomiarowych.
Odnosząc się do drugiej części interpelacji, dotyczącej systemów oczyszczania
i przetwarzania ścieków i uruchomienia narzędzi pozwalających na skuteczne
zwalczanie nielegalnych zrzutów ścieków, poniżej przekazuję wyjaśnienia przesłane
przez Ministra Infrastruktury.
Z punktu widzenia ochrony wód istotne znaczenie ma gospodarka ściekowa, która
obejmuje odprowadzanie ścieków systemami zbiorczymi lub rozwiązaniami
indywidualnymi oraz oczyszczanie odprowadzanych ścieków zgodnie z wymaganiami
zapewniającymi odpowiednią jakość wód będących ich odbiornikami. Wymogi w tym
zakresie określa dyrektywa Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotycząca
oczyszczania ścieków komunalnych (tzw. dyrektywa ściekowa). Polska przystępując do
Unii Europejskiej zobowiązała się do dostosowania gospodarki ściekowej do wymagań
1 Międzyresortowy Zespół do spraw Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i Zagrożeniom
Środowiskowym na Rzece Odrze został powołany zarządzeniem nr 256 Prezesa Rady Ministrów z dnia
5 lipca 2023 r. w sprawie Międzyresortowego Zespołu do spraw Przeciwdziałania Sytuacjom
Kryzysowym i Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece Odrze (M.P. poz. 696), jest organem
pomocniczym Prezesa Rady Ministrów.
2 Pismo z dnia 20.03.2024 r. , znak: DYR.043-26/2024

-- 2 of 5 --

dotyczących systemów kanalizacji i oczyszczalni ścieków komunalnych wynikających
z dyrektywy ściekowej.
Podstawowym instrumentem wdrożenia postanowień dyrektywy ściekowej w Polsce
jest Krajowy program oczyszczania ścieków komunalnych. Cel Programu jest
realizowany poprzez ujęte w nim inwestycje. Efektem jest ograniczenie zrzutów
niedostatecznie oczyszczanych ścieków, a co za tym idzie – ochrona środowiska
wodnego przed ich niekorzystnymi skutkami. Dokument został przyjęty przez Radę
Ministrów w grudniu 2003 r., a jego najnowsza, szósta aktualizacja została
zatwierdzona przez Radę Ministrów w maju 2022 r.
Plany inwestycyjne przedstawione w VI AKPOŚK wskazują na dalszy intensywny
rozwój gospodarki ściekowej w aglomeracjach - planowane jest wybudowanie
8 022 km sieci kanalizacyjnej, zmodernizowanie 3 173 km sieci, a także wybudowanie
60 nowych oczyszczalni ścieków oraz przeprowadzenie 978 innych inwestycji
na istniejących oczyszczalniach.
Wymaga podkreślenia, że Ministerstwo Infrastruktury prowadzi liczne działania
w zakresie ochrony wód przed zanieczyszczeniami pochodzenia antropologicznego,
w tym przed nadmierną ilością azotu i fosforu. W szczególności są to działania mające
na celu prawidłowe wdrożenie legislacji UE i krajowej w zakresie ochrony wód
(dyrektywa ściekowa, dyrektywa azotanowa, dyrektywa w sprawie strategii morskiej).
W ramach pojawiających się potrzeb oraz na skutek przeprowadzonych analiz
MI prowadzi stosowne działania legislacyjne. W 2022 roku, w ramach opracowania
ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1549), oprócz ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo
wodne, dokonana została m.in. nowelizacja przepisów ustawy z dnia 13 września 1996
r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.
o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Ustawa ta
wprowadziła liczne zmiany w zakresie szeroko pojętej gospodarki ściekowej, zarówno
w odniesieniu do sposobu zarządzania aglomeracjami, jak i ściekami pochodzącymi
z indywidualnych systemów oczyszczania ścieków (zbiorników bezodpływowych
i przydomowych oczyszczalni ścieków). Celem wprowadzonych zmian było m.in.:
 dostosowanie obowiązujących przepisów w celu spełnienia przez Polskę
wymagań dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej
oczyszczania ścieków komunalnych (tzw. dyrektywy ściekowej),

-- 3 of 5 --

 doprecyzowanie procedur związanych z wyznaczaniem, zmianą lub likwidacją
aglomeracji,
 usprawnienie procedur związanych z krajowym programem oczyszczania
ścieków komunalnych, w szczególności procedur sprawozdawczych,
 zapewnienie odpowiedniej jakości oczyszczania ścieków odprowadzanych
taborem asenizacyjnym ze zbiorników bezodpływowych i przydomowych
oczyszczalni ścieków, w zależności od wielkości aglomeracji z której pochodzą,
 uszczegółowienia i doprecyzowanie obowiązków gmin, w szczególności
ewidencyjnych sprawozdawczych w zakresie gospodarowania nieczystościami
ciekłymi,
 doprecyzowanie i wyodrębnienie kwestii dotyczących opróżniania osadników
w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości
z przydomowych oczyszczalni ścieków, w zakresie obowiązków związanych
z utrzymaniem czystości i porządku odnoszących się do właścicieli
nieruchomości, gmin i przedsiębiorców prowadzących swoją działalność w tym
zakresie,
 wzmocnienie narzędzi prawnych dla gminy poprzez wprowadzenie przepisów
karnych za utrudnianie lub udaremnianie przeprowadzenia kontroli związanej
z gospodarowaniem ścieków w ramach indywidualnych systemów
oczyszczania ścieków,
 wykonanie wniosku Najwyższej Izby Kontroli skierowanego do Prezesa Rady
Ministrów przedstawionego w ramach kontroli pn. „Przestrzeganie zasady
zrównoważonego rozwoju w gospodarowaniu zasobami wodnymi w gminach
turystycznych”, wniosku Najwyższej Izby Kontroli skierowanego do Ministra
Infrastruktury przedstawionego w ramach kontroli pn. „Realizacja zadań
dotyczących odbioru nieczystości ciekłych ze zbiorników bezodpływowych
przez wybrane gminy województwa opolskiego”, a także wniosków Najwyższej
Izby Kontroli z kontroli pn. „Wykonywanie przez gminy woj. lubuskiego zadań
w zakresie nadzoru nad funkcjonowaniem zbiorników bezodpływowych oraz
przydomowych oczyszczalni ścieków”.
Ponadto, Ministerstwo Infrastruktury pracuje nad propozycją zmiany przepisów
w zakresie cyklicznego przeglądu pozwoleń wodnoprawnych oraz przeglądu pozwoleń
zintegrowanych. W tym zakresie rozważa się wprowadzenie specjalnego, cyklicznego

-- 4 of 5 --

przeglądu pozwoleń wodnoprawnych oraz pozwoleń zintegrowanych na
wprowadzanie ścieków do wód na obszarze zlewni rzeki Odry. Organy właściwe
w sprawach pozwoleń wodnoprawnych oraz pozwoleń zintegrowanych będą
dokonywać cyklicznego, przeglądu udzielonych pozwoleń wodnoprawnych
na wprowadzanie ścieków do wód ze szczególnym uwzględnieniem ilości zrzucanych
ścieków w odniesieniu do aktualnego przepływu wody w Odrze. Celem przeglądu
będzie cykliczne zbieranie danych – listy podmiotów, które wprowadzają ścieki do wód
lub do ziemi lub do urządzeń kanalizacyjnych oraz danych na temat ilości i jakości tych
ścieków, co pozwoli w sprawny sposób kontrolować stan środowiska w dorzeczu rzeki
Odry. Wyniki tego przeglądu będą służyć do ewentualnego cofnięcia lub ograniczenia
pozwoleń wodnoprawnych lub pozwoleń zintegrowanych.
Jednocześnie wskazuję, że w przepisach obecnie obowiązujących istnieją regulacje
umożliwiające niezwłoczną likwidację nielegalnych wylotów zrzutów ścieków.
Właściwe organy Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie posiadają już
podstawę prawną do uniemożliwienia lub ograniczenia korzystania z urządzenia
wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia
wodnoprawnego, lub urządzenia wodnego z którego korzystanie z wód odbywa się
bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia wodnoprawnego, które może stanowić:
wylot urządzenia służącego do wprowadzania ścieków do wód, do ziemi lub do
urządzeń wodnych. Tym samym organy Wód Polskich już obecnie są wyposażone
w instrumenty prawne pozwalające przeciwdziałań nielegalnym zrzutom ścieków.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
Minister
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Departament Spraw Parlamentarnych
2. Ministerstwo Infrastruktury
3. Ministerstwo Klimatu i Środowiska

-- 5 of 5 --