Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGWiŻŚ-12.054.3.2024
Warszawa, 26 czerwca 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 2093 Posłów na Sejm RP Jarosława Sachajko oraz Anny
Gembickiej w sprawie ustalenia ministra odpowiedzialnego za retencję wody
dla rolnictwa oraz racjonalnego gospodarowania funduszami na retencję wody,
w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministrem Klimatu i Środowiska
oraz Ministrem Rozwoju i Technologii przekazuję poniżej stosowne informacje.
Pytanie 1
Czy planowana jest aktualizacja krajowej ewidencji gruntów zgodnej ze stanem
faktycznym uwzględniającym zaistniałe przed laty samoistne zalesienie się tysięcy ha
gruntów ornych? Jeśli tak, proszę o przedstawienie planowanego harmonogramu. Jeśli
nie, proszę o uzasadnienie takiej decyzji.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii wyjaśnić
należy, że pojęcie gruntów leśnych zostało zdefiniowane w ustawie z dnia 28 września
1991 r. o lasach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1356, z późn. zm.) i zgodnie z tą definicją lasem jest
każdy grunt, który spełnia prawne przesłanki przewidziane w art. 3 pkt 1 i 2 ustawy
o lasach, bez względu na to, czy na gruncie tym znajduje się roślinność leśna (uprawy
leśne) - drzewa i krzewy oraz runo leśne - lub grunt jest przejściowo jej pozbawiony, oraz
bez względu na to czyją pozostaje własnością. Lasem w rozumieniu ww. przepisów ustawy
jest grunt:
1) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami
leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony:
a) przeznaczony do produkcji leśnej lub
b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo
c) wpisany do rejestru zabytków;
2) związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki
leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału
przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne,
miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia
turystyczne.
Należy zauważyć, że zasady zaliczania gruntów do poszczególnych użytków gruntowych
w ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju,

-- 1 of 16 --

2
Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
(Dz. U. z 2024 r. poz. 219).
Zgodnie z załącznikiem nr 1 wyżej wymienionego rozporządzenia „Do lasów zalicza się
grunty określone jako „las'' w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach”. W odróżnieniu
od innych użytków gruntowych, o których mowa w § 9 rozporządzenia w sprawie
ewidencji gruntów i budynków, ujawnianych w operacie ewidencyjnym,
a wyodrębnionych ze względu na faktyczny sposób ich użytkowania lub
zagospodarowania, przy ujawnianiu w ewidencji gruntów i budynków - gruntów leśnych
stosuje się przepisy ustawy o lasach, o czym stanowi art. 20 ust. 3a ustawy z dnia 17 maja
1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1752,
z późn. zm.). Jak natomiast wynika z art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r.
o lasach, organ ewidencji gruntów i budynków nie może dokonywać zmian w danych
ewidencyjnych w zakresie granic i powierzchni lasu, które byłyby niezgodne z ustaleniami
planów urządzenia lasu i uproszczonych planów urządzenia lasu.
Należy przy tym zaznaczyć, że ewidencja gruntów i budynków posiada charakter
techniczno-rejestrowy. Tym samym, samo ustalenie na gruncie, że użytek gruntowy
w istocie stanowi las, nie może stanowić podstawy do dokonania zmian w ewidencji
gruntów i budynków w zakresie użytku gruntowego. Dopiero zmiana tego stanu w innym
przewidzianym przez prawo trybie powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w ewidencji
gruntów i budynków. Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega bowiem na zastąpieniu
dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu, przy czym
konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być
udokumentowana.
Reasumując powyższe, podkreślić należy, że w ocenie Ministerstwa Rozwoju i Technologii
możliwość aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków przez organ prowadzący
tę ewidencję w zakresie informacji o użytkach gruntowych stanowiących las,
determinowana jest przepisami ustalającymi zasady prowadzenia gospodarki leśnej.
Dopiero sporządzenie lub aktualizacja planów urządzenia lasu i uproszczonych planów
urządzenia lasu, może stanowić podstawę zmian w tym zakresie w ewidencji gruntów
i budynków. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 4 września 1997 r.
o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2022 r. poz. 2512, z późn. zm.) w związku
z § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 2023 r.
w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Klimatu i Środowiska
(Dz.U. poz. 2726) sprawy dotyczące leśnictwa, ochrony lasów i gruntów leśnych należą
do działu środowisko i znajdują się we właściwości Ministra Klimatu i Środowiska.
Pytanie 2
Czy planowana jest budowa systemu ewidencji obiektów melioracji i retencji wody
w Polsce, z rzeczywistym wyliczeniem ilości retencjonowanej za ich pomocą wody
i podawania rzeczywistego odsetka zatrzymania odpływu wody opadowej w ich zlewni?
Jeśli tak, proszę o przedstawienie planowanego harmonogramu. Jeśli nie, proszę
o uzasadnienie takiej decyzji.

-- 2 of 16 --

3
Wejście w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478,
z późn zm.), dalej Prawo wodne, nałożyło na Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody
Polskie obowiązek prowadzenia ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz
zmeliorowanych gruntów w formie elektronicznej12.
PGW Wody Polskie pozyskało dane z byłych wojewódzkich zarządów melioracji i urządzeń
wodnych, a następnie dokonało podziału bazy danych i dostosowało ją do zlewniowej
formy zarządzania gospodarką wodną.
Mając na uwadze zróżnicowaną kompletność danych (zarówno pod względem pokrycia
terenu zmeliorowanego, jak i atrybutów poszczególnych urządzeń) PGW Wody Polskie
podjęło działanie dotyczące opracowania modelu aktualizacji bazy danych w oparciu
o dostępne technologie.
W styczniu 2022 r. PGW Wody Polskie podpisało umowę na realizację zadania
pn. „Przeprowadzenie wariantowego pilotażu inwentaryzacji urządzeń melioracji
wodnych z wykorzystaniem danych teledetekcyjnych". Pilotaż obejmował wykonanie
pomiarów inwentaryzacyjnych za pomocą trzech metod:
 Technologia A - Pomiar odbiornikiem GNSS z poprawkami RTK,
 Technologia B - pomiar mobilnym skanerem,
 Technologia C - pomiar za pomocą bezzałogowego statku powietrznego.
Realizacja przedmiotowego projektu pozwoliła na pozyskanie zbioru danych
przestrzennych dla urządzeń melioracji wodnych występujących na obszarze PGW WP
Nadzoru Wodnego w Zduńskiej Woli, który posłużyły do zaktualizowania baz danych
ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów i dostosowanie ich
do rzeczywistego przebiegu urządzeń melioracji wodnych.
Oprócz pozyskanych danych GIS opracowano raport z wykonanej analizy porównawczej
ww. technologii A, B i C, zawierający założenia technologiczne prowadzonej
inwentaryzacji oraz opis zalet i ograniczeń zastosowanych technologii. Przygotowano
również wyliczenia średniego nakładu czasowego oraz kosztu przeprowadzenia
inwentaryzacji na kilometr rowu melioracyjnego. Jako rekomendowaną metodę pomiaru
urządzeń melioracji wodnych wskazano wykorzystanie metody mieszanej tj. zastosowania
techniki RTK i obecności pracownika w terenie oraz metody pomiaru z bezzałogowego
statku powietrznego z wykorzystaniem sensorów do wytworzenia ortofotomapy i chmury
punktów.
Od maja 2022 r. do marca o marca 2023 r. PGW Wody Polskie realizowało pilotażową
inwentaryzację urządzeń melioracji wodnych na terenie PGW Wody Polskie Nadzoru
Wodnego w Ostrowie Wielkopolskim.
1 art. 196 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478, z późn zm.)
2 Zakres ewidencji i sposób jej prowadzenia określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej
oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 czerwca 2020 r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji urządzeń
melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów i ustalania obszaru, na który urządzenia melioracji wodnych wywierają
korzystny wpływ (Dz. U. poz. 1165).

-- 3 of 16 --

4
Zdobyta wiedza i doświadczenie z przeprowadzonych pilotaży zostanie przez PGW Wody
Polskie wykorzystana w pracach na terenie całego kraju. Złożoność procesów
technologicznych zastosowanej metody pomiarów, w tym realizowania nalotów dronem
wyłącznie w okresie od wiosny do jesieni oraz zaangażowaniu odpowiednich zasobów
sprzętowych wskazują, że czas realizacji zadania dla całego kraju wyniesie przynajmniej
5 lat.
Jednocześnie należy zauważyć, że w związku z zapowiedziami resortu rolnictwa
dotyczącymi odblokowanych funduszy dla Polski, gdzie jednym z działań zaplanowanych
do realizacji w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO) będzie gospodarka wodna,
w szczególności Inwestycja pn.: B3.3.1 „Inwestycje w zwiększanie potencjału
zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach wiejskich" w Obszarze C:
„inwentaryzacja urządzeń melioracji wodnych w celu stworzenia aktualnej bazy danych
urządzeń melioracji wodnych i gruntów zmeliorowanych", PGW Wody Polskie,
uwzględniając czas jaki pozostał na zrealizowanie zadania, deklaruje zainteresowanie
ww. wsparciem oraz gotowość do przystąpienia do realizacji przedsięwzięcia na obszarze
15 zarządów zlewni, w tym: 100 832 km rowów oraz 1 306 926 ha obszaru
konkurencyjnego. Szacowana wartość prac (w ramach KPO) wyniesie ok. 110 mln zł brutto
(ostateczny zakres rzeczowy i finansowy jest uzależniony od terminu skutecznego
rozstrzygnięcia postępowania przetargowego).
Ponadto na realizację opracowania II etapu krajowego planu inwentaryzacji urządzeń
melioracji wodnych, PGW Wody Polskie planuje pozyskać środki z Banku Światowego.
Harmonogram dalszych działań w przedmiotowym zakresie jest jednak uzależniony
od wielu czynników, w tym w szczególności dostępności środków na realizację zadań
w obszarze gospodarki wodnej.
Pytanie 3
Czy planowana jest odbudowa służb rolniczej retencji i melioracji? Jeśli tak, proszę
o przedstawienie planowanego harmonogramu. Jeśli nie, proszę o uzasadnienie takiej
decyzji? Polityka zastępowania melioratorów hydroinżynierami znającymi się przede
wszystkim na hydrotechnicznice i budowie dziesiątek kolejnych wybetonowanych
sztucznych jezior będących potem w gestii ministra infrastruktury, a nie rolnictwa, była
błędem, dlatego należy to naprawić. Reformy prawa wodnego i tworzenia Wód Polskich
przy ministerstwie infrastruktury odbyły się kosztem rolników i środków odebranych
rolniczej melioracji i retencji.
Odnosząc się do tego pytania Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaznacza, że Minister
Rolnictwa i Rozwoju Wsi podejmuje szereg działań, mających na celu poprawę
gospodarowania wodą w rolnictwie oraz przeciwdziałanie skutkom suszy. Z inicjatywy
MRiRW zaczęto tworzyć Lokalne Partnerstwa do spraw Wody (LPW), które można zaliczyć
do społecznych służb rolniczej retencji i melioracji. LPW to przedsięwzięcie, którego celem
jest zainicjowanie współpracy oraz stworzenie sieci kontaktów pomiędzy użytkownikami
wód na obszarach wiejskich. Członkiem Lokalnego Partnerstwa ds. Wody może zostać
każdy (osoba fizyczna, osoba prawna lub podmiot nie posiadający osobowości prawnej)
zaangażowany bądź zainteresowany działaniami związanymi z gospodarką wodną,
w szczególności: rolnicy, przedstawiciele spółek wodnych, samorządu (gminnego,

-- 4 of 16 --

5
powiatowego, wojewódzkiego), przedstawiciele terenowych organów PGW WP,
Lasów Państwowych czy organizacji pozarządowych. Przy tworzeniu LPW założeniem
Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi było, aby w działania dotyczące wody zaangażować
jak największą liczbę przedstawicieli lokalnego społeczeństwa występujących w imieniu
własnym bądź instytucji, które reprezentują. Według danych na koniec 2023 r. powstało
247 lokalnych partnerstw.
Niezależnie od powyższego do tzw. „służb rolniczej retencji i melioracji” można zaliczyć
spółki wodne oraz związki spółek wodnych, które zgodnie z art. 441 Prawa wodnego
są niepublicznymi formami organizacyjnymi niedziałającymi w celu osiągnięcia zysku,
zrzeszającymi osoby fizyczne lub prawne na zasadzie dobrowolności i mające na celu
zaspokajanie wskazanych przepisami ustawy potrzeb w zakresie gospodarowania
wodami. Nadzór i kontrolę nad działalnością spółki wodnej sprawuje właściwy miejscowo
starosta, natomiast zarząd przedkłada staroście uchwały organów spółki wodnej
w terminie 7 dni od dnia ich podjęcia3.
Zgodnie z art. 462 ustawy Prawo wodne nadzór i kontrolę nad działalnością spółki wodnej
sprawuje właściwy miejscowo Starosta. Wyżej wymieniony nadzór ma charakter formalny
i obejmuje m.in. kontrolę uchwał spółki wodnej. Przedmiotowy nadzór nie jest związany
z miejscem posadowienia urządzeń wodnych będących we władaniu spółki wodnej,
ale z miejscem jej siedziby, co wynika expressis verbis z art. 446 ust. 3 Prawa wodnego.
Jednocześnie należy wskazać, że w przypadku wielokrotnego naruszenia przepisów prawa
lub postanowień statutu spółki wodnej przez jej zarząd, w oparciu o art. 463 ust. 1 Prawa
wodnego, starosta w drodze decyzji rozwiązuje zarząd i wyznacza osobę pełniącą
obowiązki zarządu. W przypadku połączenia spółek wodnych w ich związek, organem
sprawującym nadzór zewnętrzny jest wojewoda (art. 444 ust. 2 ustawy Prawo wodne).
Pytanie 4
Do składu Państwowej Rady Gospodarki Wodnej powinni wejść przedstawiciele środowisk
rolniczych. Co Pan Premier sądzi na temat tego postulatu? Czy zostanie on zrealizowany,
jeśli tak, proszę o informację kiedy może to zostać zrealizowane. Jeśli nie, proszę
o uzasadnienie takiej decyzji.
Zgodnie z art. 363 ust. 3 ustawy Prawo wodne, Przewodniczący Państwowej Rady
Gospodarki Wodnej, Zastępcy Przewodniczącego oraz członkowie Rady są powoływani
przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej spośród kandydatów zgłaszanych
przez ogólnopolskie organizacje zrzeszające jednostki samorządu terytorialnego,
podmioty, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 4–8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. –
Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.), organizacje
społeczne, gospodarcze oraz ekologiczne, związane z gospodarką wodną.
Ministerstwo Infrastruktury w I i II kw. br. przyjmowało zgłoszenia kandydatów na
członków Państwowej Rady VI kadencji na lata 2024-2027, a skład PRGW zostanie podany
do publicznej wiadomości niezwłocznie po zakończeniu czynności formalnych. Zgłoszenia
obejmowały również środowiska rolnicze.
3 art. 462 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478, z późn zm.)

-- 5 of 16 --

6
Pytanie 5
Czy planowane jest uruchomienie w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej środków na retencję wody w rolnictwie w stopniu uwzględniającym
potencjał retencji wody na łąkach i innych obszarach rolnych,
na wzór programów retencji leśnej i górskiej dedykowanych dotychczas tylko Lasom
Państwowym? Jeśli tak, proszę o przedstawienie planowanego harmonogramu. Jeśli nie,
proszę o uzasadnienie takiej decyzji.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w ramach
funkcjonującego programu priorytetowego Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej Adaptacja do zmian klimatu (dalej: Program) możliwe jest uzyskanie
dofinansowania m. in. zadań w zakresie retencji korytowej lub przykorytowej, w tym
działań na rzecz renaturyzacji koryta cieków, rewitalizacji starorzeczy oraz odtwarzania
mokradeł. Celem Programu jest m.in. podniesienie poziomu ochrony przed skutkami
zmian klimatu oraz zagrożeń naturalnych, jak również poważnych awarii, usprawnienie
usuwania ich skutków oraz wzmocnienie wybranych elementów zarządzania
środowiskiem. Budżet na realizację Programu wynosi do 1 150 000,00 tys. zł. W ramach
ww. Programu nabór ciągły wniosków o dofinansowanie trwa od 9 maja 2022 r. i będzie
realizowany do 2029 r.
Beneficjentami pomocy mogą być m.in.: jednostki samorządu terytorialnego (JST)
i ich związki, podmioty świadczące usługi publiczne w ramach realizacji zadań własnych
JST, jak również spółki prawa handlowego, czy też państwowe osoby prawne. Formami
możliwego dofinansowania są pożyczka lub dotacja. W przypadku finansowania
pożyczkowego, jego intensywność wynosi do 100 % kosztów kwalifikowanych,
oprocentowanie wynosi WIBOR 3M (nie mniej niż 2%). Program zakłada możliwość
umorzenia części wypłaconego kapitału (w przypadku JST: w zależności od zamożności
gminy do 30% bądź 50% kapitału, jednak nie więcej niż 5 mln zł). Dofinansowanie w formie
dotacji może być udzielone JST realizującym zadania w zakresie retencji korytowej bądź
przykorytowej na obszarach wiejskich, z intensywnością wsparcia do 70% kosztów
kwalifikowanych.
Pytanie 6
Środowiska zajmujące się gospodarką wodną postulują stworzenie przy Ministerstwie
Rolnictwa i Rozwoju Wsi na bazie Instytutu Technologiczno-Przyrodniczego w Falentach
i Centrum Doradztwa Rolniczego - Rolniczego Centrum Koordynacji Programów
Środowiskowych, na wzór centrum działającego Ministerstwie Klimatu i Środowiska
i Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych. Taka instytucja mogłaby zajmować się
opracowywaniem dokumentacji i wniosków o dofinansowanie kompleksowej odbudowy
obiektów melioracyjnych obejmujących nieraz kilka wsi.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
przedstawiony postulat nie był zgłaszany do resortu rolnictwa, dlatego też bez
wcześniejszej analizy nie jest on w stanie odnieść się do propozycji utworzenia Rolniczego
Centrum Koordynacji Programów Środowiskowych.

-- 6 of 16 --

7
Pytanie 7
Systemy retencji i melioracji rolniczej budowane były przez instytucje państwa. Instytucje
państwa muszą je więc zewidencjonować i odbudować i nie można teraz po latach tak
wielkich zaniedbań liczyć że ich odbudowa będzie możliwa rękami samych rolników.
Tak jak w ministerstwie klimatu i środowiska nikt nie liczy na to że poszczególny leśniczy
w małym leśnictwie będzie pisał i rozliczał wniosek na budowę leśnej retencji u siebie.
Jakie jest stanowisko Pana Premiera wobec tego postulatu? Czy Pana zdaniem możliwe
jest powołanie tego typu instytucji o określonych powyżej zadaniach? Jeśli tak, proszę
o przedstawienie planowanego harmonogramu. Jeśli nie, proszę o uzasadnienie takiej
decyzji.
Należy zauważyć, że zgodnie z obowiązującą ustawą Prawo wodne wykonywanie
urządzeń melioracji wodnych należy do właścicieli gruntów4, które w większości
przypadków stanowią własność prywatną. W myśl obowiązujących przepisów Prawa
wodnego urządzenia melioracji wodnych mogą być wykonywane na koszt Skarbu
Państwa, za zwrotem, w formie opłaty melioracyjnej, części kosztów przez właścicieli
gruntów, na które te urządzenia wywierają korzystny wpływ5. Rozstrzygnięcia
w przedmiocie wykonania urządzeń melioracji wodnych na koszt Skarbu Państwa,
za zwrotem w formie opłaty melioracyjnej, dokonuje, w drodze decyzji, właściwy organ
PGW Wody Polskie w uzgodnieniu z właściwym wojewodą, na wniosek zainteresowanych
właścicieli gruntów.
W przypadku wykonywania urządzeń melioracji wodnych w ww. trybie, są wymagane
wnioski zainteresowanych właścicieli gruntów, których grunty stanowią co najmniej 75%
powierzchni gruntów planowanych do zmeliorowania.
Opłatę melioracyjną ustala się w wysokości 20% całkowitych kosztów wykonania urządzeń
melioracji wodnych6.
Pytanie 8
Jaki jest koszt retencji m3 wody w sztucznie wybudowanym zbiorniku wodnym,
a jaki na łące rolnika uwzględniając wszystkie koszty ?
W ramach prac nad Programem przeciwdziałania niedoborowi wody na lata 2023-2027
z perspektywą do roku 20307, dalej: PPNW, w Ministerstwie Infrastruktury oszacowano
koszty i wielkość retencji możliwej do uzyskania w wyniku realizacji poszczególnych typów
działań, które zestawiono w poniższej tabeli (Tabela 1).
4 art. 199 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478, z późn zm.)
5 art. 199 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478, z późn zm.)
6 Opłatę melioracyjną ustala się w wysokości 20% całkowitych kosztów wykonania urządzeń melioracji wodnych
7 Uchwała nr 152 Rady Ministrów z dnia 22 sierpnia 2023 r. w sprawie przyjęcia "Programu przeciwdziałania niedoborowi
wody na lata 2023-2027 z perspektywą do roku 2030"

-- 7 of 16 --

8
Tabela 1. Szacowane koszty realizacji oraz wielkość retencji możliwej do uzyskania w wyniku
realizacji poszczególnych typów działań 8
Lp. Typ działania Podtyp działania Wielkość
retencji
mln m3
Szacowany
koszt
mln zł
Koszty
jednostk
owe
zł/m3
1 Renaturyzacja ekosystemów
mokradłowych
Zwiększanie retencji mokradłowej
poprzez odtwarzanie obszarów
mokradłowych
79,73 1 299,58 16,30
2 Renaturyzacja rzek Realizacja działań z zakresu
renaturyzacji rzek 1 149,20 66,18 0,06
Budowa zbiorników małej retencji w
lasach 2,81 105,14
3
Realizacja i odtwarzanie
obiektów małej retencji
i mikroretencji na terenach
leśnych
Budowa pozostałych obiektów
hydrotechnicznych w lasach
z wyłączeniem zbiorników małej
retencji
b.d.
295,45
-
4
Zalesianie, zadrzewianie
oraz przebudowa
drzewostanów
Odnowienie drzewostanów 450,43 b.d. -
Wspieranie mikroretencji poprzez
tworzenie przydomowych zbiorników
wodnych
10,36 700,00 67,57
Ochrona obszarów okresowo
zalewanych 182,88 33,80 0,18
Gospodarowanie rolnicze na obszarach
podmokłych 86,28 116,82 1,35
Ochrona istniejących obiektów
mikroretencji 1,76 b.d. -
5
Realizacja i odtwarzanie
obiektów małej retencji i
mikroretencji na terenach
rolniczych
Wspieranie mikroretencji poprzez
tworzenie zbiorników śródpolnych 800,39 1 333,98 1,67
6
Promowanie i wdrażanie
zabiegów agrotechnicznych
zwiększających retencję
glebową
Zwiększanie warstwy próchniczej 601,32 b.d. -
Realizacja nowych oraz
przebudowa istniejących
systemów melioracyjnych w
celu zapewnienia funkcji
nawadniająco-
odwadniających
Przebudowa systemów melioracyjnych 0,31 6 603,78 21 302,52
8 Realizacja nowych oraz
przebudowa istniejących
systemów melioracyjnych w
celu zapewnienia funkcji
nawadniająco-
odwadniających
Budowa systemów melioracyjnych
nawadniających 0,60 420,97 701,62
10 Realizacja obiektów
retencjonujących wodę
Realizacja obiektów retencjonujących
wodę
11
Realizacja innych działań
służących poprawie retencji
wód
Realizacja innych działań służących
poprawie retencji wód
1 176,31 30 219,97 25,69
12
Przekształcanie wybranych
suchych zbiorników
przeciwpowodziowych
w zbiorniki retencyjne
wielofunkcyjne
Przekształcanie wybranych suchych
zbiorników przeciwpowodziowych
w zbiorniki retencyjne wielofunkcyjne
2,00 b.d. -
8 Program przeciwdziałania niedoborowi wody na lata 2023-2027 z perspektywą do roku 2030
(https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WMP20190000941/O/M20190941.pdf)

-- 8 of 16 --

9
13 Rekultywacja wyrobisk
pogórniczych w celu
wykorzystania jako
wielofunkcyjne zbiorniki
retencyjne
Rekultywacja wyrobisk pogórniczych w
celu wykorzystania jako
wielofunkcyjne zbiorniki retencyjne
871,00 b.d. -
Odnosząc się do kosztów retencjonowania wody na łące (trwałym użytku zielonym, dalej
TUZ) rolnika Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi informuje, że obliczono je
na podstawie nakładów inwestycyjnych ponoszonych na odbudowę/modernizację
urządzeń melioracyjnych9. W 2015 roku nakłady te szacowano na 17,7 tys. zł/ha,
co w przeliczeniu na poziom cen z roku 2023 daje kwotę 30,9 tys. zł/ha.
Jeżeli na odbudowanych/zmodernizowanych systemach melioracyjnych na trwałych
użytkach zielonych zwierciadło wody gruntowej podniesie się o 10 cm, to przyrost retencji
będzie równy 1000 m3/ha x 0,3 = 300 m3/ha.
Oznacza to, że średnie jednostkowe nakłady inwestycyjne wyniosą w przeliczeniu na ceny
z 2023 r. 30,9 tys. zł/ha / 300 m3/ha = 100 zł/m3. Przy podniesieniu zwierciadła wody
o 40 cm (co jest najbardziej prawdopodobne) ilość retencjonowanej wody zwiększy się
do 1200 m3/ha, a nakłady te zmniejszą się do kwoty 25 zł/m3.
Koszty utrzymywania w sprawności i zdatności urządzeń melioracyjnych na TUZ w 2015
roku szacowano w zależności od czasu trwania cyklu ich utrzymywania. W przypadku
corocznego utrzymywania koszty te szacowano na 50 zł/ha, co w przeliczeniu na poziom
cen w 2023 r. daje kwotę 85 zł/ha. Po przeliczeniu tej wartości na m3 retencjonowanej
wody oraz uwzględnieniu 30 lat trwałości urządzeń melioracyjnych jednostkowy koszt
retencjonowania wody można oszacować na 0,9 zł/m3/rok (85zł/ha/rok / 1200 m3/ha +
25 zł/m3 / 30 rok).
Pytanie 9
Ile m3 retencjonowanie jest obecnie w sztucznych zbiornikach wodnych? Ile m3 wody
można zretencjonować na łąkach podwyższając lustro wody jedynie o 10 cm?
Zgodnie z PPNW całkowita ilość wody zmagazynowanej w istniejących zbiornikach
retencyjnych w Polsce wynosi ok. 4,6 mld m3. Większość wód jest retencjonowana
w zbiornikach o pojemności powyżej 3 mln m3. Największy udział mają zbiorniki
o pojemności powyżej 100 mln m3 (11 zbiorników), których łączna pojemność wynosi
ponad 2 345 mln m3. W obiektach zaliczanych do małej retencji wodnej gromadzone jest
ok. 826 mln m3.
Tabela 2 Liczba sztucznych zbiorników wodnych i objętość retencjonowanej wody w podziale
na regiony wodne10
Obszar Region wodny Liczba sztucznych Objętość retencjonowanej
9 opracowanie Instytutu Technologiczno-Przyrodniczego – Państwowego Instytutu Badawczego, dalej ITP-PIB, z 2015 r. pt.
Średnio- i długookresowe programy rozwoju melioracji wodnych w skali kraju i województw
10 Program przeciwdziałania niedoborowi wody na lata 2023-2027 z perspektywą do roku 2030
(https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WMP20190000941/O/M20190941.pdf)

-- 9 of 16 --

10
dorzecza zbiorników wodnych wody [tys. m3]
Dunaju Czarnej Orawy 1 b.d
Małej Wisły 227 330 455,50
Górnej-Zachodniej Wisły 178 859 354,00
Górnej-Wschodnie Wisły 391 566 070,00
Środkowej Wisły 2028 723 598,74
Bugu 544 85 979,51
Narwi 330 9 812,77
Wisły
Dolnej Wisły 572 112 505,50
Suma – obszar dorzecza Wisły 4270 2 687 776,02
Banówki Banówki 1 b.d
Metuje 9 b.d
Łaby Izery 3 b.d
Suma – obszar dorzecza Łaby 12 b.d
Górnej Odry 264 251 760,64
Środkowej Odry 1191 598 485,20
Warty 2450 610 596,16
Noteci 655 416 449,17
Odry
Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego 159 20 963,88
Suma – obszar dorzecza Odry 4719 1 898 255,06
Pregoły Łyny i Węgorapy 234 12 906,52
Niemna Niemna 15 169,97
Dniestru Dniestru 6 b.d
Suma – obszar Polski 9258 4 599 107,57
Zgodnie z danymi zawartymi w PPNW (Tabela 2), najwięcej retencjonowanej wody jest
w zbiornikach w regionie wodnym Górnej-Zachodniej Wisły – 859 354,00 tys. m3 i jest to
niespełna 20% łącznej objętości wody zretencjonowanej w zbiornikach wodnych w Polsce.
Ponad 15% zretencjonowanej wody jest w zbiornikach wodnych w regionie wodnym
Środkowej Wisły (723 598,74 tys. m3 ). W regionie wodnym Warty, Środkowej Odry oraz
Górnej-Wschodniej Wisły zbiorniki wodne retencjonują również znaczne wartości wody –
odpowiednio: 610 596,16 tys. m3 (13% całkowitej objętości retencjonowanej wody),
598 485,20 tys. m 3 (13%) i 566 070,00 tys. m3 (12%). Łącznie, w wymienionych regionach
wodnych, retencjonowane jest blisko 75% całkowitej objętości retencjonowanej wody
w zbiornikach wodnych.
W odniesieniu do trwałych użytków zielonych (łąk i pastwisk) Ministerstwo Rolnictwa
i Rozwoju Wsi informuje że, przy założeniu podniesienia zwierciadła wody gruntowej
o 10 cm jest możliwe zretencjonowanie około 540 mln m3 wody Obliczenia: Powierzchnia
zmeliorowanych TUZ: 1,8 mln ha; Podniesienie zwierciadła wody gruntowej o 0,1 m;
Współczynnik porowatości drenażowej (niedostatku nasycenia): 0,3, Przyrost retencji:
1,8 mln ha x 1000 m3/ha x 0,3 = 540 mln m3).
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ocenia , że średnio w ciągu roku można by wykonać
jedno, półtorakrotne retencjonowanie wody, w zależności od liczby roztopów i liczby
nadmiarowych wód opadowych.
Ponadto Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreśla, że obliczony przyrost retencji
byłby możliwy gdyby cała zmeliorowana powierzchnia była wyposażona w urządzenia
piętrzące wodę (zastawki, przepusty z piętrzeniem). Aktualnie tylko ok. 350 tys. ha
trwałych użytków zielonych jest wyposażone w takie urządzenia. Ponadto urządzenia
te tylko na 30% tej powierzchni są utrzymywane w sprawności i zdatności.

-- 10 of 16 --

11
Pytanie 10
Wiedząc o drastycznie niższym koszcie retencjonowanie wody na łąkach rolników
w porównaniu z kosztem w sztucznych zbiornikach wodnych, planowane jest wypłacanie
rzeczywistej rekompensaty za świadczenie na łąkach usług ekosystemowych polegających
na zwiększaniu naturalnej retencji wody?
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 wspierane
są działania służące retencji wody na obszarach wiejskich, w tym np. Ekoschemat
Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych.
Celem powyższego ekoschematu jest promowanie retencjonowania wody, które
poprawia gospodarkę wodną, a także ogranicza emisję dwutlenku węgla do atmosfery
(poprzez ograniczenie rozkładu materii organicznej).
Warunkiem uzyskania płatności jest wystąpienie na trwałym użytku zielonym zalania
lub podtopienia, przy czym zalanie lub podtopienie występuje, gdy stan wysycenia profilu
glebowego wodą utrzymuje się (i) na poziomie przynajmniej 80%, (ii) przez co najmniej 12
następujących po sobie dni pomiędzy 1 maja a 30 września roku, w którym został złożony
wniosek o przyznanie płatności. Informacje potwierdzające wystąpienie zalania lub
podtopienia będą przekazywane do Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy.
Płatność w ramach tego ekoschematu dotyczy trwałych użytków zielonych (TUZ), objętych
równolegle wsparciem: ekologicznym lub w ramach praktyki Ekstensywne użytkowanie
TUZ z obsadą zwierząt (w ramach płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania
składnikami odżywczymi) lub rolno-środowiskowo-klimatycznym, związanym
z zachowaniem niektórych cennych siedlisk przyrodniczych (z wyłączeniem wariantu
Murawy) i siedlisk zagrożonych gatunków ptaków na obszarach Natura 2000 lub poza
obszarami Natura 2000, lub rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach interwencji
ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000. Ekoschemat ten jest
kontynuacją płatności uruchomionych po raz pierwszy w 2022 r. w ramach Działania
rolno-środowiskowo-klimatycznego Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020
(PROW 2014-2020) - Pakiet 9. Retencjonowanie wody.
Ważną rolę w utrzymaniu właściwej retencji wody na terenach rolniczych spełnia także
ekstensywne użytkowanie rolnicze na TUZ i obszarach przyrodniczych, co jest realizowane
w Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR 2023-
2027) poprzez wdrażanie w szczególności trzech interwencji ukierunkowanych
na ochronę łąk i pastwisk, w tym cennych siedlisk przyrodniczych i gatunków ptaków, tj.:
 Interwencja 1. Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków na obszarach
Natura 2000,
 Interwencja 2. Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków poza obszarami
Natura 2000,
 Interwencja 3. Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura
2000.

-- 11 of 16 --

12
Mając na uwadze, że treść interpelacji nawiązuje również do płatności
rolno-środowiskowo-klimatycznych WPR realizowanych na trwałych użytków zielonych
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi pragnie podkreślić, że płatności
rolno-środowiskowo-klimatyczne mają na celu przede wszystkim zwiększanie
bioróżnorodności łąk i pastwisk poprzez przywracanie lub utrzymanie tradycyjnego
i ekstensywnego użytkowania łąk i pastwisk. Realizacja praktyk rolnośrodowiskowych ma
zapobiec zanikowi cennych siedlisk przyrodniczych (tj. zmiennowilgotnych łąk
trzęślicowych, zalewowych łąk selernicowych i słonorośli, muraw, półnaturalnych łąk
wilgotnych i świeżych oraz torfowisk) oraz polepszyć warunki gniazdowania gatunków
ptaków oraz ich siedlisk lęgowych związanych z krajobrazem rolniczym (tj. rycyka, kszyka,
krwawodzioba, czajki, dubelta, kulika wielkiego, wodniczki oraz derkacza).
Praktyki rolnicze przyjazne dla środowiska obejmują w szczególności: stosowanie
ograniczonej liczby pokosów oraz dostosowanie terminów koszeni, a także ekstensywny
wypas, z udziałem zwierząt w odpowiedniej obsadzie i obciążeniu na ha w zależności
od typu siedliska, co wynika z wymogów zobowiązania.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreśla, że płatności rolno-środowiskowo-
klimatyczne stanowią rekompensatę tych utraconych dochodów i dodatkowo
poniesionych kosztów, stanowiąc tym samym zachętę dla beneficjentów
do podejmowania dobrowolnego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego.
Pytanie 11
Ile ha łąk jest zmeliorowane instalacjami nawodnieniowo odwodnieniowymi? Jaki jest to
procent wszystkich łąk w Polsce?
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi szacuje, że urządzenia nawadniające na trwałych
użytkach zielonych istnieją na powierzchni ok. 350 tys. ha, ale są to urządzenia
przestarzałe i wiekowe (50 – 70 lat), a przez to w ponad 70% nie nadające się do użytku
(Tabela 3 i Tabela 4). Wyposażona w urządzenia nawadniające powierzchnia trwałych
użytków zielonych stanowi około 20% powierzchni trwałych użytków zielonych
(Obliczenia: 350 tys. ha / 1777 tys. ha = 0,196 =19,6%).
Tabela 3. Zmeliorowane trwałe użytki zielone, tys. ha11
ogółem z tego:
nawadniane nawadniane ściekami i gnojowicą
Rok Ogółem
wg
ewidencji
w tym objęto
utrzymaniem Ogółem wg
ewidencji
w tym objęto
utrzymaniem
Ogółem wg
ewidencji
w tym objęto
utrzymaniem
2015 1785,8 593,7 364,1 96,5 7,9 3,4
2016 1776,9 620,9 374,8 100,4 11,2 2,7
Tabela 4. Powierzchnia trwałych użytków zielonych, w tym zmeliorowanych i
nawodnianych12
11 MRiRW sprawozdawczość RRW10
12 Rocznik Statystyczny Rolnictwa 2017

-- 12 of 16 --

13
Lata Łąki i pastwiska
[tys. Ha]
Łąki i pastwiska zmeliorowane
[tys. Ha]
w tym nawadniane
[tys. ha
2010 3229 1790,6 365,9
2013 3208 1786,6 365,5
2015 3093 1785,8 364,1
2016 3176 1776,9 374,8
Pytanie 12
Ile dwutlenku węgla ulatnia z łąk z powodu zbyt małego ich nawodnienia w ciągu roku?
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju wsi wskazuje, że na podstawie badań IMUZ w Falentach
opisanych w literaturze (Tabela 5) i powierzchni zawartych w tabeli 7 można ocenić, z łąk
na glebach torfowych w Polsce rocznie ulatnia się do atmosfery około 8,2 mln ton CO2
(Obliczenia: 7,4 t·ha–1·rok–1 x 1110 tys. ha = 8214 tys. ton).
Wg teoretycznych obliczeń, na podstawie standardowych współczynników emisji IPCC,
(tabeli 7) można oszacować, że z powodu braku nawodnienia zmeliorowanych łąk
(łąk w stanie odwodnienia) na glebach torfowych w Polsce rocznie do atmosfery może
dodatkowo ulatniać się około 19,1 mln ton ekwiwalentu CO2 (obliczenia: Roczna emisja
w stanie odwodnienia łąk 30292 tys. ton ekw. CO2 – roczna emisja po ponownym
nawodnieniu 11182 tys. ton ekw. CO2 = 19110 tys. ton ekw. CO2).
Powierzchnia zmeliorowanych trwałych użytków zielonych w Polsce wynosi
około 1,8 mln ha. Oznacza to, że łąki na powierzchni ok. 0,7 mln ha znajdują się na glebach
mineralnych, z których emisja CO2 jest znacznie mniejsza (a może pomijalnie mała).
Szczegółowe uzasadnienie:
Badania prowadzone w IMUZ (obecnie ITP-PIB) przez Jurczuka (2012) wykazały, że emisja
CO2 na zmeliorowanych torfowiskach w Polsce maleje z upływem czasu po melioracji.
W pierwszej pięciolatce po melioracji emisję CO2 można oszacować średnio na około
30 t· ha–1·r–1. W następnych 5 latach maleje ponad dwukrotnie (a po 25–30 latach
zmniejsza się do wartości średniej 7,4 t·ha–1·r–1 (Tabela 5).
Tabela 5. Średnia emisja wyrażona w CO2 (t·ha–1·rok–1) 13.
Lata po melioracji
0-5 6-10 11-15 16-20 21-25 25-30
Średnio CO2 (t·ha–
1·r–1)
29,04 14,59 10,22 8,89 8,04 7,40
Wielkość emisji dwutlenku węgla z gleb torfowisk niskich zależy od sposobu
gospodarowania na nich wodą (Tabela 6)14 za 15.
13 JURCZUK S. 2012. Emisja dwutlenku węgla ze zmeliorowanych gleb organicznych w Polsce. Woda-
Środowisko-Obszary Wiejskie, (VII–IX): t. 12 z. 3 (39), ISSN 1642-8145 s. 63–76.
14 OLESZCZUK R. 2012. Wielkość emisji gazów cieplarnianych i sposoby jej ograniczenia z torfowisk użytkowanych rolniczo
w: Współczesne Problemy Kształtowania i Ochrony Środowiska, „Wybrane problemy ochrony mokradeł”. Monografie
nr 3p, 2012
15 GENSIOR A., Z EITZ J. 1999. Einfluss einer Wiedervernässungs-massnahme auf die Dynamik chemischer und physikalischer
Bodeneigenschaften eines degradierten Niedermoores. Arch. Natursch. und Landschaftsforschung: 267-302.

-- 13 of 16 --

14
Tabela 6. Emisja CO2 z gleb torfowych w zależności od sposobu gospodarowania na nich
wodą
Gospodarka wodna Wielkość emisji CO2 – C (t/ha/rok)
odwodnione - zdrenowane 5,60
nawadniane 2,67
nawilżenie 2,05
piętrzenie poziomu wody 1,43
Tab. 7. Emisja CO2 z gleb torfowych w zależności od sposobu użytkowania gruntu
Emisje
w stanie
odwodnionym
Emisje
po ponownym
nawodnieniu
Redukcja
emisji
Pow.
w
Polsce
Możliwe
redukcje emisji
w Polsce
Kategoria użytkowania
gruntu t ekw. CO2 ha-1·rok-1 tys. ha Kt ekw. CO2 ha-
1·rok-1
Łąka,
uboga w biogeny 24,0 3,5 20,6 111,0 2 287,6
Łąka,
zasobna w biogeny,
głęboko odwodniona
29,0 10,8 18,2 888,4 16 168,6
Łąka,
zasobna w biogeny,
płytko odwodniona
16,8 10,8 6,0 111,0 666,3
W opracowaniu Kotowskiego16, autor podaje oparte na standardowych współczynnikach
emisji IPCC redukcje emisji gazów cieplarnianych wynikające z ponownego nawodnienia
torfowisk w strefie umiarkowanej, w zależności od kategorii użytkowania (na podstawie
Joosten i in. (2017) (Tabela 7). Z danych w tabeli 7 wynika, że powierzchnia użytkowanych
rolniczo (i zmeliorowanych) gleb torfowych w Polsce wynosi 1110 tys. ha.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska informuje, że prof. W. Kotowski w wyżej wymienionej
publikacji z 2021 r. wskazuje, że w stanie odwodnionym emitowane są następujące ładunki
gazów cieplarnianych:
• las - 12, 1 t ekw. CO2/ha/rok
• grunt orny - 37,1 t ekw. CO2/ha/rok
• łąka, uboga w biogeny - 24 t ekw. CO2/ha/rok
• łąka, zasobna w biogeny, głęboko odwodniona - 29 t ekw. CO2/ha/rok
• łąka, zasobna w biogeny, płytko odwodniona - 16,8 t ekw. CO2/ha/rok
• wydobycie torfu (in situ) - 12,4 t ekw. CO2/ha/rok
Sposobem na znaczną redukcję emisji gazów cieplarnianych jest ponowne nawodnienie
tych terenów, w tym rolnictwo bagienne, zwane też paludikulturą.
• las - emisje po ponownym nawodnieniu - 3,5 t ekw. CO2/ha/rok
• grunt orny - emisje po ponownym nawodnieniu - 10,8 t ekw. CO2/ha/rok
• łąka, uboga w biogeny - emisje po ponownym nawodnieniu - 3,5 t ekw.
CO2/ha/rok
• łąka, zasobna w biogeny, głęboko odwodniona - emisje po ponownym
nawodnieniu - 10,8 t ekw. CO2/ha/rok
• łąka, zasobna w biogeny, płytko odwodniona - emisje po ponownym
nawodnieniu - 10,8 t ekw. CO2/ha/rok
• wydobycie torfu (in situ) - emisje po ponownym nawodnieniu - 3,5 t ekw.
CO2/ha/rok
16 KOTOWSKI W. 2021. Oszacowanie emisji gazów cieplarnianych z użytkowania gleb organicznych w Polsce oraz potencjału
ich redukcji. Fundacja WWF Polska, ISBN 978-83-60757-87-1

-- 14 of 16 --

15
Publikacja wskazuje także, że polski raport do UNFCCC z 2020 r. prezentował 23,7 razy
niższą całkowitą wartość emisji gazów cieplarnianych z rolnictwa w Polsce,
co prawdopodobnie wynikało z faktu, że Polska nie posługiwała się współczynnikami
emisji zalecanymi przez IPCC w suplemencie z 2013 r. W związku z tym postuluje o zmianę
medyki raportowania emisji z obszarów rolnych i leśnych.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje, iż szczegółowe dane dotyczące emisji
i pochłaniania gazów cieplarnianych w tym emisji pochodzących z sektora LULUCF
(ang. Land use, land use change and forestry - użytkowanie gruntów, zmiana użytkowania
gruntów i leśnictwo) prezentowane są w Krajowym Raporcie Inwentaryzacyjnym
(NIR - National Inventory Report) przygotowywanym corocznie na potrzeby raportowania
międzynarodowego. Ostatni przygotowany przez Polskę raport NIR 2024 dostępny jest
na stronie internetowej EEA - EIONET pod adresem:
https://cdr.eionet.europa.eu/pl/eu/govreg/inventory/envzdhi1q/
Zgodnie z danymi przedstawionymi w przedmiotowym raporcie zagregowana wartość
salda emisji i pochłaniania gazów cieplarnianych dla wszystkich kategorii sektora 4
jest ujemna, co oznacza, że łączny, zidentyfikowany w sektorze wychwyt CO2 przewyższył
łączną, wyrażoną w ekwiwalencie CO2, sektorową emisję GC. Pochłanianie netto
(tj. ujemna wartość salda emisji i pochłaniania) gazów cieplarnianych w sektorze LULUCF
spadła17. W przypadku gruntów leśnych, gruntów uprawnych, gruntów trawiastych oraz
produktów drzewnych, szacowane za rok 2022 salda emisji i pochłaniania GC zmniejszyły
się w stosunku do 2021 odpowiednio o 1,2%; 0,8%, 49,1% oraz 12,7%. Jednocześnie,
dla kategorii 4D. Tereny podmokłe oszacowane saldo emisji i pochłaniania GC skutkujące
emisją netto spadło o 27,7%.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Załącznik:
1. Załącznik do pytania nr 12 (Tabela 1. Emisja i pochłanianie głównych gazów
cieplarnianych w latach 2021-2022 wg kategorii źródeł oraz Tabela 2. Krajowa
inwentaryzacja emisji i pochłaniania gazów cieplarnianych w sektorze LULUCF
w latach 1988-2022 wg kat. źródłowych [kt ekw. CO2]
17 W przypadku gdy pochłanianie GC jest wyższe od emisji GC z danej kategorii/aktywności, mówi się o pochłanianiu
netto (ujemna wartość salda) z tej kategorii/aktywności. W sytuacji odwrotnej mówi się o emisji netto (dodatnia
wartość salda).

-- 15 of 16 --

16
Do wiadomości:
1. Ministerstwo Klimatu i Środowiska
2. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
3. Ministerstwo Rozwoju i Technologii.

-- 16 of 16 --

Tabela 1. Emisja i pochłanianie głównych gazów cieplarnianych w latach 2021−2022 wg
kategorii źródeł
Kategorie źródeł emisji /
pochłaniania
CO2 [kt] CH4 [kt] N2O [kt]
2021 2022 2021 2022 2021 2022
1. ENERGIA 310 416,97 294 977,47 823,38 780,21 9,84 9,46
A. Spalanie paliw 306 133,86 290 921,78 152,46 138,29 9,84 9,46
1. Przemysły energetyczne 159 531,72 152 029,11 1,12 1,10 2,49 2,38
2. Przemysł wytwórczy i
budownictwo
29 829,41 27 562,73 4,31 4,24 0,59 0,58
3. Transport 67 475,62 68 512,65 3,69 3,58 2,61 2,72
4. Inne sektory 49 297,10 42 817,29 143,34 129,39 4,14 3,78
B. Emisja lotna z paliw 4 283,11 4 055,68 670,92 641,91 0,00 0,00
1. Paliwa stałe 2 449,08 2 152,35 565,76 545,10 NA NA
2. Ropa naftowa i gaz ziemny 1 834,03 1 903,33 105,16 96,81 0,00 0,00
2. PROCESY PRZEMYSŁOWE 18 882,48 18 548,81 2,03 2,20 2,18 2,11
A. Produkty mineralne 11 915,57 12 238,67 NA NA NA NA
B. Przemysł chemiczny 4 553,47 4 059,64 1,61 1,86 1,73 1,65
C. Produkcja metali 2 072,75 1 929,06 0,42 0,34 NA NA
D. Inne wyroby 340,69 321,44 NE NE NE NE
G. Inne NO NO NO NO 0,45 0,46
3. ROLNICTWO 1 412,12 1 354,92 568,08 561,38 62,73 60,62
A. Fermentacja jelitowa NA NA 519,03 514,84 NA NA
B. Odchody zwierzęce NA NA 47,93 45,36 9,60 9,52
D. Gleby rolne NA NA NA NA 53,08 51,06
F. Spalanie odpadów roślinnych NA NA 1,13 1,18 0,04 0,04
G. Wapnowanie 871,08 871,08 NA NA NA NA
H. Stosowanie mocznika 399,14 357,19 NA NA NA NA
I. Inne nawozy 141,90 126,66 NA NA NA NA
4. ZMIANY UŻYTKOWANIA
GRUNTÓW
I LEŚNICTWO
-28 528,12 -27 687,24 0,28 0,98 5,83 5,88
A. Grunty leśne -21 663,12 -21 423,81 0,23 0,92 0,56 0,56
B. Użytki rolne -3 223,76 -3 197,08 IE, NO IE, NO 0,05 0,05
C. Łąki i pastwiska -337,44 -173,29 0,05 0,06 0,00 0,00
D. Grunty podmokłe 1 704,32 1 233,07 NA, NO 0,00 0,00 0,00
E. Grunty zamieszkałe 375,99 576,04 NA, NO NA,NO 5,21 5,27
F. Pozostałe grunty NA, NO NA,NO NA, NO NA,NO NA, NO NA,NO
G. Produkty drzewne -5 384,10 -4 702,19 NA, NO NO,NA NA, NO NA,NO
5. ODPADY 267,66 260,39 129,29 123,54 3,20 3,22
A. Składowanie odpadów stałych NO,NA NO,NA 46,55 42,48 NO,NA NO,NA
B. Biologiczna utylizacja
odpadów
NO,NA NO,NA 11,09 12,14 0,45 0,49
C. Spalanie odpadów 267,66 260,39 NO 0,00 0,02 0,02
D. Gospodarka ściekami NO,NA NO,NA 71,65 68,92 2,73 2,72
Emisje pośrednie CO2 471,35 418,91 NO NO NO NO

-- 1 of 3 --

RAZEM* (bez kategorii 4) 331 450,58 315 560,50 1 522,79 1 467,32 77,95 75,41
RAZEM* (z kategorią 4) 302 922,46 287 873,26 1 523,06 1 468,30 83,78 81,30
* z emisją pośrednią CO2

-- 2 of 3 --

Tabela 2. Krajowa inwentaryzacja emisji i pochłaniania gazów cieplarnianych w sektorze LULUCF w latach 1988-2022 wg kat. źródłowych [kt
ekw. CO2]
Kategoria IPCC 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005
4. LULUCF -18
890,17
-23
552,44
-30
149,11
-23
263,87
-2
222,76
-10
138,53
-9
867,40
-20
232,87
-37
768,80
-37
782,32
-43
636,16
-40
998,70
-37
757,69
-30
120,21
-38
928,53
-41
036,54
-52
382,25
-51
855,84
4.A Grunty
leśne
-21
947,39
-27
021,98
-33
649,42
-26
231,62
-4
777,42
-12
203,79
-11
330,31
-21
996,19
-39
363,41
-38
955,74
-43
915,34
-40
588,27
-36
870,93
-28
983,68
-37
348,25
-39
113,82
-49
697,07
-49
593,68
4.B. Grunty
uprawne
1 654,59 1 610,58 1
397,78
830,39 674,85 519,28 362,19 207,65 48,96 -117,79 -279,52 -439,68 -502,99 -896,32 -1
044,64
-1
211,54
-1
360,78
-1
434,20
4.C Grunty
trawiaste
-193,60 -87,36 109,98 193,83 235,88 223,89 298,06 479,60 476,81 529,34 195,57 420,00 376,68 481,40 338,43 126,58 293,71 317,97
4.D Tereny
podmokłe
638,57 795,07 653,36 595,53 584,67 622,20 578,34 664,86 635,01 583,12 603,17 696,87 676,70 517,92 621,22 1
058,18
919,50 1
006,57
4.E Grunty
zabudowane
654,09 515,10 1
798,45
1
668,59
1
727,85
1
622,54
1
478,46
1
353,52
1
311,46
1
395,96
1
363,08
1
195,26
1
195,68
1
109,86
1
055,54
1
086,34
1
092,94
1
133,54
4.F Inne grunty NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA
4.G Produkty z
pozyskanego
drewna
-1
205,96
-855,52 -459,27 -320,60 -668,59 -922,66 -1
254,15
-942,31 -877,64 -1
217,21
-1
603,10
-2
282,88
-2
632,82
-2
349,39
-2
550,83
-2
982,28
-3
630,55
-3
286,04
Kategoria IPCC 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022
4. LULUCF -46
133,06
-39
454,02
-39
209,47
-39
325,96
-37
759,83
-43
394,01
-44
012,69
-46
358,23
-39
495,46
-35
378,64
-42
935,58
-43
998,28
-43
437,47
-25
216,76
-26
202,68
-26
976,10
-26
100,34
4.A Grunty leśne -43
607,95
-36
102,34
-36
505,18
-36
126,29
-34
246,61
-39
666,66
-40
092,58
-42
435,56
-35
771,58
-31
677,75
-42
589,19
-40
183,28
-38
802,13
-20
739,85
-21
459,33
-21
507,54
-21
249,62
4.B. Grunty
uprawne
-1
578,67
-1
761,15
-1
759,51
-2
054,76
-2
220,26
-2
447,69
-2
613,23
-2
754,76
-2
919,23
-3
130,71
-3
275,26
-3
188,00
-3
227,26
-3
201,44
-3
198,89
-3
210,34
-3
183,66
4.C Grunty
trawiaste
379,76 366,72 354,04 267,43 260,19 244,87 217,37 198,99 279,63 107,58 -122,32 119,10 -167,50 -140,58 -300,90 -335,44 -170,72
4.D Tereny
podmokłe
900,79 1
103,67
1
045,53
918,15 1
127,87
1
167,47
1
158,83
1
299,40
1
224,33
1
336,67
1
390,38
1
436,35
1
424,61
1
422,42
1
760,05
1
704,32
1
233,07
4.E Grunty
zabudowane
1
235,53
1
036,13
1
301,74
1
132,33
1
150,25
1
075,80
1
072,10
1
174,01
1
570,26
1
993,07
5
980,29
2
386,59
2
107,97
2
172,85
1
822,46
1
757,00
1
972,77
4.F Inne grunty NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NA,NO NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA NO,NA
4.G Produkty z
pozyskanego
drewna
-3
462,50
-4
097,05
-3
646,08
-3
462,81
-3
831,27
-3
767,80
-3
755,18
-3
840,31
-3
878,87
-4
007,50
-4
319,47
-4
569,04
-4
773,15
-4
730,16
-4
826,07
-5
384,10
-4
702,19

-- 3 of 3 --