Interpelacja w sprawie skuteczności reakcji państwa na ciężkie czyny z użyciem przemocy popełniane przez nieletnich
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20713
do ministra sprawiedliwości
w sprawie skuteczności reakcji państwa na ciężkie czyny z użyciem przemocy popełniane przez nieletnich
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 26-10-2026
25 października 2026 r. upubliczniono informację o propozycji prokurator generalnej Czech dotyczącej obniżenia wieku odpowiedzialności karnej przy najpoważniejszych czynach. Wskazano jednocześnie problem organizacji placówek i konieczność zmian w systemie reagowania na przemoc. Debata ta wymaga od polskiego ministra przedstawienia danych o skuteczności krajowych rozwiązań.
Polski resort w informacji z 17 grudnia 2025 r. opisał odrębne instrumenty stosowane wobec nieletnich, obejmujące środki wychowawcze i umieszczenie w odpowiedniej placówce. Sam katalog uprawnień nie wyjaśnia jednak, ile trwa wykonanie orzeczonego środka, czy dostępne są miejsca oraz co dzieje się po ponownym czynie z użyciem przemocy.
Bezpieczeństwo pokrzywdzonych wymaga szybkiej reakcji, a resocjalizacja sprawców wymaga właściwej kadry i warunków. Dzieci i rodzice mają prawo oczekiwać, że minister będzie rozliczał skuteczność instytucji na podstawie czasu interwencji i powrotności do przemocy. Odpowiedzialność resortu obejmuje organizację podległych placówek oraz przygotowanie zmian prawa opartych na danych.
W mojej ocenie rząd Donalda Tuska powinien przedstawić mierzalny plan ochrony obywateli przed ciężką przemocą nieletnich. Żądam danych krajowych i informacji dotyczących województwa zachodniopomorskiego. Oczekuję rozliczenia dostępności miejsc, wykonania orzeczeń i środków finansowych przeznaczonych na rzeczywistą poprawę bezpieczeństwa.
Proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jaką liczbę spraw dotyczących czynów nieletnich z użyciem przemocy odnotowano w statystyce sądowej w latach 2024 i 2025 oraz w dostępnym okresie 2026 r., w tabeli według rodzaju czynu i z wyodrębnieniem województwa zachodniopomorskiego?
2. Jaki był czas od orzeczenia umieszczenia nieletniego w placówce podległej resortowi do wykonania tego orzeczenia w tych okresach, z podaniem mediany, najdłuższego czasu i liczby niewykonanych orzeczeń?
3. Jaka jest aktualna liczba miejsc, ich wykorzystanie i liczba wakatów kadrowych w podległych placówkach przeznaczonych dla nieletnich sprawców najpoważniejszych czynów?
4. Ile wydano w latach 2024 i 2025 oraz do 30 września 2026 r. na zwiększenie dostępności tych miejsc i specjalistycznej kadry, według zadania, placówki i roku?
5. Jakie wyniki badań powrotności do czynów z użyciem przemocy po wykonaniu środków wobec nieletnich posiada ministerstwo, z przekazaniem najnowszej analizy i opisem zastosowanego miernika?
6. Jakie działania dotyczące wykonywania orzeczeń i organizacji placówek zaplanowano na podstawie ocen przeprowadzonych przez resort, z podaniem odpowiedzialnych jednostek oraz terminów realizacji?
Proszę o osobną, merytoryczną odpowiedź na każde pytanie oraz przedstawienie wskazanych danych w formie tabelarycznej. Dane proszę podać według stanu na dzień sporządzenia odpowiedzi, chyba że w pytaniu wskazano inną datę.
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11871 znaków00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.551.2026
Warszawa, 18 listopada 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 20713 Pana Posła Dariusza
Mateckiego, w sprawie „skuteczności reakcji państwa na ciężkie czyny z użyciem
przemocy popełniane przez nieletnich”.
Ad. 1
Poniżej dostępne dane statystyczne nt. postępowań w sprawach nieletnich w pierwszej instancji
w sądach rejonowych w ujęciu ogólnopolskim.
Dane statystyczne nt. postępowań w sprawach nieletnich w pierwszej instancji w sądach
rejonowych w 2024 roku*
Dział 1.1.2. Ewidencja spraw nieletnich
Pozostało z WPŁYNĘŁO ZAŁATWIONO
Wyszczególnienie ubiegłego roku razem w tym z innego
sądu razem
w tym
przeniesiono
do innego sądu
Pozostało na
okres następny
0 1 2 3 4 5 6
Rep. Nkd (w. 02
+ 03) 25 768 64 633 2 391 65 481 1 218 24 920
demorali
zacja 12 658 34 952 875 34 918 438 12 692
z tego czyny
karalne 13 110 29 681 1 516 30 563 780 12 228
Dział 1.1.2.a. Ewidencja popełnionych czynów karalnych przez nieletnich
w odniesieniu do osób
Załatwiono Czyny karalne
z tego Wyszczególnienie Wszczęto razem (kol. 2= 3 do 6)
nie wszczęto umorzono z powodu w inny sposób
wydano
orzeczenie
kończące
stwierdzone czyny
karalne
przypisane
-- 1 of 7 --
2
niecelowości ze wzgl.
na orzeczone środki w
innej sprawie
innego
postępowanie nieletniemu
w orzeczeniu
kończącym
postępowanie
(wszystkie czyny)
0 1 2 3 4 5 6 7 8
Rep Nkd 19 768 35 056 9 210 1 580 4 665 19 601 11 571 14 076
Dział 1.1.2.b.
Stwierdzone czyny karalne przypisane nieletniemu w orzeczeniu kończącym postępowanie
Rodzaje czynów karalnych Liczba stwierdzonych
czynów karalnych
Ogółem (w.01 = dz.1.1.2.a, kol. 8) 14 076
zabójstwo art. 148 kk 5
156 kk 30
uszczerbek na zdrowiu art. 157 kk 563
158 kk 426
udział w bójce lub pobiciu art. 159 kk 9
przestępstwa z ustawy o przeciwdziałaniu narkomani 1 152
zgwałcenie art. 197 kk 33
228 kk 6
229 kk 0
230 kk 0
231 kk 0
250a kk 0
296a kk 1
korupcja art.
296b kk 1
kradzież rzeczy art. 278 kk 539
w tym kradzież samochodu 5
kradzież z włamaniem art. 279 kk 214
rozbój art. 280 kk 171
kradzież rozbójnicza art. 281 kk 34
wymuszenie rozbójnicze 282 kk 65
286 kk 136 oszustwo
art. 287 kk 16
w tym
prowadzenie pojazdu na drodze przez osobę w stanie
nietrzeźwym lub pod wpływem środka odurzającego art. 178a kk 31
*/ źródło danych: sprawozdanie MS-S16/18 w sprawach rodzinnych i nieletnich
Dane statystyczne nt. postępowań w sprawach nieletnich w pierwszej instancji w sądach
rejonowych w 2025 roku
Dział 1.1.2. Ewidencja spraw nieletnich
Pozostało z WPŁYNĘŁO ZAŁATWIONO
Wyszczególnienie ubiegłego roku razem w tym z innego
sądu razem
w tym
przeniesiono
do innego
sądu
Pozostało na
okres następny
0 1 2 3 4 5 6
Rep. Nkd (w. 02 + 03) 24 920 64 346 2 239 63 713 1 144 25 553
z tego demoralizacja 12 692 35 802 779 35 372 383 13 122
-- 2 of 7 --
3
czyny karalne 12 228 28 544 1 460 28 341 761 12 431
Dział 1.1.2.a. Ewidencja popełnionych czynów karalnych przez nieletnich
w odniesieniu do osób
Załatwiono Czyny karalne
z tego
umorzono z powodu
Wyszczególnienie Wszczęto razem (kol. 2=
3 do 6) nie wszczęto
niecelowości ze
wzgl. na
orzeczone środki
w innej sprawie
innego w inny sposób
wydano orzeczenie
kończące
postępowanie
stwierdzone czyny
karalne
przypisane
nieletniemu w
orzeczeniu
kończącym
postępowanie
(wszystkie czyny)
0 1 2 3 4 5 6 7 8
Rep Nkd 18 816 32 698 8 433 1 408 4 562 18 295 10 506 12 990
Dział 1.1.2.b. Stwierdzone czyny karalne przypisane nieletniemu w orzeczeniu kończącym
postępowanie
Rodzaje czynów karalnych
Liczba
stwierdzonych
czynów karalnych
Ogółem (w.01 = dz.1.1.2.a, kol. 8) 12 990
zabójstwo art. 148 kk 6
156 kk 34
uszczerbek na zdrowiu art. 157 kk 550
158 kk 403
udział w bójce lub pobiciu art. 159 kk 10
przestępstwa z ustawy o przeciwdziałaniu narkomani 744
zgwałcenie art. 197 kk 28
228 kk 90
229 kk 2
230 kk 0
231 kk 0
250a kk 0
296a kk 2
korupcja art.
296b kk 3
kradzież rzeczy art. 278 kk 524
w tym kradzież samochodu 2
kradzież z włamaniem art. 279 kk 151
rozbój art. 280 kk 130
kradzież rozbójnicza art. 281 kk 25
wymuszenie rozbójnicze 282 kk 75
286 kk 141
oszustwo art. 287 kk 14
w tym
prowadzenie pojazdu na drodze przez osobę w stanie nietrzeźwym
lub pod wpływem środka odurzającego art. 178a kk 29
Dane statystyczne nt. postępowań w sprawach nieletnich w pierwszej instancji w sądach
rejonowych za III kwartały 2026 roku
Dział 1.1.2. Ewidencja spraw nieletnich
-- 3 of 7 --
4
Pozostało z WPŁYNĘŁO ZAŁATWIONO
Wyszczególnienie ubiegłego roku razem w tym z innego
sądu razem
w tym
przeniesiono
do innego
sądu
Pozostało na
okres następny
0 1 2 3 4 5 6
Rep. Nkd (w. 02 + 03) 25 553 50 871 1 630 47 115 803 29 309
demoralizacja 13 122 28 676 577 26 857 295 14 941
z tego
czyny karalne 12 431 22 195 1 053 20 258 508 14 368
Dział 1.1.2.a. Ewidencja popełnionych czynów karalnych przez nieletnich
w odniesieniu do osób Załatwiono Czyny karalne
z tego
umorzono z powodu
Wyszczególnienie Wszczęto razem (kol. 2=
3 do 6) nie wszczęto
niecelowości ze
wzgl. na
orzeczone środki
w innej sprawie
inneg
o
w inny sposób
wydano orzeczenie
kończące
postępowanie
stwierdzone czyny
karalne
przypisane
nieletniemu w
orzeczeniu
kończącym
postępowanie
(wszystkie czyny)
0 1 2 3 4 5 6 7 8
Rep Nkd 14 035 23 657 6 215 1 075 3 262 13 105 7 397 9 040
Dział 1.1.2.b. Stwierdzone czyny karalne przypisane nieletniemu w orzeczeniu kończącym
postępowanie
Rodzaje czynów karalnych
Liczba
stwierdzonych
czynów karalnych
Ogółem (w.01 = dz.1.1.2.a, kol. 8) 9 040
zabójstwo art. 148 kk 4
156 kk 24
uszczerbek na zdrowiu art. 157 kk 338
158 kk 303
udział w bójce lub pobiciu art. 159 kk 3
przestępstwa z ustawy o przeciwdziałaniu narkomani 664
zgwałcenie art. 197 kk 16
228 kk 2
229 kk 1
230 kk 0
231 kk 0
250a kk 1
296a kk 0
korupcja art.
296b kk 1
kradzież rzeczy art. 278 kk 224
w tym kradzież samochodu 1
kradzież z włamaniem art. 279 kk 74
rozbój art. 280 kk 106
kradzież rozbójnicza art. 281 kk 15
wymuszenie rozbójnicze 282 kk 27
286 kk 99
oszustwo art. 287 kk 7
w tym
prowadzenie pojazdu na drodze przez osobę w stanie nietrzeźwym
lub pod wpływem środka odurzającego art. 178a kk 18
-- 4 of 7 --
5
Ad. 2
W ramach sprawozdawczości statystycznej nie są gromadzone dane niezbędne do
udzielenia odpowiedzi na pytanie.
Ad. 3
Według stanu na dzień 30 września 2026 r. limit miejsc w okręgowych ośrodkach
wychowawczych, zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich wynosił łącznie
1 541, a przeciętny stan ewidencyjny wychowanków – 833,22. Stopień wykorzystania
miejsc wynosił 54,07%.
Szczegółowe dane dotyczące wykorzystania miejsc, liczby wakatów wśród pracowników
pedagogicznych i niepedagogicznych przedstawia tabela.
Wakaty pracowników pedagogicznych i pracowników niepedagogicznych w okręgowych ośrodkach
wychowawczych, zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich wg informacji
uzupełniającej przekazanej przez jednostki na dzień 30 września 2026 roku
Wakaty
L.p. Okręgowe ośrodki wychowawcze, zakłady
poprawcze i schroniska dla nieletnich pracownicy
pedagogiczni
pracownicy
niepedagogiczni
1 2 3 4
1 OOW Warszawa Falenica 1,60 0,87
2 OOW Barczewo 2,00 2,50
3 ZP Białystok 8,61 5,20
4 SdN Chojnice 9,00 2,85
5 SdN Dominów 8,94 3,50
6 OOW Gacki 1,78 1,17
7 ZP Gdańsk - Oliwa 11,83 2,25
8 ZPiSdN Głogów 7,55 6,34
9 ZP Grodzisk Wielkopolski 0,55 6,36
10 OOW Jerzmanice Zdrój 9,09 0,50
11 OOW Kcynia 5,00 7,25
12 ZPiSdN Konstantynów Łódzki 6,17 5,61
13 OOW Koronowo 5,51 0,07
14 OOW Koszalin 0,55 0,65
15 OOW Laskowiec 6,61 3,15
16 OOW Mrozy 7,79 2,80
17 ZP Nowe 9,07 1,65
18 OOW Ostrowiec Świętokrzyski 8,28 3,75
19 OOW Poznań 4,14 6,35
20 OOW Pszczyna Łąka 15,94 7,37
-- 5 of 7 --
6
21 ZPiSdN Racibórz 9,78 3,00
22 OOW Studzieniec 9,87 3,35
23 OOW Szczecin 2,75 1,73
24 OOW Szubin 3,79 0,01
25 ZPiSdN Świdnica 0,00 0,00
26 OOW Świecie 7,06 0,75
27 OOW Tarnów 7,62 3,50
28 OOW Trzemeszno 6,50 2,60
29 OOW Witkowo 3,93 2,28
30 ZPiSdN Zawiercie 3,72 3,67
Razem 185,03 91,08
Ad. 4
Nie są dostępne szczegółowe dane dotyczące środków przeznaczonych bezpośrednio na
zwiększenie dostępności miejsc i specjalistycznej kadry w poszczególnych placówkach
w latach 2024 i 2025 oraz do 30 września 2026 r.
Na podstawie sprawozdań budżetowych Rb-28 z wykonania planu wydatków budżetu
państwa łączne wydatki okręgowych ośrodków wychowawczych, zakładów poprawczych
i schronisk dla nieletnich wyniosły:
w 2024 r. – 323 373 125,52 zł;
w 2025 r. – 350 917 951,74 zł;
do 30 września 2026 r. – 268 716 828,24 zł.
Wskazane kwoty obejmują całkowite wykonanie wydatków wskazanych placówek i nie
stanowią wyodrębnionej wartości środków przeznaczonych wyłącznie na zwiększenie
liczby miejsc lub zatrudnienie specjalistycznej kadry.
Ad. 5
W celu poszerzenia wiedzy na temat dalszych losów wychowanków opuszczających
placówki resocjalizacyjne podjęto działania zmierzające do przeprowadzenia projektu
badawczego. Pismem z dnia 21 października 2026 r. Pani Maria Ejchart, Podsekretarz
Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, zwróciła się do Dyrektora Instytutu Wymiaru
Sprawiedliwości z wnioskiem o przeprowadzenie projektu badawczego dotyczącego
sytuacji życiowej wychowanków opuszczających okręgowe ośrodki wychowawcze
i zakłady poprawcze oraz ich dalszych losów. Głównym celem badania będzie rozpoznanie
sytuacji osobistej i społecznej wychowanków bezpośrednio przed opuszczeniem placówki,
a także analiza ich funkcjonowania w kolejnych latach po zakończeniu pobytu.
W pierwszym obszarze badanie obejmie w szczególności zasoby osobiste i środowiskowe
wychowanków, ich sytuację rodzinną, mieszkaniową i materialną, kompetencje
edukacyjne i zawodowe oraz potrzeby związane ze zdrowiem psychicznym i procesem
usamodzielnienia. Drugi obszar będzie dotyczył dalszych losów byłych wychowanków,
-- 6 of 7 --
7
w tym ich sytuacji edukacyjnej, zawodowej i rodzinnej, korzystania z pomocy społecznej
oraz ewentualnych konfliktów z prawem.
Realizacja projektu będzie opierać się na analizie dokumentacji i danych z systemów
informacyjnych, badaniach ankietowych oraz metodach jakościowych, w tym badaniach
biograficznych. Przewidziano również stworzenie podstaw do prowadzenia badań
podłużnych, zakładających ponowny kontakt z uczestnikami po upływie pięciu lat od
opuszczenia placówki.
Badanie ma na celu uzupełnienie wiedzy na temat zasobów, kompetencji i trudności,
z jakimi wychowankowie opuszczają placówki resocjalizacyjne, a także sposobu ich
funkcjonowania w kolejnych latach. Uzyskane wyniki posłużą lepszemu rozpoznaniu
potrzeb tej grupy, ocenie skuteczności oddziaływań resocjalizacyjnych oraz doskonaleniu
rozwiązań służących przygotowaniu wychowanków do samodzielnego życia i ich
readaptacji społecznej. Jednym z rezultatów projektu będzie raport zawierający
rekomendacje dotyczące przygotowania nieletnich do opuszczenia placówek oraz
wsparcia udzielanego im po zakończeniu pobytu.
Ad. 6
Minister Sprawiedliwości sprawuje nadzór pedagogiczny nad okręgowymi ośrodkami
wychowawczymi, zakładami poprawczymi i schroniskami dla nieletnich, a także pełni
funkcję organu prowadzącego te placówki.
W ramach sprawowanego nadzoru w wymienionych jednostkach przeprowadzane są
kontrole planowe oraz w uzasadnionych przypadkach, kontrole doraźne. W razie
stwierdzenia nieprawidłowości lub potrzeby podjęcia działań naprawczych, na podstawie
ustaleń kontroli wydawane są stosowne zalecenia. Każde zalecenie zawiera określony
termin jego realizacji.
Szczegółowy zakres działań podejmowanych w poszczególnych placówkach wynika
z ustaleń przeprowadzonych kontroli oraz wydanych na ich podstawie zaleceń. Terminy
realizacji są określane indywidualnie, z uwzględnieniem charakteru stwierdzonych
nieprawidłowości i zakresu wymaganych działań.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 7 of 7 --