Interpelacja w sprawie ugorowania 4% gruntów rolnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 213
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie ugorowania 4% gruntów rolnych
Zgłaszający: Zbigniew Ziejewski
Data wpływu: 07-12-2023
Szanowna Pani Minister,
przedstawiciele Krajowej Rady Izb Rolniczych otrzymują liczne sygnały od rolników z Polski wschodniej z postulatem, aby zobowiązania wynikające ze wspólnej polityki rolnej, dotyczące ugorowania 4% gruntów rolnych, zostały zawieszone. Obecna sytuacja zarówno w Europie, jak i na świecie negatywnie oddziałuje na rynek rolny. Rolnicy zmagają się aktualnie z wysokimi kosztami produkcji oraz niskimi cenami skupu płodów rolnych, które niejedno gospodarstwo doprowadziły na skraj bankructwa.
Walne Zgromadzenie Lubelskiej Izby Rolniczej wnosi o wyłączenie obowiązku ugorowania 4% gruntów rolnych do czasu zakończenia konfliktu zbrojnego na Ukrainie. Zgodnie z zamysłami wspólnej polityki rolnej ma ona na celu pozytywnie oddziaływać na środowisko i jednocześnie przyczyniać się do produkcji żywności lepszej jakości. Jednakże w obecnej sytuacji na rynku rolnym jest to zobowiązanie, które może doprowadzić do zapaści części gospodarstw rolnych.
Jednocześnie przedstawiciele Lubelskiej Izby Rolniczej proponują alternatywne rozwiązania, takie jak:
- zwolnienie z tego warunku gospodarstw posiadających produkcję zwierzęcą,
- spełnienie warunku poprzez posiadanie w strukturze upraw roślin takich jak groch, łubin, soja, kończyna, co pozwoli na rozwinięcie produkcji roślin białkowych na pasze wolne od GMO produkowanych na rodzimym rynku,
- uznanie łąk kwietnych w ramach ekoschematów jako powierzchnie nieprodukcyjne, wypełniające warunek ugorowania 4% gruntów ornych.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie działania podjęła Pani w celu realizacji oczekiwań rolników, czyli zawieszenia obowiązku ugorowania 4% gruntów rolnych?
Jak zamierza Pani wprowadzić w życie, w porozumieniu z organami unijnymi, postulaty zaproponowane przez przedstawicieli Lubelskiej Izby Rolniczej?
Minister Czesław Siekierski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (11)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8015 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 08 stycznia 2024 r.
znak sprawy: $znak sprawy
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 213 w sprawie ugorowania 4% gruntów rolnych
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pana Posła Zbigniewa Ziejewskiego w sprawie
derogacji od ugorowania 4% gruntów onych, w związku ze stanowiskiem Zarządu
Lubelskiej Izby Rolniczej, uprzejmie informuję, co następuje.
Na wstępie, pragnę poinformować, że obowiązek ugorowania 4% gruntów ornych
jest elementem wymogów normy GAEC 8 w ramach warunkowości, która została
określona w przepisach rozporządzenia (UE) nr 2021/2115 (1). Zarówno norma
GAEC 8, jak i warunkowość są obowiązkowe do wdrożenia dla państw
członkowskich. Tym samym, wyłączenie normy GAEC 8 oznaczałoby konieczność
zmiany rozporządzeń UE i uzyskania zgody większości państw członkowskich,
Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej (KE) na wprowadzenie takich zmian.
Norma GAEC 8 obejmuje m. in. obowiązek przeznaczenia określonego odsetka
powierzchni gruntów ornych na obszary i elementy nieprodukcyjne. Skutkiem prac
na forum UE nad zapisami ww. rozporządzenia 2021/2115 (1), w których Polska
brała intensywny udział, jest m. in. możliwość realizacji normy GAEC 8 za pomocą
nie tylko obszarów i elementów nieprodukcyjnych, ale częściowo również za pomocą
międzyplonów i upraw wiążących azot, spełniających określone warunki.
Ponadto, w PS WPR i rozporządzeniu krajowym w sprawie norm (2), Polska przyjęła
rozwiązanie, aby wymóg przeznaczenia 4% na obszary lub obiekty nieprodukcyjne
-- 1 of 4 --
był realizowany nie tylko poprzez grunty ugorowane ale również przez jak największą
liczbę i zakres elementów krajobrazu, takich jak: rowy, oczka wodne, miedze
śródpolne i strefy buforowe, żywopłoty, pasy gruntów zadrzewionych, zadrzewienia
liniowe, pojedyncze drzewa, zagajniki śródpolne i pasy gruntów wzdłuż obrzeży lasu,
spełniające określone kryteria. Lista obszarów i elementów nieprodukcyjnych jest
co do zasady wzorowana na liście obowiązującej do 2022 r. w ramach obowiązku
utrzymywania obszarów EFA w ramach zazielenienia, z pewnymi modyfikacjami.
W efekcie, w gospodarstwach o powierzchni powyżej 10 ha gruntów ornych, norma
GAEC 8 nakłada obowiązek przeznaczenia:
co najmniej 4% powierzchni tych gruntów na obszary lub obiekty
nieprodukcyjne spełniające określone warunki, lub
w przypadku gdy co najmniej 4% powierzchni gruntów ornych obejmują
międzyplony ścierniskowe lub ozime lub wsiewki lub rośliny bobowate,
spełniające określone warunki, w tym uprawiane bez stosowania środków
ochrony roślin – co najmniej 3% powierzchni gruntów ornych na obszary
lub obiekty nieprodukcyjne.
W przypadku gruntów ugorowanych nie mogą być na nich stosowane środki ochrony
roślin oraz nie może być prowadzona produkcja rolna, w tym wypas i koszenie,
w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 lipca. W przypadku gruntów ugorowanych
z roślinami miododajnymi (wysianych z konkretnych gatunków roślin miododajnych
określonych w przepisach krajowych) nie mogą być na nich stosowane środki
ochrony roślin oraz nie może być prowadzona produkcja rolna, w tym wypas
i koszenie, z wyłączeniem pasiek, w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 sierpnia.
Z obowiązku przeznaczenia minimalnego udziału powierzchni gruntów ornych na
obszary lub obiekty nieprodukcyjne wyłączone są gospodarstwa:
w których więcej niż 75% powierzchni gruntów ornych jest
wykorzystywanych do produkcji traw lub innych zielnych roślin pastewnych,
lub ugorowanych, lub wykorzystywanych do uprawy roślin bobowatych, lub
w których więcej niż 75% powierzchni użytków rolnych stanowią trwałe
użytki zielone lub jest wykorzystywanych do produkcji traw lub innych
zielnych roślin pastewnych, lub
o powierzchni gruntów ornych do 10 ha.
-- 2 of 4 --
Warto zwrócić uwagę, że w 2023 roku, na podstawie czasowego odstępstwa,
określonego w rozporządzeniu (UE) 2022/1317 (3) umożliwionego przez KE,
na wniosek Polski i innych państw członkowskich, można było prowadzić produkcję
na ugorach realizujących normę GAEC 8 z wyjątkiem uprawy kukurydzy, soi
i zagajników o krótkiej rotacji. Odstępstwo umożliwiało elastyczne wykorzystanie
gruntów ornych do produkcji żywności i służyło zapewnieniu bezpieczeństwa
żywnościowego w obliczu konfliktu zbrojnego w Ukrainie.
Część państw członkowskich, w tym Polska, widzi zasadność utrzymania odstępstwa
od normy GAEC 8 również w 2024 r., ze względu na niekorzystne warunki
pogodowe, trudną sytuację rynkową i wpływ wojny w Ukrainie na sytuację rolników.
Stosowne wnioski zostały złożone do KE. Jednak na chwilę obecną nie ma zgody KE
na wdrożenie odstępstwa od normy GAEC 8 w 2024 r. Zdaniem KE, aktualnie nie ma
zagrożenia dla bezpieczeństwa żywnościowego co oznacza, że nie mają dłużej
zastosowania powody, dla których przyznano odstępstwa od normy GAEC 7 i 8
w 2023 roku. Jak bowiem określono w preambule do rozporządzenia (UE)
2022/1317, możliwości zastosowania odstępstwa od tych wymogów zostały bardzo
starannie określone i tymczasowo dopuszczone w celu złagodzenia ewentualnego
negatywnego wpływu na środowisko i klimat. Niemniej temat utrzymania
odstępstwa od normy GAEC 8 jest nadal analizowany przez służby KE.
Odnosząc się do propozycji wprowadzenia alternatywnych rozwiązań utrzymania 4%
gruntów ugorowanych należy zauważyć, że wymogi normy zakładają (informacja
powyżej) wyłączenie gospodarstw rolnych posiadających określone powierzchnie
gruntów ornych mogących służyć jako baza paszowa dla zwierząt.
Odnośnie uznania „łąk kwietnych” w ramach ekoschematu jako powierzchni
nieprodukcyjnych, uprzejmie wyjaśniam, że zgodnie z zapisami w PS WPR
oraz rozporządzeniem ws. ekoschematów (4), nie istnieje taki ekoschemat.
Jednocześnie, w ramach normy GAEC 8, rolnicy mogą deklarować rośliny
miododajne uprawiane na gruntach ugorowane. W tym kontekście należy podkreślić,
że płatności w ramach ekoschematów mogą być przyznawane jedynie za spełnianie
wymogów wykraczających ponad warunkowość.
Ponadto Ministerstwo informuje, że odpowiedź na stanowisko Zarządu Lubelskiej
Izby Rolniczej w sprawie wyłączenia z obowiązku ugorowania 4% gruntów ornych,
została udzielona 16 listopada 2023 r. Panu Wiktorowi Szmulewiczowi, Prezesowi
-- 3 of 4 --
Krajowej Rady Izb Rolniczych, który przekazał Ministrowi Rolnictwa przedmiotowe
stanowisko oraz zwrócił się z prośbą o podjęcie działań mających na celu jego
realizację.
Z wyrazami szacunku
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia
2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów
strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach
wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych
z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego
Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz
uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz.
UE L 435 z 06.12.2021, str. 1);
(2) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r.
w sprawie norm oraz szczegółowych warunków ich stosowania (Dz. U. poz.
478);
(3) rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/1317 z dnia 27 lipca 2022 r.
ustanawiające odstępstwa od rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) 2021/2115 w odniesieniu do stosowania norm dobrej kultury
rolnej zgodnej z ochrona środowiska (norm GAEC) 7 i 8 w odniesieniu do roku
składania wniosków 2023 (Dz. Urz. UE L 199 z 28.07.2022, str. 1);
(4) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2023 r.
w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania
i wypłaty pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz klimatu
i środowiska w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na
lata 2023–2027 (Dz. U. poz. 493 i 1926).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --