Interpelacja nr 212
Interpelacja w sprawie szkód wyrządzanych przez wilki
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (33%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie szkód wyrządzanych przez wilki
Interpelacja nr 212
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie szkód wyrządzanych przez wilki
Zgłaszający: Zbigniew Ziejewski
Data wpływu: 07-12-2023
Szanowna Pani Minister,
przedstawiciele samorządu rolniczego alarmują mnie o problemach dotyczących odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzane przez wilki i jednocześnie proszą o podjęcie działań legislacyjnych mających na celu zmiany w ustawie o ochronie przyrody w zakresie uregulowania kwestii odszkodowań.
Obecnie obowiązujące przepisy w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 roku nie są adekwatne do rosnącej liczby ataków wilków, które zdarzają się coraz częściej. Ponadto przepisy te nie uwzględniają faktu, że bydło mięsne często przebywa na pastwiskach przez cały rok. W tej sytuacji głównym problemem jest odmowa wypłaty odszkodowania przez organy odpowiedzialne za tę sprawę, co powoduje zniechęcenie rolników do zgłaszania szkód, których z każdym rokiem jest coraz więcej.
Zgłoszenia, które docierają do Krajowej Rady Izb Rolniczych, wskazują na to, że najczęstszym argumentem odmowy wypłaty odszkodowania przez regionalne dyrekcje ochrony środowiska jest brak odpowiedniego dozoru. Zapisy art. 126 wcześnie wspomnianej ustawy są zbyt ogólne i nie precyzują w jasny sposób, co należy rozumieć przez pojęcie „bezpośredniej opieki”, o której mowa w art. 126 ust. 6 pkt 3d. Ponadto nie ma również wskazanych środków, jakie są możliwe do zabezpieczenia stad bydła na pastwisku, takich jak pastuch elektryczny, siatka ogrodzeniowa czy drut kolczasty. W praktyce nawet stosowanie takich środków zabezpieczenia nie jest uznawane przez odpowiednie organy za skuteczne w zabezpieczeniu bydła przed atakami wilków, co wynika z treści wydawanych decyzji odmownych.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie środki zabezpieczenia, zdaniem Ministerstwa Klimatu i Środowiska, są skuteczne w bezpośredniej opiece nad zwierzyną w zakresie ochrony przed wilkami?
Jakie zmiany legislacyjne planuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w kwestii wypłaty odszkodowań za szkody wyrządzane przez wilki?
Interpelacja nr 212
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie szkód wyrządzanych przez wilki
Zgłaszający: Zbigniew Ziejewski
Data wpływu: 07-12-2023
Szanowna Pani Minister,
przedstawiciele samorządu rolniczego alarmują mnie o problemach dotyczących odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzane przez wilki i jednocześnie proszą o podjęcie działań legislacyjnych mających na celu zmiany w ustawie o ochronie przyrody w zakresie uregulowania kwestii odszkodowań.
Obecnie obowiązujące przepisy w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 roku nie są adekwatne do rosnącej liczby ataków wilków, które zdarzają się coraz częściej. Ponadto przepisy te nie uwzględniają faktu, że bydło mięsne często przebywa na pastwiskach przez cały rok. W tej sytuacji głównym problemem jest odmowa wypłaty odszkodowania przez organy odpowiedzialne za tę sprawę, co powoduje zniechęcenie rolników do zgłaszania szkód, których z każdym rokiem jest coraz więcej.
Zgłoszenia, które docierają do Krajowej Rady Izb Rolniczych, wskazują na to, że najczęstszym argumentem odmowy wypłaty odszkodowania przez regionalne dyrekcje ochrony środowiska jest brak odpowiedniego dozoru. Zapisy art. 126 wcześnie wspomnianej ustawy są zbyt ogólne i nie precyzują w jasny sposób, co należy rozumieć przez pojęcie „bezpośredniej opieki”, o której mowa w art. 126 ust. 6 pkt 3d. Ponadto nie ma również wskazanych środków, jakie są możliwe do zabezpieczenia stad bydła na pastwisku, takich jak pastuch elektryczny, siatka ogrodzeniowa czy drut kolczasty. W praktyce nawet stosowanie takich środków zabezpieczenia nie jest uznawane przez odpowiednie organy za skuteczne w zabezpieczeniu bydła przed atakami wilków, co wynika z treści wydawanych decyzji odmownych.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie środki zabezpieczenia, zdaniem Ministerstwa Klimatu i Środowiska, są skuteczne w bezpośredniej opiece nad zwierzyną w zakresie ochrony przed wilkami?
Jakie zmiany legislacyjne planuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w kwestii wypłaty odszkodowań za szkody wyrządzane przez wilki?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.6 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6619 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Mikołaj Dorożała
DOP-WŚ.050.70.2023.KW
2963553.11539704.9324858
Warszawa, 11-01-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr K10INT212 Pana posła Zbigniewa Ziejewskiego w sprawie
szkód wyrządzanych przez wilki, przekazuję odpowiedzi na zadane pytania.
1) Jakie środki zabezpieczenia, zdaniem Ministerstwa Klimatu i Środowiska, są skuteczne
w bezpośredniej opiece nad zwierzyną przed wilkami?
Na świecie wykorzystuje się wiele sposobów, które pomagają ograniczyć szkody od
drapieżników. Jak dotąd nie wynaleziono jednak jednej, idealnej metody zabezpieczania
zwierząt hodowlanych. Wszystkie mają swoje zalety i wady. Ich skuteczność w dużej mierze
zależy od specyfiki hodowli oraz konsekwentnego i prawidłowego ich stosowania.
Jednocześnie wykorzystywanie kilku metod zwiększa wydatnie skuteczność ochrony stad.
Metody ochrony inwentarza dzielą się na dwie grupy. Do pierwszej zalicza się
wykorzystywanie różnych gatunków zwierząt stróżujących. Spośród nich najbardziej
rozpowszechnione są odpowiednie rasy psów. Druga grupa obejmuje najróżniejsze
urządzenia techniczne i środki chemiczne: ogrodzenia siatkowe i elektryczne, fladry,
odstraszanie dźwiękowe, świetlne i zapachowe. W polskich warunkach najbardziej godne
polecenia są psy stróżujące oraz ogrodzenia elektryczne, ogrodzenia siatkowe, a także fladry.
Najskuteczniejszym sposobem zmniejszenia szkód wyrządzanych przez wilki jest
zabezpieczanie stad. Warto wspomnieć o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 września
2015 r. (sygn. akt K 20/14), w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż "Obowiązkiem
właściciela jest dbałość o swój majątek i podejmowanie starań w celu jego ochrony.
Właściciel lub użytkownik mienia przewidując możliwość wyrządzenia szkody przez
zwierzęta objęte ochroną gatunkową, w pierwszej kolejności sam powinien podjąć stosowne
czynności, zmierzające do uniknięcia szkody lub zminimalizowania jej rozmiarów".
Jednocześnie należy mieć na uwadze, że objęcie ochroną gatunkową oznacza, że w stosunku
do przedstawicieli gatunków objętych tą ochroną obowiązują zakazy określone w art. 52 ust.
1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r., poz. 1336, z późn.
zm.), wprowadzone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r.
w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2022 r., poz. 2380). Wymienić tu należy
m.in. zakazy umyślnego zabijania, okaleczania, chwytania i przetrzymywania, a także
płoszenia i niepokojenia dziko występujących zwierząt. Zakaz umyślnego płoszenia
i niepokojenia, określony w art. 52 ust. 1 pkt 12 ustawy o ochronie przyrody (§ 6 ust. 2 ww.
rozporządzenia), dotyczy także wilka.
W związku z powyższym przed rozpoczęciem działań mających na celu płoszenie wilków,
należy uzyskać zezwolenie właściwego terytorialnie regionalnego dyrektora ochrony
-- 1 of 3 --
środowiska. Należy również mieć świadomość, że używanie urządzeń płoszących bez
zezwolenia ww. organu w sytuacji, o której mowa powyżej, zgodnie z art. 131 pkt 14 ustawy
o ochronie przyrody, jest czynem zagrożonym karą aresztu lub grzywny.
2) Jakie zmiany legislacyjne planuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w kwestii wypłaty
odszkodowań za szkody wyrządzane przez wilki?
Zgodnie z art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Skarb Państwa
odpowiada za szkody wyrządzone przez 5 gatunków zwierząt, w tym przez wilki – w pogłowiu
zwierząt gospodarskich, przy czym odpowiedzialność ta nie obejmuje utraconych korzyści.
Niemniej jednak zgodnie z art. 126 ust. 6 ww. ustawy odszkodowanie nie przysługuje:
1) osobom, którym przydzielono grunty stanowiące własność Skarbu Państwa,
2) jeżeli poszkodowany:
a) nie dokonał sprzętu upraw lub płodów rolnych w ciągu 14 dni od zakończenia zbiorów tego
gatunku roślin w danym regionie,
b) nie wyraził zgody na budowę przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub dyrektora
parku narodowego urządzeń lub wykonanie zabiegów zapobiegających szkodom,
3) za szkody:
a) powstałe w mieniu Skarbu Państwa, z wyłączeniem mienia oddanego do gospodarczego
korzystania na podstawie Kodeksu cywilnego,
b) nieprzekraczające w ciągu roku wartości 100 kg żyta w przeliczeniu na jeden hektar uprawy,
c) w uprawach rolnych założonych z naruszeniem powszechnie stosowanych wymogów
agrotechnicznych,
d) wyrządzone przez wilki, niedźwiedzie lub rysie w pogłowiu zwierząt gospodarskich
pozostawionych, w okresie od zachodu do wschodu słońca, bez bezpośredniej opieki.
W latach 2020-2022 z powodu braku bezpośredniej opieki nad zwierzętami regionalni dyrektorzy
ochrony środowiska odmówili wypłaty odszkodowań za szkody wyrządzone przez wilki łącznie w
146 przypadkach (w 59 przypadkach w 2020 r. , w 55 przypadkach w 2021 r., w 32 przypadkach w
2022 r.). Biorąc pod uwagę liczbę wszystkich zgłoszonych szkód wyrządzonych przez wilki w tych
latach (w 2022 r. – 979 wniosków, w 2021 r. – 998 wniosków, w 2020 r. – 910 wniosków), należy
zauważyć, że odmowy wypłaty odszkodowań z powodu niezapewnienia bezpośredniej opieki
zwierząt gospodarskich w okresie od zachodu do wschodu słońca w skali kraju wynoszą ok. 5 %.
W związku z rosnącą liczbą zapytań kierowanych do Ministerstwa Klimatu i Środowiska
dotyczących pojęcia „bezpośrednia opieka”, w projekcie nowelizacji ustawy o zmianie ustawy o
ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (UD39) zaproponowano wprowadzenie do art. 126
ustawy o ochronie przyrody ustępu 13 o brzmieniu: „13. Minister właściwy do spraw środowiska
może określić, w drodze rozporządzenia, wymagania dobrych praktyk w zakresie zabezpieczania
mienia przed szkodami powodowanymi przez gatunki zwierząt objęte ochroną gatunkową, kierując
się potrzebą zapewnienia jednolitych standardów ochrony i, uwzględniając:
1) biologię gatunków zwierząt objętych ochroną gatunkową;
2) dobrostan zwierząt gatunków objętych ochroną gatunkową i zwierząt inwentarskich;
3) charakter zabezpieczanego mienia.”.
Wobec powyższego przy opracowywaniu ww. rozporządzenia zostaną rozważone i ocenione
wszystkie metody zapobiegania szkodom, uwzględniające kryteria opisane w projektowanym
przepisie oraz wybrane te, które zapewniają skuteczną ochronę mienia.
Z wyrazami szacunku
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
-- 2 of 3 --
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Mikołaj Dorożała
DOP-WŚ.050.70.2023.KW
2963553.11539704.9324858
Warszawa, 11-01-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr K10INT212 Pana posła Zbigniewa Ziejewskiego w sprawie
szkód wyrządzanych przez wilki, przekazuję odpowiedzi na zadane pytania.
1) Jakie środki zabezpieczenia, zdaniem Ministerstwa Klimatu i Środowiska, są skuteczne
w bezpośredniej opiece nad zwierzyną przed wilkami?
Na świecie wykorzystuje się wiele sposobów, które pomagają ograniczyć szkody od
drapieżników. Jak dotąd nie wynaleziono jednak jednej, idealnej metody zabezpieczania
zwierząt hodowlanych. Wszystkie mają swoje zalety i wady. Ich skuteczność w dużej mierze
zależy od specyfiki hodowli oraz konsekwentnego i prawidłowego ich stosowania.
Jednocześnie wykorzystywanie kilku metod zwiększa wydatnie skuteczność ochrony stad.
Metody ochrony inwentarza dzielą się na dwie grupy. Do pierwszej zalicza się
wykorzystywanie różnych gatunków zwierząt stróżujących. Spośród nich najbardziej
rozpowszechnione są odpowiednie rasy psów. Druga grupa obejmuje najróżniejsze
urządzenia techniczne i środki chemiczne: ogrodzenia siatkowe i elektryczne, fladry,
odstraszanie dźwiękowe, świetlne i zapachowe. W polskich warunkach najbardziej godne
polecenia są psy stróżujące oraz ogrodzenia elektryczne, ogrodzenia siatkowe, a także fladry.
Najskuteczniejszym sposobem zmniejszenia szkód wyrządzanych przez wilki jest
zabezpieczanie stad. Warto wspomnieć o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 września
2015 r. (sygn. akt K 20/14), w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż "Obowiązkiem
właściciela jest dbałość o swój majątek i podejmowanie starań w celu jego ochrony.
Właściciel lub użytkownik mienia przewidując możliwość wyrządzenia szkody przez
zwierzęta objęte ochroną gatunkową, w pierwszej kolejności sam powinien podjąć stosowne
czynności, zmierzające do uniknięcia szkody lub zminimalizowania jej rozmiarów".
Jednocześnie należy mieć na uwadze, że objęcie ochroną gatunkową oznacza, że w stosunku
do przedstawicieli gatunków objętych tą ochroną obowiązują zakazy określone w art. 52 ust.
1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r., poz. 1336, z późn.
zm.), wprowadzone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r.
w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2022 r., poz. 2380). Wymienić tu należy
m.in. zakazy umyślnego zabijania, okaleczania, chwytania i przetrzymywania, a także
płoszenia i niepokojenia dziko występujących zwierząt. Zakaz umyślnego płoszenia
i niepokojenia, określony w art. 52 ust. 1 pkt 12 ustawy o ochronie przyrody (§ 6 ust. 2 ww.
rozporządzenia), dotyczy także wilka.
W związku z powyższym przed rozpoczęciem działań mających na celu płoszenie wilków,
należy uzyskać zezwolenie właściwego terytorialnie regionalnego dyrektora ochrony
-- 1 of 3 --
środowiska. Należy również mieć świadomość, że używanie urządzeń płoszących bez
zezwolenia ww. organu w sytuacji, o której mowa powyżej, zgodnie z art. 131 pkt 14 ustawy
o ochronie przyrody, jest czynem zagrożonym karą aresztu lub grzywny.
2) Jakie zmiany legislacyjne planuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w kwestii wypłaty
odszkodowań za szkody wyrządzane przez wilki?
Zgodnie z art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Skarb Państwa
odpowiada za szkody wyrządzone przez 5 gatunków zwierząt, w tym przez wilki – w pogłowiu
zwierząt gospodarskich, przy czym odpowiedzialność ta nie obejmuje utraconych korzyści.
Niemniej jednak zgodnie z art. 126 ust. 6 ww. ustawy odszkodowanie nie przysługuje:
1) osobom, którym przydzielono grunty stanowiące własność Skarbu Państwa,
2) jeżeli poszkodowany:
a) nie dokonał sprzętu upraw lub płodów rolnych w ciągu 14 dni od zakończenia zbiorów tego
gatunku roślin w danym regionie,
b) nie wyraził zgody na budowę przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub dyrektora
parku narodowego urządzeń lub wykonanie zabiegów zapobiegających szkodom,
3) za szkody:
a) powstałe w mieniu Skarbu Państwa, z wyłączeniem mienia oddanego do gospodarczego
korzystania na podstawie Kodeksu cywilnego,
b) nieprzekraczające w ciągu roku wartości 100 kg żyta w przeliczeniu na jeden hektar uprawy,
c) w uprawach rolnych założonych z naruszeniem powszechnie stosowanych wymogów
agrotechnicznych,
d) wyrządzone przez wilki, niedźwiedzie lub rysie w pogłowiu zwierząt gospodarskich
pozostawionych, w okresie od zachodu do wschodu słońca, bez bezpośredniej opieki.
W latach 2020-2022 z powodu braku bezpośredniej opieki nad zwierzętami regionalni dyrektorzy
ochrony środowiska odmówili wypłaty odszkodowań za szkody wyrządzone przez wilki łącznie w
146 przypadkach (w 59 przypadkach w 2020 r. , w 55 przypadkach w 2021 r., w 32 przypadkach w
2022 r.). Biorąc pod uwagę liczbę wszystkich zgłoszonych szkód wyrządzonych przez wilki w tych
latach (w 2022 r. – 979 wniosków, w 2021 r. – 998 wniosków, w 2020 r. – 910 wniosków), należy
zauważyć, że odmowy wypłaty odszkodowań z powodu niezapewnienia bezpośredniej opieki
zwierząt gospodarskich w okresie od zachodu do wschodu słońca w skali kraju wynoszą ok. 5 %.
W związku z rosnącą liczbą zapytań kierowanych do Ministerstwa Klimatu i Środowiska
dotyczących pojęcia „bezpośrednia opieka”, w projekcie nowelizacji ustawy o zmianie ustawy o
ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (UD39) zaproponowano wprowadzenie do art. 126
ustawy o ochronie przyrody ustępu 13 o brzmieniu: „13. Minister właściwy do spraw środowiska
może określić, w drodze rozporządzenia, wymagania dobrych praktyk w zakresie zabezpieczania
mienia przed szkodami powodowanymi przez gatunki zwierząt objęte ochroną gatunkową, kierując
się potrzebą zapewnienia jednolitych standardów ochrony i, uwzględniając:
1) biologię gatunków zwierząt objętych ochroną gatunkową;
2) dobrostan zwierząt gatunków objętych ochroną gatunkową i zwierząt inwentarskich;
3) charakter zabezpieczanego mienia.”.
Wobec powyższego przy opracowywaniu ww. rozporządzenia zostaną rozważone i ocenione
wszystkie metody zapobiegania szkodom, uwzględniające kryteria opisane w projektowanym
przepisie oraz wybrane te, które zapewniają skuteczną ochronę mienia.
Z wyrazami szacunku
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
-- 2 of 3 --
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --