Interpelacja w sprawie systemowej reformy medycyny pracy - odwrócenia modelu diagnostycznego na rzecz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) oraz redefinicji roli lekarza orzecznika jako doradcy w zakresie profilaktyki i ergonomii pracy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 21007
do ministra zdrowia
sprawie systemowej reformy medycyny pracy - odwrócenia modelu diagnostycznego na rzecz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) oraz redefinicji roli lekarza orzecznika jako doradcy w zakresie profilaktyki i ergonomii pracy
Zgłaszający: Patryk Wicher, Józefa Szczurek-Żelazko, Anna Pieczarka, Władysław Kurowski, Grzegorz Lorek, Zbigniew Hoffmann
Data wpływu: 11-11-2026
Szanowna Pani Minister,
działając w interesie publicznym, w trosce o stan zdrowia obywateli oraz o racjonalną organizację państwa, zwracam się z prośbą o pilne podjęcie prac nad głęboką reformą systemu medycyny pracy.
Otrzymana niedawno petycja (znak: BKSP-153-X-1110/26) trafnie diagnozuje, że obecny model orzecznictwa pracowniczego wywodzi się z anachronicznych realiów ubiegłego wieku i funkcjonuje w szkodliwym wyizolowaniu od całościowego systemu opieki zdrowotnej. Medycyna pracy stała się zbiorem rozproszonych, często komercyjnych praktyk, które powielają procedury, dublują koszty i nie mają realnego przełożenia na wczesne wykrywanie chorób cywilizacyjnych.
Aby ochrona zdrowia pracujących była faktycznie efektywna, konieczne jest całkowite odwrócenie dotychczasowej logiki systemu i zintegrowanie go z podstawową opieką zdrowotną (POZ) oraz ambulatoryjną opieką specjalistyczną (AOS). Postuluję wdrożenie modelu, w którym to lekarz rodzinny przejmuje ciężar przygotowania diagnostycznego. W tym schemacie pracodawca wystawiałby e-skierowanie precyzyjnie określające rodzaj pracy i kody narażenia zawodowego. Na tej podstawie lekarz POZ weryfikowałby historię medyczną pacjenta i zlecał niezbędny pakiet badań – uzupełniony automatycznie o obligatoryjne, szerokie badania profilaktyczne. Zamiast dotychczasowych rutynowych wizyt, pacjent w ramach przygotowania do podjęcia pracy musiałby przejść kompleksowy przegląd zdrowia obejmujący m.in.:
obowiązkową mammografię i cytologię u kobiet,
badanie poziomu PSA (profilaktyka nowotworów prostaty) u mężczyzn,
poszerzone panele metaboliczne i przesiewowe badania kardiologiczne.
Dopiero pacjent z kompletem wyników badań z systemu publicznego trafiałby do lekarza medycyny pracy. Taka zmiana uwalnia orzeczników od roli dyspozytorów zlecających podstawowe badania i diametralnie zmienia ich pozycję w systemie. Lekarz medycyny pracy, dysponując pełnym obrazem klinicznym z IKP, mógłby skupić się na dogłębnej analizie i ocenie stanu zdrowia pacjenta pod kątem konkretnych warunków środowiska pracy.
Kluczowym elementem tej reformy musi być rozszerzenie kompetencji lekarza medycyny pracy o funkcję doradczą i prewencyjną. Orzeczenie nie może sprowadzać się wyłącznie do zero-jedynkowego stwierdzenia, czy pracownik jest „zdolny” czy „niezdolny” do pracy. Zadaniem lekarza powinno być również aktywne wsparcie w dostosowaniu miejsca pracy do indywidualnych potrzeb zdrowotnych pracownika. Lekarz medycyny pracy powinien opracowywać wytyczne dla pracownika i pracodawcy, wskazujące, jakie działania należy podjąć (np. modyfikacje ergonomiczne, specjalistyczne wyposażenie, zmiany w organizacji przerw), aby zapobiec pogłębianiu się problemów zdrowotnych lub umożliwić bezpieczną pracę osobom z ograniczeniami.
Tego rodzaju doradztwo to inwestycja w dobrostan (wellbeing) pracowniczy. W dobie starzenia się populacji i niedoborów na rynku pracy tworzenie zaleceń poprawiających komfort i bezpieczeństwo pracy jest niezbędne do wydłużenia aktywności zawodowej obywateli, co bezpośrednio przekłada się na podniesienie efektywności i jakości ich pracy. Wartościowe w tym kontekście byłoby również uruchomienie samorządowych programów pilotażowych w ośrodkach o zróżnicowanym rynku pracy (np. miastach na prawach powiatu), które przetestowałyby ten zintegrowany model opieki w praktyce.
Biorąc pod uwagę powyższe argumenty, uprzejmie proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia podejmie prace nad nowym, zintegrowanym modelem, w którym POZ przejmie pełne przygotowanie diagnostyczne pacjenta na podstawie e-skierowania od pracodawcy, eliminując dublowanie badań i kosztów?
Jakie jest stanowisko resortu wobec włączenia do obowiązkowych badań pracowniczych obligatoryjnych pakietów profilaktyki onkologicznej (mammografia, cytologia, PSA) oraz metabolicznej, co wymusiłoby regularne badania przesiewowe u osób aktywnych zawodowo?
Czy ministerstwo planuje nowelizację przepisów rozszerzającą rolę lekarza medycyny pracy z funkcji czysto orzeczniczej na funkcję doradczą, polegającą na tworzeniu dla pracodawcy i pracownika wytycznych w zakresie ergonomii i modyfikacji miejsca pracy w celu ochrony zdrowia?
W jaki sposób resort zamierza zorganizować mechanizmy finansowania w nowym modelu, aby koszty diagnostyki ogólnej i onkologicznej ponosił NFZ, a koszty specyficznych badań stanowiskowych pokrywał pracodawca (np. w formie rozliczeń ryczałtowych z jednostkami publicznymi)?
Czy przewiduje się stworzenie ram prawnych i finansowych dla samorządowych programów pilotażowych, które mogłyby przetestować koordynację wymiany danych między pracodawcami, przychodniami POZ a jednostkami orzeczniczymi?
Oczekiwanie na odpowiedź
Resort nie przekazał jeszcze oficjalnej odpowiedzi na tę interpelację.