Interpelacja nr 2090
Interpelacja w sprawie różnic w informowaniu o działaniu tabletki "dzień po" na ulotce dostępnej w Polsce i w USA oraz o niezbywalnym prawie dostępu obywateli do rzetelnej i uczciwej informacji o wpływie takiej tabletki na organizm
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie różnic w informowaniu o działaniu tabletki "dzień po" na ulotce dostępnej w Polsce i w USA oraz o niezbywalnym prawie dostępu obywateli do rzetelnej i uczciwej informacji o wpływie takiej tabletki na organizm
Interpelacja nr 2090
do ministra zdrowia
w sprawie różnic w informowaniu o działaniu tabletki "dzień po" na ulotce dostępnej w Polsce i w USA oraz o niezbywalnym prawie dostępu obywateli do rzetelnej i uczciwej informacji o wpływie takiej tabletki na organizm
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka, Marek Jakubiak
Data wpływu: 15-03-2024
Szanowna Pani Minister,
od kilku miesięcy opinię publiczną porusza informacja o rządowych planach dopuszczenia do obrotu w Polsce tzw. tabletki „dzień po” bez recepty dla pacjentek od 15. roku życia. Jednocześnie dla wielu osób istotny jest fakt, jaki jest mechanizm działania owej tabletki, czy jest ona bezpieczna dla pacjentki i czy deklarowana przez producenta skuteczność polegająca na blokowaniu lub opóźnieniu owulacji, by uniemożliwić poczęcie, czyli połączenie oocytu żeńskiego z gametą męską, czy istnieje również inny mechanizm zapobiegania niechcianej ciąży. W tym miejscu poszukiwacze wiedzy natrafią na pewien dysonans informacyjny. Kilka źródeł w polskiej sieci podaje mianowicie, iż polska ulotka nie informuje pacjentki, iż tabletka może mieć działanie wczesnoporonne, ograniczając się li tylko do podania informacji o jej opóźniającym owulację charakterze, podczas gdy ulotka amerykańska tego samego preparatu przekazuje informację również o wczesnoporonnym charakterze tabletki, gdyż pacjentki znajdą w niej informacje o tym, że może wywołać zmiany w endometrium mogące wpływać na upośledzenie procesu implantacji embrionu, czyli de facto uniemożliwić zagnieżdżenie zapłodnionego już jaja, tj. zarodka we wczesnej fazie rozwoju, a to znacząco zmienia definicję pigułki „po”.
Zresztą na polskich stronach w sieci z łatwością czytelnik odnajdzie informację, że substancje czynne dwóch pigułek dostępnych w Polsce, zarówno lewonorgestrel, jak i octan uliprystalu, mogą powodować zmiany w endometrium, przywołuję cytat: „uważa się, że hormon ten może również powodować zmiany w błonie śluzowej macicy i być przyczyną niedostatecznego rozwoju endometrium, co mogłoby stanowić przeszkodę w samym procesie implantacji embrionu, jeżeli jednak doszłoby do zapłodnienia”.
Substancją czynną w pigułce „dzień po” EllaOne, określanej jako środek „antykoncepcji awaryjnej”, jest uliprystal. Jak wskazuje Europejska Agencja Leków, co można również znaleźć na stronach internetowych, iż środki zawierające w swym składzie ową substancję czynną powodują: „blokowanie receptorów progesteronowych, hamowanie lub opóźnienie owulacji, zmiany w endometrium mogące wpływać na upośledzenie procesu implantacji embrionu”.
W Polsce dostępna jest pigułka EllaOne, gdy sięgniemy po ulotkę, znajdziemy informację, iż preparat działa poprzez opóźnienie owulacji. Nie ma jednak informacji, co dzieję się, gdy pacjentka przyjmie go w dniu owulacji czy też w dniu następnym po owulacji, a także o ewentualnym poczęciu dziecka (w okresie pomiędzy zapłodnieniem a rozpoczęciem procesu implantacji, tj. ok. 6-8 dzień po zapłodnieniu). Pigułkę „dzień po” przyjąć można w ciągu pierwszych pięciu dni po stosunku płciowym, czyli praktycznie wówczas, gdy do zapłodnienia mogło już dojść – to są ważne kwestie bioetyczne, zmieniające znacząco definicję działania tabletki "po", o czym użytkowniczka powinna być uczciwie przez producenta poinformowana. Środek jest skuteczny również wtedy, co oznacza, że ma jeszcze inne działanie niż tylko zatrzymywanie owulacji.
Badania pokazują, iż owulacja nie zostaje zahamowana, ale opóźniona o pięć dni w średnio 59 proc. cykli, czyli w przypadku ponad 40 proc. cykli wystąpienie owulacji nie zostaje zakłócone. To oznacza z kolei, że zapłodnienie nadal jest możliwe. Ponadto – według naukowców – podanie specyfiku jeden lub dwa dni przed owulacją opóźnia uwolnienie komórki jajowej tylko w ośmiu proc. przypadków. To z kolei rodzi pytania o mechanizm, który powoduje, że lek jest skuteczny – jak się podaje – w 98 proc. przypadków.
Odpowiedzią na nie jest informacja, iż uliprystal, stanowiący substancję czynną w pigułkach „dzień po”, hamuje działanie progesteronu – hormonu odgrywającego kluczową rolę w przygotowaniu macicy do implantacji oraz w samym procesie zagnieżdżenia nowo poczętego dziecka. Jak podają źródła - na podstawie badania z 2017 r. stwierdzono istnienie związku pomiędzy zastosowaniem 30 mg uliprystalu (czyli dawki znajdującej się w jednej pigułce ellaOne) a „istotnymi zmianami w ekspresji genów ważnych dla prawidłowego funkcjonowania błony śluzowej macicy i warunkujących jej podatność na implantację”.
Dziecko poczęte różni się od matki, posiada odmienne antygeny. Aby zarodek nie został odrzucony przez organizm kobiety, natura mądrze wyposażyła organizm matki w pewien mechanizm, polegający na produkcji białka immunosupresyjnego na powierzchni błony śluzowej macicy, białka te hamują proces wytwarzania przeciwciał i komórek odpornościowych. Dzięki temu mechanizmowi, w momencie gdy zarodek ludzki po około tygodniowej podroży z bańki jajowodu poprzez jajowód dotrze do jamy macicy, może się zagnieździć bez ryzyka odrzucenia przez organizm matki, co pozwala na dalszy rozwój człowieka w tym niezwykłym okresie. Jeśli nie zadziała mechanizm niezbędny do wytwarzania białek immunosupresyjnych, poczęty przed kilkoma dniami człowiek nie będzie mógł implantować się w macicy, co jest równoznaczne z obumarciem, czyli jego śmiercią w łonie matki. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że ulotka dołączana do pigułek „dzień po” w Stanach Zjednoczonych zawiera informacje o tym możliwym wczesnoporonnym działaniu tabletki, obywatelki Stanów mają zatem dostęp do rzetelnej informacji i podejmują decyzję o przyjęciu tabletki, mając wiedzę o mechanizmie jej działania. Dlaczego zatem polskie pacjentki w Polsce wiedzy tej nie mają – czy to jest etyczne?
Powodowany troską o prawo obywatela do uczciwej i rzetelnej informacji o działaniu farmaceutyków na ich organizm, jak również kierując się dobrze rozumianą troską o ich zdrowie, zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na postawione poniżej pytania:
Czy ministerstwo wyznaje zasadę mówiącą o niezbywalnym prawie dostępu obywateli do informacji rzetelnej i uczciwej o działaniu leku na organizm, o możliwych skutkach ubocznych i interakcjach?
Czy ministerstwo ma świadomość istnienia różnic opisujących mechanizm działania tego samego farmaceutyku w ulotce polskiej i amerykańskiej? Jakie jest zdanie ministerstwa na temat tych różnic, z czego może ta różnica wynikać?
Czy ministerstwo jest skłonne rozważyć nałożenie na producenta „leku” w Polsce obowiązku uczciwego i rzetelnego informowania pacjentki o mechanizmie działania specyfiku „dzień po”, a przynajmniej rozważenie podjęcia interwencji, zmierzającej do ustalenia, skąd wzięły się rozbieżności pomiędzy tymi dwiema ulotkami? Jeśli tak, kiedy ministerstwo wystąpi do producenta celem ustalenia powodu owych różnic?
Czy ministerstwo posiada miarodajne dane odnoszące się do ryzyka możliwości rozregulowania gospodarki hormonalnej kobiety po przyjęciu specyfików „dzień po”? Jeśli tak, proszę o ich przedstawienie, jeśli nie, czy ministerstwo przedsięweźmie kroki, by polska pacjentka mogła podjąć decyzję o przyjęciu pigułki, mając na uwadze ewentualne ryzyko, jakie niesie ono dla gospodarki hormonalnej?
Interpelacja nr 2090
do ministra zdrowia
w sprawie różnic w informowaniu o działaniu tabletki "dzień po" na ulotce dostępnej w Polsce i w USA oraz o niezbywalnym prawie dostępu obywateli do rzetelnej i uczciwej informacji o wpływie takiej tabletki na organizm
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka, Marek Jakubiak
Data wpływu: 15-03-2024
Szanowna Pani Minister,
od kilku miesięcy opinię publiczną porusza informacja o rządowych planach dopuszczenia do obrotu w Polsce tzw. tabletki „dzień po” bez recepty dla pacjentek od 15. roku życia. Jednocześnie dla wielu osób istotny jest fakt, jaki jest mechanizm działania owej tabletki, czy jest ona bezpieczna dla pacjentki i czy deklarowana przez producenta skuteczność polegająca na blokowaniu lub opóźnieniu owulacji, by uniemożliwić poczęcie, czyli połączenie oocytu żeńskiego z gametą męską, czy istnieje również inny mechanizm zapobiegania niechcianej ciąży. W tym miejscu poszukiwacze wiedzy natrafią na pewien dysonans informacyjny. Kilka źródeł w polskiej sieci podaje mianowicie, iż polska ulotka nie informuje pacjentki, iż tabletka może mieć działanie wczesnoporonne, ograniczając się li tylko do podania informacji o jej opóźniającym owulację charakterze, podczas gdy ulotka amerykańska tego samego preparatu przekazuje informację również o wczesnoporonnym charakterze tabletki, gdyż pacjentki znajdą w niej informacje o tym, że może wywołać zmiany w endometrium mogące wpływać na upośledzenie procesu implantacji embrionu, czyli de facto uniemożliwić zagnieżdżenie zapłodnionego już jaja, tj. zarodka we wczesnej fazie rozwoju, a to znacząco zmienia definicję pigułki „po”.
Zresztą na polskich stronach w sieci z łatwością czytelnik odnajdzie informację, że substancje czynne dwóch pigułek dostępnych w Polsce, zarówno lewonorgestrel, jak i octan uliprystalu, mogą powodować zmiany w endometrium, przywołuję cytat: „uważa się, że hormon ten może również powodować zmiany w błonie śluzowej macicy i być przyczyną niedostatecznego rozwoju endometrium, co mogłoby stanowić przeszkodę w samym procesie implantacji embrionu, jeżeli jednak doszłoby do zapłodnienia”.
Substancją czynną w pigułce „dzień po” EllaOne, określanej jako środek „antykoncepcji awaryjnej”, jest uliprystal. Jak wskazuje Europejska Agencja Leków, co można również znaleźć na stronach internetowych, iż środki zawierające w swym składzie ową substancję czynną powodują: „blokowanie receptorów progesteronowych, hamowanie lub opóźnienie owulacji, zmiany w endometrium mogące wpływać na upośledzenie procesu implantacji embrionu”.
W Polsce dostępna jest pigułka EllaOne, gdy sięgniemy po ulotkę, znajdziemy informację, iż preparat działa poprzez opóźnienie owulacji. Nie ma jednak informacji, co dzieję się, gdy pacjentka przyjmie go w dniu owulacji czy też w dniu następnym po owulacji, a także o ewentualnym poczęciu dziecka (w okresie pomiędzy zapłodnieniem a rozpoczęciem procesu implantacji, tj. ok. 6-8 dzień po zapłodnieniu). Pigułkę „dzień po” przyjąć można w ciągu pierwszych pięciu dni po stosunku płciowym, czyli praktycznie wówczas, gdy do zapłodnienia mogło już dojść – to są ważne kwestie bioetyczne, zmieniające znacząco definicję działania tabletki "po", o czym użytkowniczka powinna być uczciwie przez producenta poinformowana. Środek jest skuteczny również wtedy, co oznacza, że ma jeszcze inne działanie niż tylko zatrzymywanie owulacji.
Badania pokazują, iż owulacja nie zostaje zahamowana, ale opóźniona o pięć dni w średnio 59 proc. cykli, czyli w przypadku ponad 40 proc. cykli wystąpienie owulacji nie zostaje zakłócone. To oznacza z kolei, że zapłodnienie nadal jest możliwe. Ponadto – według naukowców – podanie specyfiku jeden lub dwa dni przed owulacją opóźnia uwolnienie komórki jajowej tylko w ośmiu proc. przypadków. To z kolei rodzi pytania o mechanizm, który powoduje, że lek jest skuteczny – jak się podaje – w 98 proc. przypadków.
Odpowiedzią na nie jest informacja, iż uliprystal, stanowiący substancję czynną w pigułkach „dzień po”, hamuje działanie progesteronu – hormonu odgrywającego kluczową rolę w przygotowaniu macicy do implantacji oraz w samym procesie zagnieżdżenia nowo poczętego dziecka. Jak podają źródła - na podstawie badania z 2017 r. stwierdzono istnienie związku pomiędzy zastosowaniem 30 mg uliprystalu (czyli dawki znajdującej się w jednej pigułce ellaOne) a „istotnymi zmianami w ekspresji genów ważnych dla prawidłowego funkcjonowania błony śluzowej macicy i warunkujących jej podatność na implantację”.
Dziecko poczęte różni się od matki, posiada odmienne antygeny. Aby zarodek nie został odrzucony przez organizm kobiety, natura mądrze wyposażyła organizm matki w pewien mechanizm, polegający na produkcji białka immunosupresyjnego na powierzchni błony śluzowej macicy, białka te hamują proces wytwarzania przeciwciał i komórek odpornościowych. Dzięki temu mechanizmowi, w momencie gdy zarodek ludzki po około tygodniowej podroży z bańki jajowodu poprzez jajowód dotrze do jamy macicy, może się zagnieździć bez ryzyka odrzucenia przez organizm matki, co pozwala na dalszy rozwój człowieka w tym niezwykłym okresie. Jeśli nie zadziała mechanizm niezbędny do wytwarzania białek immunosupresyjnych, poczęty przed kilkoma dniami człowiek nie będzie mógł implantować się w macicy, co jest równoznaczne z obumarciem, czyli jego śmiercią w łonie matki. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że ulotka dołączana do pigułek „dzień po” w Stanach Zjednoczonych zawiera informacje o tym możliwym wczesnoporonnym działaniu tabletki, obywatelki Stanów mają zatem dostęp do rzetelnej informacji i podejmują decyzję o przyjęciu tabletki, mając wiedzę o mechanizmie jej działania. Dlaczego zatem polskie pacjentki w Polsce wiedzy tej nie mają – czy to jest etyczne?
Powodowany troską o prawo obywatela do uczciwej i rzetelnej informacji o działaniu farmaceutyków na ich organizm, jak również kierując się dobrze rozumianą troską o ich zdrowie, zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na postawione poniżej pytania:
Czy ministerstwo wyznaje zasadę mówiącą o niezbywalnym prawie dostępu obywateli do informacji rzetelnej i uczciwej o działaniu leku na organizm, o możliwych skutkach ubocznych i interakcjach?
Czy ministerstwo ma świadomość istnienia różnic opisujących mechanizm działania tego samego farmaceutyku w ulotce polskiej i amerykańskiej? Jakie jest zdanie ministerstwa na temat tych różnic, z czego może ta różnica wynikać?
Czy ministerstwo jest skłonne rozważyć nałożenie na producenta „leku” w Polsce obowiązku uczciwego i rzetelnego informowania pacjentki o mechanizmie działania specyfiku „dzień po”, a przynajmniej rozważenie podjęcia interwencji, zmierzającej do ustalenia, skąd wzięły się rozbieżności pomiędzy tymi dwiema ulotkami? Jeśli tak, kiedy ministerstwo wystąpi do producenta celem ustalenia powodu owych różnic?
Czy ministerstwo posiada miarodajne dane odnoszące się do ryzyka możliwości rozregulowania gospodarki hormonalnej kobiety po przyjęciu specyfików „dzień po”? Jeśli tak, proszę o ich przedstawienie, jeśli nie, czy ministerstwo przedsięweźmie kroki, by polska pacjentka mogła podjąć decyzję o przyjęciu pigułki, mając na uwadze ewentualne ryzyko, jakie niesie ono dla gospodarki hormonalnej?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Maciej Miłkowski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
23%
Konkretność
77%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.3 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9301 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLPR.050.8.2024.PR
Warszawa, 12 kwietnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2090 złożoną przez Państwa Posłów: Jarosława Sachajko,
Annę Gembicką i Marka Jakubiaka w sprawie różnic w informowaniu o działaniu tabletki
„dzień po” na ulotce dostępnej w Polsce i w USA oraz o niezbywalnym prawie dostępu
obywateli do rzetelnej i uczciwej informacji o wpływie takiej tabletki na organizm, Minister
Zdrowia przedstawia następujące informacje.
Sposób działania antykoncepcji interwencyjnej zależy przede wszystkim od momentu cyklu,
w którym została zastosowana.
Podawanie antykoncepcji interwencyjnej ma głównie na celu przeciwdziałanie owulacji i w
ten sposób niedopuszczenie do zapłodnienia.
Mechanizm działania w tym wypadku polega na przeciwdziałaniu lub opóźnieniu „piku” LH,
co z kolei prowadzi do braku owulacji. Taki efekt jest podkreślany w większości publikacji
dotyczących problemu. Istnieją jednak pewne różnice między Levonorgestrelem (LNG) i
octanem ulipristalu (UPA). Pierwszy w wymienionych leków jest uważany za mniej
skuteczny.
Podanie LNG na 2 dni przed „pikiem” LH powoduje brak „piku” lub jego opóźnienie.
Uważa się, że jeśli LNG zostanie podany już w czasie narastania LH to nie przeciwdziała
owulacji. Lek ten zastosowany jednorazowo w dawkach stosowanych w antykoncepcji
awaryjnej prawdopodobnie nie wpływa na błonę śluzową macicy (endometrium).
W badaniach in vitro na zwierzętach nie wykazano wpływu LNG na zapłodnienie lub
zagnieżdżenie. W rezultacie można założyć, że LNG w ramach antykoncepcji awaryjnej nie
działa, jeśli został przyjęty krócej niż 12 godzin przed owulacją lub po owulacji.
„Późne” podanie LNG nie ma negatywnego wpływu na rozwój zarodka. Czas działania leku
jako antykoncepcji awaryjnej jest szacowany na 72 godziny (3 dni).
Zgodnie z danymi z piśmiennictwa 30 mg octanu ulipristalu (UPA) po podaniu doustnym
wchłania się w czasie 0,5 do 3 godzin (zależnie od tego czy pacjentka jest na czczo, czy po
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
jedzeniu) i osiąga stężenie w surowicy krwi 176 ± 89 ng/mL. UPA podany przed owulacją w
100% hamuje wystąpienie jajeczkowania poprzez supresję wzrastania pęcherzyka
dominującego, opóźnienie jego dojrzewania i supresję poziomu estradiolu w surowicy krwi.
UPA podany na krótko przed owulacją w momencie „piku” LH powoduje, zależnie od
momentu podania, brak owulacji w czasie 5-6 dni od zastosowania.
W odniesieniu do wydania pozwolenia na dopuszczenia do obrotu produktu leczniczego
ellaOne, a co za tym idzie, opublikowania zatwierdzonych druków informacyjnych, wskazać
należy, że organem wydającym decyzję w przypadku procedury scentralizowanej jest
Komisja Europejska, a nie organ krajowy.
Pierwsze pozwolenie na dopuszczenie dla produktu ellaOne wydano w UE w 2009 roku,
decyzją nr (2009)4049 z 15 Maja 2009 i wówczas w unijnym rejestrze opublikowano treść
decyzji Komisji Europejskiej, łącznie z zatwierdzonymi drukami informacyjnymi.
Dane te są dostępne publicznie pod adresem:
https://ec.europa.eu/health/documents/community-register/html/h522.htm
Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) i ulotka informacyjna ellaOne została
zatwierdzona przez Europejską Agencję Leków, jako wynik oceny dokumentacji w
procedurze scentralizowanej. W pkt. 5.1 ChPL mechanizm działania został opisany jako:
„Octan uliprystalu jest doustnym, syntetycznym, selektywnym modulatorem receptora
progesteronowego o wysokim powinowactwie wiązania do tego receptora u ludzi.
W przypadku stosowania jako antykoncepcja w sytuacji nagłej, mechanizm działania polega
na hamowaniu lub opóźnianiu owulacji poprzez wstrzymanie wyrzutu hormonu
lutenizującego (LH).
Dane farmakodynamiczne pokazują, że zażyty nawet bezpośrednio przed spodziewaną
owulacją (w momencie gdy poziom LH już zacznie wzrastać) octan uliprystalu jest w stanie
opóźnić pękanie pęcherzyków przez co najmniej 5 dni w 78,6% przypadków (p< 0,005 w
porównaniu z LNG i placebo). (..) Octan uliprystalu ma także wysokie powinowactwo do
receptora glikokortykosteroidowego i w badaniach in vivo, u zwierząt obserwowano
blokowanie receptorów glikokortykosteroidowych. Jednakże u ludzi po wielokrotnym
podaniu dawki 10 mg na dobę nie obserwowano takiego wpływu. Lek ma minimalne
powinowactwo do receptora androgenowego i nie wykazuje powinowactwa do receptora
estrogenowego i mineralokortykosteroidowego u ludzi.”
W ulotce (oznakowaniu) dla ellaOne opublikowanej na stronie internetowej www.fda.gov
istotnie znalazło się dodatkowe zdanie dotyczące potencjalnego wpływu octanu uliprystalu
na endometrium i w związku z tym na ew. implantację zapłodnionej komórki jajowej.
Niemniej jednak należy zaznaczyć, że potencjalny wpływ octanu uliprystalu na
endometrium nie został jednoznacznie potwierdzony, o czym świadczy użyte w
amerykańskiej ulotce sformułowanie „may also contribute to efficacy”.
Brak jednoznacznego potwierdzenia, że mechanizm działania octanu uliprystalu dotyczy
także wpływu na endometrium, w tym zmniejszenie jego grubości i zwiększenie liczby
receptorów progesteronowych, spowodował, że ten opis nie znalazł się w drukach
informacyjnych zatwierdzonych przez EMA i Komisję Europejską.
Ocena zapisów w drukach informacyjnych bazuje na wiarygodnych i w pełni
potwierdzonych danych naukowych, a nie jedynie na przypuszczeniach.
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
W przypadku procedury scentralizowanej, jak podano na wstępie, organem wydającym
decyzję dla octanu uliprystalu (EllaOne) nie był organ krajowy, tylko Komisja Europejska,
natomiast opinię wydała Europejska Agencja Leków i Komitet CHMP
Istotnym jest też fakt, że ulotka opublikowana na stronie amerykańskiej agencji FDA jest
datowana na 2010 rok, natomiast druki informacyjne zatwierdzone przez Komisję
Europejską zostały opublikowane wraz z decyzją nr (2023)283 z 9 Stycznia 2023.
Druki te są nowelizowane na podstawie aktualnych wyników badań i piśmiennictwa
naukowego.
Warto także zaznaczyć, że dla octanu uliprystalu podmiot odpowiedzialny prowadzi rejestr
ciąż. Dostęp do tego rejestru ma zarówno pacjentka, jak i lekarz. Rejestr jest dostępny pod
adresem: https://www.ulipristal-pregnancy-registry.com/pl/. Rejestr ciąż ma na celu
zbieranie danych medycznych o wyniku ciąży u kobiet, które stosowały uliprystal w dawce
30 mg zgodnie ze wskazaniami umieszczonymi w ulotce dla pacjenta.
W sytuacji, gdyby pojawiły się nowe dane, wskazujące na konieczność aktualizacji zapisów
w drukach informacyjnych, Europejska Agencja Leków, Komitet CHMP (Committee for
Medicinal Products for Human Use, CHMP) oraz Komisja Europejską wdrożą odpowiednie
procedury, aby taką zmianę przeprowadzić.
Jak wskazano powyżej, druki obowiązujące w UE są rzetelne i aktualne.
Dodatkowo nie bez znaczenia jest fakt, że pomiędzy systemami rejestracyjnymi w krajach
Unii Europejskiej s Stanach Zjednoczonych występują zasadnicze różnice.
W państwach członkowskich Unii Europejskiej w ocenie naukowej biorą udział eksperci
delegowani przez kraje członkowskie UE, a finalna ocena jest dyskutowana w ramach prac
Komitetu CHMP (Committee for Medicinal Products for Human Use, CHMP).
Ocena jest przekazywana do Komisji Europejskiej, czyli do organu finalnie wydającego
pozwolenie na dopuszczenie do obrotu ważne we wszystkich krajach UE.
Ocena gospodarki hormonalnej u kobiety, która przyjęła UPA i powiązania z przyjęciem tej
substancji podlega analizie lekarza specjalisty. Na gospodarkę hormonalną ma wpływ wiele
czynników i dlatego w tej klinicznej kwestii kluczowe znaczenie ma opinia specjalistów –
konsultantów krajowych i wojewódzkich z dziedziny ginekologii i położnictwa.
Jednakże, Prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i
Produktów Biobójczych, w ramach prowadzonego krajowego systemu nadzoru nad
bezpieczeństwem farmakoterapii, gromadzi informacje o działaniach niepożądanych. Są
one przekazywane do prowadzonego we wszystkich krajach UE systemu monitorowania
działań niepożądanych. Podlegają one systematycznej analizie, na wstępie poprzez
wykrywanie sygnałów, tj. nieznanych wcześniej działań niepożądanych, a także dzięki
analizie danych zgromadzonych w okresowych raportach o bezpieczeństwie.
Jeśli na podstawie zgromadzonych danych zaistnieje konieczność aktualizacji zapisów
w drukach informacyjnych, to taka sprawa jest dyskutowana na forum odbywających się co
miesiąc spotkań Komitetu ds. Nadzoru nad Bezpieczeństwem Farmakoterapii (ang. PRAC –
Pharmacovigilance Risk Assessment Committee) i następnie wprowadzana do bieżącej
informacji dla fachowego pracownika opieki zdrowotnej (ChPL) i w ulotce dla pacjenta.
Odnośnie do zgłaszanych działań niepożądanych, to dane te są gromadzone we wspólnej
bazie danych UE dostępnej także publicznie pod adresem www.adrreports.eu.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Maciej Miłkowski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLPR.050.8.2024.PR
Warszawa, 12 kwietnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2090 złożoną przez Państwa Posłów: Jarosława Sachajko,
Annę Gembicką i Marka Jakubiaka w sprawie różnic w informowaniu o działaniu tabletki
„dzień po” na ulotce dostępnej w Polsce i w USA oraz o niezbywalnym prawie dostępu
obywateli do rzetelnej i uczciwej informacji o wpływie takiej tabletki na organizm, Minister
Zdrowia przedstawia następujące informacje.
Sposób działania antykoncepcji interwencyjnej zależy przede wszystkim od momentu cyklu,
w którym została zastosowana.
Podawanie antykoncepcji interwencyjnej ma głównie na celu przeciwdziałanie owulacji i w
ten sposób niedopuszczenie do zapłodnienia.
Mechanizm działania w tym wypadku polega na przeciwdziałaniu lub opóźnieniu „piku” LH,
co z kolei prowadzi do braku owulacji. Taki efekt jest podkreślany w większości publikacji
dotyczących problemu. Istnieją jednak pewne różnice między Levonorgestrelem (LNG) i
octanem ulipristalu (UPA). Pierwszy w wymienionych leków jest uważany za mniej
skuteczny.
Podanie LNG na 2 dni przed „pikiem” LH powoduje brak „piku” lub jego opóźnienie.
Uważa się, że jeśli LNG zostanie podany już w czasie narastania LH to nie przeciwdziała
owulacji. Lek ten zastosowany jednorazowo w dawkach stosowanych w antykoncepcji
awaryjnej prawdopodobnie nie wpływa na błonę śluzową macicy (endometrium).
W badaniach in vitro na zwierzętach nie wykazano wpływu LNG na zapłodnienie lub
zagnieżdżenie. W rezultacie można założyć, że LNG w ramach antykoncepcji awaryjnej nie
działa, jeśli został przyjęty krócej niż 12 godzin przed owulacją lub po owulacji.
„Późne” podanie LNG nie ma negatywnego wpływu na rozwój zarodka. Czas działania leku
jako antykoncepcji awaryjnej jest szacowany na 72 godziny (3 dni).
Zgodnie z danymi z piśmiennictwa 30 mg octanu ulipristalu (UPA) po podaniu doustnym
wchłania się w czasie 0,5 do 3 godzin (zależnie od tego czy pacjentka jest na czczo, czy po
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
jedzeniu) i osiąga stężenie w surowicy krwi 176 ± 89 ng/mL. UPA podany przed owulacją w
100% hamuje wystąpienie jajeczkowania poprzez supresję wzrastania pęcherzyka
dominującego, opóźnienie jego dojrzewania i supresję poziomu estradiolu w surowicy krwi.
UPA podany na krótko przed owulacją w momencie „piku” LH powoduje, zależnie od
momentu podania, brak owulacji w czasie 5-6 dni od zastosowania.
W odniesieniu do wydania pozwolenia na dopuszczenia do obrotu produktu leczniczego
ellaOne, a co za tym idzie, opublikowania zatwierdzonych druków informacyjnych, wskazać
należy, że organem wydającym decyzję w przypadku procedury scentralizowanej jest
Komisja Europejska, a nie organ krajowy.
Pierwsze pozwolenie na dopuszczenie dla produktu ellaOne wydano w UE w 2009 roku,
decyzją nr (2009)4049 z 15 Maja 2009 i wówczas w unijnym rejestrze opublikowano treść
decyzji Komisji Europejskiej, łącznie z zatwierdzonymi drukami informacyjnymi.
Dane te są dostępne publicznie pod adresem:
https://ec.europa.eu/health/documents/community-register/html/h522.htm
Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) i ulotka informacyjna ellaOne została
zatwierdzona przez Europejską Agencję Leków, jako wynik oceny dokumentacji w
procedurze scentralizowanej. W pkt. 5.1 ChPL mechanizm działania został opisany jako:
„Octan uliprystalu jest doustnym, syntetycznym, selektywnym modulatorem receptora
progesteronowego o wysokim powinowactwie wiązania do tego receptora u ludzi.
W przypadku stosowania jako antykoncepcja w sytuacji nagłej, mechanizm działania polega
na hamowaniu lub opóźnianiu owulacji poprzez wstrzymanie wyrzutu hormonu
lutenizującego (LH).
Dane farmakodynamiczne pokazują, że zażyty nawet bezpośrednio przed spodziewaną
owulacją (w momencie gdy poziom LH już zacznie wzrastać) octan uliprystalu jest w stanie
opóźnić pękanie pęcherzyków przez co najmniej 5 dni w 78,6% przypadków (p< 0,005 w
porównaniu z LNG i placebo). (..) Octan uliprystalu ma także wysokie powinowactwo do
receptora glikokortykosteroidowego i w badaniach in vivo, u zwierząt obserwowano
blokowanie receptorów glikokortykosteroidowych. Jednakże u ludzi po wielokrotnym
podaniu dawki 10 mg na dobę nie obserwowano takiego wpływu. Lek ma minimalne
powinowactwo do receptora androgenowego i nie wykazuje powinowactwa do receptora
estrogenowego i mineralokortykosteroidowego u ludzi.”
W ulotce (oznakowaniu) dla ellaOne opublikowanej na stronie internetowej www.fda.gov
istotnie znalazło się dodatkowe zdanie dotyczące potencjalnego wpływu octanu uliprystalu
na endometrium i w związku z tym na ew. implantację zapłodnionej komórki jajowej.
Niemniej jednak należy zaznaczyć, że potencjalny wpływ octanu uliprystalu na
endometrium nie został jednoznacznie potwierdzony, o czym świadczy użyte w
amerykańskiej ulotce sformułowanie „may also contribute to efficacy”.
Brak jednoznacznego potwierdzenia, że mechanizm działania octanu uliprystalu dotyczy
także wpływu na endometrium, w tym zmniejszenie jego grubości i zwiększenie liczby
receptorów progesteronowych, spowodował, że ten opis nie znalazł się w drukach
informacyjnych zatwierdzonych przez EMA i Komisję Europejską.
Ocena zapisów w drukach informacyjnych bazuje na wiarygodnych i w pełni
potwierdzonych danych naukowych, a nie jedynie na przypuszczeniach.
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
W przypadku procedury scentralizowanej, jak podano na wstępie, organem wydającym
decyzję dla octanu uliprystalu (EllaOne) nie był organ krajowy, tylko Komisja Europejska,
natomiast opinię wydała Europejska Agencja Leków i Komitet CHMP
Istotnym jest też fakt, że ulotka opublikowana na stronie amerykańskiej agencji FDA jest
datowana na 2010 rok, natomiast druki informacyjne zatwierdzone przez Komisję
Europejską zostały opublikowane wraz z decyzją nr (2023)283 z 9 Stycznia 2023.
Druki te są nowelizowane na podstawie aktualnych wyników badań i piśmiennictwa
naukowego.
Warto także zaznaczyć, że dla octanu uliprystalu podmiot odpowiedzialny prowadzi rejestr
ciąż. Dostęp do tego rejestru ma zarówno pacjentka, jak i lekarz. Rejestr jest dostępny pod
adresem: https://www.ulipristal-pregnancy-registry.com/pl/. Rejestr ciąż ma na celu
zbieranie danych medycznych o wyniku ciąży u kobiet, które stosowały uliprystal w dawce
30 mg zgodnie ze wskazaniami umieszczonymi w ulotce dla pacjenta.
W sytuacji, gdyby pojawiły się nowe dane, wskazujące na konieczność aktualizacji zapisów
w drukach informacyjnych, Europejska Agencja Leków, Komitet CHMP (Committee for
Medicinal Products for Human Use, CHMP) oraz Komisja Europejską wdrożą odpowiednie
procedury, aby taką zmianę przeprowadzić.
Jak wskazano powyżej, druki obowiązujące w UE są rzetelne i aktualne.
Dodatkowo nie bez znaczenia jest fakt, że pomiędzy systemami rejestracyjnymi w krajach
Unii Europejskiej s Stanach Zjednoczonych występują zasadnicze różnice.
W państwach członkowskich Unii Europejskiej w ocenie naukowej biorą udział eksperci
delegowani przez kraje członkowskie UE, a finalna ocena jest dyskutowana w ramach prac
Komitetu CHMP (Committee for Medicinal Products for Human Use, CHMP).
Ocena jest przekazywana do Komisji Europejskiej, czyli do organu finalnie wydającego
pozwolenie na dopuszczenie do obrotu ważne we wszystkich krajach UE.
Ocena gospodarki hormonalnej u kobiety, która przyjęła UPA i powiązania z przyjęciem tej
substancji podlega analizie lekarza specjalisty. Na gospodarkę hormonalną ma wpływ wiele
czynników i dlatego w tej klinicznej kwestii kluczowe znaczenie ma opinia specjalistów –
konsultantów krajowych i wojewódzkich z dziedziny ginekologii i położnictwa.
Jednakże, Prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i
Produktów Biobójczych, w ramach prowadzonego krajowego systemu nadzoru nad
bezpieczeństwem farmakoterapii, gromadzi informacje o działaniach niepożądanych. Są
one przekazywane do prowadzonego we wszystkich krajach UE systemu monitorowania
działań niepożądanych. Podlegają one systematycznej analizie, na wstępie poprzez
wykrywanie sygnałów, tj. nieznanych wcześniej działań niepożądanych, a także dzięki
analizie danych zgromadzonych w okresowych raportach o bezpieczeństwie.
Jeśli na podstawie zgromadzonych danych zaistnieje konieczność aktualizacji zapisów
w drukach informacyjnych, to taka sprawa jest dyskutowana na forum odbywających się co
miesiąc spotkań Komitetu ds. Nadzoru nad Bezpieczeństwem Farmakoterapii (ang. PRAC –
Pharmacovigilance Risk Assessment Committee) i następnie wprowadzana do bieżącej
informacji dla fachowego pracownika opieki zdrowotnej (ChPL) i w ulotce dla pacjenta.
Odnośnie do zgłaszanych działań niepożądanych, to dane te są gromadzone we wspólnej
bazie danych UE dostępnej także publicznie pod adresem www.adrreports.eu.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Maciej Miłkowski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --