Interpelacja w sprawie sankcji nałożonych przez Unię Europejską na Mjanme, Syrię i Iran oraz ich skuteczności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2057
do ministra spraw zagranicznych, ministra sprawiedliwości
w sprawie sankcji nałożonych przez Unię Europejską na Mjanme, Syrię i Iran oraz ich skuteczności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic
Data wpływu: 14-03-2024
Szanowny Panie Ministrze,
Rada Unii Europejskiej, rozporządzeniem Rady (UE) nr 401/2013 z dnia 2 maja 2013 r. dotyczącym środków ograniczających w związku z sytuacją w Mjanmie/Birmie i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 194/2008 wprowadziła szereg sankcji na Mjanme/Birmę w związku z sytuacją wewnętrzną tego państwa. W art. 8 rozporządzenia państwa członkowskie zostały zobligowane do wprowadzenia w krajowym porządku prawnym przepisów określających sankcje mające zastosowanie w przypadkach naruszeń przepisów unijnych.
Rozporządzeniem Rady (UE) nr 36/2012 z dnia 18 stycznia 2012 r. w sprawie środków ograniczających w związku z sytuacją w Syrii oraz uchylającym rozporządzenie (UE) nr 442/2011 wprowadzone zostały sankcje na Syrię w związku z jej sytuacją wewnętrzną. W art. 33 państwa członkowskie zostały zobowiązane do stworzenia przepisów sankcjonujących naruszenia przepisów tego rozporządzenia.
Rozporządzeniem Rady (UE) nr 267/2012 z dnia 23 marca 2012 r. w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylającym rozporządzenie (UE) nr 961/2010 Rada Unii Europejskiej wprowadziła środki ograniczające wobec Iranu. W art. 47 tego rozporządzenia państwa członkowskie zostały zobowiązane do stworzenia przepisów sankcjonujących naruszenia przepisów tego rozporządzenia. Dodatkowo rozporządzeniem Rady (UE) nr 2023/1529 z dnia 20 lipca 2023 r. dotyczącym środków ograniczających w związku ze wsparciem wojskowym Iranu dla rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie wprowadzone zostały kolejne sankcje wobec Iranu w związku z jego działalnością na rzecz rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Tak jak w przypadku wspomnianych wyżej aktów, tu również państwa członkowskie, w art. 9, zostały zobligowane do stworzenia przepisów krajowych sankcjonujących łamanie zapisów rozporządzenia.
Rozporządzenia te obowiązują wprost w polskim porządku prawnym, jednak konieczne jest stworzenie przepisów sankcjonujących ich nieprzestrzeganie. W powyższych sprawach do dnia dzisiejszego nie istnieją przepisy ustawowe w Polsce sankcjonujące łamanie przepisów tych rozporządzeń.
Wobec powyższego proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Dlaczego do tej pory nie zostały podjęte działania legislacyjne zmierzające do wprowadzenia sankcji karnych za nieprzestrzeganie przepisów wymienionych wyżej rozporządzeń unijnych?
Kiedy wprowadzone zostaną w Rzeczypospolitej Polskiej przepisy obarczające sankcją nieprzestrzeganie zapisów rozporządzenia Rady (UE) nr 401/2013 z dnia 2 maja 2013 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją w Mjanme/Birmie i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 194/2008, a także wszelkich innych zapisów prawa unijnego związanych z sytuacją w Mjanme/Birmie?
Kiedy wprowadzone zostaną w Rzeczypospolitej Polskiej przepisy obarczające sankcją nieprzestrzeganie zapisów rozporządzenia Rady (UE) nr 36/2012 z dnia 18 stycznia 2012 r. w sprawie środków ograniczających w związku z sytuacją w Syrii oraz uchylającego rozporządzenie (UE) nr 442/2011, a także wszelkich innych zapisów prawa unijnego związanych z sytuacją w Syrii?
Kiedy wprowadzone zostaną w Rzeczypospolitej Polskiej przepisy obarczające sankcją nieprzestrzeganie zapisów rozporządzenia Rady (UE) nr 267/2012 z dnia 23 marca 2012 r. w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylającego rozporządzenie (UE) nr 961/2010, a także wszelkich innych zapisów prawa unijnego związanych z sytuacją w Iranie?
Kiedy wprowadzone zostaną w Rzeczypospolitej Polskiej przepisy obarczające sankcją nieprzestrzeganie zapisów rozporządzenia Rady (UE) nr 2023/1529 z dnia 20 lipca 2023 r. dotyczącego środków ograniczających w związku ze wsparciem wojskowym Iranu dla rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie?
Z poważaniem dr Anita Kucharska–Dziedzic
Posłanka na Sejm RP
Sekretarz stanu Władysław Teofil Bartoszewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6677 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Krzysztof Śmiszek
BK-VII.0520.86.2024
Warszawa, 04 kwietnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2057 złożoną przez Panią Posłankę Anitę Kucharską –
Dziedzic w sprawie sankcji nałożonych przez Unię Europejską na Mjanme, Syrię i Iran oraz
ich skuteczności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, uprzejmie przedstawiam
następujące informacje.
Należy zaznaczyć, że w kompetencji Ministerstwa Sprawiedliwości pozostaje kwestia
działań legislacyjnych dotyczących norm prawno-karnych związanych z naruszeniem
unijnych środków ograniczających.
Wskazane w interpelacjach Rozporządzenie Rady (UE) nr 401/2013 z dnia 2 maja 2013 r.
dotyczące środków ograniczających skierowanych przeciwko Mjanmie/Birmie i uchylające
rozporządzenie (WE) nr 194/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 121, str. 1 z późn. zm.) (dalej:
rozporządzenie 401/2013), Rozporządzenie Rady (UE) nr 36/2012 z dnia 18 stycznia 2012
r. w sprawie środków ograniczających w związku z sytuacją w Syrii oraz uchylające
rozporządzenie (UE) nr 442/2011 (Dz. U. UE. L. z 2012 r. Nr 16, str. 1 z późn. zm.) (dalej:
rozporządzenie 36/2012), Rozporządzenie Rady (UE) nr 267/2012 z dnia 23 marca 2012 r.
w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylające rozporządzenie (UE) nr
961/2010 (Dz. U. UE. L. z 2012 r. Nr 88, str. 1 z późn. zm.) (dalej: rozporządzenie 267/2012),
Rozporządzenie Rady (UE) 2023/1529 z dnia 20 lipca 2023 r. dotyczące środków
ograniczających w związku ze wsparciem wojskowym Iranu dla rosyjskiej wojny
napastniczej przeciwko Ukrainie (Dz. U. UE. L. z 2023 r. Nr 186, str. 1 z późn. zm.) (dalej:
rozporządzenie 2023/1529) zgodnie z art. 288 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii
Europejskiej (dalej: TFUE) wiążą w całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich
państwach członkowskich UE.
Treść art. 8 rozporządzenia 401/2013, art. 33 rozporządzenia 36/2012, art. 47
rozporządzenia 267/2012, art. 9 rozporządzenia 2023/1529, pozostawia państwom
członkowskim elastyczność w wyborze czy przepisy określające sankcje mają charakter
administracyjny lub karny.
-- 1 of 3 --
Jednocześnie uprzejmie informuję, że jeszcze do niedawna państwa członkowskie
posiadały swobodę w określeniu systemu kar za naruszenie przepisów tzw. rozporządzeń
sankcyjnych i mogły to być środki zarówno o charakterze administracyjnym, jak i karnym.
W prawie UE nie było bowiem podstawy prawnej dla harmonizacji definicji przestępstw
oraz rodzajów i wysokości sankcji karnych za naruszenia unijnych środków
ograniczających. W związku z powyższym, z uwagi na występujące różnice w państwach
członkowskich, w następstwie wniosku Komisji Europejskiej z dnia 25 maja 2022 r., w dniu
28 listopada 2022 r. Rada UE przyjęła decyzję 2022/2332 w sprawie określenia
„naruszenia unijnych środków ograniczających” jako jedną z dziedzin przestępczości
spełniającą kryteria określone w art. 83 ust. 1 TFUE, rozszerzając tym samym listę tzw.
europrzestępstw.
Decyzja Rady umożliwiła Komisji przedstawienie projektu dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady w sprawie definicji przestępstw związanych z naruszeniem unijnych
środków ograniczających oraz kar za takie przestępstwa COM(2022)684 (tzw. dyrektywa
sankcyjna), której głównymi celami są: zbliżenie definicji przestępstw polegających na
naruszeniu unijnych środków ograniczających; zapewnienie skutecznych, odstraszających
i proporcjonalnych rodzajów i poziomów kar za przestępstwa polegające na naruszeniu
unijnych środków ograniczających; wspieranie transgranicznych postępowań
przygotowawczych, wnoszenia i popierania oskarżeń; zwiększenie skuteczności
operacyjnej krajowych łańcuchów egzekwowania prawa z myślą o ułatwieniu
prowadzenia postępowań przygotowawczych w tego typu sprawach.
Dyrektywa sankcyjna wprowadza jednolite definicje przestępstw m.in.: naruszenia
zakazów i ograniczeń wprowadzonych unijnymi środkami ograniczającymi, obejścia
unijnych środków ograniczających, naruszenia warunków określonych w zezwoleniach,
prowadzenia handlu zakazanymi towarami z podmiotami wpisanymi na listę sankcyjną czy
też zakazów wjazdu na teren UE. W projekcie przewidziano kary dla osób fizycznych
i prawnych oraz konkretne wymiary i rodzaje sankcji za przestępstwa związane
z naruszeniem unijnych środków ograniczających, określone we wszystkich aktach prawa
unijnego wydawanych na podstawie art. 29 TUE oraz art. 215 TFUE.
Polska od początku prac nad tym projektem na forum UE popierała tą inicjatywę bowiem
przyjęcie wskazanej dyrektywy zapewni skuteczność wykonywania unijnych środków
ograniczających na całym terytorium UE i uniknięcie zjawiska turystyki sądowej (forum
shopping). Jest to o tyle istotne, że zwalczanie naruszeń unijnych środków ograniczających
stanowi rodzaj przestępczości o charakterze transgranicznym, która uderza
w podstawowe wartości Unii Europejskiej i podważa skuteczność działań jej instytucji.
Aktualnie, projekt nie został jeszcze oficjalnie uchwalony przez legislatorów unijnych,
jednak osiągnięto porozumienie polityczne po trilogach pomiędzy Radą UE
i Parlamentem, a spodziewane przyjęcie dyrektywy przez Radę UE to kwiecień 2024 r., co
umożliwi jej publikację w dzienniku urzędowym UE i wejście w życie w maju 2024 r.
W projekcie dyrektywy przewidziano 12-miesięczny okres transpozycji jej przepisów dla
państw członkowskich (prawdopodobnie - maj 2025).
Jednocześnie należy wskazać, że Ministerstwo Sprawiedliwości, bierze udział
w koordynowanych przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych pracach, mających na celu
utworzenie kompleksowej tzw. ustawy sankcyjnej, obejmujących m.in. naruszenia
unijnych środków ograniczających.
-- 2 of 3 --
Ministerstwo Sprawiedliwości przygotuje przepisy implementujące dyrektywę sankcyjną,
które będą miały charakter generalno-abstrakcyjny i będą obejmować nowe typy czynów
zabronionych w oparciu art. 3 projektu dyrektywy, co umożliwi uniknięcie powstania
ewentualnych luk w systemie sankcyjnym wraz z przyjmowaniem nowych pakietów
środków ograniczających.
Reasumując, po oficjalnym przyjęciu dyrektywy sankcyjnej Ministerstwo Sprawiedliwości,
przygotuje stosowne przepisy implementujące ten akt prawa UE, które zostaną
uwzględnione w kompleksowej ustawie sankcyjnej. Powyższe zapewni odpowiednie
rozwiązania prawa karnego, wymierzone w naruszanie lub omijanie środków
ograniczających i będzie spójne z unijnymi przepisami w tym zakresie, co powinno
nastąpić przed upływem okresu na transpozycję dyrektywy sankcyjnej.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Śmiszek
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --