telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00-918 Warszawa
gov.pl/edukacja
DKOTC-WTCiWUU.055.7.2024.WZ
Warszawa, 16 kwietnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 2139
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pana Jarosława Wałęsy Posła na Sejm RP w
sprawie problemów związanych z luką edukacyjną chłopców.
Szanowny Panie Pośle,
bardzo uprzejmie dziękuję za zainteresowanie kwestią wyników badania PISA 2022
i osiągnięć edukacyjnych chłopców w polskim systemie oświatowym. Przekazuję poniżej
odpowiedzi na zadane przez Pana pytania.
Ad 1. Czy MEN planuje wszczęcie badań w celu zbadania przyczyn luki edukacyjnej chłopców , o
ile nie były takie dotychczas przeprowadzone?
W badaniach z zakresu nauk humanistycznych i społecznych kwestia męskości jako kategorii
kulturowej podnoszona jest znacznie rzadziej niż wątki dotyczące kobiecości i płci kulturowej.
Zagadnieniem tym zajmowali się jednak badacze tacy jak Raewyn Connell, Michael Kimmel i Eric
Anderson. Bardzo duże znaczenie miała trzytomowa praca historyczno-kulturowa Historia
męskości zredagowana przez Georges’a Vigarello. Na polskim gruncie kategorie wypracowane we
wspomnianych tomach wykorzystywał Piotr Kubkowski w monografii Sprężyści. Kulturowa historia
warszawskich cyklistów na przełomie XIX i XX w. (Warszawa, 2018).
Tematyka zróżnicowania osiągnięć edukacyjnych chłopców i dziewcząt jest szczegółowo
analizowana w raportach z międzynarodowych badań edukacyjnych koordynowanych przez
Instytut Badań Edukacyjnych. Każdy z nich posiada obszerny i wyodrębniony rozdział dotyczący
tych zagadnień. Dane te są także dostępne w raportach i serwisach instytucji międzynarodowych
organizujących te badania. Oprócz średnich wyników osiąganych przez dziewczęta i chłopców w
badanych dziedzinach, zróżnicowania umiejętności uczniów
i uczennic, dane z badań międzynarodowych pokazują także odmienności w ich postawach
i deklarowanych praktykach w takich obszarach, jak czytelnictwo, stosunek do matematyki
i nauk przyrodniczych, zachowania i postawy obywatelskie. Międzynarodowe badania edukacyjne
pokazują także, że dziewczęta i chłopcy różnią się między innymi w ocenie własnych umiejętności,
a także pod względem oczekiwań i aspiracji edukacyjnych.

-- 1 of 11 --

2
Międzynarodowe Badania Postępów Biegłości w Czytaniu - PIRLS
Badanie PIRLS przeprowadzone wśród dzieci podczas czwartego roku ich edukacji szkolnej
wskazuje, że w Polsce już na tym etapie rozwojowym istnieje duża i stabilna w czasie różnica w
opanowaniu umiejętności czytania ze względu na płeć. Wynosi ona w ostatnich dwóch edycjach
badania ok. 18-20 punktów.
Tabela 1. Średnie wyniki dziewcząt i chłopców w badaniu PIRLS w Polsce1.
Rok badania
Dziewczęta Chłopcy
Średnia Bł. stand. Średnia Bł. stand.
2021 560 (2,5) 540 (2,7)
2016 574 (2,5) 556 (2,6)
Dane z badania pozwalają dostrzec również odmienności w odsetkach chłopców i dziewcząt na
poszczególnych poziomach umiejętności. Dziewczynki osiągają lepsze wyniki od chłopców na
wyższych poziomach umiejętności czytania, podczas gdy ci drudzy częściej znajdują się na
poziomach średnim i niższych. Może to wskazywać na potrzebę wzmocnienia wsparcia
edukacyjnego dla chłopców. Autorzy polskiego raportu z badania podkreślają, że nierówności w
umiejętnościach rozumienia czytanego tekstu między płciami pojawiają się we wczesnym etapie
kształcenia, stawiając polski system edukacyjny przed wyzwaniem podniesienia umiejętności w
zakresie czytania zwłaszcza u chłopców. Warto zwrócić uwagę, że w niektórych krajach (np. Czechy,
Hiszpania) widoczne było w ostatnich latach zniwelowanie różnic w wynikach osiąganych przez
dziewczęta i chłopców.
W raporcie przedstawiono także szereg danych i wniosków odnoszących się do zróżnicowania w
postawach uczniów ze względu na płeć, w tym zwłaszcza tych dotyczących praktyk i postaw
dotyczących czytania2.
Międzynarodowe Badanie Wyników Nauczania Matematyki i Nauk Przyrodniczych - TIMSS
Badanie TIMSS w Polsce prowadzone jest wśród uczniów odbywających czwarty rok edukacji
szkolnej. Wyniki z najnowszej edycji badania TIMSS 2023 będą dostępne
w listopadzie 2024 r. W poprzedniej edycji przypadającej na 2019 r. chłopcy poradzili sobie z
zadaniami matematycznymi nieznacznie lepiej od dziewczynek (różnica wynosi 8 punktów). We
wcześniej edycji badania, zrealizowanej w 2015 r., różnica nie była istotna statystycznie. W
przypadku umiejętności przyrodniczych sytuacja polskich uczniów jest podobna do tej
w większości krajów uczestniczących w badaniu. W 2015 i 2019 r. nie było istotnych różnic między
średnim wynikiem chłopców i dziewczynek. Jeśli porównamy dane dla 2015 r. i 2019 r., to
dostrzeżemy, że dla testów z matematyki średni wynik dziewczynek był niższy o 18 punktów, a
1 Źródło: http://nces.ed.gov/surveys/pirls/idepirls http://nces.ed.gov/surveys/pirls/idepirls/
2 Więcej informacji jest dopstepnych w raporcie z badania: Kaźmierczak, J., Bulkowski, K. (red.). (2023).
Przeczytać i zrozumieć. Wyniki międzynarodowego badania osiągnięć czwartoklasistów w czytaniu – PIRLS
2021. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych. https://pirls.ibe.edu.pl/wp-
content/uploads/2023/05/PIRLS_2021_Wyniki-miedzynarodowego-badania-osiagniec-czwartoklasistow-w-
czytaniu.pdf

-- 2 of 11 --

3
chłopców o 12 punktów. Dla testu z przedmiotów przyrodniczych spadek był równomierny – o 16
punktów dla dziewczynek i o 17 puntków dla chłopców.
Tabela 2. Średnie wyniki dziewcząt i chłopców w badaniu TIMSS w Polsce3.
Rok badania
Dziewczęta Chłopcy
Średnia Bł. stand. Średnia Bł. stand.
2019 Matematyka 516 (3,0) 524 (3,0)
2015 Matematyka 534 (2,3) 536 (2,7)
2019 Przyroda 532 (2,8) 529 (3,2)
2015 Przyroda 548 (2,5) 546 (3,0)
Autorzy polskiego raportu podkreślają, że w teście z matematyki, pomimo wyższej średniej,
osiągnięcia chłopców są mocno zdywersyfikowane. Więcej jest wśród nich uczniów osiągających
bardzo słabe i bardzo dobre wyniki. Umiejętności dziewczynek są natomiast zauważalnie bardziej
wyrównane. Dla testu z przedmiotów przyrodniczych, pomimo podobnej średniej, wśród chłopców
jest znacznie więcej uczniów z słabymi wynikami.
W raporcie przedstawiono także szereg danych i wniosków odnoszących się do różnic
w postawach uczniów dotyczących matematyki i przedmiotów przyrodniczych ze względu na płeć4.
Program Międzynarodowej Oceny Umiejętności Uczniów – PISA
Badanie PISA pozwala na analizy zróżnicowania względem płci u piętnastolatków, a więc uczniów
na wyższych etapach edukacyjnych. W przypadku testów z matematyki z 2022 r., pomimo, że
chłopcy uzyskali wynik nieznacznie wyższy niż dziewczęta (odpowiednio 492
i 486 punktów), różnica między tymi rezultatami nie jest istotna statystycznie. Chociaż średnie
wyniki dziewcząt i chłopców w Polsce są zbliżone, istnieją statystycznie istotne różnice w odsetkach
uczniów osiągających wyższe poziomy, z większym odsetkiem chłopców na poziomach 5 i 6.
W przypadku testów badających zrozumienie czytanego tekstu średni wynik dziewcząt sięga 503
punktów, a chłopców 475 punktów. Odmienności są również widoczne w odsetkach chłopców i
dziewcząt na poszczególnych poziomach umiejętności. Na najniższych poziomach
kompetencyjnych wskaźnik dla chłopców przewyższa odsetek dziewcząt o 10 punktów
procentowych, osiągając 27%. Na najwyższych poziomach jednak różnice są mniejsze. 7%
chłopców i 10% dziewcząt osiąga wyniki powyżej poziomu 4. Warto zaznaczyć, że dla testów z
matematyki odczyt dla chłopców z niskimi umiejętnościami sięgnął w 2022 r. 23,8%, co jest
najwyższą wartością od początku pomiarów.
Średni wynik dziewcząt w zakresie rozumowania w naukach przyrodniczych w Polsce to 500
punktów, chłopców zaś – 498 punktów. Różnica między płciami jest nieistotna statystycznie.
3 Źródło: http://nces.ed.gov/timss/idetimss/ http://nces.ed.gov/surveys/timss/idetimss/
4 Więcej informacji w raporcie z badania:
Sitek, M. (red.). (2020). TIMSS 2019. Wyniki międzynarodowego badania osiągnięć
czwartoklasistów w matematyce i przyrodzie. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
https://timss.ibe.edu.pl/wp-content/uploads/2020/12/TIMSS-2019-Raport-07.pdf

-- 3 of 11 --

4
Wyniki chłopców są jednak bardziej zdywersyfikowane, o czym świadczy wyższy odsetek chłopców
na skrajnych poziomach: poniżej poziomu 2 oraz powyżej 4 poziomu umiejętności.
Między 2003 r. a 2022 r. odmienności w średnich wynikach testów matematycznych między
dziewczętami a chłopcami były niewielkie i pozostawały stosunkowo stabilne. Podobnie wygląda
sytuacja w dziedzinie rozumowania w naukach przyrodniczych. W teście rozumienia czytanego
tekstu dla każdej z edycji badania dziewczęta konsekwentnie osiągały wyższe średnie rezultaty niż
chłopcy.
Tabela 3. Średnie wyniki dziewcząt i chłopców w badaniu PISA w Polsce.
a. Matematyka
Rok badania Dziewczęta Chłopcy
Średnia Bł. stand. Średnia Bł. stand.
2022 486 (2,9) 492 (2,7)
2018 515 (3,1) 516 (2,9)
2015 499 (2,8) 510 (2,8)
2012 516 (3,8) 520 (4,3)
2009 493 (3,2) 497 (3,0)
2006 491 (2,7) 500 (2,8)
2003 487 (2,9) 493 (3,0)
2000 — — — —

-- 4 of 11 --

5
b. Rozumienie czytanego tekstu
Rok badania Dziewczęta Chłopcy
Średnia Bł. stand. Średnia Bł. stand.
2022 503 (3,2) 475 (3,2)
2018 528 (2,9) 495 (3,0)
2015 521 (2,8) 491 (2,9)
2012 539 (3,1) 497 (3,7)
2009 525 (2,9) 476 (2,8)
2006 528 (2,8) 487 (3,4)
2003 516 (3,2) 477 (3,6)
2000 497 (5,5) 461 (6,0)
c. Rozumowanie w naukach przyrodniczych
Rok
badania
Dziewczęta Chłopcy
Średnia Bł. stand. Średnia Bł. stand.
2022 500 (3,1) 498 (3,1)
2018 511 (3,1) 511 (2,8)
2015 498 (2,8) 504 (2,9)
2012 527 (3,2) 524 (3,7)
2009 511 (2,8) 505 (2,7)
2006 496 (2,6) 500 (2,7)
2003 — — — —
2000 — — — —
5
W raportach z badań PISA różnice w zakresie umiejętności uczniów, podobnie jak odmienności w
postawach, dobrostanie i innych wymiarach w zależności od płci są ważnym elementem analiz. 6
5 Źródło: PISA International Data Explorer.
https://pisadataexplorer-pp.oecd.org/ide/idepisa http://nces.ed.gov/surveys/pisa/idepisa/
6 Więcej informacji w raportach z badania: Bulkowski, K., Dobosz-Leszczyńska, W., Kaźmierczak, J.
(2023). Umiejętności polskich piętnastolatków. Najważniejsze wyniki badania PISA 2022.
Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.https://pisa.ibe.edu.pl/wp-
content/uploads/2023/12/PISA2022_najwazniejsze_wyniki_badania.pdf Sitek, M., B. Ostrowska
(red.). PISA 2018 Czytanie, rozumienie, rozumowanie. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
https://pisa.ibe.edu.pl/wp-content/uploads/2020/03/PISA_2018_wyniki_raport.pdf

-- 5 of 11 --

6
Międzynarodowe badanie kompetencji obywatelskich – ICCS
Badanie ICCS dotyczy trochę innego obszaru i zarazem prowadzone jest w innej grupie wiekowej -
wśród uczniów w ósmym roku edukacji szkolnej. W 2022 r. średni wynik dziewcząt w zakresie
wiedzy i rozumienia kwestii obywatelskich był o 24 punkty wyższy niż średni wynik chłopców. W
żadnym z krajów uczestniczących w badaniu chłopcy nie osiągnęli wyższych wyników niż
dziewczęta - podobne były wyniki także poprzednich edycji tego badania. Największą
dywersyfikację zaobserwowano w Bułgarii (41 punktów), a najmniejszą istotną we Francji (13
punktów). W tych dwóch krajach nie odnotowano istotnych statystycznie różnic między
dziewczętami i chłopcami.
Tabela 4. Średnie wyniki dziewcząt i chłopców w badaniu ICCS w Polsce7.
Rok badania Dziewczęta Chłopcy
Średnia Bł. stand. Średnia Bł. stand.
2022 566 (2,7) 542 (3,4)
Badanie dowiodło, że dziewczęta lepiej niż chłopcy radzą sobie z najtrudniejszymi zagadnieniami z
zakresu edukacji obywatelskiej. Warto również wskazać, że odsetki dziewcząt na najniższych
poziomach umiejętności są mniejsze niż w przypadku chłopców. Dane wskazują, że kształcenie tych
drugich w obszarze tej edukacji wymaga większej uwagi.
W raporcie z badania przedstawiono także szereg danych i wniosków odnoszących się do różnic w
postawach i zaangażowaniu obywatelskim uczniów ze względu na płeć. Dziewczęta wykazują
krytyczniejszy stosunek do funkcjonowania systemu politycznego niż chłopcy. Mocniej popierają
równość praw i mają także większą świadomość problemów środowiskowych niż chłopcy. Są
również aktywniejsze w działaniach na terenie szkoły i poza nią. Częściej deklarują, że w przyszłości
będą głosować w wyborach i pomagać innym, ale rzadziej niż chłopcy przewidują, że będą aktywnie
zaangażowane w politykę8.
Wykorzystanie danych z badań międzynarodowych w polityce edukacyjnej na rzecz równości płci
Dane z badań PISA i PIRLS są wykorzystywane do wyliczania wskaźników niezbędnych do
monitorowania Strategii Zrównoważonego Rozwoju. Uwzględniają one także różnice między
płciami w osiągnięciach uczniów i uczennic. Ministerstwo współpracuje w tym zakresie z GUS i
UNESCO. Szczególnej uwagi domaga się wskaźnik 4.1.1 - Odsetek dzieci
i młodzieży osiągających co najmniej minimalny poziom biegłości w czytaniu i matematyce, według
płci (https://sdg.gov.pl/statistics_glob/4-1-1/). Dla monitorowaniu strategii istotny jest także
dodatkowy odczyt o numerze 4.5.1. odnoszący się do dywersyfikacji
7 Źródło: Opracowanie własne(MEN)
8 Więcej informacji w raporcie z badania: Wasilewska, O. (red.). (2023). Młodzi w demokracji.
Wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Obywatelskich ICCS 2022. Warszawa: Instytut
Badań Edukacyjnych
https://iccs.ibe.edu.pl/wp-content/uploads/2023/12/ICCS-2022_raport.pdf

-- 6 of 11 --

7
w umiejętnościach - Wskaźnik parytetu płci w obszarze edukacji
https://sdg.gov.pl/statistics_glob/4-5-1/
Osobnym polem współpracy Ministerstwa, w którym wykorzystywane są dane z badań
międzynarodowych jest europejska kooperacja w zakresie edukacji i szkolenia. W jej ramach
urzędnicy, eksperci i badacze wykorzystują do monitorowania postępów w realizacji uzgodnionych
celów i innych wskaźników zdywersyfikowanych ze względu na płeć m.in. wyniki badania PISA (zob.
np.
https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/EDUC_OUTC_PISA/default/table?lang=en)
Inne niż projekty IBE badania dotyczące wyborów edukacyjnych chłopców i dziewcząt
Badania nad wyborami oraz osiągnięciami edukacyjnymi dziewcząt i chłopców prowadzone są
także poza Instytutem Badań Edukacyjnych. Ich najlepszym przykładem jest monografia Alicji
Zawistowskiej Luka płci w edukacji. Wpływ społeczeństwa, ekonomii i kultury na wybory edukacyjne
kobiet i mężczyzn (Warszawa 2023). Jest ona dostępna pod adresem internetowym:
https://www.frse.org.pl/czytelnia/luka-plci-w-edukacji.
Reasumując – Ministerstwo Edukacji Narodowej uważa, że kwestia luki w osiągnięciach
i wyborach edukacyjnych istniejącej między chłopcami a dziewczętami została na gruncie polskim
bardzo dokładnie przebadana. Nie istnieje więc konieczność zlecania przez resort kolejnych badań
w tym zakresie.
Ad 2. Czy MEN zna przyczynę pogorszenia się wyników polskich uczniów z rankingu PISA
w 2022 roku w odniesieniu do roku 2015?
Wyniki badania PISA 2022 pokazują złożony obraz umiejętności polskich piętnastolatków oraz
jakości nauczania w postpandemicznej rzeczywistości. Umiejętności polskich uczniów we
wszystkich głównych dziedzinach badania PISA pozostają wciąż wysokie. Jednak są one znacznie
słabsze niż w kilku poprzednich edycjach badania. W porównaniu z poprzednią edycją badania z
2018 roku średni wynik polskich uczniów spadł we wszystkich trzech domenach.
Tabela 1. Średnie wyniki polskich uczniów w badaniach PISA 2018 i PISA 2022.
2018 2022 Różnica
Matematyka 516 489 -27 (4,1)
Rozumienie czytanego
tekstu 512 489 -23 (4,1)
Rozumowanie w naukach
przyrodniczych 511 499 -12 (4,0)
Uwaga: W nawiasie podano błędy standardowe. Wszystkie zmiany wyników między 2018 i 2022 są
istotne statystycznie.
Relatywnie wysoka pozycja Polski wynika jedynie z tego, że umiejętności uczniów spadły we
wszystkich krajach. Obniżenie się odczytów opisujących kompetencje uczniów jest w Polsce jednak
większe niż w większości krajów OECD czy UE. Największy spadek zaobserwowano w zakresie
umiejętności matematycznych. Wśród ponad 80 uczestników badania większą punktową obniżkę
średniego wyniku odnotowano jedynie w Albanii, Jordanii, Islandii, Norwegii i Malezji. Wśród
krajów Unii Europejskiej to Polska cechuje się najdotkliwszym spadkiem wyników dla matematyki.

-- 7 of 11 --

8
Wykres 1. Zmiany średnich wyników pomiaru umiejętności matematycznych (2022 vs. 2018) w
Polsce i innych krajach Unii Europejskich
Uwagi: Ciemnym kolorem oznaczone są statystycznie istotne różnice między średnimi w 2018 i 2022 roku. Jasnym kolorem
różnice nieistotne statystycznie. Gwiazdką oznaczone są kraje, które nie spełniły co najmniej jednego z międzynarodowych
wymogów realizacji próby.
Badanie PISA prowadzone jest od 2000 roku. Tabela 3 pokazuje wynik Polski
w poszczególnych dziedzinach. Wyniki polskich uczniów z 2022 r. są porównywalne z tymi
osiąganymi przez nich na początku XXI w. Oznacza to, że przyrosty uzyskane poprzednich edycjach
zostały zniwelowane.
Tabela 3. Średnie wyniki polskich uczniów w poszczególnych edycjach PISA.
2000 2003 2006 2009 2012 2015 2018 2022
Matematyka - 490 495 495 518 504 516 489
Rozumienie
czytanego tekstu 479 497 508 500 518 506 512 489
Rozumowanie
w naukach
przyrodniczych
- - 498 508 526 501 511 499
W przypadku pomiaru rozumienia tekstu – dziedziny obecnej w badaniu najdłużej – Polska jako
jeden z niewielu krajów odnotowywała systematyczny wzrost umiejętności uczniów od 2000 roku
do 2018 roku. Tym bardziej spadek wyników w 2022 roku w Polsce oznacza znacznie większe straty
wśród uczniów, których wyniki nie należą już do czołówki europejskich krajów (a było tak w 2018
r.) i są obecnie bliższe średniej dla państw członkowskich OECD i UE (zob. Wykres 2).
Wykres 2. Zmiany średnich wyników pomiaru umiejętności rozumienia czytanego tekstu
w Polsce i średnio w 23 krajach OECD biorących udział we wszystkich edycjach PISA

-- 8 of 11 --

9
Spadek dotyczył zarówno najlepszych i najsłabszych uczniów – wzrost zróżnicowania wyników
odnotowano jedynie w przypadku umiejętności rozumienia tekstu.
O ile w 2018 r. Polska była jednym z nielicznych krajów osiągających wyznaczone przez Komisję
Europejską cele strategiczne polegające na ograniczeniu odsetka uczniów na najniższych
poziomach kompetencji, to realizacja tego zadania w 2022 r. już się nie powiodła. Widać to
doskonale w poniższej tabeli i na poniższym wykresie.(zob. Tabela 2 i Wykres 3). Odsetek
najsłabszych uczniów zwiększył się w Polsce między 2018 a 2022 r. we wszystkich trzech domenach.
Tabela 2. Odsetek najsłabszych uczniów (poniżej 2 poziomu) w badaniach PISA 2018 i PISA 2022.
2018 2022 różnica
Matematyka 14,7 23,0 +8,3
Rozumienie czytanego
tekstu
14,7 22,2 +7,5
Rozumowanie w naukach
przyrodniczych
13,8 18,6 +4,8
Wykres 3. Odsetki najsłabszych uczniów (poniżej 2 poziomu) w krajach Unii Europejskiej
w 2018 i 2022 r.
479
497
508
500
518
506
512
489
500 497 495
499 501
497
493
482
460
470
480
490
500
510
520
530
2000 2003 2006 2009 2012 2015 2018 2022
Polska Polska trend OECD OECD -trend

-- 9 of 11 --

10
Uwagi: Ciemnym kolorem oznaczone są kraje, których wynik istotnie statystycznie różni się od wyniku
polskiego. Jasnym kolorem oznaczone są kraje, których wynik statystycznie nie różni się od wyniku polskiego.
Gwiazdką oznaczone są kraje, które nie spełniły co najmniej jednego z międzynarodowych wymogów realizacji
próby.
Na zmianę wyników między 2022 i 2018 r., w Polsce mogły mieć wpływ przede wszystkim dwa
czynniki:
(1) pandemia i najdłuższy w UE okres zamknięcia szkół
(2) reforma systemu edukacji.
Zamknięcie szkół negatywnie wpłynęło na rezultaty uczniów we wszystkich europejskich krajach.
Szczegółowe analizy wyników badania PISA, ale również tych pochodzących
z projektu PIRLS, wskazują, że każdy dodatkowy tydzień zamknięcia szkół obniżył ich wyniki. W
Polsce szkoły były zamknięte dłużej niż w innych krajach Unii Europejskiej. Polskie szkoły były też
słabiej przygotowane na przejście do nauczania zdalnego.
Także reforma likwidująca gimnazja negatywnie wpłynęła na wyniki polskich uczniów.
W wyniku reformy większość badanych w 2022 roku piętnastolatków znalazła się w trzech typach
szkół ponadpodstawowych. W latach 2003-2018 w PISA badani byli przede wszystkim uczniowie
trzeciej klasy gimnazjów. W efekcie zmian strukturalnych pomiędzy 2018 r. i 2022 r. wzrosło
znaczenie różnic między szkołami. Wskaźnik dywersyfikacji osiągnięć uczniów odnotowywanych
między szkołami wzrósł z ok. 20 do ok. 40%. Większość uczniów szkół branżowych nie osiąga nawet
podstawowego poziomu umiejętności. Badanie PISA pokazało też jednak znaczne różnice
kompetencyjne wśród uczniów liceów ogólnokształcących.
Obniżkę wyników można wiązać nie tylko ze zmianą struktury, ale też z innymi posunięciami
poczynionymi po 2016 roku – począwszy od likwidacji gimnazjów, poprzez modyfikacje podstaw
programowych, zmiany w konstrukcji egzaminów zewnętrznych, po skrócenie okresu jednolitej
edukacji, która sprzyja podnoszeniu umiejętności ogólnych najsłabszych uczniów.
Tabela: Umiejętności matematyczne uczniów w podziale na rodzaj szkoły
% uczniów Średni wynik Odsetek uczniów poniżej 2
poziomu
Liceum ogólnokształcące 47% 524 10%
Technikum 40% 479 23%
Szkoła branżowa I stopnia 12% 394 66%

-- 10 of 11 --

11
W tabeli pominięto wyniki nielicznych 15-latków (ok. 1%) uczących się w szkołach podstawowych.
Oprócz pomiaru umiejętności, w badaniu PISA zbieranych jest szereg informacji kontekstowych. W
wynikach z 2022 r. zwraca przede wszystkim uwagę niskie poczucie przynależności uczniów do
szkoły. Należy ono do najniższych wśród wszystkich badanych krajów i spadło z już i tak bardzo
niskiego poziomu odnotowywanego w poprzednich edycjach.
Wyrażam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia w przedmiotowym zakresie są wystarczające.
Z upoważnienia
Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/

-- 11 of 11 --