Interpelacja w sprawie praktyki kierowania przez okręgowe inspektoraty pracy do przedsiębiorców pism wzywających do "samokontroli" i przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę, z wykorzystaniem danych ZUS i KAS
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20813
do ministra finansów i gospodarki, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie praktyki kierowania przez okręgowe inspektoraty pracy do przedsiębiorców pism wzywających do "samokontroli" i przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę, z wykorzystaniem danych ZUS i KAS
Zgłaszający: Katarzyna Kierzek-Koperska
Data wpływu: 30-10-2026
Szanowny Panie Ministrze, Szanowna Pani Minister!
W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r. poz. 473) Państwowa Inspekcja Pracy uzyskała nowe kompetencje, w tym mechanizm wymiany danych z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych oraz Krajową Administracją Skarbową. Zgodnie z założeniami nowelizacji dane te miały służyć wyłącznie do analizy ryzyka i planowania ukierunkowanych kontroli.
Tymczasem w październiku 2026 r. przedsiębiorcy (w tym z województwa wielkopolskiego) zaczęli otrzymywać pisma od okręgowych inspektorów pracy (np. pismo OIP w Poznaniu z dnia 8.10.2026 r., nr UNP: PZ-26-117161). Pisma te, wysyłane poza trybem kontroli, informują adresatów o ich wytypowaniu na podstawie baz danych ZUS i KAS, wzywają do przeprowadzenia „samokontroli” i „dobrowolnego przekształcania umów cywilnoprawnych (zlecenia, B2B) w umowy o pracę” oraz nakładają na nich prośbę o przesłanie raportu z wykonanych działań na dedykowany adres e-mail.
Opisana praktyka rodzi poważne zastrzeżenia prawne z punktu widzenia legalności działań organów państwowych oraz ochrony praw przedsiębiorców. Zastrzeżenia dotyczą w szczególności takich kwestii jak:
Brak podstawy prawnej i naruszenie zasady praworządności: Pisma nie zawierają podstawy prawnej uprawniającej PIP do żądania od przedsiębiorcy sporządzenia sprawozdania/raportu poza procedurą kontrolną. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a art. 8 Prawa przedsiębiorców nakazuje, by obowiązek określonego zachowania wynikał wprost z przepisów. Przepisy ustawy o PIP nie dają organowi prawa do żądania od podmiotu informacji sprawozdawczych w celach prewencyjnych.
Wprowadzanie w błąd co do skutków prawnych tzw. abolicji: W pismach wskazuje się, że 12-miesięczny okres przejściowy pozwala na „bezkosztowe uporządkowanie struktur kadrowych”. Tymczasem art. 16 ustawy nowelizującej wyłącza jedynie odpowiedzialność za wykroczenie określone w art. 281 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Nie zwalnia jednak przedsiębiorcy z obowiązku uregulowania ewentualnych zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, podatków wraz z odsetkami ani roszczeń pracowniczych za lata wstecz. Przedstawienie tej informacji w pismach PIP wprowadza przedsiębiorców w błąd.
Wykorzystanie tajemnicy skarbowej poza zakresem ustawowym: Udostępnianie PIP danych z Centralnego Rejestru Danych Podatkowych przez szefa KAS na podstawie art. 299j § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest dopuszczalne w ściśle określonym celu. Katalog ten nie obejmuje wysyłania pism prewencyjnych poza procedurą kontrolną.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się do Państwa Ministrów z następującymi pytaniami:
Czy udostępnianie Państwowej Inspekcji Pracy danych objętych tajemnicą skarbową na podstawie art. 299j Ordynacji podatkowej obejmuje cel w postaci typowania podmiotów do wysyłki pism prewencyjnych i wzywania do „samokontroli” poza procedurą kontrolną?
Jaki jest precyzyjny zakres danych przekazywanych z baz KAS do PIP na mocy porozumienia, o którym mowa w art. 299j § 2 Ordynacji podatkowej, i czy resort finansów weryfikuje celowość oraz legalność wykorzystywania tych danych przez organ odbierający?
Czy szef Krajowej Administracji Skarbowej podejmie czynności wyjaśniające w sprawie wykorzystywania danych podatkowych przez OIP do działań niebędących kontrolą w rozumieniu ustawy o PIP?
Sekretarz stanu Marcin Łoboda
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5183 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/2
Warszawa, 18 listopada 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 20813
Znak sprawy: DPP4.054.14.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 20813 Posłanki na Sejm RP Pani Katarzyny Kierzek-
Koperskiej w sprawie praktyki kierowania przez okręgowe inspektoraty pracy
do przedsiębiorców pism wzywających do "samokontroli" i przekształcania
umów cywilnoprawnych w umowy o pracę, z wykorzystaniem danych ZUS i KAS,
przedstawiam następujące informacje.
1. Czy udostępnianie Państwowej Inspekcji Pracy danych objętych tajemnicą skarbową
na podstawie art. 299j Ordynacji podatkowej obejmuje cel w postaci typowania podmiotów
do wysyłki pism prewencyjnych i wzywania do „samokontroli” poza procedurą kontrolną?
2. Jaki jest precyzyjny zakres danych przekazywanych z baz KAS do PIP na mocy porozumienia,
o którym mowa w art. 299j § 2 Ordynacji podatkowej, i czy resort finansów weryfikuje celowość oraz
legalność wykorzystywania tych danych przez organ odbierający?
3. Czy Szef Krajowej Administracji Skarbowej podejmie czynności wyjaśniające w sprawie
wykorzystywania danych podatkowych przez OIP do działań niebędących kontrolą w rozumieniu
ustawy o PIP?
Dane udostępniane Państwowej Inspekcji Pracy zostały określone w treści art. 299j § 1 pkt 2
ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa1. Zgodnie z tym przepisem,
Szef Krajowej Administracji Skarbowej udostępnia, Państwowej Inspekcji Pracy, dane
i informacje objęte tajemnicą skarbową, wynikające ze złożonych przez podatników
i płatników deklaracji oraz informacji podatkowych, w zakresie niezbędnym do realizacji
zadań określonych w art. 10 ust. 1 pkt 1,3,4,14,14aa i15b ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r.
o Państwowej Inspekcji Pracy2.
Wymiana informacji między Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a Państwową Inspekcją
Pracy a Szefem Krajowej Administracji Skarbowej, realizowana w drodze teletransmisji,
ma charakter techniczny. Strony uzyskują dostęp do danych, w zakresie niezbędnym
do wykonywania obowiązków prawnych i zadań wynikających z przepisów prawa.
W Porozumieniu w sprawie wymiany danych i informacji za pośrednictwem
Systemu teleinformatycznego zawartym pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych
1 Dz. U. z 2026 r. poz. 622, z późn. zm., dalej – ustawa O.p.
2 Dz.U. z 2024 r. poz. 1712, z późn. zm., dalej – ustawa o PIP
-- 1 of 2 --
2/2
a Państwową Inspekcją Pracy a Szefem Krajowej Administracji Skarbowej
uregulowano m.in. sposób udostępniania tych danych (art. 299j § 2 ustawy O.p.).
W § 1 pkt 4 Porozumienia Państwowa Inspekcja Pracy oświadczyła, że dane
udostępnione przez Szefa KAS, będą przetwarzane, w zakresie niezbędnym do
realizacji zadań określonych w ww. przepisach ustawy o PIP.
W dalszej części Porozumienia, w § 4 pkt 1 dotyczącym bezpieczeństwa informacji
określono, że wymiana danych z wykorzystaniem Systemu teleinformatycznego odbywa się
z uwzględnieniem atrybutów bezpieczeństwa informacji, jakimi są poufność, integralność,
dostępność, rozliczalność i autentyczność. Przy czym, obowiązek zachowania poufności
obejmuje wszelkie dane pozyskiwane w związku z realizacją Porozumienia i wiąże Strony
bezterminowo (§ 4 pkt 5 Porozumienia).
Strony zapewniły, że ich uprawnieni użytkownicy będą przetwarzać dane z
Systemu wyłącznie, gdy dostęp do tych danych jest uzasadniony toczącym się
postępowaniem lub sprawą, a zakres danych przetwarzanych przez Strony jest
adekwatny do realizacji celu, w jakim są one przetwarzane oraz, że dane te nie będą
przetwarzane niezgodnie
z tym celem (§ 4 pkt 3 Porozumienia).
Wskazano także, że udostępnianie danych stanowiących informacje objęte
tajemnicą skarbową następuje z uwzględnieniem przepisów Działu VII Ordynacji
podatkowej i podlega obowiązkowi zachowania ich w poufności z uwzględnieniem
tych przepisów (§ 4 pkt 6 Porozumienia).
Zgodnie z § 5 pkt 4, kierownicy jednostek organizacyjnych PIP stają się administratorami
danych z chwilą pozyskania danych z Systemu i odpowiadają za przetwarzane przez siebie
dane jako samodzielni administratorzy danych.
Podsumowując należy wskazać, że Szef Krajowej Administracji Skarbowej udostępniając
Państwowej Inspekcji Pracy, w drodze teletransmisji, przedmiotowe dane i informacje
objęte tajemnicą skarbową, w oparciu o regulacje zawarte w art. 299j ustawy O.p.,
działa na podstawie i w granicach prawa.
Jednocześnie Szef KAS, w ramach swoich kompetencji, nie dysponuje informacjami
dotyczącymi zadań Państwowej Inspekcji Pracy oraz działań podejmowanych przez
jednostki organizacyjne PIP. Szef KAS nie ma także wglądu w bieżące pisma kierowane
przez Okręgowe Inspektoraty Pracy do konkretnych przedsiębiorców. Informacje takie
może posiadać Państwowa Inspekcja Pracy. Podjęcie ew. działań w niniejszej sprawie
zostanie rozważone po zapoznaniu się ze wszystkimi informacjami.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Marcin Łoboda
Sekretarz Stanu, Szef Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 2 of 2 --