tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 9 kwietnia 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 2120 Pani poseł Marii Koc w sprawie pomocy
najbardziej potrzebującym w związku z podniesieniem stawki
podatku VAT na żywność
Znak sprawy: PT1.054.14.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
nawiązując do interpelacji nr 2120 Pani poseł Marii Koc w sprawie pomocy
najbardziej potrzebującym w związku z podniesieniem stawki podatku VAT
na żywność uprzejmie informuję, co następuje.
Resort finansów na bieżąco obserwuje i analizuje stan gospodarki, w tym poziom
inflacji, również w obszarze produktów żywnościowych. Od wyniku tych
obserwacji uzależniona była decyzja dotycząca dalszych rozwiązań w zakresie
podatku VAT, w tym mechanizmów ochronnych dla konsumentów.
W związku z odczytami inflacji oraz prognozami dynamiki cen podstawowych
produktów spożywczych objętych przejściowo stawką VAT 0%, podjęto decyzję
o nieprzedłużaniu po 31 marca 2024 roku czasowego obniżenia stawki VAT na
podstawowe produkty spożywcze.
Podkreślić należy, iż preferencyjna stawka VAT w wysokości 0% na te produkty
została wprowadzona z dniem 1 lutego 2022 r. w sytuacji, gdy według wstępnych
wtedy danych podanych przez GUS inflacja wynosiła 9,2%1. Celem jej
wprowadzenia było zapobieżenie gwałtownemu wzrostowi cen żywności.
1 Odczyt inflacji za styczeń 2022 r. liczony rok do roku.

-- 1 of 2 --

2/2
Według danych GUS inflacja w lutym 2024 r. obniżyła się do 2,8% (liczone rok
do roku) i było to najniższe tempo wzrostu cen konsumpcyjnych w tym ujęciu
od marca 2021 r. Wyraźnie spadło także roczne tempo wzrostu cen żywności i
napojów bezalkoholowych – do 2,7 proc. w lutym (tj. najniżej od września 2021 r.)
Wstępne dane GUS za marzec br. wskazują na dalszy wyraźny spadek tych
wskaźników: inflacji do 1,9%, a cen żywności do zaledwie 0,2% w skali rocznej.
Niższej dynamice cen żywności będą sprzyjać spadkowe tendencje cen na
światowych rynkach rolnych, a także silny efekt bazy, wynikający z wysokiego
wzrostu cen żywności przed rokiem.
Dodatkowo wskazać należy, że podatek VAT jest tylko jednym z elementów ceny
oferowanych konsumentom dóbr. Ceny towarów i usług w gospodarce
wolnorynkowej determinuje wiele czynników, w tym przede wszystkim wzajemne
oddziaływanie popytu i podaży.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu

-- 2 of 2 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.179.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na wystąpienie z 21 marca 2024 r., znak 2120, dotyczące interpelacji Pani Poseł Marii Koc w
sprawie pomocy najbardziej potrzebującym w związku z podniesieniem stawki podatku VAT na żywność,
uprzejmie wyjaśniam, co następuje.
Wsparcie najuboższych świadczeniobiorców jest ważnym zadaniem realizowanym w ramach polityki
społecznej państwa. Stabilność rozwiązań, bezpieczeństwo i ochrona przed ubóstwem i wykluczeniem
społecznym, to priorytetowe cele Rządu.
Od 1 marca 2024 r. świadczenia emerytalno-rentowe zostały podwyższone w ramach waloryzacji świadczeń
wskaźnikiem wynoszącym 112,12%. Najniższa emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
renta rodzinna i renta socjalna wzrosły z 1588,44 zł do 1780,96 zł (brutto). W kwietniu 2024 r. rozpocznie się
wypłata dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów, tzw. 13. emerytury, dla
wszystkich świadczeniobiorców. Świadczenie to wypłacane jest w wysokości najniższej emerytury. Natomiast
w drugiej połowie roku wypłacone zostanie kolejne dodatkowe roczne świadczenie pieniężne dla emerytów i
rencistów, tzw. 14. emerytura, która w pełnej wysokości, tj. kwoty najniższej emerytury, będzie przysługiwała
seniorom otrzymującym świadczenia do wysokości 2900 zł brutto. Powyżej tej kwoty będzie działała zasada
„złotówka za złotówkę”.
Jednocześnie, chcąc w większym stopniu zabezpieczyć sytuację finansową seniorów oraz zapewnić stabilność
finansową i realną wartość emerytur i rent w warunkach wysokiej inflacji, od 2024 r. proponuje się
wprowadzenie, obok corocznej waloryzacji świadczeń, dodatkowej waloryzacji, w przypadku, gdy inflacja w
pierwszym półroczu - przekroczy 5%. Projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, regulujący przedmiotową kwestię, został wpisany do
wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod nr UA6. Obecnie trwają jego uzgodnienia.
Działanie to silnie wpisuje się w działania wsparcia osób znajdujących się w trudnym położeniu materialnym.
Działania zwiększające bezpieczeństwo finansowe osób starszych będą systematycznie wdrażane.
Ponadto osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i dochodowej mogą korzystać ze wsparcia w ramach
systemu pomocy społecznej, która jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie
osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać,
wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W systemie pomocy społecznej występują
różnorodne świadczenia, o charakterze pieniężnym (zasiłki) i niepieniężnym (np. pomoc rzeczowa w postaci
posiłku). Uprawnienie do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest uwarunkowane spełnianiem
kryteriów dochodowych, które od 1 stycznia 2022 r. wynoszą odpowiednio: dla osoby samotnie
gospodarującej – 776 zł, a dla osoby w rodzinie – 600 zł.
Kwoty kryteriów dochodowych podlegają okresowej weryfikacji co 3 lata, z uwzględnieniem wyniku badania
progu interwencji socjalnej, przeprowadzanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Ostatnia weryfikacja
została przeprowadzona w 2021 r.1, a kolejna przypada w 2024 r., co nastąpi na podstawie rozporządzenia
Rady Ministrów, nie później niż 15 lipca br.
1 Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń
pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. 2021 r. poz. 1296).

-- 1 of 3 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Najważniejsze świadczenia pieniężne to zasiłek stały, zasiłek okresowy i zasiłek celowy. Zasiłek stały
przyznawany jest osobom całkowicie niezdolnym do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności. Od 1
stycznia br. kwoty zasiłku stałego są wyższe. W przypadku osób samotnie gospodarujących maksymalna
kwota zasiłku stałego uległa zwiększeniu do kwoty 1000 zł (dotychczas 719 zł), a w przypadku osoby w rodzinie
do kwoty 780 zł (dotychczas 600 zł). Dodatkowo kwota zasiłku stałego nie może być obecnie niższa niż 100
zł. Środki na wypłaty zasiłków stałych zapewnia budżet państwa w wysokości do 100% kosztów realizacji
zadania.
Zasiłek okresowy jest przyznawany w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność,
bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia
społecznego.
Zasiłek celowy jest przyznawany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w tym również na pokrycie
części lub całości kosztów zakupu żywności. Jest to świadczenie o charakterze fakultatywnym – jego wysokość
ustala ośrodek pomocy społecznej indywidualnie, z uwzględnieniem m.in. sytuacji osoby ubiegającej się oraz
możliwości finansowych gminy.
Niezależnie od powyższego, gminy mają możliwość podejmowania innych zadań z zakresu pomocy społecznej,
w tym tworzenia i realizacji programów osłonowych dla swoich mieszkańców.
Poza świadczeniami opisanymi powyżej, osoby najbardziej potrzebujące mogą skorzystać z dodatkowych form
wsparcia udostępnianych w ramach Programów, za realizację których odpowiada minister ds. zabezpieczenia
społecznego.
Wsparcie w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia
rzeczowego w postaci produktów żywnościowych jest możliwe np. w ramach rządowego programu „Posiłek w
szkole i w domu” na lata 2024-2028. Ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia
dzieciom do czasu podjęcia nauki w szkole podstawowej, uczniom do czasu ukończenia szkoły
ponadpodstawowej oraz osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia
12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Pomoc przysługuje, jeśli dochód nie przekracza 200% kryterium
ustawowego, tj. 1552 zł w przypadku osoby samotnie gospodarującej oraz 1200 zł w przypadku osoby w rodzinie.
W Programie na lata 2024-2028 utrzymane zostały kryteria na poziomie obowiązującym od 2023 r.2, kiedy
dokonano ich podwyższenia ze 150% do 200% kryterium ustawowego. Na działania, za realizację których w
Programie odpowiada minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego3, przewidziano środki z budżetu
państwa w wysokości 2,5mld zł (rocznie 510 mln zł).
Ponadto, od kwietnia br. pomoc żywnościowa w formie paczek z artykułami spożywczymi lub posiłków będzie
dostępna także w ramach Programu Fundusze Europejskie na Pomoc Żywnościową 2021-2027 (FEPŻ),
współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus4. Łączna wartość Programu to 2,7
mld zł i jest o 230 mln zł wyższa w stosunku do alokacji poprzedniego Programu zakończonego w 2023 r.
Oznacza to zarówno większe środki na zakup żywności dla osób potrzebujących, jak i na wsparcie dla organizacji
partnerskich (OPO) odpowiedzialnych za jej dystrybucję. OPO (w tym Federacja Polskich Banków Żywności),
uzyskają wyższe dofinasowanie w formie 14% (a nie jak poprzednio w ramach PO PŻ -10%) ryczałtu liczonego
od wartości dystrybuowanej żywności.
W 2024 r. na zakup żywności5 przeznaczonych zostanie ok. 361 mln zł, a OPO otrzymają łącznie ponad 50 mln
zł na pokrycie kosztów dystrybucji żywności oraz realizacji działań towarzyszących. Ponadto OPO będą mogły
ubiegać także się o środki na pokrycie części kosztów dystrybucji żywności z darowizn, którą będą udostępniać
odbiorcom końcowym Programu. Na realizację tej operacji w 2024 r. przewidziano łącznie ok. 10,8 mln zł.
2 W ramach programu Posiłek w szkole i w domu na lata 2019-2023.
3 Część zadań znajduje się w kompetencji ministra właściwego do spraw edukacji.
4 FEPŻ jest kontynuacją Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020, współfinansowanego ze środków Europejskiego
Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym, wdrażanego w latach 2014-2023.
5 W ramach edycji pod nazwą „Podprogram 2023”.

-- 2 of 3 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Warto podkreślić, że OPO czynnie uczestniczą, jako członkowie Zespołu Doradczego ds. Wdrażania FEPŻ, w
ustalaniu progów dochodowych dla odbiorców końcowych Programu. Od lat kryteria dostępu do pomocy są
znacznie wyższe niż w innych programach, a od lutego br. stanowią 265% kryterium ustawowego, tj. 2 056,40 zł
w przypadku osoby samotnie gospodarującej oraz 1590 zł w przypadku osoby w rodzinie.
Organizacje pozarządowe prowadzące redystrybucję żywności m.in. w celu przygotowywania i wydawania
bezpłatnych posiłków dla osób potrzebujących (w szczególności Banki Żywności, Caritas i PCK), korzystają
również ze wsparcia inwestycyjnego na rozwój infrastruktury w ramach Krajowego Programu Odbudowy.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przeznaczyło na ten cel 275 mln zł, z czego do marca br. wypłaconych
zostało ok. 35,7 mln zł.
Podsumowując, rząd z najwyższą powagą traktuje bezpieczeństwo osób o najniższych dochodach, również
w kontekście ewentualnych skutków przywrócenia 5% stawki podatku VAT na żywność. Jednakże biorąc pod
uwagę dane Ministerstwa Finansów odnośnie spadku wskaźnika inflacji w Polsce oraz utrzymujących
się spadkowych trendów cen żywności na światowych rynkach, obecnie nie sposób jednoznacznie
ocenić realnego wzrostu cen żywności oraz jego wpływu na sytuację gospodarstw domowych. Działania rządu
w obszarze zabezpieczenia społecznego i pomocy społecznej mają na celu poprawę sytuacji osób najbardziej
zagrożonych ubóstwem.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 3 of 3 --