Interpelacja w sprawie osobowości prawnej dla rzeki Odry
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20883
do ministra infrastruktury
w sprawie osobowości prawnej dla rzeki Odry
Zgłaszający: Katarzyna Matusik-Lipiec
Data wpływu: 04-11-2026
Szanowny Panie Ministrze,
spójne i przewidywalne regulacje dotyczące gospodarowania wodami mają istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa powodziowego, rozwoju żeglugi śródlądowej oraz prawidłowej realizacji inwestycji na rzekach. Szczególne znaczenie w tym zakresie ma poselski projekt ustawy o uznaniu osobowości prawnej rzeki Odry wywodzący się z obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej, który przewiduje m.in. przyznanie rzece określonego katalogu praw oraz powołanie Komitetu Reprezentantów Odry i Komitetu Naukowego Odry. Projekt, skierowany do dalszych prac po pierwszym czytaniu w marcu 2026 roku, dotyczy bezpośrednio spraw pozostających we właściwości Ministerstwa Infrastruktury.
Proponowane rozwiązanie, nieznane dotychczas polskiemu systemowi prawnemu, budzi wśród niektórych środowisk wątpliwości zarówno o charakterze prawnym, jak i praktycznym. Dotyczą one w szczególności relacji projektowanych przepisów do obowiązujących regulacji prawa wodnego, w tym zasad własności wód oraz kompetencji Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, a także sposobu reprezentacji rzeki w postępowaniach administracyjnych i sądowych. Krytyczne uwagi do projektu zgłosiły m.in. Państwowa Rada Ochrony Środowiska oraz prokurator generalny, co doprowadziło do przedłożenia przez wnioskodawców autopoprawki.
Problem ten ma szczególne znaczenie, ponieważ na Odrze realizowane są inwestycje hydrotechniczne służące zarówno ochronie przeciwpowodziowej, jak i poprawie warunków żeglugi, w tym przedsięwzięcia współfinansowane ze środków Unii Europejskiej. Niejasność co do skutków prawnych projektowanej regulacji może prowadzić do niepewności po stronie inwestorów, organów administracji oraz użytkowników rzeki. Ponadto rodzi pytanie o terminowość realizacji tych inwestycji. Zasadne wydaje się zatem poznanie opinii Ministerstwa Infrastruktury w przedmiotowej kwestii, a także określenie, czy resort zgłasza zastrzeżenia prawne do proponowanych rozwiązań oraz jakie przewiduje skutki dla gospodarki wodnej na Odrze.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Jak Ministerstwo Infrastruktury ocenia poselski projekt ustawy o uznaniu osobowości prawnej rzeki Odry, w szczególności w kontekście spraw należących do właściwości resortu?
Czy ministerstwo przygotowało lub przygotuje opinie albo stanowisko w tej sprawie?
Czy ministerstwo zgłasza zastrzeżenia prawne lub proceduralne do projektu, jeżeli tak, to jakie?
Czy ministerstwo zgłasza zastrzeżenia dotyczące podziału kompetencji pomiędzy organami administracji publicznej? Jeżeli tak, to jakie?
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada kompetencji” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5371 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-3.054.20.2026
Warszawa, 18 listopada 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 20883 Poseł na Sejm RP Katarzyny Matusik-Lipiec,
przedstawiam następujące informacje.
Na wstępie należy zauważyć, że w ramach prac Ministerstwa Infrastruktury realizowanych
jest wiele priorytetów, do których można zaliczyć m.in. poprawę gospodarki wodnej,
w szczególności stanu ekologicznego wód, na obszarze całej zlewni rzeki Odry, a także
wzmacnianie roli rzeki Odry w rozwoju regionów nadodrzańskich. Uwzględniając
wymagania środowiskowe podejmowane są działania na rzecz bezpieczeństwa rzeki Odry.
Obejmują one m.in. przedsięwzięcia w zakresie renaturyzacji rzeki. Przedmiotowe
działania realizują zasadę zrównoważonego rozwoju we wskazanych obszarach
pozostających w zakresie właściwości Ministerstwa infrastruktury.
Odnosząc się do poselskiego projektu ustawy o uznaniu osobowości prawnej rzeki Odry,
zwanego dalej „poselskim projektem ustawy”, należy zauważyć, że rozwiązania w nim
zawarte oprócz wpływu na gospodarkę wodną, ukierunkowane są na wprowadzenie
nowej formy ochrony przyrody dla tej rzeki. Przedmiotowe rozwiązania mogą mieć
znaczący wpływ na życie społeczne, gospodarcze, funkcjonowanie wymiaru
sprawiedliwości oraz na inne sektory, w tym:
1) rolnictwo;
2) przemysł, w tym energetykę oraz działalność gospodarczą prowadzoną
z wykorzystaniem wód rzeki Odry;
3) sport i turystykę oraz amatorski połów ryb;
4) zbiorowe zaopatrzenie ludności w wodę;
5) rybactwo śródlądowe;
6) ochronę przeciwpowodziową społeczeństwa.
Z tego względu ewentualna ocena poselskiego projektu ustawy dokonana wyłącznie
w zakresie Ministerstwa Infrastruktury byłaby niepełna oraz obarczona ryzykiem
wskazania wyłącznie sektorowego (odnoszącego się tylko do jednego zagadnienia), a nie
kompleksowego wpływu projektowanych rozwiązań. Ocena dokonana wyłącznie
w odniesieniu do wpływu na sektor gospodarki wodnej prowadziłaby do pominięcia
szeregu istotnych aspektów związanych z kwestiami społecznymi, gospodarczymi oraz
środowiskowymi, pozostającymi we właściwości innych ministrów, na które niewątpliwie
projektowane regulacje mają istotny wpływ. Minister Infrastruktury nie posiada
kompetencji do oceny oddziaływania projektowanych rozwiązań prawnych (niezależnie
-- 1 of 2 --
2
od ich autora) na inne działy administracji rządowej, np. środowisko, klimat czy rolnictwo.
Tym samym wydaje się, że nie jest możliwe miarodajne i całościowe przedstawianie oceny
nowego, nieznanego w polskim systemie prawnym, instrumentu prawnego, dokonanej
wyłącznie przez Ministerstwo Infrastruktury, gdyż z takiej oceny – dotyczącej tylko
jednego zagadnienia, mogłyby być wyciągane mylne wnioski dotyczące rzeczywistych,
całkowitych skutków prawnych, społecznych, gospodarczych i finansowych rozwiązań
zawartych w poselskim projekcie ustawy.
Mając na uwadze wstrzymanie prac nad poselskim projektem ustawy w Sejmie RP,
w Ministerstwie Infrastruktury nie są prowadzone pracę nad opracowaniem projektu
Stanowiska Rządu do poselskiego projektu ustawy.
Jednocześnie należy wskazać, że występują liczne wątpliwości prawne dotyczące
możliwości funkcjonowania w polskim systemie prawnym rzek posiadających osobowość
prawną. Odnoszą się one chociażby do sposobu reprezentacji rzeki, odpowiedzialności
rzeki za szkody spowodowane powodzią, realizacji wszystkich obowiązków związanych
z prawidłowym gospodarowaniem rzeką wynikających z przepisów unijnych. Tym samym
ideę nadania osobowości prawnej rzekom należy rozpatrywać w kontekście konieczności
wprowadzenia głębokich zmian systemowych o charakterze organizacyjnym, finansowym
i prawnym związanych z gospodarką wodną, w szczególności w sferze prawa cywilnego.
Dokonywanie tak daleko idących przeobrażeń mogłoby nastąpić tylko przy pewności, co
do uzyskania znaczących pozytywnych efektów dla środowiska wodnego. Na dzień
dzisiejszy jednak takiej pewności brak. Tym samym wydaje się, że bardziej celowe jest
doskonalenie i poprawianie już istniejących rozwiązań prawnych.
Odnosząc się do podziału kompetencji pomiędzy organami administracji publicznej
zaproponowanego w poselskim projekcie ustawy należy wskazać, że przedmiotowe
regulacje nie przesądzają, czy zasadniczym celem uznania osobowości prawnej rzeki Odry
jest zapewnienie ochrony przyrody, czy zmiana systemu zarządzania gospodarką wodną.
Kazuistyczne rozwiązania ujęte w ww. projekcie również nie pozwalają rozstrzygnąć tej
kwestii. Tym samym, jeżeli celem projektodawcy jest stworzenie nowej formy ochrony
przyrody przez nadanie osobowości prawnej rzece Odrze, analogicznej jak w formie np.
parku narodowego – to wydaje się, że w tej kwestii właściwa jest wiodąca rola Ministra
Klimatu i Środowiska, przy jednoczesnym zapewnionym znacznym udziale organów
właściwych w sprawach gospodarowania wodami. Natomiast, jeżeli intencją
projektodawcy jest stworzenie nowego systemu zarządzania wodami w dorzeczu Odry –
wydaje się, że nadzór nad takim systemem powinien mieć minister właściwy do spraw
gospodarki wodnej.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
-- 2 of 2 --