Interpelacja w sprawie nieskutecznych mechanizmów waloryzacji zamówień publicznych oraz zagrożeń dla realizacji inwestycji samorządowych wskutek wzrostu cen materiałów budowlanych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20975
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie nieskutecznych mechanizmów waloryzacji zamówień publicznych oraz zagrożeń dla realizacji inwestycji samorządowych wskutek wzrostu cen materiałów budowlanych
Zgłaszający: Maciej Małecki
Data wpływu: 09-11-2026
Szanowny Panie Ministrze,
gwałtowny wzrost cen niektórych materiałów budowlanych oraz ograniczona dostępność surowców, w szczególności asfaltów drogowych, uwidaczniają problemy ze skutecznością mechanizmów waloryzacji zamówień publicznych. Ich konsekwencje mogą być szczególnie dotkliwe dla małych i średnich przedsiębiorstw realizujących inwestycje samorządowe, które mają ograniczone możliwości pokrywania nieprzewidzianego wzrostu kosztów.
3 listopada 2026 r. Ogólnopolska Izba Gospodarcza Drogownictwa (OIGD) oraz Polski Związek Pracodawców Budownictwa (PZPB) zwróciły się do Urzędu Zamówień Publicznych o podjęcie działań wobec stosowania przez część zamawiających samorządowych pozornych mechanizmów waloryzacji wynagrodzenia wykonawców.
Organizacje branżowe wskazują, że samo zamieszczenie w umowie klauzuli waloryzacyjnej nie gwarantuje możliwości jej skutecznego zastosowania. Nadmiernie wysokie progi uruchomienia waloryzacji, odległe terminy pierwszej zmiany wynagrodzenia, nieadekwatne limity czy nadmierne wymagania dokumentacyjne mogą w praktyce pozbawiać wykonawców możliwości dostosowania wynagrodzenia do zmieniających się kosztów.
Problem ten nabiera szczególnego znaczenia w związku z sytuacją na rynku asfaltów drogowych. Już 22 października 2026 r. OIGD alarmowała o poważnych trudnościach z ich dostępnością i gwałtownym wzroście cen. Według danych przytoczonych przez Izbę cena asfaltu drogowego 50/70 w cenniku ORLEN Asfalt wzrosła z 1730 zł za tonę pod koniec lutego do 3240 zł za tonę 18 października 2026 r., czyli o ponad 87%.
Art. 439 Prawa zamówień publicznych nakłada obowiązek stosowania klauzul waloryzacyjnych w umowach na roboty budowlane, dostawy lub usługi zawieranych na okres dłuższy niż sześć miesięcy. Urząd Zamówień Publicznych już w listopadzie 2022 r. opublikował opracowanie „Przykładowe klauzule waloryzacyjne dla sektora budownictwa”. Pomimo obowiązujących przepisów i dostępnych rozwiązań praktyka ich stosowania nadal budzi poważne zastrzeżenia branży.
Rosnące koszty inwestycji stanowią również wyzwanie dla samorządów, które mogą być zmuszone do zwiększania wkładu własnego, ograniczania zakresu robót lub przesuwania terminów ich realizacji. Konieczne jest zatem nie tylko zapewnienie skutecznej waloryzacji kontraktów, lecz także ustalenie możliwości wsparcia finansowego jednostek samorządu terytorialnego, w szczególności z wykorzystaniem dostępnych instrumentów budżetowych.
W związku z powyższym zwracamy się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy minister finansów i gospodarki analizował praktykę stosowania klauzul waloryzacyjnych w zamówieniach samorządowych? Czy w latach 2024–2026 stwierdzono przypadki, w których konstrukcja tych klauzul faktycznie uniemożliwiała lub istotnie ograniczała waloryzację wynagrodzenia? Proszę o przedstawienie wyników przeprowadzonych analiz i kontroli, w tym liczby stwierdzonych nieprawidłowości, jeżeli takie dane są dostępne.
Jakie działania podjął lub zamierza podjąć minister finansów i gospodarki w związku z wystąpieniem OIGD i PZPB z 3 listopada 2026 r.? Czy przewidziano upowszechnienie wzorcowych klauzul waloryzacyjnych, wydanie zaleceń dla zamawiających samorządowych lub podjęcie działań kontrolnych? W jakich terminach mają zostać zrealizowane?
Czy minister finansów i gospodarki rozważa zmianę art. 439 Prawa zamówień publicznych w celu przeciwdziałania stosowaniu pozornych mechanizmów waloryzacji? Czy planowane jest doprecyzowanie zasad ustalania progów, terminów i limitów waloryzacji, a także przygotowanie wytycznych dotyczących umów zawieranych na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy oraz możliwości ich zmiany w przypadku nadzwyczajnego wzrostu kosztów na podstawie art. 455 ust. 1 pkt 4 tej ustawy?
Czy minister finansów i gospodarki analizował wpływ nieskutecznych mechanizmów waloryzacji na konkurencyjność zamówień publicznych i sytuację małych oraz średnich przedsiębiorstw? Czy zidentyfikowano przypadki ograniczenia liczby ofert, wzrostu cen w nowych postępowaniach, odstępowania od umów lub sporów związanych z waloryzacją? Jakie działania przewidziano w tym zakresie w ramach realizacji Polityki zakupowej państwa na lata 2026–2029?
Czy minister finansów i gospodarki przewiduje dodatkowe wsparcie finansowe dla samorządów, których inwestycje infrastrukturalne są zagrożone wskutek nadzwyczajnego wzrostu cen materiałów budowlanych? Jaka kwota rezerwy na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego, o której mowa w art. 34 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, pozostaje jeszcze do podziału w 2026 r.? Czy rozważane jest przeznaczenie dostępnych środków na wsparcie zagrożonych inwestycji lub dodatkowe zwiększenie rezerwy na podstawie art. 35 tej ustawy?
Czy w pracach nad finansowaniem jednostek samorządu terytorialnego w 2027 r. uwzględniono ryzyko dalszego wzrostu kosztów inwestycji infrastrukturalnych? Jakie rozwiązania przewiduje minister finansów i gospodarki, aby ograniczyć konieczność zwiększania wkładu własnego samorządów i zapewnić kontynuację przedsięwzięć, których koszty wzrosły z przyczyn niezależnych od zamawiających?
Z poważaniem
Maciej Małecki
Poseł na Sejm RP
Katarzyna Sójka
Poseł na Sejm RP
Oczekiwanie na odpowiedź
Resort nie przekazał jeszcze oficjalnej odpowiedzi na tę interpelację.