Interpelacja nr 2075
Interpelacja w sprawie sędziów powołanych na wniosek KRS w składzie niezgodnym z Konstytucją RP
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie sędziów powołanych na wniosek KRS w składzie niezgodnym z Konstytucją RP
Interpelacja nr 2075
do ministra sprawiedliwości
w sprawie sędziów powołanych na wniosek KRS w składzie niezgodnym z Konstytucją RP
Zgłaszający: Paweł Jabłoński
Data wpływu: 14-03-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnich latach wielokrotnie wypowiadał się Pan w sposób bardzo krytyczny o sędziach powołanych na swoje urzędy przez prezydenta RP po 6 marca 2018 r.
W wypowiedziach tych wskazywał Pan, że osoba powołana przez prezydenta na urząd sędziego na wniosek organu, który - zdaniem Pana Ministra - ukształtowany został w sposób sprzeczny z prawem - może być uznawana za osobę nieposiadającą statusu sędziego.
Poza używaniem pogardliwego, delegitymizującego i niegodnego urzędnika państwowego słownictwa - z określeniami takimi jak "neo-sędzia", czy "neo-KRS" - stanowisko to jest nie do pogodzenia z zasadą nieusuwalności sędziów (art. 180 ust. 1 Konstytucji RP), a także z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP, przyznającym właśnie prezydentowi RP niekwestionowane i niepodważalne prawo do nadawania tego statusu, w drodze postanowienia o powołaniu sędziego.
Niezależnie od tego pańskie stanowisko może mieć jednak poważne konsekwencje dla wszystkich sędziów, którzy powołani zostali na urzędy na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa przesłany prezydentowi RP przed 6 marca 2018 r.
Jak bowiem stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 20 czerwca 2017 r. (sygn. akt K 5/17), przepisy ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, zgodnie z którymi jej 15 członków wybranych spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych wybieranych było nie na jedną, wspólną 4-letnią kadencję - lecz na osobne kadencje indywidualne - były niezgodne z Konstytucją RP.
Oznacza to, że każdy skład Krajowej Rady Sądownictwa - do czasu zmiany przepisów zakwestionowanych przez Trybunał - był sprzeczny z prawem. Niekonstytucyjność ta została usunięta dopiero wraz ze zmianą ustawy - i powołaniem nowych członków KRS na jednolitą, wspólną kadencję - co nastąpiło po raz pierwszy w dniu 6 marca 2018 r.
Mając to na uwadze, uprzejmie proszę Pana Ministra o odpowiedź:
1. Czy w Pana ocenie osoby powołane na urząd sędziego przez prezydenta RP na wniosek KRS działającej w składzie niezgodnym z Konstytucją RP są w istocie sędziami?
2. Czy Pana zdaniem wyroki wydane przez tych sędziów są ważne i skuteczne - czy może w ogóle nie istnieją?
3. Czy według Pana sędziami są osoby powołane na urzędy przez komunistyczną Radę Państwa PRL - czy też uważa Pan, że możliwe jest kwestionowanie ich statusu?
Z wyrazami szacunku
Interpelacja nr 2075
do ministra sprawiedliwości
w sprawie sędziów powołanych na wniosek KRS w składzie niezgodnym z Konstytucją RP
Zgłaszający: Paweł Jabłoński
Data wpływu: 14-03-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnich latach wielokrotnie wypowiadał się Pan w sposób bardzo krytyczny o sędziach powołanych na swoje urzędy przez prezydenta RP po 6 marca 2018 r.
W wypowiedziach tych wskazywał Pan, że osoba powołana przez prezydenta na urząd sędziego na wniosek organu, który - zdaniem Pana Ministra - ukształtowany został w sposób sprzeczny z prawem - może być uznawana za osobę nieposiadającą statusu sędziego.
Poza używaniem pogardliwego, delegitymizującego i niegodnego urzędnika państwowego słownictwa - z określeniami takimi jak "neo-sędzia", czy "neo-KRS" - stanowisko to jest nie do pogodzenia z zasadą nieusuwalności sędziów (art. 180 ust. 1 Konstytucji RP), a także z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP, przyznającym właśnie prezydentowi RP niekwestionowane i niepodważalne prawo do nadawania tego statusu, w drodze postanowienia o powołaniu sędziego.
Niezależnie od tego pańskie stanowisko może mieć jednak poważne konsekwencje dla wszystkich sędziów, którzy powołani zostali na urzędy na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa przesłany prezydentowi RP przed 6 marca 2018 r.
Jak bowiem stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 20 czerwca 2017 r. (sygn. akt K 5/17), przepisy ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, zgodnie z którymi jej 15 członków wybranych spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych wybieranych było nie na jedną, wspólną 4-letnią kadencję - lecz na osobne kadencje indywidualne - były niezgodne z Konstytucją RP.
Oznacza to, że każdy skład Krajowej Rady Sądownictwa - do czasu zmiany przepisów zakwestionowanych przez Trybunał - był sprzeczny z prawem. Niekonstytucyjność ta została usunięta dopiero wraz ze zmianą ustawy - i powołaniem nowych członków KRS na jednolitą, wspólną kadencję - co nastąpiło po raz pierwszy w dniu 6 marca 2018 r.
Mając to na uwadze, uprzejmie proszę Pana Ministra o odpowiedź:
1. Czy w Pana ocenie osoby powołane na urząd sędziego przez prezydenta RP na wniosek KRS działającej w składzie niezgodnym z Konstytucją RP są w istocie sędziami?
2. Czy Pana zdaniem wyroki wydane przez tych sędziów są ważne i skuteczne - czy może w ogóle nie istnieją?
3. Czy według Pana sędziami są osoby powołane na urzędy przez komunistyczną Radę Państwa PRL - czy też uważa Pan, że możliwe jest kwestionowanie ich statusu?
Z wyrazami szacunku
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Dariusz Mazur
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
12%
Konkretność
88%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.1 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9002 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.90.2024
Warszawa, 14 kwietnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2075 złożoną przez Pana Posła Pawła Jabłońskiego do
Ministra Sprawiedliwości w sprawie sędziów powołanych na wniosek KRS w składzie
niezgodnym z Konstytucją RP, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ad 1
Kwestia statusu osób powołanych do pełnienia urzędu sędziego przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej
z zastosowaniem art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
(Dz. U. z 2021 r. poz. 269 i z 2023 r. poz. 1615) budzi wątpliwości co do tego, czy skład
sądu utworzony z udziałem takich orzeczników spełnia standardy niezawisłości
i bezstronności, do których respektowania obliguje Rzeczpospolitą Polską art. 47 Karty
praw podstawowych Unii Europejskiej.
Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r. BSA I.-4110-1/20 (pkt 44
uzasadnienia, drugi akapit):
„Akt powołania na urząd sędziego przez Prezydenta RP nie tworzy trwałego
i niepodważalnego domniemania, że w każdej sprawie rozpoznawanej przez sąd
z udziałem tego sędziego spełniony będzie standard niezawisłości i bezstronności. Dotyczy
to w szczególności sytuacji, gdy poprzedzająca akt powołania procedura miała wadliwy
charakter, w szczególności, gdy brała w niej udział Krajowa Rada Sądownictwa
pozbawiona przymiotu niezależności, na co w szczególności wskazał wyrok Trybunału
Sprawiedliwości UE z dnia 19 listopada 2019 r. Nie można przy tym przyjmować, że każda
wada w procesie nominacyjnym jest sanowana przez prezydencki akt powołania na urząd
sędziego, taka bowiem interpretacja prowadziłaby do nieuzasadnionego ograniczenia
możliwości realizacji prawa do niezawisłego i bezstronnego sądu (…)”.
-- 1 of 4 --
W tej samej uchwale Sąd Najwyższy stwierdził (pkt 44 uzasadnienia, trzeci akapit):
„(…) sędzia powołany przy udziale wadliwie utworzonej i wadliwie działającej Krajowej
Rady Sądownictwa nie korzysta z domniemania niezawisłości. Przyjęcie tezy przeciwnej
oznaczałoby, że w polskim systemie prawa władza ustawodawcza i wykonawcza może
pozbawić obywateli gwarancji prawa do rozstrzygania ich spraw przez niezawisłego
sędziego i niezależny sąd (…)”.
Wymaga podkreślenia, że powołany w interpelacji przepis art. 144 ust. 3 pkt 17
Konstytucji RP nie stanowi podstawy powoływania sędziów. Podstawą taką jest art. 179
Konstytucji RP, stanowiący, że sędziowie są powoływani przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, na czas nieoznaczony.
Warunkiem skutecznego powołania sędziego jest nie tylko wydanie aktu powołania przez
Prezydenta, lecz także uczynienie tego na podstawie prawnie skutecznego wniosku
uprawnionego organu w postaci Krajowej Rady Sądownictwa.
Przepis art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP wymienia powoływanie sędziów jako jeden
z tych rodzajów czynności urzędowych Prezydenta, które – w drodze wyjątku od zasady
ustanowionej w art. 144 ust. 2 – dla swojej ważności nie wymagają podpisu Prezesa Rady
Ministrów, który przez podpisanie aktu ponosi odpowiedzialność przed Sejmem (tzw.
kontrasygnaty), nie przyznaje zaś Prezydentowi „niekwestionowanego i niepodważalnego
prawa do nadawania statusu sędziego”.
W odniesieniu do nieprawidłowości w sposobie ukształtowania składu Krajowej Rady
Sądownictwa, całkowicie nieuprawnione jest zrównywanie sytuacji mającej miejsce po 6
marca 2018 r. z uchybieniami mającymi miejsce przed tą datą, stwierdzonymi w wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt K 5/17.
Wybór sędziów wchodzących w skład Krajowej Rady Sądownictwa przez Sejm,
pozbawiający przedstawicieli władzy sądowniczej jakiegokolwiek realnego wpływu na
obsadę Krajowej Rady Sądownictwa, stanowi tego rodzaju niezgodność z art. 187 ust. 1
Konstytucji RP, odczytywanym całościowo (nie zaś w sposób ograniczony do literalnego
brzmienia art. 187 ust. 1 pkt 2) oraz z uwzględnieniem art. 10 i art. 173 Konstytucji RP,
która nakazuje podać w wątpliwość zdolność tak ukształtowanej Krajowej Rady
Sądownictwa do wykonywania jej konstytucyjnego zadania stania na straży niezależności
sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1 Konstytucji RP). Nie ma takiego charakteru
uchybienie normie art. 187 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie traktowania kadencji członków
Krajowej Rady Sądownictwa wybieranych spośród sędziów jako kadencji indywidualnych.
Ukształtowana praktyka dokonywania wyboru sędziego do składu Krajowej Rady
Sądownictwa, w razie wygaśnięcia mandatu innego członka przed upływem kadencji, na
okres pełnej 4-letniej kadencji, nie zaś do zakończenia wspólnej kadencji pozostałych
wybranych członków Rady, zakwestionowana w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego,
miała znaczenie wyłącznie formalne i organizacyjne, nie wpływała natomiast na obsadę
Krajowej Rady Sądownictwa tak dalece, jak ustanowiona w art. 9a ustawy o Krajowej
Radzie Sądownictwa zasada wyboru sędziów do składu Rady przez Sejm.
-- 2 of 4 --
Ad 2
Sąd Najwyższy w powołanej wyżej uchwale dokonał również oceny prawnej sytuacji,
w której w składzie sądu rozpoznającego sprawę znajduje się osoba powołana na urząd
sędziego w procedurze zakładającej udział w niej Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej niezgodnie z art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji, stwierdzając (pkt 2 uchwały):
„Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu
sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy
w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym
albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej
Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), jeżeli
wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia
standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art.
6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”.
Kompleksowe i systemowe rozwiązanie problemów, jakie w polskim porządku prawnym
generuje wadliwa i niekonstytucyjna procedura powoływania na stanowiska sędziowskie,
do których należy również zaliczyć wpływ owej wadliwości na ważność orzeczeń
sądowych, wymaga jednak podjęcia szerokich prac analitycznych oraz konsultacji ze
środowiskami zainteresowanych przywróceniem w Rzeczypospolitej Polskiej standardów
praworządności (m.in. prawniczymi i naukowymi). Rezultat tych działań oraz ostateczny
kształt rozwiązań normatywnych nie został jeszcze przesądzony.
W Ministerstwie Sprawiedliwości obecnie nie są prowadzone prace legislacyjne, w ramach
których projektowane byłoby ustanowienie przepisów stanowiących, że osoby powołane
na urząd sędziego na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa przedstawionego
po dniu 6 marca 2018 r. nie posiadają statusu sędziego, bądź że orzeczenia wydane z ich
udziałem są nieważne, nieskuteczne albo nie istnieją, niemniej prace takie zostaną
podjęte w najbliższym czasie.
Ad 3
W odniesieniu do statusu osób powołanych na stanowiska sędziowskie przed zmianami
ustrojowymi zapoczątkowanymi w 1989 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej,
udzielając odpowiedzi na pytania prejudycjalne, w wyroku z dnia 29 marca 2022 r.
w sprawie C-132/20 stwierdził (pkt 108 uzasadnienia):
„(…) okoliczność, iż sędzia został po raz pierwszy powołany do pełnienia tego urzędu
w państwie członkowskim lub po raz kolejny powołany do sądu wyższej instancji na
podstawie aktu przyjętego przez organ niedemokratycznego reżimu panującego w tym
państwie przed jego przystąpieniem do Unii Europejskiej, w tym także jeżeli podstawą
powołania tego sędziego na stanowiska sędziowskie po upadku owego reżimu był między
innymi jego staż pracy wypracowany w czasie, gdy reżim ten obowiązywał, lub jeżeli złożył
on ślubowanie sędziowskie wyłącznie w momencie, gdy został po raz pierwszy powołany
przez organ tego reżimu do pełnienia urzędu sędziego, nie może sama w sobie wzbudzać
w przekonaniu jednostek uzasadnionych i poważnych wątpliwości co do niezawisłości
-- 3 of 4 --
i bezstronności tego sędziego ani w rezultacie podważyć w przypadku składu
orzekającego, w którym taki sędzia zasiada, jego przymiotu niezawisłego i bezstronnego
sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy”.
Należy zatem uznać, że status osób powołanych do pełnienia urzędu sędziego aktami Rady
Państwa nie został prawnie zakwestionowany z punktu widzenia spełniania przez nie
standardów niezawisłości i bezstronności.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.90.2024
Warszawa, 14 kwietnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2075 złożoną przez Pana Posła Pawła Jabłońskiego do
Ministra Sprawiedliwości w sprawie sędziów powołanych na wniosek KRS w składzie
niezgodnym z Konstytucją RP, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ad 1
Kwestia statusu osób powołanych do pełnienia urzędu sędziego przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej
z zastosowaniem art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
(Dz. U. z 2021 r. poz. 269 i z 2023 r. poz. 1615) budzi wątpliwości co do tego, czy skład
sądu utworzony z udziałem takich orzeczników spełnia standardy niezawisłości
i bezstronności, do których respektowania obliguje Rzeczpospolitą Polską art. 47 Karty
praw podstawowych Unii Europejskiej.
Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r. BSA I.-4110-1/20 (pkt 44
uzasadnienia, drugi akapit):
„Akt powołania na urząd sędziego przez Prezydenta RP nie tworzy trwałego
i niepodważalnego domniemania, że w każdej sprawie rozpoznawanej przez sąd
z udziałem tego sędziego spełniony będzie standard niezawisłości i bezstronności. Dotyczy
to w szczególności sytuacji, gdy poprzedzająca akt powołania procedura miała wadliwy
charakter, w szczególności, gdy brała w niej udział Krajowa Rada Sądownictwa
pozbawiona przymiotu niezależności, na co w szczególności wskazał wyrok Trybunału
Sprawiedliwości UE z dnia 19 listopada 2019 r. Nie można przy tym przyjmować, że każda
wada w procesie nominacyjnym jest sanowana przez prezydencki akt powołania na urząd
sędziego, taka bowiem interpretacja prowadziłaby do nieuzasadnionego ograniczenia
możliwości realizacji prawa do niezawisłego i bezstronnego sądu (…)”.
-- 1 of 4 --
W tej samej uchwale Sąd Najwyższy stwierdził (pkt 44 uzasadnienia, trzeci akapit):
„(…) sędzia powołany przy udziale wadliwie utworzonej i wadliwie działającej Krajowej
Rady Sądownictwa nie korzysta z domniemania niezawisłości. Przyjęcie tezy przeciwnej
oznaczałoby, że w polskim systemie prawa władza ustawodawcza i wykonawcza może
pozbawić obywateli gwarancji prawa do rozstrzygania ich spraw przez niezawisłego
sędziego i niezależny sąd (…)”.
Wymaga podkreślenia, że powołany w interpelacji przepis art. 144 ust. 3 pkt 17
Konstytucji RP nie stanowi podstawy powoływania sędziów. Podstawą taką jest art. 179
Konstytucji RP, stanowiący, że sędziowie są powoływani przez Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, na czas nieoznaczony.
Warunkiem skutecznego powołania sędziego jest nie tylko wydanie aktu powołania przez
Prezydenta, lecz także uczynienie tego na podstawie prawnie skutecznego wniosku
uprawnionego organu w postaci Krajowej Rady Sądownictwa.
Przepis art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP wymienia powoływanie sędziów jako jeden
z tych rodzajów czynności urzędowych Prezydenta, które – w drodze wyjątku od zasady
ustanowionej w art. 144 ust. 2 – dla swojej ważności nie wymagają podpisu Prezesa Rady
Ministrów, który przez podpisanie aktu ponosi odpowiedzialność przed Sejmem (tzw.
kontrasygnaty), nie przyznaje zaś Prezydentowi „niekwestionowanego i niepodważalnego
prawa do nadawania statusu sędziego”.
W odniesieniu do nieprawidłowości w sposobie ukształtowania składu Krajowej Rady
Sądownictwa, całkowicie nieuprawnione jest zrównywanie sytuacji mającej miejsce po 6
marca 2018 r. z uchybieniami mającymi miejsce przed tą datą, stwierdzonymi w wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt K 5/17.
Wybór sędziów wchodzących w skład Krajowej Rady Sądownictwa przez Sejm,
pozbawiający przedstawicieli władzy sądowniczej jakiegokolwiek realnego wpływu na
obsadę Krajowej Rady Sądownictwa, stanowi tego rodzaju niezgodność z art. 187 ust. 1
Konstytucji RP, odczytywanym całościowo (nie zaś w sposób ograniczony do literalnego
brzmienia art. 187 ust. 1 pkt 2) oraz z uwzględnieniem art. 10 i art. 173 Konstytucji RP,
która nakazuje podać w wątpliwość zdolność tak ukształtowanej Krajowej Rady
Sądownictwa do wykonywania jej konstytucyjnego zadania stania na straży niezależności
sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1 Konstytucji RP). Nie ma takiego charakteru
uchybienie normie art. 187 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie traktowania kadencji członków
Krajowej Rady Sądownictwa wybieranych spośród sędziów jako kadencji indywidualnych.
Ukształtowana praktyka dokonywania wyboru sędziego do składu Krajowej Rady
Sądownictwa, w razie wygaśnięcia mandatu innego członka przed upływem kadencji, na
okres pełnej 4-letniej kadencji, nie zaś do zakończenia wspólnej kadencji pozostałych
wybranych członków Rady, zakwestionowana w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego,
miała znaczenie wyłącznie formalne i organizacyjne, nie wpływała natomiast na obsadę
Krajowej Rady Sądownictwa tak dalece, jak ustanowiona w art. 9a ustawy o Krajowej
Radzie Sądownictwa zasada wyboru sędziów do składu Rady przez Sejm.
-- 2 of 4 --
Ad 2
Sąd Najwyższy w powołanej wyżej uchwale dokonał również oceny prawnej sytuacji,
w której w składzie sądu rozpoznającego sprawę znajduje się osoba powołana na urząd
sędziego w procedurze zakładającej udział w niej Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej niezgodnie z art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji, stwierdzając (pkt 2 uchwały):
„Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu
sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy
w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym
albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej
Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), jeżeli
wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia
standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art.
6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”.
Kompleksowe i systemowe rozwiązanie problemów, jakie w polskim porządku prawnym
generuje wadliwa i niekonstytucyjna procedura powoływania na stanowiska sędziowskie,
do których należy również zaliczyć wpływ owej wadliwości na ważność orzeczeń
sądowych, wymaga jednak podjęcia szerokich prac analitycznych oraz konsultacji ze
środowiskami zainteresowanych przywróceniem w Rzeczypospolitej Polskiej standardów
praworządności (m.in. prawniczymi i naukowymi). Rezultat tych działań oraz ostateczny
kształt rozwiązań normatywnych nie został jeszcze przesądzony.
W Ministerstwie Sprawiedliwości obecnie nie są prowadzone prace legislacyjne, w ramach
których projektowane byłoby ustanowienie przepisów stanowiących, że osoby powołane
na urząd sędziego na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa przedstawionego
po dniu 6 marca 2018 r. nie posiadają statusu sędziego, bądź że orzeczenia wydane z ich
udziałem są nieważne, nieskuteczne albo nie istnieją, niemniej prace takie zostaną
podjęte w najbliższym czasie.
Ad 3
W odniesieniu do statusu osób powołanych na stanowiska sędziowskie przed zmianami
ustrojowymi zapoczątkowanymi w 1989 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej,
udzielając odpowiedzi na pytania prejudycjalne, w wyroku z dnia 29 marca 2022 r.
w sprawie C-132/20 stwierdził (pkt 108 uzasadnienia):
„(…) okoliczność, iż sędzia został po raz pierwszy powołany do pełnienia tego urzędu
w państwie członkowskim lub po raz kolejny powołany do sądu wyższej instancji na
podstawie aktu przyjętego przez organ niedemokratycznego reżimu panującego w tym
państwie przed jego przystąpieniem do Unii Europejskiej, w tym także jeżeli podstawą
powołania tego sędziego na stanowiska sędziowskie po upadku owego reżimu był między
innymi jego staż pracy wypracowany w czasie, gdy reżim ten obowiązywał, lub jeżeli złożył
on ślubowanie sędziowskie wyłącznie w momencie, gdy został po raz pierwszy powołany
przez organ tego reżimu do pełnienia urzędu sędziego, nie może sama w sobie wzbudzać
w przekonaniu jednostek uzasadnionych i poważnych wątpliwości co do niezawisłości
-- 3 of 4 --
i bezstronności tego sędziego ani w rezultacie podważyć w przypadku składu
orzekającego, w którym taki sędzia zasiada, jego przymiotu niezawisłego i bezstronnego
sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy”.
Należy zatem uznać, że status osób powołanych do pełnienia urzędu sędziego aktami Rady
Państwa nie został prawnie zakwestionowany z punktu widzenia spełniania przez nie
standardów niezawisłości i bezstronności.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --