Interpelacja nr 2099
Interpelacja w sprawie budowy elektrowni wodnych i szczytowo-pompowych w Polsce
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (63%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Edukacja i Szkolnictwo (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie budowy elektrowni wodnych i szczytowo-pompowych w Polsce
Interpelacja nr 2099
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie budowy elektrowni wodnych i szczytowo-pompowych w Polsce
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka, Paweł Sałek, Marek Jakubiak
Data wpływu: 16-03-2024
Młyny poruszane siłą wody pojawiły się w Polsce na początku XII wieku, jest to wynalazek o antycznym rodowodzie, w Polsce rozpowszechniły się w okresie gospodarki czynszowej. Schyłek ich użytkowania nastąpił w XIX wieku wraz z rozwojem młynów motorowych. Historia młynów w Polsce jest przebogata i z pewnością całą tę infrastrukturę warto wykorzystać dla wyzwań współczesności, realizować ona może bowiem wiele celów ze spektrum tak ważnej dziś szeroko rozumianej ochrony przyrody, w celu zapobiegania skutkom suszy i powodzi, rozwoju turystyki i komunikacji oraz zachowania dziedzictwa kulturowo-historycznego.
W przeszłości energia wodna generowana przez młyny była wykorzystywana w gospodarstwach klasztornych. Z czasem nowa technika została z powodzeniem przejęta przez przedsiębiorców świeckich, dla których stała się źródłem znacznych zysków. Młyny na Pomorzu, Śląsku, w Wielkopolsce i Małopolsce były bardziej powszechne niż na Kujawach czy Mazowszu. Zdecydowana większość była skupiona nad małymi rzeczkami, co wynikało z łatwiejszej budowy urządzeń technicznych oprowadzających wodę. Na terenach górskich i podgórskich koła młyńskie były ważnym elementem pozyskiwania sił przyrody dla potrzeb ludzkich, bowiem liczne i wartkie strumienie zapewniały dostateczną ilość energii dla poruszania rozmaitych urządzeń. Polacy rzeczywiście zgłębili istotę młynów wodnych i szczycili się nową myślą techniczną, gdyż już pod koniec XVII wieku opracowali kompendium wiedzy o zasadach działania młynów i innych urządzeń wodnych. W 1690 roku ukazał się bowiem podręcznik budowy młynów pt. „Architekt Polski” autorstwa Stanisława Solskiego.
Nie można pominąć niezwykle ważnej roli lokalnych spiętrzeń wody w gospodarce wodnej, co powinno być wykorzystane dziś wobec wyzwań polityki klimatycznej. Młyny wodne i towarzysząca im infrastruktura pozwala na montaż małych elektrowni wodnych, które korzystają z odnawialnych źródeł energii, a zatem nie generują emisji szkodliwych gazów i nieczystości oraz pozwalają na zmniejszenie zużycia paliw. Pozytywnie wpływają na lokalne warunki hydrologiczne poprzez podnoszenie poziomu wód gruntowych na obszarze powyżej progu. Zwiększenie tzw. małej retencji przyczynia się do poprawy bioróżnorodności, a także minimalizuje negatywne skutki suszy, które są szczególnie dotkliwe dla rolnictwa. Ponadto elektrownie wodne zmniejszają erozję denną powyżej progu i przyczyniają się między innymi do zachowania drożności koryta oraz zabezpieczenia skarp, dzięki czemu zmniejsza się ryzyko zalania przez rzekę okolicznych terenów podczas wezbrań. Wytwarzana przez elektrownie wodne energia może zasilać gospodarstwa i niewielkie zakłady pracy, a także stanowić rezerwę energetyczną na wypadek awarii. Warto sobie uświadomić, iż krajobrazy młyńskie są cenne i warte zachowania i wykorzystania, gdyż dzięki sieci stawów i kanałów możliwe jest gromadzenie i zatrzymywanie wody w zlewniach, a więc ochrona krajowych zasobów wodnych. Ma to również duże znaczenie w ochronie przeciwpowodziowej i zapobieganiu podtopieniom.
Choć historia młynów wodnych liczy sobie ponad dwa tysiące lat, to obiekty te nadal mogą pełnić ważną rolę dla człowieka i środowiska. Przystosowanie ich do naszych współczesnych warunków pozwoli niewątpliwie na ochronę przyrody, zapobieganie skutkom suszy i powodzi, rozwój turystyki i komunikacji oraz zachowanie dziedzictwa kulturowo-historycznego.
Doświadczenie pokazuje, iż eksploatacja elektrowni wodnych charakteryzuje się zazwyczaj niskimi kosztami, głównie ze względu na ich zautomatyzowanie i ograniczoną obecność personelu na miejscu podczas regularnej pracy. To przekłada się na oszczędności kosztów eksploatacji, umożliwiając wykorzystanie potencjału energetycznego w stosunkowo tani sposób.
W związku z powyższym, zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na postawione niżej pytania:
Proszę o wskazanie, ile jest potencjalnych miejsc w Polsce, w których mogłyby powstać małe elektrownie wodne w miejscach, gdzie wcześniej umiejscowione były młyny wodne.
Czy ministerstwo rozważy zagospodarowanie wskazanych wyżej potencjalnych przestrzeni w Polsce jako miejsc pod budowę elektrowni wodnych?
Jaki jest wpływ spiętrzonej wody na środowisko, jaki jest obszar oddziaływania małych lokalnych spiętrzeń wody?
Elektrownie wodne są korzystne z punktu widzenia redukcji emisji CO2. Czy wobec rosnących wymagań europejskiej polityki klimatycznej ministerstwo rozważy możliwość budowy przedmiotowych elektrowni? Jeśli tak, w jakim okresie mogłoby to nastąpić?
Jakie są szacowane koszty odtworzenia/budowy infrastruktury do produkcji energii elektrycznej w miejscach starych młynów?
Ile jest w Polsce potencjalnych miejsc, w których można wybudować elektrownie szczytowo-pompowe oraz jakiej mocy? Uprzejmie proszę o wymienienie miejsc oraz szacowanej mocy.
Interpelacja nr 2099
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie budowy elektrowni wodnych i szczytowo-pompowych w Polsce
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka, Paweł Sałek, Marek Jakubiak
Data wpływu: 16-03-2024
Młyny poruszane siłą wody pojawiły się w Polsce na początku XII wieku, jest to wynalazek o antycznym rodowodzie, w Polsce rozpowszechniły się w okresie gospodarki czynszowej. Schyłek ich użytkowania nastąpił w XIX wieku wraz z rozwojem młynów motorowych. Historia młynów w Polsce jest przebogata i z pewnością całą tę infrastrukturę warto wykorzystać dla wyzwań współczesności, realizować ona może bowiem wiele celów ze spektrum tak ważnej dziś szeroko rozumianej ochrony przyrody, w celu zapobiegania skutkom suszy i powodzi, rozwoju turystyki i komunikacji oraz zachowania dziedzictwa kulturowo-historycznego.
W przeszłości energia wodna generowana przez młyny była wykorzystywana w gospodarstwach klasztornych. Z czasem nowa technika została z powodzeniem przejęta przez przedsiębiorców świeckich, dla których stała się źródłem znacznych zysków. Młyny na Pomorzu, Śląsku, w Wielkopolsce i Małopolsce były bardziej powszechne niż na Kujawach czy Mazowszu. Zdecydowana większość była skupiona nad małymi rzeczkami, co wynikało z łatwiejszej budowy urządzeń technicznych oprowadzających wodę. Na terenach górskich i podgórskich koła młyńskie były ważnym elementem pozyskiwania sił przyrody dla potrzeb ludzkich, bowiem liczne i wartkie strumienie zapewniały dostateczną ilość energii dla poruszania rozmaitych urządzeń. Polacy rzeczywiście zgłębili istotę młynów wodnych i szczycili się nową myślą techniczną, gdyż już pod koniec XVII wieku opracowali kompendium wiedzy o zasadach działania młynów i innych urządzeń wodnych. W 1690 roku ukazał się bowiem podręcznik budowy młynów pt. „Architekt Polski” autorstwa Stanisława Solskiego.
Nie można pominąć niezwykle ważnej roli lokalnych spiętrzeń wody w gospodarce wodnej, co powinno być wykorzystane dziś wobec wyzwań polityki klimatycznej. Młyny wodne i towarzysząca im infrastruktura pozwala na montaż małych elektrowni wodnych, które korzystają z odnawialnych źródeł energii, a zatem nie generują emisji szkodliwych gazów i nieczystości oraz pozwalają na zmniejszenie zużycia paliw. Pozytywnie wpływają na lokalne warunki hydrologiczne poprzez podnoszenie poziomu wód gruntowych na obszarze powyżej progu. Zwiększenie tzw. małej retencji przyczynia się do poprawy bioróżnorodności, a także minimalizuje negatywne skutki suszy, które są szczególnie dotkliwe dla rolnictwa. Ponadto elektrownie wodne zmniejszają erozję denną powyżej progu i przyczyniają się między innymi do zachowania drożności koryta oraz zabezpieczenia skarp, dzięki czemu zmniejsza się ryzyko zalania przez rzekę okolicznych terenów podczas wezbrań. Wytwarzana przez elektrownie wodne energia może zasilać gospodarstwa i niewielkie zakłady pracy, a także stanowić rezerwę energetyczną na wypadek awarii. Warto sobie uświadomić, iż krajobrazy młyńskie są cenne i warte zachowania i wykorzystania, gdyż dzięki sieci stawów i kanałów możliwe jest gromadzenie i zatrzymywanie wody w zlewniach, a więc ochrona krajowych zasobów wodnych. Ma to również duże znaczenie w ochronie przeciwpowodziowej i zapobieganiu podtopieniom.
Choć historia młynów wodnych liczy sobie ponad dwa tysiące lat, to obiekty te nadal mogą pełnić ważną rolę dla człowieka i środowiska. Przystosowanie ich do naszych współczesnych warunków pozwoli niewątpliwie na ochronę przyrody, zapobieganie skutkom suszy i powodzi, rozwój turystyki i komunikacji oraz zachowanie dziedzictwa kulturowo-historycznego.
Doświadczenie pokazuje, iż eksploatacja elektrowni wodnych charakteryzuje się zazwyczaj niskimi kosztami, głównie ze względu na ich zautomatyzowanie i ograniczoną obecność personelu na miejscu podczas regularnej pracy. To przekłada się na oszczędności kosztów eksploatacji, umożliwiając wykorzystanie potencjału energetycznego w stosunkowo tani sposób.
W związku z powyższym, zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na postawione niżej pytania:
Proszę o wskazanie, ile jest potencjalnych miejsc w Polsce, w których mogłyby powstać małe elektrownie wodne w miejscach, gdzie wcześniej umiejscowione były młyny wodne.
Czy ministerstwo rozważy zagospodarowanie wskazanych wyżej potencjalnych przestrzeni w Polsce jako miejsc pod budowę elektrowni wodnych?
Jaki jest wpływ spiętrzonej wody na środowisko, jaki jest obszar oddziaływania małych lokalnych spiętrzeń wody?
Elektrownie wodne są korzystne z punktu widzenia redukcji emisji CO2. Czy wobec rosnących wymagań europejskiej polityki klimatycznej ministerstwo rozważy możliwość budowy przedmiotowych elektrowni? Jeśli tak, w jakim okresie mogłoby to nastąpić?
Jakie są szacowane koszty odtworzenia/budowy infrastruktury do produkcji energii elektrycznej w miejscach starych młynów?
Ile jest w Polsce potencjalnych miejsc, w których można wybudować elektrownie szczytowo-pompowe oraz jakiej mocy? Uprzejmie proszę o wymienienie miejsc oraz szacowanej mocy.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Miłosz Motyka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
36%
Konkretność
64%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
3 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.5 / 1k zn.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie gromadzi danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie gromadzi danych”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7959 znaków
1
DELG-WRD.050.10.2024.ŁB
IK: 3106011
Warszawa, 04-04-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posłów Jarosława Sachajko, Pawła Sałka, Marka Jakubiaka
oraz Posłanki Anny Gembickiej nr K10INT2099 z dnia 20 marca 2024 r. w sprawie budowy
elektrowni wodnych i szczytowo-pompowych w Polsce, przedstawiam odpowiedzi na
zadane pytania.
1. Proszę o wskazanie, ile jest potencjalnych miejsc w Polsce, w których mogłyby powstać
małe elektrownie wodne, w miejscach gdzie wcześniej umiejscowione były młyny wodne?
Minister Klimatu i Środowiska nie gromadzi danych na temat lokalizacji starych młynów
wodnych. Niemniej jednak, na stronie internetowej https://eref-europe.org/restor-hydro-
database/ znajdują się mapy hydrologiczne przedstawiające możliwe lokalizacje elektrowni
wodnych. W zakładce danych historycznych na stronie można również znaleźć dane na
temat potencjalnych lokalizacji w miejscach starych młynów. W celu uzyskania bardziej
szczegółowych informacji w tym zakresie rekomendowany byłby kontakt z Państwowym
Gospodarstwem Wody Polskie, które jest odpowiednim organem w zakresie gospodarki
wodami.
2. Czy Ministerstwo rozważy zagospodarowanie wskazanych wyżej potencjalnych
przestrzeni w Polsce jako miejsc pod budowę elektrowni wodnych?
Decyzje o zagospodarowaniu lokalizacji pod inwestycje wodne mają charakter wyłącznie
biznesowy i leżą w gestii indywidualnych inwestorów. Minister Klimatu i Środowiska nie
prowadzi inwestycji w małe elektrownie wodne czy jakiekolwiek moce wytwórcze. Rolą
resortu nie jest budowanie nowych mocy, lecz stwarzanie właściwego i przyjaznego
otoczenia regulacyjnego i mechanizmów wsparcia, które mogłyby przyczynić się do promocji
ich powstawania.
3. Jaki jest wpływ spiętrzonej wody na środowisko, jaki jest obszar oddziaływania małych
lokalnych spiętrzeń wody?
W pierwszej kolejności należy odnieść się do budowy elektrowni wodnych oraz rodzaju
zastosowanych turbin. W Polsce, ze względu na przewagę cieków o charakterze nizinnym i
związane z tym relatywnie małe spady wody, najczęściej stosowane są turbiny Kaplana.
Każdy zrzut wody spiętrzonej powoduje burzliwy ruch za elektrownią, a co za tym idzie
zwiększa ilość rozpuszczonego tlenu. Jest to działanie korzystne dla środowiska, bo zmianie
ulegają zachodzące w wodzie procesy fizyko-chemiczne, zapewniając większą
bioróżnorodność w okolicach zbiornika i w nim samym. Odziaływanie spiętrzeń wody będzie
różne ze względu na rodzaj i specyfikę działania zbiornika wodnego. W zbiornikach, które są
-- 1 of 3 --
dostosowane do okresów występowania wysokich i niskich stanów wody, wysokie
spiętrzenia wykorzystywane mogą być do celów nawodnień stawów oraz użytków zielonych,
a przy niskich spiętrzeniach zmniejszają odpływ do niezbędnego minimum. Ponadto, wpływ
każdej planowanej inwestycji na środowisko naturalne powinien być przedmiotem
inwentaryzacji przyrodniczej oraz oceny w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach
wydawanej na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o
środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach
oddziaływania na środowisko.
4. Elektrownie wodne są korzystne z punktu widzenia redukcji emisji CO2, czy wobec
rosnących wymagań europejskiej polityki klimatycznej Ministerstwo rozważy możliwość
budowy przedmiotowych elektrowni? Jeśli tak, w jakim okresie mogłoby to nastąpić?
W Krajowym Planie na rzecz Energii i Klimatu oraz Polityce Energetycznej Polski na 2040 r.
uwzględniono wykorzystanie potencjału hydrologicznego w formie gospodarowania
zasobami wodnymi, zwiększenia roli retencji, śródlądowych dróg wodnych oraz rewitalizacji
piętrzeń wodnych, jak również doprowadzenia do zwiększenia liczby progów wodnych, które
są istotne z punktu widzenia regulacji cieków. Wdrożono program pod nazwą Wieloletni
Program Zagospodarowania Dolnej Wisły (WPZDW) przyjęty w październiku 2023 r., który
zakłada budowę stopnia wodnego Siarzewo, mającego na celu zapewnienie warunków
żeglugowych na drogach wodnych pozwalających na zwiększenie dynamiki rozwoju
transportu wodnego śródlądowego, zwiększenie poziomu retencji, rozwój hydroenergetyki
i zwiększenie poziomu bezpieczeństwa energetycznego kraju oraz podniesienie poziomu
ochrony przeciwpowodziowej w rejonie Dolnej Wisły. Realizacja wyżej wymienionych
działań będzie miała wpływ na rozwój energetyki wodnej jednak jest zależna od
indywidualnych decyzji inwestorów, co szczegółowo zostało wyjaśnione w odpowiedzi na
pytanie 2.
5. Jakie są szacowane koszty odtworzenia/budowy infrastruktury do produkcji energii
elektrycznej w miejscach starych młynów?
Minister Klimatu i Środowiska nie prowadzi szczegółowych analiz kosztów inwestycji
odtworzeniowych w miejscach starych młynów. Natomiast odnosząc się do kosztów budowy
infrastruktury, należy wskazać, że do celów określenia cen referencyjnych, które są
podstawą funkcjonowania krajowych mechanizmów wsparcia OZE, resort dokonuje analizy
kosztów ich produkcji w całym cyklu ich życia (rozumianych jako cały okres otrzymywania
wparcia). W tym celu, między innymi na podstawie danych pozyskanych z rynku
energetycznego, w tym od wytwórców hydroenergii oraz potencjalnych inwestorów w tego
rodzaju źródła, analizuje się szereg danych związanych z produkcją energii w tych
instalacjach, w tym koszty inwestycyjne, które zależne są od wielu czynników takich jak: moc
elektrowni czy koszt infrastruktury. Ww. dane pozwalają na stwierdzenie, że koszty
inwestycyjne dla elektrowni wodnych są następujące:
elektrownie o mocy do 500 kW – około 26 mln zł/ MW,
elektrownie 500 kW-1MW- około 28 mln zł/MW,
elektrownie > 1MW – około 30 mln zł/MW.
Naturalnie należy podkreślić, że są to dane uśrednione, a koszt budowy każdej instalacji,
w szczególności instalacji wodnych, zależy od warunków miejscowych oraz od stanu
technicznego progu wodnego, na którym były posadowione stare młyny.
-- 2 of 3 --
6. Ile jest w Polsce potencjalnych miejsc, w których można wybudować elektrownie
szczytowo-pompowe oraz jakiej mocy?
Wg raportu pt. Rola elektrowni szczytowo-pompowych w Krajowym Systemie
Elektroenergetycznym: uwarunkowania i kierunki rozwoju przygotowanego przez Zespół
Ekspercki do spraw Budowy Elektrowni Szczytowo-Pompowych działający przy Prezesie
Rady Ministrów do potencjalnych inwestycji w zakresie elektrowni szczytowo-pompowych
(ESPów) należą:
1) modernizacja ESP Porąbka Żar - aktualna moc to 540 MW;
2) rozbudowa zbiornika górnego ESP Żarnowiec (tzw. Nerka) – aktualna moc to 716
MW w pracy turbinowej oraz 800 MW w pracy pompowej. Istniejący zbiornik
pozwala na zmagazynowanie energii w ilości ok. 3 600 – 3 800 MWh. Rozbudowa
pozwoli na zwiększenie tej wielkości do nawet 5 800 MWh;
3) rozbudowa zbiornika górnego ESP Dychów – zwiększenie pojemności
energetycznej zbiornika górnego elektrowni z 220 MWh do 310 MWh;
4) budowa ESP Tolkmicko o mocy 1040 MW. Inwestorem jest spółka z grupy PKN
ORLEN S.A.;
5) budowa ESP Młoty o mocy 750 MW. Inwestorem jest spółka z grupy PGE S.A.;
6) budowa ESP Rożnów II o mocy 700 MW. Inwestorem jest spółka z Grupy TAURON
S.A.
7) Pozostałe potencjalne lokalizacje to:
- ESP Sobel/Sobol – 1000 MW
- ESP Niewiastka – 1000 MW
- ESP Pilchowice III – 612 MW
- ESP Smolniki – 200 MW
- ESP Włocławek – 100MW
- ESP Bełchatów – 10006 MW
- ESP Chojna – 5.6 MW.
Na zakończenie należy dodać, że Rząd przygotował regulacje prawne znoszące istniejące
bariery dla rozwoju elektrowni szczytowo-pompowych, które są niezbędnym elementem
skutecznej transformacji energetycznej Polski – ustawę z dnia 14 kwietnia 2023 r. o
przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie elektrowni szczytowo-pompowych oraz
inwestycji towarzyszących. Jak wskazano wyżej, za realizację konkretnych inwestycji w
elektrownie szczytowo-pompowe odpowiedzialny dany inwestor.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Miłosz Motyka
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 3 of 3 --
DELG-WRD.050.10.2024.ŁB
IK: 3106011
Warszawa, 04-04-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posłów Jarosława Sachajko, Pawła Sałka, Marka Jakubiaka
oraz Posłanki Anny Gembickiej nr K10INT2099 z dnia 20 marca 2024 r. w sprawie budowy
elektrowni wodnych i szczytowo-pompowych w Polsce, przedstawiam odpowiedzi na
zadane pytania.
1. Proszę o wskazanie, ile jest potencjalnych miejsc w Polsce, w których mogłyby powstać
małe elektrownie wodne, w miejscach gdzie wcześniej umiejscowione były młyny wodne?
Minister Klimatu i Środowiska nie gromadzi danych na temat lokalizacji starych młynów
wodnych. Niemniej jednak, na stronie internetowej https://eref-europe.org/restor-hydro-
database/ znajdują się mapy hydrologiczne przedstawiające możliwe lokalizacje elektrowni
wodnych. W zakładce danych historycznych na stronie można również znaleźć dane na
temat potencjalnych lokalizacji w miejscach starych młynów. W celu uzyskania bardziej
szczegółowych informacji w tym zakresie rekomendowany byłby kontakt z Państwowym
Gospodarstwem Wody Polskie, które jest odpowiednim organem w zakresie gospodarki
wodami.
2. Czy Ministerstwo rozważy zagospodarowanie wskazanych wyżej potencjalnych
przestrzeni w Polsce jako miejsc pod budowę elektrowni wodnych?
Decyzje o zagospodarowaniu lokalizacji pod inwestycje wodne mają charakter wyłącznie
biznesowy i leżą w gestii indywidualnych inwestorów. Minister Klimatu i Środowiska nie
prowadzi inwestycji w małe elektrownie wodne czy jakiekolwiek moce wytwórcze. Rolą
resortu nie jest budowanie nowych mocy, lecz stwarzanie właściwego i przyjaznego
otoczenia regulacyjnego i mechanizmów wsparcia, które mogłyby przyczynić się do promocji
ich powstawania.
3. Jaki jest wpływ spiętrzonej wody na środowisko, jaki jest obszar oddziaływania małych
lokalnych spiętrzeń wody?
W pierwszej kolejności należy odnieść się do budowy elektrowni wodnych oraz rodzaju
zastosowanych turbin. W Polsce, ze względu na przewagę cieków o charakterze nizinnym i
związane z tym relatywnie małe spady wody, najczęściej stosowane są turbiny Kaplana.
Każdy zrzut wody spiętrzonej powoduje burzliwy ruch za elektrownią, a co za tym idzie
zwiększa ilość rozpuszczonego tlenu. Jest to działanie korzystne dla środowiska, bo zmianie
ulegają zachodzące w wodzie procesy fizyko-chemiczne, zapewniając większą
bioróżnorodność w okolicach zbiornika i w nim samym. Odziaływanie spiętrzeń wody będzie
różne ze względu na rodzaj i specyfikę działania zbiornika wodnego. W zbiornikach, które są
-- 1 of 3 --
dostosowane do okresów występowania wysokich i niskich stanów wody, wysokie
spiętrzenia wykorzystywane mogą być do celów nawodnień stawów oraz użytków zielonych,
a przy niskich spiętrzeniach zmniejszają odpływ do niezbędnego minimum. Ponadto, wpływ
każdej planowanej inwestycji na środowisko naturalne powinien być przedmiotem
inwentaryzacji przyrodniczej oraz oceny w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach
wydawanej na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o
środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach
oddziaływania na środowisko.
4. Elektrownie wodne są korzystne z punktu widzenia redukcji emisji CO2, czy wobec
rosnących wymagań europejskiej polityki klimatycznej Ministerstwo rozważy możliwość
budowy przedmiotowych elektrowni? Jeśli tak, w jakim okresie mogłoby to nastąpić?
W Krajowym Planie na rzecz Energii i Klimatu oraz Polityce Energetycznej Polski na 2040 r.
uwzględniono wykorzystanie potencjału hydrologicznego w formie gospodarowania
zasobami wodnymi, zwiększenia roli retencji, śródlądowych dróg wodnych oraz rewitalizacji
piętrzeń wodnych, jak również doprowadzenia do zwiększenia liczby progów wodnych, które
są istotne z punktu widzenia regulacji cieków. Wdrożono program pod nazwą Wieloletni
Program Zagospodarowania Dolnej Wisły (WPZDW) przyjęty w październiku 2023 r., który
zakłada budowę stopnia wodnego Siarzewo, mającego na celu zapewnienie warunków
żeglugowych na drogach wodnych pozwalających na zwiększenie dynamiki rozwoju
transportu wodnego śródlądowego, zwiększenie poziomu retencji, rozwój hydroenergetyki
i zwiększenie poziomu bezpieczeństwa energetycznego kraju oraz podniesienie poziomu
ochrony przeciwpowodziowej w rejonie Dolnej Wisły. Realizacja wyżej wymienionych
działań będzie miała wpływ na rozwój energetyki wodnej jednak jest zależna od
indywidualnych decyzji inwestorów, co szczegółowo zostało wyjaśnione w odpowiedzi na
pytanie 2.
5. Jakie są szacowane koszty odtworzenia/budowy infrastruktury do produkcji energii
elektrycznej w miejscach starych młynów?
Minister Klimatu i Środowiska nie prowadzi szczegółowych analiz kosztów inwestycji
odtworzeniowych w miejscach starych młynów. Natomiast odnosząc się do kosztów budowy
infrastruktury, należy wskazać, że do celów określenia cen referencyjnych, które są
podstawą funkcjonowania krajowych mechanizmów wsparcia OZE, resort dokonuje analizy
kosztów ich produkcji w całym cyklu ich życia (rozumianych jako cały okres otrzymywania
wparcia). W tym celu, między innymi na podstawie danych pozyskanych z rynku
energetycznego, w tym od wytwórców hydroenergii oraz potencjalnych inwestorów w tego
rodzaju źródła, analizuje się szereg danych związanych z produkcją energii w tych
instalacjach, w tym koszty inwestycyjne, które zależne są od wielu czynników takich jak: moc
elektrowni czy koszt infrastruktury. Ww. dane pozwalają na stwierdzenie, że koszty
inwestycyjne dla elektrowni wodnych są następujące:
elektrownie o mocy do 500 kW – około 26 mln zł/ MW,
elektrownie 500 kW-1MW- około 28 mln zł/MW,
elektrownie > 1MW – około 30 mln zł/MW.
Naturalnie należy podkreślić, że są to dane uśrednione, a koszt budowy każdej instalacji,
w szczególności instalacji wodnych, zależy od warunków miejscowych oraz od stanu
technicznego progu wodnego, na którym były posadowione stare młyny.
-- 2 of 3 --
6. Ile jest w Polsce potencjalnych miejsc, w których można wybudować elektrownie
szczytowo-pompowe oraz jakiej mocy?
Wg raportu pt. Rola elektrowni szczytowo-pompowych w Krajowym Systemie
Elektroenergetycznym: uwarunkowania i kierunki rozwoju przygotowanego przez Zespół
Ekspercki do spraw Budowy Elektrowni Szczytowo-Pompowych działający przy Prezesie
Rady Ministrów do potencjalnych inwestycji w zakresie elektrowni szczytowo-pompowych
(ESPów) należą:
1) modernizacja ESP Porąbka Żar - aktualna moc to 540 MW;
2) rozbudowa zbiornika górnego ESP Żarnowiec (tzw. Nerka) – aktualna moc to 716
MW w pracy turbinowej oraz 800 MW w pracy pompowej. Istniejący zbiornik
pozwala na zmagazynowanie energii w ilości ok. 3 600 – 3 800 MWh. Rozbudowa
pozwoli na zwiększenie tej wielkości do nawet 5 800 MWh;
3) rozbudowa zbiornika górnego ESP Dychów – zwiększenie pojemności
energetycznej zbiornika górnego elektrowni z 220 MWh do 310 MWh;
4) budowa ESP Tolkmicko o mocy 1040 MW. Inwestorem jest spółka z grupy PKN
ORLEN S.A.;
5) budowa ESP Młoty o mocy 750 MW. Inwestorem jest spółka z grupy PGE S.A.;
6) budowa ESP Rożnów II o mocy 700 MW. Inwestorem jest spółka z Grupy TAURON
S.A.
7) Pozostałe potencjalne lokalizacje to:
- ESP Sobel/Sobol – 1000 MW
- ESP Niewiastka – 1000 MW
- ESP Pilchowice III – 612 MW
- ESP Smolniki – 200 MW
- ESP Włocławek – 100MW
- ESP Bełchatów – 10006 MW
- ESP Chojna – 5.6 MW.
Na zakończenie należy dodać, że Rząd przygotował regulacje prawne znoszące istniejące
bariery dla rozwoju elektrowni szczytowo-pompowych, które są niezbędnym elementem
skutecznej transformacji energetycznej Polski – ustawę z dnia 14 kwietnia 2023 r. o
przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie elektrowni szczytowo-pompowych oraz
inwestycji towarzyszących. Jak wskazano wyżej, za realizację konkretnych inwestycji w
elektrownie szczytowo-pompowe odpowiedzialny dany inwestor.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Miłosz Motyka
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 3 of 3 --