Interpelacja w sprawie skandalicznego braku kontynuacji Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20582
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie skandalicznego braku kontynuacji Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa
Zgłaszający: Piotr Gliński
Data wpływu: 21-10-2026
Warszawa, 21.10.2026 r.
Szanowna Pani Minister,
opinia publiczna w Polsce zaniepokojona jest niskim stanem czytelnictwa w naszym kraju. Dzięki wdrożeniu Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa na lata 2016-2020 oraz 2021-2025 udało się zatrzymać negatywny trend spadku poziomu czytelnictwa. Rząd Zjednoczonej Prawicy zwiększył alokację programu i rozwinął go znacznie. Dzięki temu Polska m. in. zbudowała ponad 200 bibliotek i rozwinęła infrastrukturę czytelniczą, zakupiono też miliony egzemplarzy nowych książek do polskich bibliotek.
Niestety w roku 2026 program nie jest kontynuowany. Nie przygotowano także Wieloletniego Programu Rządowego Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa na rok 2027 r. i lata następne! Jest to sytuacja skandaliczna!
W związku z tym na podstawie ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (tj. Dz. U. 2026 poz. 1282 z późn. zm.), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Dlaczego Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa nie jest kontynuowany?
Kto podjął decyzję o jego likwidacji?
Dlaczego nie poinformowano opinii publicznej o likwidacji programu?
Jakie są ew. działania zastępcze resortu w tym zakresie?
Proszę opisać ew. programy i nakłady na ich realizację?
Jakie są plany resortu w obszarze walki o podniesienie poziomu czytelnictwa w Polsce?
Z poważaniem
Piotr Gliński
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16045 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych
osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2644967.11983175.11258238
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 20582 posła Piotra Glińskiego z 27 października 2026 roku,
uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1-3.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego we współpracy z dotychczasowymi
Operatorami NPRCz 2.0 (Ministerstwo Edukacji Narodowej, Biblioteka Narodowa, Instytut
Książki, Narodowe Centrum Kultury) od ubiegłego roku prowadzi intensywne prace
związane z przygotowaniem kolejnej edycji Programu, którego realizację zaplanowano na
lata 2027-2031.
Na obecnym etapie trwają uzgodnienia dotyczące wysokości budżetu Programu
prowadzone wspólnie z Ministerstwem Finansów i Gospodarki oraz Ministerstwem
Edukacji Narodowej. Po ich zakończeniu MKiDN przystąpi do dalszych prac i dostosuje
zakres interwencji programu do ustalonych środków budżetowych w szczególności poprzez
doprecyzowanie założeń merytorycznych, określenie priorytetowych kierunków działań czy
analizę potrzeb zgłoszonych podczas prekonsultacji przez środowiska działające w obszarze
książki i czytelnictwa.
Jednocześnie pragnę zaznaczyć, że ostateczne przyjęcie dokumentu, w tym jego warunki
dofinansowania, uzależnione będą od decyzji Rady Ministrów. O fakcie tym poinformujemy
opinię publiczną na stronie internetowej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego,
stronach internetowych poszczególnych Operatorów czy stronie poświęconej programowi.
Ad 4-6.
W związku z zakończeniem drugiej edycji Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa na
lata 2021-2025, w celu zapewnienia ciągłości wsparcia dla bibliotek publicznych, w 2026
roku MKiDN uruchomiło jako działanie pomostowe program własny Biblioteki Narodowej
dotyczący zakupu nowości wydawniczych do bibliotek publicznych. Dzięki przyznanej
dotacji celowej Bibliotece Narodowej na 2026 rok w wysokości 10 mln zł możliwa była
kontynuacja działań realizowanych w dotychczasowych edycjach programu wieloletniego.
Wprowadzone założenia programu utrzymały wypracowane w NPRCz 2.0 mechanizmy
i zasady udzielania pomocy finansowej na zakup publikacji oraz zakup zdalnego dostępu do
książek w formatach e-booków i audiobooków. W ramach programu dofinansowanie
otrzymało prawie 1900 bibliotek publicznych, które przeznaczyły otrzymane środki na
zakup nowości wydawniczych, w tym zakup usługi zdalnego dostępu do książek w
formatach e-booków i/lub audiobooków i/lub synchrobooków.
-- 1 of 5 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Niezależnie od powyższego, Narodowe Centrum Kultury w 2026 r. realizuje POMOSTY –
projekt szkoleniowy dla absolwentów BLISKO Kierunek interwencji 4.1 NPRCz 2.0. Jest to
program tutorsko-szkoleniowy, który ma na celu wzmocnienie pozycji bibliotek jako
lokalnych liderów i partnerów samorządu w procesach rozwoju społeczności, planowania
strategicznego, partycypacji obywatelskiej i animowania działań lokalnych, wzmocnienie
współpracy między bibliotekami a samorządami lokalnymi oraz podnoszenie kompetencji
pracowników bibliotek w tym obszarze. Skierowany jest do byłych beneficjentów programu
BLISKO Kierunku Interwencji 4.1 w ramach Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa
2.0. Przyznane środki w wysokości 500.000 zł NCK przeznaczy na pokrycie kosztów
koordynacji i organizacji programu dla absolwentów BLISKO, w tym kompleksowej realizacji
szkoleń stacjonarnych i on-line, tutoringu oraz wizyt studyjnych.
Realizowany przez Narodowe Centrum Kultury program szkoleniowy dla absolwentów
BLISKO jest odpowiedzią na zgłaszane podczas konsultacji ze środowiskiem bibliotekarzy
do nowej edycji NPRCz potrzeby wzmocnienia kompetencji bibliotek dotyczących
współpracy z jst. Projekt ten planowany jest do włączenia jako komponent NPRCz 3.0, a
tegoroczna edycja stanowi swojego rodzaju jego pilotaż.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, we współpracy z podległymi
państwowymi instytucjami kultury takimi jak Instytut Książki czy Biblioteka Narodowa, od
lat prowadzi i stale rozwija systemowe działania, mające na celu promocję i rozwój
czytelnictwa w Polsce za pośrednictwem programów proczytelniczych kierowanych do
różnych grup odbiorców.
Do najważniejszych interwencji w tym obszarze zaliczyć należy wspomniany Narodowy
Programu Rozwoju Czytelnictwa, a także inne programy, wśród których warto wymienić:
Program Ministra - Promocja czytelnictwa,
Program służy dofinansowaniu projektów inspirujących do czytania. Jego celem
nadrzędnym jest zaproszenie do rozmowy o książkach. W ramach programu
współfinansowane są wydarzenia, które pomagają czytać aktywnie, dostrzegać istotne
zjawiska literackie, dzielić się doświadczeniami czytelniczymi.
W ramach programu finansować można promocję twórczości literackiej poprzez realizację
zadań promujących literaturę i jej twórców czy animację czytelnictwa i upowszechnianie
wiedzy o literaturze poprzez zadania animacyjne i edukacyjne proponujące czytelnictwo
i umożliwiające zdobywanie wiedzy na temat literatury.
O dofinansowanie na zadania 1-, 2- lub 3-letnie mogą występować samorządowe instytucje
kultury (które nie są współprowadzone przez ministra), organizacje pozarządowe, podmioty
prowadzące działalność gospodarczą wpisane do Centralnej Ewidencji i Informacji
o Działalności Gospodarczej lub do Krajowego Rejestru Sądowego.
W roku 2026 r. budżet programu wynosił 8 400 000 zł (podobnie jak w 2025 r., to istotne
zwiększenie względem lat poprzednich, w latach 2023-2024 wynosił on 6 050 000 zł) .
W ramach naboru zostały złożone 484 wnioski, w sumie w ramach naboru dotacje
otrzymały 63 zadania (w tym 41 w trybie konkursowym i 22 w trybie rezerwy ministra).
Pełne listy przyznanych dofinansowań, a także inne informacje dotyczące programu
dostępne są na stronie internetowej MKiDN pod adresem
https://www.gov.pl/web/kultura/wyniki-naboru-do-programu-promocja-czytelnictwa-
2026.
Dopełnieniem tych działań są następujące inicjatywy realizowane przez Instytut Książki:
Program - Dyskusyjne Kluby Książki
-- 2 of 5 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Projekt Instytutu Książki i wojewódzkich bibliotek publicznych realizowany od 2007 r.
(prawie 20 lat).
Pomysł oparty jest na założeniu, że potrzebne są miejsca, w których można rozmawiać
o wspólnie czytanych książkach oraz że nie trzeba być krytykiem, by czerpać przyjemność
z dyskutowania o literaturze. Celem klubów jest także ożywienie środowisk skupionych
wokół bibliotek oraz zachęcenie samych bibliotekarzy do kreowania mody na czytanie.
Na koniec 2025 r. liczba klubów wyniosła 2019, to o 49 więcej niż na koniec 2024 r.
W połowie 2026 r. były to już 2063 kluby.
Wyłączając czas pandemii, liczba klubów stale rośnie. Projekt realizowany jest w formie
programu grantowego Instytutu Książki dla wojewódzkich bibliotek publicznych.
Budżet na realizację tego programu jest stale powiększany, w 2024 roku przeznaczono na
jego realizację 2 000 000 zł, w 2025 r. – 2 500 000 zł, w 2026 r – 2 500 000 zł, zaś na 2027
rok zaplanowano kwotę w jego budżecie w wysokości 3 000 000 zł.
Program Kraszewski. Komputery dla bibliotek
Projekt, którego celem jest zapewnienie zrównoważonego dostępu do technologii
teleinformatycznych i wyrównanie szans mieszkańców miejscowości w gminach
o najniższych dochodach podatkowych na jednego mieszkańca poprzez wyposażenie
bibliotek w tych gminach w nowoczesny sprzęt komputerowy. Jego pozytywne
oddziaływanie na stan czytelnictwa to m.in. możliwość zakupu sprzętów komputerowych
i urządzeń peryferyjnych umożliwiających korzystanie z e-oferty bibliotek, wyposażenie ich
w czytniki e-booków czy urządzenia wspomagające czytanie dla osób z dysfunkcjami
wzroku (np. czytaki).
W 2026 roku dofinansowano 109 bibliotek publicznych, w ramach programu zakupiono
m.in. 331 komputerów, 33 tablety, 17 robotów edukacyjnych, 30 monitorów i tablic
interaktywnych, 19 czytników książek elektronicznych.
Budżet w latach 2024-2026 wyniósł 2 500 000 zł, zaś w 2027 roku jego budżet
zaplanowano w wysokości 3 000 000 zł.
Mała książka – wielki człowiek
To jeden z największych w Europie i jeden z największych na świecie programów
bookstartowych, a jednocześnie wielka kampania społeczna prowadzona i rozwijana przez
Instytut Książki od 2017 roku.
Celem programu jest promocja czytelnictwa wśród polskich dzieci i rodzin.
Projekt składa się z następujących elementów oraz działań uzupełniających:
1. Działania realizowane na rzecz czytelnictwa dzieci w wieku 0–3 lat i ich rodziców
Na oddziałach położniczych szpitali na terenie całej Polski rodzice nowo narodzonych dzieci
otrzymują wyjątkowe Wyprawki Czytelnicze: książkę z wierszami dla najmłodszych
czytelników, zmieniającą się na przestrzeni lat, oraz broszurę, która jest swego rodzaju
przewodnikiem po świecie literatury dziecięcej dla młodych rodziców. Wyprawki w 2025
roku dotarły do prawie 93 procent młodych matek i ich dzieci w 278 szpitalach w całej
Polsce. Łącznie w 2025 roku przekazano nowo narodzonym dzieciom i ich rodzicom 229
915 Wyprawek Czytelniczych. Do połowy 2026 roku przekazano 117 159 wyprawek.
W 2025 roku realizowano też program szkoleniowy pn. „Mała książka – wielki człowiek,
czyli jak wspierać rozwój dzieci od pierwszych dni życia”, skierowany do położnych i
personelu medycznego zajmującego się kobietami w ciąży, dotyczący korzyści płynących z
wczesnego wprowadzenia książek w życie dziecka. W szkoleniu wzięło udział 1800 osób.
-- 3 of 5 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
2. Działania realizowane na rzecz czytelnictwa dzieci w wieku 4–6 lat i ich rodziców
Projekt dla dzieci w wieku przedszkolnym jest realizowany od 2019 roku we współpracy
z bibliotekami publicznymi i ma charakter ogólnopolski. Akcja ma zachęcić rodziców do
odwiedzania bibliotek i codziennego czytania z dzieckiem.
W 2025 roku wprowadzono zmiany w dotychczasowym modelu przekazywania wyprawek
czytelniczych. Zgodnie z nowymi zasadami uczestniczące w projekcie dzieci odwiedzające
biblioteki mogą otrzymać nie jedną, lecz trzy książki, a ich rodzice – broszurę informacyjną
poświęconą roli czytania w rozwoju dziecka oraz korzyściom wynikającym z częstego
odwiedzania biblioteki. Każde dziecko w wieku przedszkolnym, które przychodzi do
biblioteki biorącej udział w projekcie, dostaje też kartę małego czytelnika. Za każdą wizytę
w bibliotece zakończoną wypożyczeniem minimum jednej książki z księgozbioru
dziecięcego dziecko otrzymuje naklejkę, a po zebraniu dziesięciu zostaje nagrodzone
imiennym dyplomem potwierdzającym jego czytelnicze zainteresowania oraz może wybrać
kolejną książkę. W 2025 roku do projektu dla dzieci w wieku 4–6 lat przystąpiło łącznie 6
921 bibliotek publicznych wraz z filiami.
3. Działania realizowane na rzecz czytelnictwa dzieci w wieku 7–9 lat i ich rodziców
Ten etap projektu został przygotowany z myślą o dzieciach rozpoczynających edukację
w szkole podstawowej i stawiających swoje pierwsze kroki w nauce czytania. Zgodnie
z koncepcją projektu pod koniec roku każdy uczeń pierwszej klasy szkoły podstawowej
w Polsce otrzymuje Wyprawkę Czytelniczą, w skład której wchodzi książka, dostosowana
pod względem formy i treści do tej grupy wiekowej, oraz broszura będąca poradnikiem dla
rodziców dotyczącym zalet wspólnego czytania. Corocznie do ponad 13 tys. szkół
podstawowych trafia ok. 450 tys. egzemplarzy Wyprawek.
W pierwszej połowie 2026 roku we wszystkich grupach wiekowych prowadzono też 134
warsztaty czytelnicze.
4. Instytut Książki corocznie przeprowadza również kampanie społeczne, których celem
strategicznym jest promocja czytelnictwa w Polsce i zachęcenie do czytania generacyjnego.
W 2026 roku hasło kampanii brzmiało: „Czytaj chwilę!”.
5. W 2025 roku przeprowadzono ogólnopolskie badanie jakościowe pt. „Dlaczego nie
czytamy dzieciom?”, którego celem było zidentyfikowanie oraz pogłębiona analiza barier
i potencjalnych czynników motywujących związanych z praktyką czytania dzieciom.
Badanie objęło rodziców i opiekunów, którzy czytają dzieciom rzadko lub nie czytają wcale
– grupę kluczową z perspektywy misji programu i kampanii „Mała książka – wielki człowiek”.
Raport z badania został uzupełniony o rekomendacje, mające wesprzeć dalszy rozwój
programu, z uwzględnieniem realnych potrzeb i wyzwań rodziców oraz celów inicjatywy.
Jest on dostępny na stronie internetowej Instytutu Książki:
https://www.instytutksiazki.pl/aktualnosci/dlaczego-rodzice-nie-czytaja-dzieciom-nowy-raport-
instytutu-ksiazki/
Łącznie w ramach projektu od 2017 roku przekazano dzieciom ponad 7 milionów książek.
Projekt jest kontynuowany w roku bieżącym, a jego budżet wyniósł 12 485 000 zł.
Projekt BookStadion – zrealizowany po raz pierwszy w 2024 roku.
Projekt skierowany jest do młodzieży, w szczególny sposób chłopców, w wieku od 9 do 11
lat, bowiem Badania poziomu czytelnictwa od lat wskazują na znacznie niższy odsetek
czytających wśród chłopców niż dziewcząt, a tendencja ta kształtuje się właśnie w wieku
szkolnym. Celem strategicznym projektu jest zahamowanie odpływu młodych czytelników,
zachęcenie ich do sięgnięcia po książkę i pokazanie poprzez sylwetki piłkarskich idoli, że
czytanie może być atrakcyjne, a także że wpływa na kształtowanie postaw życiowych, siły
charakteru oraz umiejętności osiągania założonych celów. „Book Stadion” to projekt, który
-- 4 of 5 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
łączy sport i książkę, promocję aktywności fizycznej z promocją czytelnictwa. Zadanie
składa się z dwóch głównych elementów: warsztatów czytelniczych w ramach treningów
w szkółkach piłkarskich oraz działań animacyjnych na stadionach podczas meczów
piłkarskich. W 2026 r. zaplanowano warsztaty czytelniczo-sportowe w 50 szkółkach
piłkarskich i bibliotekach publicznych, nawiązano współpracę z czterema klubami ligowymi.
Prace na rzecz czytelnictwa seniorów
W 2025 roku Instytut Książki zlecił przeprowadzenie badań dotyczących czytelnictwa osób
starszych (60+). Opracowany raport składa się z dwóch części: analizy dotychczasowych
badań prowadzonych w Polsce i Europie oraz badań jakościowych zrealizowanych metodą
wywiadów pogłębionych w zróżnicowanej grupie bibliotekarzy. Całość uzupełniają
rekomendacje dla Instytutu Książki oraz innych instytucji i osób zajmujących się
upowszechnianiem czytelnictwa wśród seniorów. Uzyskane wyniki stanowiły podstawę do
opracowania programu szkoleniowego dla bibliotekarzy pt. Od nowa. Praktyki czytelnicze
seniorów, którego pierwsza edycja realizowana jest w roku bieżącym.
W jego ramach uczestnicy wezmą udział w cyklu webinariów oraz warsztatów
poświęconych rozwijaniu praktyk czytelniczych seniorów, wymianie doświadczeń oraz
wzmacnianiu kompetencji bibliotek w zakresie tworzenia i prowadzenia oferty skierowanej
do osób starszych. Obecnie zakończono rekrutację. Do udziału w webinariach zgłosiło się
629 osób, z czego 211 wyraziło również chęć uczestnictwa w warsztatach mentoringowych.
Po zakończeniu procesu rekrutacji do udziału w programie zakwalifikowano 300
uczestników webinariów, spośród których 20 osób weźmie także udział w warsztatach.
Budżet programu w 2026 r. wyniósł 200 000 zł.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 5 of 5 --