Interpelacja w sprawie podjęcia działań legislacyjnych, weterynaryjnych i analitycznych umożliwiających stosowanie nieletalnych metod zarządzania populacją dzików na terenach zurbanizowanych oraz przeglądu regulacji związanych z ASF
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20541
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie podjęcia działań legislacyjnych, weterynaryjnych i analitycznych umożliwiających stosowanie nieletalnych metod zarządzania populacją dzików na terenach zurbanizowanych oraz przeglądu regulacji związanych z ASF
Zgłaszający: Klaudia Jachira, Małgorzata Tracz
Data wpływu: 20-10-2026
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się do Pana Ministra z interpelacją w sprawie wpływu obowiązujących przepisów związanych z afrykańskim pomorem świń (ASF) na sposób zarządzania populacją dzików w dużych miastach, ze szczególnym uwzględnieniem Warszawy. Bezpośrednim impulsem do skierowania niniejszej interpelacji są działania podejmowane przez samorządy, które wskazują, że obecny stan prawny w praktyce ogranicza możliwość stosowania alternatywnych rozwiązań wobec odstrzałów i odłowów zakończonych uśmiercaniem zwierząt.
W debacie publicznej coraz częściej podnoszony jest problem braku narzędzi pozwalających na postępowanie ze zdrowymi osobnikami dzików występującymi na terenach miejskich. Jednym z najczęściej wskazywanych ograniczeń są przepisy dotyczące zwalczania ASF oraz rygorystyczne zasady przemieszczania zwierząt, niezależnie od indywidualnej oceny ryzyka epizootycznego.
Ze względu na ustawowe kompetencje Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Państwowej Inspekcji Weterynaryjnej i Głównego Lekarza Weterynarii, resort odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu polityki państwa dotyczącej ASF, bioasekuracji, zdrowia zwierząt oraz współpracy z instytucjami Unii Europejskiej w tym obszarze.
W przestrzeni publicznej coraz częściej podnoszony jest problem, że obowiązujące regulacje dotyczące ASF nie pozostawiają samorządom praktycznie żadnych humanitarnych narzędzi reagowania na obecność zdrowych dzików na terenach zurbanizowanych. W konsekwencji nawet zwierzęta niewykazujące objawów choroby, których obecność wynika przede wszystkim z urbanizacji, fragmentacji siedlisk, presji człowieka na środowisko oraz łatwego dostępu do antropogenicznych źródeł pokarmu, są kwalifikowane do eliminacji.
Tymczasem liczni przedstawiciele środowiska naukowego od lat wskazują, że masowe odstrzały nie stanowią skutecznej odpowiedzi na problem ASF ani długoterminowego rozwiązania konfliktów społecznych związanych z obecnością dzików. W 2020 r. ponad tysiąc naukowców zaapelowało o odejście od strategii masowej redukcji populacji dzików, wskazując między innymi na brak dowodów na skuteczność takich działań w zwalczaniu ASF oraz ryzyko destabilizacji struktur społecznych populacji dzików i zwiększania migracji zwierząt. Argumenty te pozostają przedmiotem szerokiej debaty naukowej dotyczącej efektywności odstrzałów jako narzędzia walki z ASF.
Należy podkreślić, że dzik jest gatunkiem pełniącym istotną funkcję ekologiczną w ekosystemach leśnych. Uczestniczy w procesach rozsiewania nasion, mieszania warstwy ściółki i gleby oraz zwiększania różnorodności biologicznej siedlisk. Współczesne zarządzanie populacjami dzikich zwierząt powinno opierać się na zasadach nauki, dobrostanu zwierząt i ochrony różnorodności biologicznej, a nie wyłącznie na doraźnej redukcji liczebności.
Zasadne wydaje się zatem przeanalizowanie możliwości stworzenia procedur pozwalających, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, na translokację zdrowych osobników pod ścisłym nadzorem weterynaryjnym, z wykorzystaniem badań diagnostycznych, identyfikacji zwierząt oraz narzędzi bioasekuracji.
W perspektywie długoterminowej potrzebne wydaje się również wypracowanie krajowej strategii zarządzania konfliktami na styku działalności człowieka i populacji dzików.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo prowadzi lub zleca analizy dotyczące możliwości stworzenia procedur weterynaryjnych umożliwiających translokację zdrowych dzików z terenów zurbanizowanych?
Czy resort posiada ekspertyzy oceniające ryzyko epizootyczne związane z translokacją zdrowych osobników po przeprowadzeniu badań diagnostycznych?
Czy ministerstwo prowadzi rozmowy międzyresortowe, w tym z Ministerstwem Klimatu i Środowiska w celu opracowania najbardziej optymalnych rozwiązań i wypracowania krajowej strategii zarządzania konfliktami na linii działalności człowieka i populacji dzików na obszarach zurbanizowanych?
Czy prowadzone są rozmowy z Komisją Europejską dotyczące ewentualnej modyfikacji lub doprecyzowania przepisów ograniczających przemieszczanie dzików?
Jakie stanowisko zajmuje ministerstwo wobec postulatu stworzenia wyjątków dla szczególnych przypadków relokacji zwierząt pod nadzorem weterynaryjnym?
Czy ministerstwo dysponuje analizami dotyczącymi rzeczywistej skuteczności odstrzałów redukcyjnych w ograniczaniu rozprzestrzeniania ASF?
Czy analizowany jest wpływ intensywnych odstrzałów na migrację zwierząt i zmianę struktury populacji dzików?
Czy resort posiada dane dotyczące kosztów działań związanych z odstrzałami dzików oraz porównanie ich z kosztami alternatywnych metod zarządzania populacją?
Czy ministerstwo rozważa wdrożenie programów pilotażowych dotyczących translokacji zdrowych dzików przy udziale jednostek naukowych?
Czy finansowane są badania nad immunokontracepcją lub innymi metodami kontroli rozrodu dzików?
Czy prowadzone są analizy doświadczeń innych państw Unii Europejskiej w zakresie zarządzania populacjami dzików na terenach miejskich?
Czy resort planuje opracowanie wytycznych dla samorządów dotyczących nieletalnych metod ograniczania konfliktów człowiek – dzik?
Jakie działania edukacyjne skierowane do mieszkańców oraz samorządów są realizowane lub planowane w celu ograniczania dokarmiania dzików?
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby zdrowych dzików eliminowanych corocznie w związku z obowiązującymi ograniczeniami wynikającymi z polityki zwalczania ASF?
Z poważaniem
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „należy do właściwości” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13769 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 16 listopada 2026 r.
znak sprawy: DŻW.zch.058.14.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 20541 w sprawie podjęcia działań legislacyjnych,
weterynaryjnych i analitycznych umożliwiających stosowanie nieletalnych metod
zarządzania populacją dzików na terenach zurbanizowanych oraz przeglądu regulacji
związanych z ASF
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pań Posłanek Klaudii Jachiry oraz Małgorzaty Tracz z
27 października 2026 r. nr 20541 w sprawie podjęcia działań legislacyjnych,
weterynaryjnych i analitycznych umożliwiających stosowanie nieletalnych metod
zarządzania populacją dzików na terenach zurbanizowanych oraz przeglądu regulacji
związanych z ASF uprzejmie informuję, co następuje.
Przedmiotowa interpelacja dotyczy zasadniczo dwóch odrębnych zagadnień:
1) zapewnienia możliwości odłowu dzików na terenach zurbanizowanych
(miejskich) i ich relokacji poza te obszary;
2) zarzadzania populacją dzików na terenach zurbanizowanych oraz szeroko
pojętej problematyki kolonizacji terenów miejskich przez dziki.
Udzielając odpowiedzi na przedmiotową interpelację należy w pierwszej kolejności
wyraźnie rozgraniczyć różne formy zarządzania populacją dzików i cel w jakim są one
prowadzone:
1) Odstrzały planowe (polowania) – realizowane są przez zarządców i
dzierżawców obwodów łowieckich, w ramach prowadzenia gospodarki
łowieckiej, na podstawie przepisów ustawy Prawo łowieckie (1);
-- 1 of 8 --
2) Odstrzały redukcyjne (odłowy, odłowy wraz uśmierceniem) - prowadzone są
na podstawie przepisów ustawy Prawo łowieckie, w oparciu o decyzję
starosty wydawaną w przypadku szczególnego zagrożenia w prawidłowym
funkcjonowaniu obiektów produkcyjnych i użyteczności publicznej przez
zwierzynę;
3) Ograniczanie populacji zwierząt – możliwe do zastosowania na podstawie
ustawy o ochronie zwierząt (2) w oparciu o uchwałę sejmiku województwa w
przypadku, gdy zwierzęta stanowią nadzwyczajne zagrożenie dla życia,
zdrowia lub gospodarki człowieka, w tym gospodarki łowieckiej;
4) Odstrzały sanitarne - nakazane i realizowane na podstawie przepisów ustawy
o zdrowiu zwierząt (3). Odstrzały sanitarne stanowią z założenia uzupełnienie
odstrzałów planowych realizowanych w ramach prowadzonej przez
zarządców i dzierżawców obwodów łowieckich gospodarki łowieckiej na
podstawie przepisów ustawy Prawo łowieckie. Celem odstrzałów sanitarnych
jest ograniczenie liczebności i zagęszczenia populacji dzików, wykraczające
poza zobowiązania dzierżawców i zarządców obwodów łowieckich określone
w rocznych planach łowieckich, a wynikające z aktualnej na danym obszarze
sytuacji epidemiologicznej. Należy w tym miejscu jednak podkreślić, iż
odstrzałów sanitarnych nie wykonuje się na terenach zurbanizowanych
(miejskich), które nie wchodzą w skład obwodów łowieckich.
W kontekście złożonej interpelacji w obszarze właściwości Ministra Rolnictwa i
Rozwoju Wsi pozostaje zagadnienie dotyczące zdrowia zwierząt, tj. możliwości
odłowu dzików na terenach zurbanizowanych (miejskich) i ich relokacji poza te
obszary, w kontekście obowiązujących przepisów prawa UE.
Gospodarowanie populacjami zwierząt łownych jest natomiast celem łowiectwa
wyrażonym w art. 3 pkt 1 ustawy Prawo łowieckie. Łowiectwo z kolei, zgodnie z art.
28 ustawy o działach administracji rządowej (4) należy do działu administracji
rządowej „środowisko”. Tym samym właściwym w sprawach odstrzałów planowych,
odstrzałów redukcyjnych, a także kwestii związanych z rozwiązywaniem wszelkich
problemów i konfliktów wynikających z bytowania zwierzyny na terenach
zurbanizowanych jest Minister Klimatu i Środowiska - kierujący działem administracji
rządowej „środowisko”, co wynika bezpośrednio z rozporządzenia Prezesa Rady
-- 2 of 8 --
Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Klimatu i Środowiska
(5).
Niezależnie od powyższych wyjaśnień, udzielam poniżej szczegółowych odpowiedzi
na zadane w przedmiotowej interpelacji pytania:
1. Czy Ministerstwo prowadzi lub zleca analizy dotyczące możliwości stworzenia
procedur weterynaryjnych umożliwiających translokację zdrowych dzików z
terenów zurbanizowanych?
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, mając na uwadze stale postępujący proces
kolonizacji terenów miejskich przez dziki oraz rosnące oczekiwania społeczne w
zakresie poszukiwania alternatywnych dla uśmiercania form rozwiązania
przedmiotowego problemu, zwrócił się w dniu 9 października 2026 r. do Głównego
Lekarza Weterynarii z prośbą o dokonanie oceny zasadności wystąpienia do Komisji
Europejskiej z wnioskiem o zmianę przepisów rozporządzenia wykonawczego Komisji
(UE) 2023/594 (6) w zakresie dotyczącym przemieszczania dzików. Celem
ewentualnej zmiany ww. przepisów byłaby możliwość relokacji odłowionych na
terenach miejskich dzików na inne obszary oddalone od terenów zurbanizowanych.
Przedmiotowe zagadnienie jest obecnie analizowane przez Głównego Lekarza
Weterynarii wspólnie z Państwowym Instytutem Weterynaryjnym – Państwowym
Instytutem Badawczym w Puławach.
2. Czy resort posiada ekspertyzy oceniające ryzyko epizootyczne związane z
translokacją zdrowych osobników po przeprowadzeniu badań diagnostycznych?
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, występując do Głównego Lekarza z wnioskiem o
dokonanie oceny zasadności wystąpienia do Komisji Europejskiej o zmianę przepisów
w zakresie dotyczącym przemieszczania dzików, poprosił o uwzględnienie aktualnej
sytuacji epidemiologicznej dotyczącej występowania afrykańskiego pomoru świń na
terytorium Polski. Tym samym ewentualne wnioski nt. ryzyka epidemiologicznego
związanego z relokacją dzików zostaną przedstawione przez Głównego Lekarza
Weterynarii w oparciu o wyniki analizy przeprowadzonej wspólnie z Państwowym
Instytutem Weterynaryjnym – Państwowym Instytutem Badawczym.
-- 3 of 8 --
3. Czy Ministerstwo prowadzi rozmowy międzyresortowe, w tym z Ministerstwem
Klimatu i Środowiska w celu opracowania optymalnych rozwiązań i
wypracowania krajowej strategii zarządzania konfliktami na linii działalności
człowieka i populacji dzików na obszarach zurbanizowanych?
Problematyka obecności zwierzyny, a w szczególności zwierząt łownych na terenach
zurbanizowanych nie dotyczy wyłącznie dzików, ale również innych gatunków, w
tym m.in. jeleniowatych. Temat ten wiąże się nierozerwalnie z łowiectwem i
gospodarowaniem zasobami zwierząt łownych, co stanowi domenę Ministerstwa
Klimatu i Środowiska. Z tego powodu dokonanie kompleksowej oceny tego zjawiska i
wskazanie ewentualnych środków zaradczych wykracza poza kompetencje Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
4. Czy prowadzone są rozmowy z Komisją Europejską dotyczące ewentualnej
modyfikacji lub doprecyzowania przepisów ograniczających przemieszczanie
dzików?
Podjęcie ewentualnych działań w tym zakresie uzależnione jest od wyników oceny
przedmiotowego zagadnienia, dokonywanej przez Głównego Lekarza Weterynarii
wraz z Państwowym Instytutem Weterynaryjnym – Państwowym Instytutem
Badawczym w Puławach.
5. Jakie stanowisko zajmuje Ministerstwo wobec postulatu stworzenia wyjątków
dla szczególnych przypadków relokacji zwierząt pod nadzorem
weterynaryjnym?
Resort rolnictwa opiera swoje działania na aktualnej wiedzy naukowej z zakresu
zwalczania chorób zwierząt oraz na obowiązujących w tym zakresie przepisach
prawa. Ewentualne zajęcie stanowiska wobec ww. postulatu będzie mogło zostać
przedstawione po zapoznaniu się z wynikami oceny tego zagadnienia, która jest
opracowywana przez Głównego Lekarza Weterynarii wraz z Państwowym
Instytutem Weterynaryjnym – Państwowym Instytutem Badawczym w Puławach.
-- 4 of 8 --
6. Czy Ministerstwo dysponuje analizami dotyczącymi rzeczywistej skuteczności
odstrzałów redukcyjnych w ograniczaniu rozprzestrzeniania ASF?
Odstrzały redukcyjne, wykonywane na podstawie art. 45 ust. 3 ustawy Prawo
łowieckie mają na celu przeciwdziałanie szczególnemu zagrożeniu w prawidłowym
funkcjonowaniu obiektów produkcyjnych i użyteczności publicznej przez zwierzynę.
Decyzje w tym zakresie podejmuje starosta w porozumieniu z Polskim Związkiem
Łowieckim. Wykonywanie odstrzałów redukcyjnych nie ma związku ze zwalczaniem
chorób zwierząt, tym samym nie prowadzi się analiz wpływu ww. odstrzałów na
rozprzestrzenianie się ASF.
7. Czy analizowany jest wpływ intensywnych odstrzałów na migrację zwierząt i
zmianę struktury populacji dzików?
8. Czy resort posiada dane dotyczące kosztów działań związanych z odstrzałami
dzików oraz porównanie ich z kosztami alternatywnych metod zarządzania
populacją?
Zarządzanie populacjami zwierząt dzikich jest domeną ministra właściwego do spraw
środowiska. W związku z powyższym minister właściwy do spraw rolnictwa nie
prowadzi kompleksowych analiz w postulowanym zakresie.
9. Czy Ministerstwo rozważa wdrożenie programów pilotażowych dotyczących
translokacji zdrowych dzików przy udziale jednostek naukowych?
Z uwagi na rozwiązania przyjęte w prawie UE oraz ryzyko epidemiologiczne tego
rodzaju pilotaże nie są aktualnie rozważane.
10. Czy finansowane są badania nad immunokontracepcją lub innymi metodami
kontroli rozrodu dzików?
Minister właściwy do spraw rolnictwa nie zlecał zadań do realizacji w tym zakresie
finansowanych ze środków publicznych.
Warto przy tym zaznaczyć, że podstawowe czynniki, które mogłyby mieć wpływ na
upowszechnienie potencjalnych metod kontroli rozrodu dzików to nie tylko
niedostępność produktów leczniczych służących do tego celu, ale przede wszystkim
-- 5 of 8 --
wyzwanie w postaci opracowania skutecznego sposobu ich aplikacji oraz jej
ograniczenia wyłącznie do populacji dzików, co mogłoby stanowić istotny problem w
środowisku.
11. Czy prowadzone są analizy doświadczeń innych państw Unii Europejskiej w
zakresie zarządzania populacjami dzików na terenach miejskich?
12. Czy resort planuje opracowanie wytycznych dla samorządów dotyczących
nieletalnych metod ograniczania konfliktów człowiek–dzik?
13. Jakie działania edukacyjne skierowane do mieszkańców oraz samorządów są
realizowane lub planowane w celu ograniczania dokarmiania dzików?
Jak wyjaśniono powyżej zarządzanie populacjami dzikich zwierząt, w tym dzikich
zwierząt zamieszkujących tereny miejskie, nie należy do właściwości ministra
właściwego do spraw rolnictwa, stąd ww. analizy i działania nie są koordynowane z
poziomu resortu rolnictwa. Nie planuje się w związku z tym również
wypracowywania wytycznych dla samorządów w opisanym w pytaniu zakresie.
Z dostępnych informacji wynika jednocześnie, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska,
jako resort właściwy, planuje opracować spójne rekomendacje dotyczące tematyki
radzenia sobie z obecnością dzików na terenach zurbanizowanych, z których
mogłyby korzystać samorządy.
14. Czy Ministerstwo posiada dane dotyczące liczby zdrowych dzików
eliminowanych corocznie w związku z obowiązującymi ograniczeniami
wynikającymi z polityki zwalczania ASF?
W aktualnie obowiązującym stanie prawnym (7) próbki do badań laboratoryjnych w
kierunku ASF obowiązkowo pobierane są od wszystkich dzików odstrzelonych na
obszarach objętych ograniczeniami I–III. Na obszarze wolnym od ASF badaniu w
kierunku tej choroby podlegają wyłącznie dziki odstrzelone, które wykazują objawy
chorobowe. Tym samym zestawianie liczby dzików odstrzelonych ogółem na
terytorium Polski z liczbą przypadków ASF u odstrzelonych dzików, w sytuacji, kiedy
badaniu w kierunku tej choroby podlegają wyłącznie dziki odstrzelone na obszarach
objętych ograniczeniami oraz dziki wykazujące objawy chorobowe, mogłoby
prowadzić do niejednoznacznych wniosków, które ze względu na swoją specyfikę
-- 6 of 8 --
mogłyby podlegać nadinterpretacji. Z tego powodu takie porównania nie są
prowdzone. Warto przy tym zaznaczyć, że z punktu widzenia unijnej strategii
zwalczania i ograniczania rozprzestrzeniania się ASF populacja dzików, w tym
wolnych od ASF, powinna podlegać systematycznemu limitowaniu i utrzymywaniu na
limitowanym poziomie w perspektywie długookresowej z uwagi na fakt, że jej
zagęszczenie wpływa na tempo rozprzestrzeniania się wirusa tej choroby pomiędzy
poszczególnymi osobnikami i watahami w przypadku jej wystąpienia na danym
obszarze.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2025 r. poz.
539, z późn. zm.).
(2) Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz.
1580, z późn. zm.).
(3) Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt (Dz. U. z 2025 poz.
1795).
(4) Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z
2024 r. poz. 1370, z późn. zm).
(5) Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia z dnia 19 grudnia 2023 r. w
sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Klimatu i Środowiska (Dz.
U. poz. 2726).
(6) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/594 z dnia 16 marca 2023 r.
ustanawiające środki szczególne w zakresie zwalczania chorób w odniesieniu
do afrykańskiego pomoru świń oraz uchylające rozporządzenie wykonawcze
(UE)2021/65 (Dz. Urz. UE L 79 z 17.03.2023, str. 65, z późn. zm.).
(7) Program mający na celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem wywołującym
afrykański pomór świń i poszerzenie wiedzy na temat tej choroby oraz jej
-- 7 of 8 --
zwalczanie stanowiący załącznik do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i
Rozwoju Wsi z 28 stycznia 2025 r. w sprawie wprowadzenia w latach 2025-
2027 na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej "Programu mającego na celu
wczesne wykrycie zakażeń wirusem wywołującym afrykański pomór świń i
poszerzenie wiedzy na temat tej choroby oraz jej zwalczanie" (Dz. U. z 2025 r.
poz. 199).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 8 of 8 --