Interpelacja w sprawie cyfryzacji wyników badań agrochemicznych gleb, weryfikacji kategorii agronomicznej gleby oraz terminowości realizacji badań przez okręgowe stacje chemiczno-rolnicze
Treść wystąpienia poselskiego
Treść wystąpienia poselskiego jest w trakcie pobierania...
Sekretarz stanu Małgorzata Gromadzka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12256 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 18 listopada 2026 r.
znak sprawy: DHR.n.058.13.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 20528 w sprawie cyfryzacji wyników badań
agrochemicznych gleb, weryfikacji kategorii agronomicznej gleby oraz
terminowości realizacji badań przez okręgowe stacje chemiczno-rolnicze.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 20528 pani Poseł Alicji Łepkowskiej-Gołaś w sprawie
cyfryzacji wyników badań agrochemicznych gleby, weryfikacji kategorii
agronomicznej gleby oraz terminowości realizacji badań przez okręgowe stacje
chemiczno-rolnicze, przedkładam odpowiedzi na pytania zawarte w ww. interpelacji.
1. W jakim formacie Okręgowe Stacje Chemiczno-Rolnicze przekazują rolnikom
wyniki badań agrochemicznych gleb? Czy Ministerstwo monitoruje, które
jednostki udostępniają wyniki w formatach umożliwiających automatyczne
przetwarzanie danych, takich jak CSV lub XLSX, a które przekazują je wyłącznie
w formie dokumentów? Proszę o przedstawienie informacji w podziale na
poszczególne stacje.
Sprawozdanie z badań jest oficjalnym dokumentem autoryzowanym przez
upoważniony personel okręgowych stacji chemiczno-rolniczych (OSChR). Z uwagi na
akredytację Polskiego Centrum Akredytacji (PCA) wszystkich laboratoriów OSChR,
forma i zawartość sprawozdania są określone w normie PN-EN ISO/IEC
17025:2018-02 Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów
badawczych i wzorcujących. Nie wyklucza to udostępnienia wyników dodatkowo
w postaci elektronicznej, co jest realizowane przy uzgodnieniu zakresu zlecenia
ze zleceniodawcą. Dowodem na funkcjonowanie takiego przekazu jest pobieranie
-- 1 of 7 --
wyników badań w aplikacji INTER-NAW, dzięki której można opracować zarówno
plany nawożenia, jak i inne zalecenia nawozowe. Do niektórych systemów mogą być
udostępniane wyniki w formie xls. Wszystkie. OSChR korzystają z jednego systemu
Labsystem_2 i przekazują wyniki w formie cyfrowej, tak więc zasada jest jednakowa
we wszystkich OSChR. W latach 2025-2026 nie miała miejsca odmowa
udostępnienia wyników w takiej formie jeżeli takie było oczekiwanie rolnika
wskazane w zleceniu badań.
2. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi planuje wprowadzenie jednolitego
standardu cyfrowego udostępniania wyników badań agrochemicznych? Czy
rozważane jest zobowiązanie wszystkich Okręgowych Stacji Chemiczno-
Rolniczych do przekazywania wyników również w formacie maszynowo
przetwarzalnym, umożliwiającym ich bezpośredni import do systemów
zarządzania gospodarstwem i narzędzi rolnictwa precyzyjnego? Jeśli takie
działania nie są planowane, proszę o wskazanie przyczyn.
W OSChR wprowadzony został jednolity system udostępniania wyników badań do
aplikacji INTER-NAW, natomiast do innych systemów – ze względu na ich potrzeby -
służą uniwersalne rozwiązania takie jak format xls.
3. W jaki sposób weryfikowana jest prawidłowość przyporządkowania kategorii
agronomicznej gleby do badanej próbki? Proszę o wskazanie obowiązujących
procedur, zakresu odpowiedzialności rolnika i laboratorium oraz sposobu
postępowania w przypadku stwierdzenia rozbieżności między deklarowaną
a ustaloną kategorią gleby.
Dane o kategoriach agronomicznych gleby powinny znajdować się w zasobach
informacyjnych każdego gospodarstwa rolnego. Są to stałe cechy gleby i mogą być
ustalone jednorazowo. Można je odczytać z map glebowo-rolniczych lub określić na
podstawie metody organoleptycznej. OSChR stosują metodę laserową do określania
składu granulometrycznego gleby i tym samym wyznaczenia jej kategorii
agronomicznej. Metoda jest dostępna od 2003 roku i zastąpiła pracochłonną
(trwającą ponad 20 godzin na 1 próbkę) metodę Casagrande´a w modyfikacji
Prószyńskiego. Czas potrzebny do oznaczenia składu granulometrycznego metodą
laserową to kilka minut, dlatego w każdym przypadku stwierdzonych, rozbieżności,
OSChR ma możliwość zweryfikowania kategorii agronomicznej gleby. W latach
2025-2026 dokonano ok. 4000 weryfikacji. Jednocześnie w latach 2025-2026 nie
-- 2 of 7 --
odnotowano w OSChR jakiejkolwiek reklamacji w związku z ustaleniem kategorii
agronomicznej gleby.
4. Czy rolnik ma możliwość zakwestionowania przyporządkowanej kategorii
agronomicznej gleby lub uzyskania ponownej weryfikacji w przypadku
wątpliwości? Jeśli tak, proszę o przedstawienie obowiązującej procedury,
w tym możliwości złożenia reklamacji, trybu jej rozpatrywania oraz
ewentualnych kosztów ponoszonych przez rolnika.
Każdy parametr określany w laboratorium OSChR jest możliwy do weryfikacji
w okresie 5 lat od wykonania badań. Informacja o możliwości złożenia reklamacji jest
zawarta w każdym sprawozdaniu z badań w formie obowiązującej w OSChR.
Reklamacje są rozpatrywane niezwłocznie, bez dodatkowych kosztów dla rolnika.
5. Czy Ministerstwo monitoruje rzeczywisty czas realizacji badań
agrochemicznych przez poszczególne Okręgowe Stacje Chemiczno-Rolnicze?
Proszę o przedstawienie, za ostatni pełny rok kalendarzowy, danych
dotyczących średniego i medianowego czasu od przyjęcia próbki do
przekazania wyników, a także odsetka zleceń realizowanych w ostatnim dniu
obowiązującego terminu. Proszę o udostępnienie tych danych w podziale na
poszczególne stacje.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) monitoruje terminowość realizacji
badań na podstawie wyników kontroli odbywających się corocznie w OSChR.
Krajowa Stacja Chemiczno-Rolnicza (KSChR) co roku przedkłada do MRiRW
sprawozdanie z działalności OSChR w danym roku oraz protokoły prowadzonych
kontroli w OSChR.
Odnośnie czasu, który upływa od przyjęcia próbki do badań do momentu wydania
wyników zleceniodawcy wyjaśnić należy, że czas realizacji badań agrochemicznych
zależy od wielu czynności, które należy wykonać, w tym:
suszenie i preparatyka gleby,
badania analityczne,
kontrola jakości i weryfikacja wyników badań,
opracowanie sprawozdania z badań,
przekazanie sprawozdania z badań.
Suszenie próbek, zgodnie z PN-R-04031:1997P - Analiza chemiczno-rolnicza gleby.
Pobieranie próbek, może odbywać się w warunkach naturalnych. Próbki gleby suszy
-- 3 of 7 --
się w pudełkach tekturowych (otwartych) przez około 2 tygodnie w suchych
i przewiewnych pomieszczeniach do stanu powietrznie suchego. Jest to zatem
najdłuższy etap procesu badawczego – im gleba wilgotniejsza tym trwa on dłużej.
Niektóre wynik wymagają powtórzenia z uwagi na stosowane zasady kontroli jakości.
Na termin realizacji badania wpływa również natężenie prac agrochemicznych, które
kumulują się w okresie wiosennym i jesiennym.
Czas realizacji badań zależy również od ewentualnych usterek aparatury, obsady
personelu w laboratorium (np. nieobecności pracowników), terminem wniesienia
opłaty. W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z § 2 rozporządzenia w sprawie
wysokości i sposobu uiszczania opłat za zadania wykonywane przez okręgowe stacje
chemiczno-rolnicze(1), dokument potwierdzający uiszczenie opłaty przesyła się albo
dostarcza, wraz z zamówieniem, do okręgowej stacji chemiczno-rolniczej. Dlatego
też, realizacja zlecenia (badania) rozpoczyna się od momentu wniesienia opłaty.
W załączeniu przedkładam tabelkę z czasem realizacji zleceń w 2025 r., z podziałem
na 17 OSChR.
6. Jakie działania podejmuje Ministerstwo w celu zapewnienia terminowego
przekazywania wyników badań agrochemicznych, z uwzględnieniem ich
praktycznej przydatności dla rolników? Czy analizowane są różnice w czasie
realizacji badań między poszczególnymi jednostkami oraz przyczyny
przekazywania wyników dopiero pod koniec obowiązującego terminu?
Na wstępie należy podkreślić, że termin przekazania wyników badań jest
każdorazowo uzgadniany ze zleceniodawcą. Wszystkie wyniki badań przekazywane
są terminowo. Natomiast w sytuacjach losowych, termin realizacji może ulec zmianie,
jednak jest on każdorazowo uzgadniany ze zleceniodawcą.
Termin przekazania wyników nie powinien mieć wpływu na przydatność wyników
w praktyce rolniczej. Każdy rolnik ma świadomość potrzeby wykonania badań i czasu
jaki upływa od badań poprzednich. Wyniki badań agrochemicznych (za wyjątkiem
badań ogrodniczych, czy badań azotu mineralnego) zachowują aktualność w okresie
3-5 lat (przeciętnie 4 lata), zatem czas na wykonanie ponownej analizy gleby jest
bardzo elastyczny. Jeśli rolnik stosuje zalecenia nawozowe, wyniki nie powinny ulec
radykalnym zmianom w okresie ich obowiązywania.
W przypadkach, gdy konieczne jest skrócenie czasu oczekiwania na wyniki (z
powodów istotnych dla rolnika), podejmowane są w OSChR wszelkie działania w celu
-- 4 of 7 --
przyspieszenia badań – np. praca zmianowa, praca w dni wolne od pracy, dosuszenie
próbek zgodnie z dopuszczalnymi procedurami wg PN-R-04031:1997P - Analiza
chemiczno-rolnicza gleby. Pobieranie próbek.
Przekazywanie wyników odbywa się wyłącznie w terminie uzgodnionym ze
zleceniodawcą. Im termin realizacji jest krótszy, tym odsetek przekazanych wyników
w ostatnim dniu jest większy. Należy wyjaśnić, że ustalony termin przekazania
wyników podyktowany jest procedurami badawczymi.
W ocenie MRiRW przekazanie wyników w ustalonym terminie (z zachowaniem
terminowości) jest kluczowe, a kwestia liczby dni przed upływem tego terminu nie
ma znaczenia. W przypadku wielu usług lub innych działań (także, gdy terminy
wynikają z Kodeksu postępowania administracyjnego) najważniejsze jest dochowanie
terminu.
7. Czy do Ministerstwa docierały skargi lub sygnały dotyczące sposobu
przekazywania wyników badań, weryfikacji kategorii agronomicznej gleby bądź
terminowości pracy Okręgowych Stacji Chemiczno-Rolniczych? Jeśli tak,
proszę o wskazanie liczby i rodzaju zgłoszeń w ostatnich trzech latach oraz
informacji o podjętych działaniach wyjaśniających lub naprawczych.
MRiRW nie odnotowało, w ostatnich trzech latach, przypadków skarg dotyczących
sposobu przekazywania wyników badań, weryfikacji kategorii agronomicznej gleby
czy też terminowości pracy OSChR.
Sprawozdanie z działalności KSChR i OSChR z danego roku, w tym ewentualnych
skarg i sposobu ich załatwienia, KSChR corocznie przekazuje do MRiRW.
8. Czy Ministerstwo planuje przeprowadzenie analizy funkcjonowania wszystkich
Okręgowych Stacji Chemiczno-Rolniczych pod kątem dostosowania ich usług
do potrzeb cyfrowego rolnictwa? Czy w ramach takiej analizy zostaną
uwzględnione interoperacyjność danych, możliwość ich automatycznego
wykorzystania w systemach informatycznych, przejrzystość procedur
laboratoryjnych oraz terminowość realizacji zleceń?
MRiRW wspiera proces informatyzacji OSChR, czego przykładem jest opracowanie,
wdrożenie i bezpłatne udostępnienie rolnikom przez Stacje aplikacji INTER-NAW;
włączenie tej aplikacji do platformy EDWIN; wykorzystanie jej do unijnej aplikacji
FaST; czy też doskonalenie narzędzia zarządzania Labsystem_2 w OSChR.
-- 5 of 7 --
W perspektywie przewidziane jest także powiązanie aplikacji INTER-NAW z aplikacją
Portal Rolnika działającą w ARiMR.
KSChR zgodnie z ustawą o nawozach i nawożeniu(2) nadzoruje 17 OSChR oraz
koordynuje prowadzenie na terenie całego kraju jednolitej agrochemicznej obsługi
rolnictwa z uwzględnieniem warunków regionalnych występujących na danym
terenie. Podkreślam, że pod względem organizacyjnym, zakresu badań, aparatury
i wyposażenia oraz pobieranych opłat za badania, system w OSChR jest w pełni
ujednolicony. Jednolitość zapewniają także stosowane w OSChR procedury
badawcze i funkcjonujące systemy informatyczne. Zarówno zlecanie badań jak ich
raportowanie odbywa się w sposób jednakowy. Wszystkie laboratoria posiadają
wdrożone systemy zarządzania, potwierdzone certyfikatami akredytacji, nadanymi
przez Państwowe Centrum Akredytacji.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 grudnia 2025 r.
w sprawie wysokości i sposobu uiszczania opłat za zadania wykonywane
przez okręgowe stacje chemiczno-rolnicze (Dz. U z 2025 r. poz. 1866)
(2) Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2024 r. poz.
105 i z 2025 r. poz. 1795)
Załączniki:
1. Tabela z czasem realizacji zleceń w 2025 r., z podziałem na 17 OSChR.
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 7 --
-- 7 of 7 --